Trong phòng Weiss nằm mới đây xuất hiện tên binh nhất Alois Hagen. Nghe nói rằng vết thương ấy hắn bị bắn ở Warsaw chứ không phải ngoài mặt trận. Hắn đi lùng bắt du kích trong thành phố cùng với bọn SS. Dù sao thì một du kích cũng kịp trốn thoát. Người đó đã tặng cho Hagen một phát vào chân khi hắn sắp bắt được anh. Weiss nghe kể rằng bọn SS đưa tên binh nhất này về quân y viện rồi hết lời ca ngợi lòng dũng cảm của Hagen thể hiện trong khi chúng đi lùng bắt người du kích.

Tên Hagen này là mẫu lý tưởng của giống Aryan[1] phương Bắc, cơ thể cân đối như lực sĩ, mặt dài, mắt sáng lạnh nhạt. Hắn tỏ ra càn bậy khiêu khích. Tự say mê bản thân như thần Narcissus[2], suốt ngày soi gương, đỏng đảnh đòi được chữa chạy một cách đặc biệt cẩn thận, được tiêu chuẩn ăn cao hơn và hắn không cho phép đóng cửa sổ con để phòng luôn luôn được hưởng không khí trong lành.

Bên giường hắn luôn vang lên tiếng cười đàn bà. Hắn tán tỉnh y tá, hộ lý, nhân viên phòng thí nghiệm. Tất cả đàn bà, không kể tuổi tác hắn đều gọi họ là bướm hoa. Hắn coi đó là “cách xã giao kiểu Phổ”.

Khi Fischer mỉm cười thoải mái, bắt đầu đề nghị Hagen giải thích rõ một vài điểm trong tiền sử của hắn mà ở lý lịch ghi không được rõ ràng vì hắn viết không cẩn thận, Hagen không thèm đáp, nhìn chòng chọc vào Fischer, chăm chú ngắm nghía tên này. Sau đó lại cũng lặng lẽ duỗi hai ngón tay trỏ vào giữa thành hình compas, và như để đo dấu gì đó, gí sát vào mũi, tai, trán, cằm Fischer.

Fischer sửng sốt hỏi:

- Anh sốt cao đấy à?

Hagen khinh bỉ buông lời:

- Trong người mày không phải là máu mà là nước giải khát. - Hắn nheo mắt lại hỏi: - Với đôi tai và cái mũi như vậy mày đã làm thế nào mà khôn khéo chạy qua được phòng chủng tộc? - Rồi trịch thượng vỗ đầu gối Fischer và dỗ dành: - Thôi được, cứ sống đi đã. - Hắn ra lệnh như ngồi trước mặt hắn là một tên cấp dưới: - Nhưng phải luôn có đủ nước hoa, tao không chịu nổi khi mùi nhà xí xông lên. - Rồi hắn quay mặt vào tường.

Fischer kiễng chân rời khỏi giường Hagen.

Là một tên hơi thấp, tay ngắn, bụng xệ và đầu vuông to, hình như mọc ngay trên đôi vai đầy mỡ, mớ tóc cũng như của quốc trưởng chải lật sang trái phía trên con mắt lồi màu nâu thuốc lá, Fischer biết rằng hắn không thể lọt qua được hội đồng khám nghiệm độ lượng nhất của Ủy ban chủng tộc. Mà cho tới đời thứ năm quen thuộc với gia đình Fischer, mọi thành viên của gia đình hắn đều dòng Đức chính cống. Và vì sao chỉ có bản chất dòng giống trừng phạt hắn một cách độc ác như vậy: không đảm bảo cho hắn những đặc điểm sinh vật học cơ bản thuộc chủng tộc Aryan? Cả vóc người hắn cũng không được, tóc cũng không vàng hoe, mà mắt thì không xanh lơ. Còn riêng chuyện hình dạng mũi, tai, cằm thì cũng không cần phải nói. Thực ra nếu như hắn ăn ít đi thì cũng có thể gầy được đôi chút, và khi đó, có lẽ vóc dáng hắn sẽ xuất hiện điểm gì đó giống quốc trưởng. Phải, giống chính quốc trưởng! Nhưng, nếu bỗng nhiên Hagen công khai tuyên bố với Ủy ban chủng tộc thì khi đó chuyện sẽ ra sao? Mọi người sẽ nhìn hắn và nói: “Fischer không phải giống người Aryan”. Thế là, xin mời, cứ việc chứng minh! Sẽ chứng minh được đấy. Nhưng dù sao vết nhọ vẫn còn: vẫn có sự ngờ vực!

Và Fischer thông minh quyết định không làm tên Hagen này tức giận, chịu nhịn thái độ càn bậy của hắn thôi. Vì hồi nào đó chính quốc trưởng cũng chỉ là một binh nhất. Hagen lại là tên Aryan kiểu mẫu. Hắn có thể kết tội bất kỳ ai vì không đúng chủng tộc hoàn toàn. Và điều đó cũng nguy hiểm không kém việc kết tội phản bội quốc xã! Nhưng, nếu vứt bỏ các yếu tố tiểu sử đi, Fischer lại cảm thấy mình là một tên Aryan chính cống, tư tưởng Aryan trong hắn mạnh mẽ, hắn đã từng thể hiện tư tưởng này trong việc giao thiệp với thương binh. Nếu tên lính nào không thể đứng trả lời được thì hắn cũng bắt phải ngồi trả lời.

Đặc biệt là Hagen thường có “cách xã giao kiểu Phổ” với y tá trưởng, tiểu thư Elfrida vẫn kiêu hãnh để bộ tóc hung của mình như chiếc mũ sắt. Chiếc áo choàng bó sát người làm hiện rõ tất cả mọi đường nét đàn bà của y tá trưởng khiến cho một số lính khi nhìn thấy Elfrida là phải lác mắt đi.

Hagen nói to với Elfrida rằng, vâng lời quốc trưởng, hắn sẵn sàng hoàn thành nghĩa vụ của mình với sự giúp đỡ của Elfrida hắn sẽ làm tăng số người Aryan chính cống lên. Hắn nheo mắt nhìn Elfrida từ đầu đến chân và nghiêm nghị nói:

- Đúng, có lẽ chúng ta cũng nên làm việc đôi chút để phát triển dòng giống. - Và hắn ra lệnh:

- Tiểu thư nhớ nhắc tôi điều này khi nào tôi đi lại được.

Hắn đối xử với Elfrida đầy vẻ mệnh lệnh, đến nỗi y tá trưởng bất kể mọi nội quy, theo yêu cầu của hắn mang vào phòng cả quân trang quân dụng.

Hagen rất đàng hoàng treo áo khoác trên lưng ghế. Giày ủng để ngay dưới giường, quần gấp cẩn thận để dưới đệm, còn súng lục thì xem qua loa rồi giúi xuống dưới gối. Hắn giảng giải cho Elfrida cũng như cho tên lính nằm giường bên cạnh - nhân viên đại đội tuyên truyền đang đau khổ viêm ruột già - kẻ thường mắng Hagen là không chịu đọc sách gì cả:

- “Hễ ta chỉ nghe thấy từ trí lực là lập tức tay ta đặt vào cò súng lục”, - Hagen trích dẫn lời của Hans Jodl, kẻ lãnh đạo vấn đề văn hóa của nghị viện phát xít. Và, không dời đôi mắt trong suốt lờ đờ khỏi bộ mặt hốc hác của tên tuyên truyền viên phát xít, vỗ tay xuống chiếc gối có khẩu súng lục để ở dưới.

Tên Phổ bảnh trai, càn bậy này gây cho Weiss sự căm ghét phát run lên. Anh cố gắng có mặt trong phòng thật ít mặc dù rời khỏi giường lâu anh còn rất vất vả. Anh bỏ ra hành lang và ở đó hàng mấy giờ liền chỉ để không nhìn thấy bộ mặt xinh đẹp một cách đáng ghét của Hagen, để không nghe thấy giọng nói của hắn, những suy luận khoe khoang của hắn.

Tất nhiên là Weiss cũng gây được cảm tình với hắn. Thực ra khi một viên tướng nào đó có cận vệ đi kèm đến thăm quân y viện, và Hagen được giới thiệu với viên tướng này, viên tướng ngắm nghía Hagen như ngắm một con ngựa giống, thì Hagen cũng như con ngựa, khoe khoang biểu lộ mình ra, vì lẽ con người hắn cái gì cũng đúng dáng dấp Aryan, theo đúng tỉ lệ với bảng mẫu tương ứng. Hagen báo cáo rằng binh nhất Weiss cũng là một mẫu mực tuyệt vời của người Aryan, mặc dù có hơi nhỏ bé. Và Weiss cũng được xứng đáng với cái gật đầu có thiện ý của viên tướng.

Weiss nhận thấy rằng, Hagen vẫn ngầm theo dõi anh và khi bắt chuyện, hắn không những chỉ suy nghĩ đến những lời Weiss nói, mà còn rất chăm chú nghe anh phát âm những từ đó ra sao.

Và về phần mình, Weiss cũng ngấm ngầm theo dõi Hagen. Nét mặt tên Phổ này luôn luôn bất động, lạnh như đá và còn tròng mắt… Theo dõi biểu hiện của đôi mắt Hagen, Weiss nhận thấy rằng tròng mắt của hắn lúc căng to ra, lúc co nhỏ lại, mặc dù ánh sáng trong phòng không thay đổi. Tức là câu chuyện phiếm rỗng tuếch với Weiss có điều gì đó kích thích, làm Hagen lo lắng. Nhưng điều gì?

Weiss tỏ ra tuyệt đối thận trọng. Và thế là anh nhận ra ngay Hagen cũng đối xử thận trọng với anh. Hagen đã khỏi hẳn, đi lại được trong phòng và ngoài hành lang. Rõ ràng là hắn chưa được xuất viện chỉ vì y tá trưởng áp dụng các biện pháp để giữ tên xinh trai có tấm thân đẹp như Apollo[3] và bộ tóc quăn làn sóng màu vàng hoe mà đôi khi hắn rộng lượng cho phép Elfrida lấy lược chải, ở lại đây lâu hơn. Có khả năng hắn đã thực hiện lời hứa của mình: bây giờ, Elfrida đờ đẫn đi vì hạnh phúc, ngoan ngoãn như nô lệ hoàn thành tất cả những gì tên này thì thầm ra lệnh.

Từ lâu Weiss đã đi lại được, nhưng còn rất yếu, và để nhanh chóng cứng cáp, anh bắt đầu giấu giếm tự tập thể dục buổi sáng sớm khi tất cả còn ngủ. Và đi bộ.

Một lần, khi anh cố gắng tập thể dục trên giường mình lúc còn chập choạng chưa sáng rõ như mọi khi, và bỗng nhiên anh có cảm giác bị mối nguy hiểm nào đó đe dọa. Weiss lặng người đi và ngay khi đó mắt anh bắt gặp Hagen, hắn cũng không ngủ đang nằm tựa trên khuỷu tay và chăm chú theo dõi Weiss. Mặt hắn khắc nghiệt, nhưng không khinh bỉ, không, có lẽ nói đúng hơn là trông có vẻ thân thiết.

Weiss cảm thấy bối rối một cách khó hiểu, quay mặt vào tường và nhắm mắt.

Cả ngày hôm đó, Hagen cũng không chú ý gì đến Weiss. Nhưng chiều tối, lúc đứng bên cửa sổ con mà hút thuốc, bỗng nhiên hắn nói với anh bằng một giọng đầy ý nghĩa:

- Weiss hãy hút thuốc lá sĩ quan đây. Tao muốn nâng cấp bậc mày lên. - Hắn đưa thuốc lá ra.

Weiss tiến lại gần hắn, cúi xuống để rút thuốc lá ra khỏi bao, nhưng ngay lập tức không rõ tại sao Hagen đưa tay đang cầm bao thuốc lên rất nhanh ghì chặt vào vai mình. Weiss băn khoăn nhìn chằm chằm vào Hagen, để đáp lại hắn nói thì thầm rất chính xác và tức giận bằng tiếng Nga:

- Bài thể dục không như thế. Hệ thống bài thể dục của Đức có thể khác… - Và, vỗ vào vai Weiss một cái, hắn hỏi lớn: - Thế nào? Sắp tới chúng ta sẽ thưởng thức bọn gái Slav ở Moskva chứ? - Cười hô hố lên, hắn tiếp: - Nghe nói, giày của bọn chúng bện bằng vỏ cây. Tao đang hình dung thấy những bộ đồ của chúng!

Y tá trưởng đi vào phòng. Hagen tiến lại với ả, khinh thường chìa chiếc má cạo nhẵn của hắn ra. Elfrida kính cẩn đặt môi vào má hắn, cả bộ mặt no nê, trắng như sữa của ả rạng rỡ hẳn lên.

Sau chuyện này, không những Hagen tránh nói chuyện với Weiss mà còn tránh cả việc gặp anh bằng mắt, thậm chí không nhìn về phía anh.

Hắn là ai, cái tên Hagen này? Một tên khiêu khích được trao nhiệm vụ lột mặt nạ Weiss và trao anh cho Gestapo? Nghĩa là Hagen là một tên gián điệp có kinh nghiệm, hoặc là…

Dù Weiss có suy tính thế nào, dù anh có theo dõi Hagen ra sao đi nữa, anh cũng không thể xác định được gì và bây giờ anh sống trong sự chờ đợi, thường xuyên lo lắng.

Chiều tối Hagen lại bỏ đi, tảng sáng mới trở về phòng và ngủ cho đến bữa ăn trưa. Và Elfrida, không thẹn thùng gì cả, yêu cầu tất cả mọi người đảm bảo tuyệt đối im lặng khi binh nhất Hagen ngủ.

Một tuần như vậy trôi qua. Và rồi bỗng nhiên Hagen nói với Weiss rằng Elfrida kiếm được rượu cognac và mời cả hai người đến ăn cơm tối.

Chiều đến, không cần gõ, hắn mở cửa vào phòng Elfrida, ả đang sốt ruột ngồi chờ bên bàn ăn. Cả hai ngồi xuống ghế. Với một vẻ kính cẩn kỳ lạ Elfrida nhìn tướng của ả - kẻ chỉ huy ở đây cũng như viên binh nhất chỉ huy lính ngoài bãi tập. Nhưng uống rượu vào, Hagen trở nên dịu dàng và đặt tay lên đầu gối Elfrida, với một vẻ hiền dịu uể oải, hắn cho phép Elfrida lần ngón tay hắn. Còn tự mình thì hắn thả cho mọi ký ức, cảm động nhớ lại những năm là học sinh. Hắn kể về thầy giáo Klaus của hắn, chế nhạo những thói quen của ông thầy, cả cách nói chuyện, cách dạy của ông thầy, hắn nhắc lại cả những lời nói đáng yêu của thầy học. Rồi cười vang lên, nhưng đồng thời lại nghiêm khắc nhìn Weiss như chờ đợi ở anh điều gì, như bắt Weiss phải hiểu điều gì đó.

Và bỗng nhiên Weiss hiểu. Hagen nói hoàn toàn không phải về Klaus nào đó ở Đức, mà là về Cục trưởng tình báo Baryshev. Ra thế, về đồng chí ấy! Vì đó là thói quen và kiểu cách của đồng chí ấy. Baryshev bao giờ cũng bẻ điếu thuốc lá ra làm hai để hút. Một lần đồng chí bị bắn thủng phổi. Và, đây là câu cách ngôn của đồng chí: “Chỉ có những bàn tay tự động mới vĩnh cửu, nhưng cả những bàn tay này cũng từ chối khi cần phải ký vào bản quyết định cảnh cáo”. Đồng chí thường nói: “Khái niệm nghĩa vụ - đó cũng là một tổng số mà anh lấy đi và phải hoàn lại, mà cũng là cái mà anh phải làm để trở thành con người chứ không phải chỉ là một thân người mang quân hàm”. Còn đây là câu nói thân thiết nhất của Baryshev: “Gieo hành động, gặt thói quen, gieo thói quen, gặt đặc tính…”

Weiss xúc động, sung sướng đến mức cắt ngang lời Hagen:

- “…Gieo đặc tính, gặt số phận”.

Nhưng Hagen không thích sự vội vàng đặc biệt này của anh. Hắn lườm Weiss, đề nghị:

- Cạn cốc đã! - Và trách Elfrida: - Đáng lẽ em có thể mời thêm được một cô nào nữa, dù đoàn viên thường cũng được[4]. Chứ để anh binh nhất ngồi, cứ nhìn em là lại liếm môi thế kia.

Elfrida vội vàng đứng dậy. Nhưng Hagen giữ lại:

- Thôi được để lần sau vậy…

Một lúc sau, cảm thấy sự có mặt của mình ở đấy là thừa, Weiss đứng dậy. Hagen nói:

- Chờ một chút, ta cùng về phòng.

Sau đó hai người đi đi lại lại ngoài sân bệnh viện: tên lính bảo vệ trong quân y viện được Hagen cho phần cognac thừa, đồng ý để họ đi dạo.

•º•

Alexey Zubov thuộc loại người may mắn mà sức khỏe tinh thần đã tự trang điểm cuộc sống thành những nhạc điệu đẹp đẽ.

Tin tưởng rằng cuộc sống là hạnh phúc, sinh động bởi tính tò mò và ham hiểu biết, anh đã trải qua nhiều nghề.

Chỉ vừa mới nghe tuyên bố động viên người đến một công trường nào đó là anh đã xung phong tình nguyện đi đến khu vực khó khăn nhất của công trường, bị lôi cuốn vì khát khao những địa điểm mới, vì để kiểm tra độ cứng của chính bản thân.

Nhưng khi công trường vừa mất đặc điểm tấn công dũng cảm của nó là thời kỳ của những thiếu thốn khó khăn đã lùi về dĩ vãng là anh lại bắt đầu bị dày vò, buồn rầu, và lại bỏ sang một địa điểm khác, nơi mà tình hình nhiệm vụ đầu tiên đòi hỏi ở mỗi người sự sẵn sàng lập chiến công.

Tài năng giao thiệp rộng rãi bẩm sinh của anh, thiện ý chân thành, thái độ niềm nở, khả năng dễ dàng chịu dựng mọi gian khổ khó khăn, thái độ hy sinh cho các đồng chí khác của anh và thái độ vô cùng khinh bỉ mọi sự quan tâm đến lợi ích cá nhân đã nhanh chóng giành được cho Zubov cảm tình tôn trọng của những người mà anh quý hơn cả mọi thứ trên đời.

Anh thẳng thắn đến mức thiếu nhã nhặn và với nghĩa đó anh thẳng tay với cả bản thân cũng như những người khác. Nếu khi nào mất sự tự chủ bản thân thì trong trường hợp xung đột với lời nói dối thô bỉ, cơn giận dữ chiếm lĩnh con người anh một cách điên cuồng, phẫn nộ, táo bạo.

Anh lại nhiệt tình ngưỡng mộ những người có cuộc sống là tấm gương cao đẹp đối với anh về tinh thần phục vụ có trách nhiệm.

Trong tất cả mọi vấn đề anh tỏ ra có thái độ khoan dung đối với những cái yếu của con người và luôn luôn biết nhìn thấy những mặt hài hước của chúng.

Cũng như nhiều thanh niên cùng lứa tuổi, anh cho rằng cuộc sống anh đang sống với đầy đủ tiện nghi và lợi ích của nó là do những chiến công cách mạng của thế hệ trước mang lại cho anh nên anh phải có nghĩa vụ trước họ.

Zubov lao động gần hai năm trong nhà máy chế tạo máy kéo, một trong các phân xưởng của nhà máy này sản xuất xe tăng. Tại đây anh làm việc dưới quyền người đội trưởng sản xuất, một kiều dân Đức cư trú chính trị, người này đã giúp anh hoàn thiện những hiểu biết về tiếng Đức từ hồi học sinh của anh. Người này đã có thể truyền đạt cho Zubov - một học trò có năng khiếu - mọi khía cạnh tinh tế của cách phát âm Berlin. Và bây giờ chính người này khoan khoái khi nghe giọng phát âm tiếng Đức tuyệt vời của mình.

Zubov giải thích sự hăng say học tập tiếng Đức của mình như sau: nước Đức là một trong số các nước phát triển cao về kỹ thuật, tức là ở đó giai cấp công nhân mạnh mà nếu giai cấp công nhân mạnh, tức là nước Đức đang đứng ở cửa ngõ cách mạng, và vì thế cần phải đọc được tiếng nói của những người anh em chiến đấu cho chủ nghĩa xã hội này càng nhanh càng tốt.

Quan niệm này của Zubov đã được người đội trưởng sản xuất của anh ủng hộ bằng mọi cách - người kiều dân cư trú chính trị này đã tiên đoán sự bùng nổ của cách mạng Đức vào một thời gian gần nhất.

Nhiều người tin tưởng vào sự bùng nổ như vậy, điều này đã giải thích kiểu ăn mặc của lớp thanh niên Xô Viết những năm đó - chiếc áo sơ mi bán quân sự[5], cả sự ham thích các bài hát của Ernst Bush[6], cả sự phổ biến rộng rãi lối chào bằng nắm đấm giơ lên cao: “Chào, mặt trận đỏ”, và cả niềm tin sắt đá rằng Thälmann sẽ thắng.

Bố Zubov là trưởng phòng hành chính quản trị một bệnh viện, trong thời gian nội chiến. Năm mười chín tuổi ông đã chỉ huy trung đoàn, còn mẹ Zubov là y sĩ, cũng trong những năm nội chiến, cùng lứa tuổi còn trẻ đã làm chủ tịch Ủy ban hành chính tỉnh, hai người coi Zubov gần như một thằng ngốc nghếch vì anh, hình như không muốn học lên đại học.

Được gọi nhập ngũ, Zubov vào học trường sĩ quan biên phòng. Sau đó phục vụ tại một đồn biên phòng với chức vụ trung úy. Đồn này là nơi có các đoàn tàu chở kiều dân Đức hồi hương từ Latvia chạy qua. Trong đoàn tàu cuối cùng có Weiss.

Trưởng đồn biên phòng và Bruno, khi đó cũng có mặt, chỉ cho Zubov biết “người Đức đặc biệt” và ngay từ đó, trên trạm gác biên phòng, chỉ loáng nhìn một cái, Zubov đã ghi nhớ được bộ mặt “người Đức” này. Anh nhận ra Weiss ở trong quân y viện, nhưng mãi không cho Weiss biết điều này vì sự tự chủ và chịu đựng rất cao…

Rạng đông ngày bọn Đức tấn công vào lãnh thổ Liên Xô, Zubov còn ở trong bí mật. Anh bắn đến viên đạn cuối cùng, và khi vùng biên giới này đã bị giặc chiếm, anh tỉnh dậy sau một cơn choáng vì lựu đạn của bọn Đức.

Trời đã khuya, bầu trời như quằn quại trong những ánh lửa đỏ chói lồng lộn của các đám cháy. Hơi cháy bốc lên cay xè vì thuốc nổ. Các đơn vị cơ giới của địch chạy ầm ầm trên đường nhựa và cả đường làng, ào ào như thép đổ.

Tai ù, nửa tỉnh nửa mê, Zubov bò sâu vào khu rừng con, ở đây cũng có một số thương binh Liên Xô đang trú ẩn cùng một thiếu nữ cứu thương. Rạng đông, người thiếu nữ cứu thương nhìn thấy trên đường cái có hai chiếc xe đang chạy chở bộ binh của ta mặc binh phục mới, sạch sẽ.

Người nữ cứu thương chạy ra đường cái và vẫy xe dừng lại. Nhưng đó không phải quân ta. Đó là một tiểu đội thuộc trung đoàn càn quét có nhiệm vụ đặc biệt là tiến hành các hoạt động khủng bố khiêu khích vùng hậu phương của ta.

Tên chỉ huy tiểu đội này, nhã nhặn mỉm cười với người nữ cứu thương, lấy mấy tên lính rồi đi vào rừng chỗ thương binh đang nằm, hắn bình tĩnh nói chuyện đôi chút với thương binh, tỏ ra rất hài lòng vì hiểu biết tiếng Nga rất chính xác. Còn sau đó ra lệnh bắn thương binh, hắn giải thích với người nữ cứu thương rằng, vì nguyên tắc nhân đạo tránh cho thương binh mọi đau khổ.

Zubov thoát chết chỉ vì anh nằm hơi cách xa nhóm thương binh này, bỗng nhiên bị tê liệt vì choáng do dập thương.

Tên chỉ huy tiểu đội thuộc trung đoàn càn quét không cho phép lính của hắn làm bậy với cô gái cứu thương, mà cẩn thận nhằm bắn trúng gáy cô rồi lùi một bước đi không để máu bắn vào người.

Tất cả những điều này xảy ra trong tình trạng cấm khẩu - tình trạng Zubov nhận thức rất mờ ảo, mất khả năng nghe trong một thời gian. Và cái vô âm này càng làm tăng thêm sự đơn giản đến kinh khủng của cảnh giết người xảy ra ngay trước mắt anh.

Còn chuyện giết người được hoàn thành một cách rất đơn giản, êm thấm, hầu như không độc ác, nhanh chóng vì đó chỉ là trách nhiệm phiền toái của bọn đang vội vã đi gây những vụ giết người khác - tất cả những cái đó đâm nhói vào tim Zubov như mũi kim lạnh buốt đang làm giá lạnh cái mà trước kia là bản chất tự nhiên của anh và bẩm sinh là cái bản chất lành mạnh về tinh thần của anh.

Mấy ngày liền anh nằm liệt trong rừng. Sau đó anh đã có đủ sức giết chết một tên quân cảnh Đức lúc hắn rẽ vào một bụi cây giải quyết chuyện riêng, xe đạp để ở lề đường.

Zubov lấy quần áo của tên này thay vào người mình, xem xét mọi giấy tờ trong người hắn và nhảy lên xe đạp, phóng đi, nhưng không phải sang phía Đông, mà là về phía Tây.

Tất cả những chuyện đó tạo cho Zubov quyền chắc chắn của một chiến sĩ đơn độc hoạt động chống cái sợ hãi và nguy hiểm của cá nhân. Do khả năng giao thiệp rộng rãi một cách càn rỡ và tự tin của mình, Zubov đã tự do đi lại được ở hậu phương gần như mặt trận của địch.

Lúc đầu anh chỉ quan sát, suồng sã bắt chuyện nhằm tìm hiểu xem tên Đức mà anh gặp có bóng dáng gì của cảm giác buồn phiền vì sự tòng phạm của hắn không, và khi không nhận thấy cái bóng dáng ấy, bằng một sự tự chủ đến lạnh nhạt hết sức thận trọng, và gian nan có suy nghĩ chín chắn, anh kết án tên này và khử hắn đi. Do đó mà nhiều tên tiếp chuyện với anh đã bỏ về thế giới bên kia với đôi mắt đờ đi vì quá sửng sốt trước cái chết bất ngờ.

Zubov khéo léo sử dụng những băng đeo tay lấy được ở xác bọn Đức mà anh giết: ngành giao thông, trạm kiểm tra giao thông, điều khiển giao thông.

Nếu như trong chiếc xe còn có vài hành khách, Zubov cho rằng kính trọng chào, rồi kiểm tra giấy tờ, thế là đủ. Còn trong mọi trường hợp khác, chưa kịp tắt nụ cười nhã nhặn trên môi mình, Zubov đã ấn cò khẩu tiểu liên…

Có một lần, anh phát hiện ra một phi công Liên Xô nhảy dù ra khỏi chiếc máy bay bị cháy.

Anh trách mắng người phi công này là trong trường trung học anh ta học tiếng Đức không tốt, rồi bắt anh ta phải học thuộc một số câu cần thiết khi cấp dưới xưng hô với cấp trên rồi thay quân phục lính Đức. Và thế là anh đã có người để chỉ huy.

Hai người đã cứu thoát khỏi bọn tuần tra một giáo viên Ba Lan ném quả bom tự tạo của mình không có kết quả: kíp không nổ.

Sau đó ba người đến Bialystok nơi có họ hàng của người giáo viên này, trên đường đi lấy thêm được một nhân viên đường sắt Liên Xô nhập bọn - trước ngày Đức tấn công vào Liên Xô, người này đi kèm đoàn tàu chở hàng sang Đức theo hiệp định về thương mại.

Để cho số người không nhiều và vì thành phần lạc hậu về văn hóa - Zubov vui đùa đánh giá việc không biết tiếng Đức của các bạn chiến đấu trong nhóm như vậy. Lúc đầu Zubov tự mình tiến hành việc thám thính và thực hiện các chiến dịch riêng ở Bialystok.

Là một tay chơi billiard xuất sắc (vì trong câu lạc bộ đồn biên phòng có bàn billiard) Zubov trở thành không những là khách hàng quen thuộc của tiệm ăn Bialystok, mà còn nổi tiếng như một kiện tướng cấp ngoại hạng. Được chơi ván billiard với bọn sĩ quan, tế nhị tha thứ cho lòng tự ái của các đối thủ, Zubov đánh ăn theo các đối thủ, điều đó nói lên sự có giáo dục của anh và được tiếp nhận với lòng biết ơn.

Một lần tên sĩ quan đại đội tuyên truyền - tử tước von Gandenstein rủ anh đấu tay đôi.

Mỗi lần thắng ván quyết định, Zubov lại làm cho đối thủ của mình điên cuồng đến mức tiền đặt ván cuối cùng tăng lên đến con số khổng lồ.

Bằng cú thọc gậy có hiệu quả đưa viên bi cuối cùng vào rọ, Zubov biết rất rõ khi nào anh sẽ có thể nhận tiền thắng.

Tử tước có nhiều khả năng để bắt viên hạ sĩ quan cảnh sát phải ra trận ngay. Nhưng lại bị thua. Đó là món nợ danh dự. Ở đây đòi hỏi tính chi li rất cao. Trong các nguyên tắc của phái sĩ quan có khoản coi việc không trả tiền thua cuộc đấu cũng nhục nhã không kém bị chiếc tát mà không trả thù được.

Zubov đề nghị tử tước trả anh khoản tiền anh thắng cuộc, nói đúng hơn, thay khoản này cho anh chức trưởng kho của đại đội tuyên truyền, theo bảng biên chế chỉ có sĩ quan thương binh mới có quyền giữ chức này.

Tử tước ra lệnh lập giấy tờ cho Zubov và khinh bỉ việc Zubov không có hồ sơ cá nhân vì anh giải thích rằng anh bị một khuyết điểm nhỏ với cảnh sát quân sự - đã chiếm đoạt một số đồ quý giá trong số tài sản của dân vùng giáp mặt trận. Còn ở đây - trong đại đội tuyên truyền - anh định bắt đầu lại cuộc sống mới trong sạch.

Khôn khéo để thua von Gandenstein trong vòng hai làm cho tử tước vô cùng sung sướng, với cái chức vô địch billiard quân khu Bialystok, và do đó anh xứng đáng với cảm tình bè bạn với tử tước, ấy thế mà Zubov vẫn là kẻ vong ơn. Khi tử tước được bổ nhiệm làm chỉ huy trưởng một trại tập trung, Zubov đã tình nguyện tiễn tử tước đến địa điểm làm việc mới, nhưng tử tước không đến được nơi bổ nhiệm…

•º•

Có lẽ việc Zubov hoạt động vô cùng táo bạo như vậy trong vùng của bọn Đức mà không hề bị tai nạn là vì ngay cả ở đây anh vẫn không để mất vẻ yêu đời, tài giao thiệp rất quyến rũ của anh, cả sức sống tinh thần nữa, cái đã theo anh đi ngay cả trong những khoảnh khắc bi thảm nhất của cuộc sống.

Anh vô cùng tin tưởng ở chính nghĩa và ở sự cần thiết của việc mà anh đang làm, cho nên không có một hành động nào của anh để lại những kỷ niệm giày vò trong tâm trí anh và không hề làm lương tâm anh xúc động.

Một buổi tối anh cùng tên nhân viên Gestapo đến tiệm ăn. Zubov ăn bữa tối rất ngon miệng, vị rượu ngọt mà hai người uống làm anh thích thú, anh thích cả cái say dễ chịu, đầy kích thích mà men rượu này gây nên.

Anh rất thích thú, say mê nghe câu chuyện của một tên sĩ quan kể hắn là con địa chủ, câu chuyện kể về cuộc sống trong một trang trại giàu có, và hình dung nó trong óc như chính tên Gestapo kể. Anh nghĩ: làm thế thật vô cùng thú vị - câu cá hồi trên dòng sông lạnh chảy xiết miền núi, nước thoang thoang mùi băng giá.

Rồi khi tên sĩ quan nói về lòng yêu súc vật của hắn, hắn đã kể rằng hắn vô cùng đau khổ trước cái chết của con bò đực giống chính cống trong lúc chạy hăng lên đã đập nát mõm nó vào chiếc máy kéo. Zubov đã hình dung ra con bò đực to khỏe này trong lúc hấp hối đã thu tàn lực liếm chiếc lưỡi trề ra vào bàn tay đau nhức của chủ.

Tên Gestapo ca thán rằng do bản chất ngành nghề mà hắn đành phải áp dụng một số biện pháp cưỡng bức trong lúc hỏi cung. Điều đó làm hắn cảm thấy trái tim rất xúc động. Một lần cha hắn đã dám đánh hắn nên thân khi hắn còn là một chú bé, và vì bị nhục như vậy, suýt nữa thì hắn tự vẫn. Chính vì thế bây giờ chuyện còn ám ảnh hắn đến kinh tởm, làm hắn mất ngủ, hoảng hốt giật mình mỗi khi nhìn thấy máu.

Zubov hỏi:

- Nhưng nếu anh không thích điều đó thì tại sao anh lại làm như vậy?

- Đấy là nghĩa vụ của tôi, - tên Gestapo đồng tuổi với Zubov nói vẻ rắn rỏi: - Đó là nghĩa vụ của cả dân tộc ta cần làm để xác nhận rõ sự thống trị của mình. Đó là một nghĩa vụ nặng nề, không thích thú gì, nhưng cao cả nhằm đạt được những mục đích lịch sử vĩ đại.

Tên Gestapo này bị ô tô đè chết ở gần nhà hắn, lúc hắn đi dạo lang thang khi trời đã khuya, khổ sở vì mất ngủ sau khi xử tử mấy chiến sĩ hoạt động bí mật Ba Lan ở quảng trường chợ.

Zubov nhăn mặt tức giận, nói với các bạn chiến đấu - những người tiến hành thành công trận đánh khó khăn này.

- Đáng lẽ tôi phải đè chết tên đại úy chỉ huy cuộc hành hình chứ không phải tên sĩ quan hạng bét này. Nhưng tại sao hắn lại chụp ảnh ở dưới giá treo cổ, bên cạnh những người bị hành hình? Hắn đã nói dối. Tôi đã hành động đúng với hắn, hành động có nguyên tắc.

Đội viên thứ năm của nhóm là một lính Đức làm trong kho nhạc cụ của đại đội tuyên truyền.

Tên bạn đã quá cố - thiếu úy SS - một lần đã khuyên Zubov phải thận trọng với tên lính này. Hắn nói rằng, trong một ngày sắp tới hẳn sẽ ký lệnh bắt loại đáng khả nghi nào, có khả năng là đảng viên cộng sản phục vụ trong quân đội để che mắt Gestapo.

… Thuyết phục được người cộng sản Đức này - một đồng chí có kinh nghiệm, rằng Zubov là sĩ quan Liên Xô, thật không phải chuyện dễ.

Zubov đành phải trải qua một kỳ thi rất nghiêm túc, khi anh trả lời đủ mọi câu hỏi liên quan đến đời sổng đất nước Xô Viết, cho tới lúc mà người Đức này tin rằng Zubov không phải là tên khiêu khích.

Chính Ludwig Kupert, người lính Đức này - đã tạo thêm cho những hoạt động của nhóm du kích tự động này đặc điểm có tổ chức hơn, có kế hoạch và mục đích nhất định.

Làm nổ tung hai đoàn tàu chở lính.

Đốt cháy các kho lương thực của quân Đức.

Đổ nửa túi đường vào mỗi ô tô chở xăng máy bay, do đó năm máy bay “Junkers” loại bốn động cơ bị tai nạn ở dọc đường.

Tất cả những chiến công đó là kết quả nghiên cứu của Ludwig Kupert.

Và cuối cùng là cuộc tấn công vào đài phát thanh, kết quả là cả nhóm - trừ một mình Zubov, đều hy sinh.

Nhưng đây không phải là lỗi của Ludwig. Một trường hợp ngẫu nhiên không lường trước được: tên thợ điện đang chữa đèn pha, sau khi sửa xong, hắn chiếu tia đèn không phải ra ngoài hàng rào như chức năng của đèn pha, mà lại vào trong sân. Trong ánh sáng trắng lóe lên lạnh lùng hiện rõ thân hình tên sĩ quan bảo vệ đang nằm úp trên mặt đá, còn hai tên lính bảo vệ thì đang úp mặt vào tường, tay giang ra thành hình chữ thập. Và, đứng phía sau chúng là Ludwig tay cầm tiểu liên.

Zubov bị thương nhẹ, nhưng hình dung ra tên truy lùng những người phá hoại, anh coi việc làm dập thương thêm cho vết thương bị bắn để mất khả năng nói và khả năng đi tại được là hợp lý nhất, hơn nữa anh đã quen với trạng thái này rồi.

Anh cho phép đặt mình lên cáng, cứu chữa sơ bộ, còn sau đó do nghi ngờ cột xương sống bị thương, anh không phản đối, đồng ý để chúng đưa anh về quân y viện mặt trận, tại đây anh có đầy đủ tiện nghi.

•º•

Trong mọi hoạt động của mình Zubov tỏ ra vô cùng dũng cảm. Ngoài những điều trên, còn một điểm nữa giải thích đặc tính này của anh.

Anh tự nhủ, đứng trên các quan điểm duy vật, anh phải thuộc về tử thần của mình có thể rất gần thôi, như cảm giác đau đớn đã kéo dài ít nhiều, và sau đó sẽ là cái “không” của cá nhân anh. Giống như phim bỗng nhiên bị dứt khi người chiếu phim không kịp bật đèn, và thay cho hình ảnh trên màn bạc sẽ là đêm tối trong phòng. Chỗ đứt nối lại được, và không có anh tất cả mọi người cũng vẫn xem hết hình ảnh trên màn bạc.

Dù có biện bạch cho những ý nghĩ tương tự thế nào đi nữa, thường thường anh vẫn nói với các bạn chiến đấu của mình:

- Sao nữa, tôi không có quyền biện bạch tự an ủi hay sao? Tôi có quyền! Ở đây không phải tôi đi lấy điểm tổng kết. Cũng không ai cho điểm. Không muốn chết. Còn từ từ lìa bỏ cuộc sống đối với bản thân - đó lại là chuyện khác.

Zubov lo lắng hỏi Ludwig Kupert:

- Đồng chí không giận tôi là đôi khi tôi tỏ ra rất thô lỗ với những người dân của đồng chí chứ?

Ludwig nghiêm nghị cắt ngang:

- Nhân dân Đức đã trở thành vật hy sinh đầu tiên của chủ nghĩa phát xít Hitler, tôi phải cám ơn đồng chí vì chính đồng chí đang chiến đấu cho nhân dân Đức bằng mọi phương pháp có thể được đối với đồng chí ở đây.

Một lần trên đường phố, Zubov làm quen với một thiếu nữ người Ba Lan xinh đẹp, lộng lẫy và đáng yêu. Thế là giấu các đồng chí, Zubov bắt đầu tán tỉnh cô gái.

Là một người nhiệt tình, thông minh, cô gái đã lôi cuốn được Zubov. Nhưng rồi một lần, vào buổi tối, khi Zubov tiễn cô gái đi, cô ta dừng lại bên một ngôi nhà đổ nát, bảo rằng nịt chằng bít tất bị tung ra nên phải đi vào khu nhà đổ nát để sửa lại bít tất. Zubov định đi theo, và bị hai thanh niên lao vào bắt anh, còn cô gái thì định bóp cổ anh.

Thoát khỏi trận phục kích, Zubov nhục nhã bỏ chạy, còn bị bắn đuổi theo bằng chính súng lục của anh.

Zubov nhớ lại chuyện nguy hiểm này với cả niềm phấn khởi lẫn buồn rầu. Phấn khởi vì thiếu nữ, theo ý anh, lại là một anh hùng thực sự, còn buồn rầu vì nếu như trước đó anh có tình cảm trìu mến với cô gái - một tình cảm bộc lộ chân thật mà mỗi một người con gái đứng đắn đều có khả năng khêu gợi ra, thì bây giờ đã không phải buồn bã vô ích, nghĩ rằng anh đã mất đi một con người kiêu hãnh, trong trắng, xứng đáng với thế hệ mới thiêng liêng.

Ludwig, trong khi chạy chữa những vết thương của Zubov do vật lộn với những người yêu nước trẻ Ba Lan, đã thở dài nói:

- Thật là ngốc nghếch lập dị hết chỗ nói. Nếu như các chiến sĩ của nhân dân Ba Lan bóp cổ chết đồng chí - một sĩ quan Liên Xô. Tôi cho rằng, vì hành động thiếu suy nghĩ của mình, đồng chí xứng đáng với những vết hằn đáng ghi nhớ hơn trên cơ thể, chứ những vết này còn chưa ăn thua gì! - Rồi hài hước, anh nói: - Đồng chí đã quên một điều là làm một tên chiếm đóng Đức không những chỉ cám dỗ, mà còn nguy hiểm đến tính mạng ở mức độ cao nữa. Và thực tiễn không ít ỏi của đồng chí là bằng chứng không chối cãi dược đối với điều đó.

Zubov nổi tiếng là biết tự chủ kết hợp với lòng dũng cảm đến ngang tàng quên cả bản thân.

Khi anh được biết rằng ở tiệm ăn đang chuẩn bị đón tên phi công Đức đã thả bom thủy lôi xuống Moskva, Zubov bèn đến khách sạn nơi tên phi công này dừng lại, anh sốt ruột chờ đợi mãi hắn ở phòng ngoài, và tên phi công đi ra, anh bước theo sau hắn. Anh tự giới thiệu rồi xin chữ ký của hắn làm kỷ niệm.

Anh mang tờ giấy có chữ ký này cho Ludwig. Sau khi tập viết xong chữ ký này, Ludwig bèn viết một mẩu giấy nhỏ đề tên gửi cho tên tổ chức bữa tiệc, trong đó xin lỗi là sẽ không thể đến dự tiệc được, vì mới nhận được mệnh lệnh cấp tốc ra mặt trận.

Tên phi công, này đến tiệm ăn đúng giờ mà không tìm ra viên tổ chức bữa ăn tiệc, cũng chẳng thấy bàn tiệc linh đình đâu cả.

Hắn bực tức không thèm tiếp nhận lời chào mừng của các sĩ quan khác, khi bỏ ra ngoài, hắn gặp Zubov bên mắc áo, và tiếp nhận lời mời đến nhà riêng tiêu khiển của anh là kẻ đầu tiên sùng bái hắn.

Zubov chở tên sĩ quan này trong chiếc xe du lịch “Opel Cadet” nhỏ đã hơi cũ. Sau khi xin lỗi vì chiếc xe không lịch sự lắm, Zubov bèn hỏi về chuyến bay anh hùng của hắn. Anh tỏ ý không tin về sức công phá của chất nổ. Tên phi công nói rằng, hắn đã cố ý bay một vòng nguy hiểm để nhìn tận mắt và quan sát mục tiêu mà thủy lôi lao tới đích, và bây giờ hắn là một trong số những người được trao nhiệm vụ tiến hành các chuyến bay như vậy vào Moskva với việc sử dựng loại chất nổ công phá đắt tiền nhưng rất có hiệu quả đó để phá thủ đô Liên Xô.

Zubov dừng xe lại, châm thuốc hút và mời tên phi công hút thuốc. Sau đó duỗi tay ra anh nói:

- Biết làm thế nào được, trong trường hợp này tao đành phải giết mày. - Rồi chĩa súng lục vào hắn, anh nói thêm: - Biết làm thế nào được. Chiến tranh chết chóc. - Sau khi bóp cò rồi, Zubov còn nói thêm - Mà mày không phải là lính, mà là tên tội phạm.

Zubov trở về chỗ các đồng chí của mình, mặt mày tái nhợt, cau có chưa bao giờ như vậy. Anh không thể ngủ được. Suốt đêm ngồi trên giường, hút thuốc liên miên và uống nước. Lần đầu tiên anh ca thán rằng, thần kinh của anh đã đầu hàng, và bỗng nhiên tuyên bố là anh sẽ bỏ về với Hồng quân để chiến đấu bình thường như tất cả mọi người, còn thế này anh không chịu nổi nữa…

Nhà giáo Ba Lan Bronislaw Przegledski im lặng nghe Zubov, không hề phản đối anh.

Sáng hôm sau Bronislaw nói rằng, muốn giới thiệu anh với một người mà anh cần thiết phải gặp để có quyết định cuối cùng.

Người này lại nguyên là một trong các chủ công ty bào chế thuốc, một người đàn ông đứng tuổi, nhanh nhẹn, đường ngôi thẳng ở giữa đầu hình chiếc chêm và bộ râu mép sửa cẩn thận.

Sau khi nhắc rằng anh phải im lặng hơn nữa, Bronislaw sẽ hoàn toàn nói chuyện với người này, và Zubov im lặng nghe hai người nói.

Trước hết người này tuyên bố rằng món hàng do Przegledski đưa ra ông ta phải thử trước bằng chó. Và nghiêm nghị nhắc trước rằng tác động của hàng hóa này phải được thể hiện trên con vật sau ba phút là tối đa. Còn việc đưa được loại hàng này đến các trại tập trung thì vô cùng khó khăn. Nhưng chủ yếu nó nhằm vào các khu tập trung, ở đó con người có thứ để trả, và kẻ tiêu thụ do chế độ tàn khốc ngày càng tăng mà đặc biệt thích thú với những liều lượng của trẻ con: thứ nhất chúng rẻ tiền, thứ hai - người lớn có thể qua khỏi bằng dây, có thể lao vào tên bảo vệ bằng cách đó để tránh khỏi mọi đau khổ tiếp theo, còn trẻ con thì không thể làm như vậy.

Nhưng có những tên đầu cơ khốn nạn nào đó đem bán cho khu tập trung hàng giả, đồ hóa học bỏ đi không gây tác động gì hoặc rất chậm chạp, hoặc là hoàn toàn không dẫn đến kết quả chết người, không gây nên được cái gì cả ngoài những đau khổ vô ích. Vì thế khách hàng phải có một trong số mười liều lựa chọn không mất tiền để cho một ai đó muốn có thể dùng tự kiểm tra. Vì thế họ trả tiền chỉ cho chín liều lượng còn lại.

Ngoài ra người này còn nhắc rằng, trong các trại tập trung người ta có thể trả tiền nhảm nhí. Và nếu ông ta có chuyển đến đó một số liều lượng thì cũng chỉ là vì lòng nhân từ đối với những kẻ đau khổ.

Vì vậy mong ông Ba Lan và bạn ông - ngài sĩ quan Đức hiểu cho, trong chuyện này sẽ không kiếm chác được gì. Người này buồn phiền giang hai tay sạch sẽ, móng đánh bóng.

Sau đó Bronislaw nói với Zubov rằng, người này, người mà họ vừa làm quen ở đây là một trong những nhà đầu cơ thuốc độc lớn nhất. Rằng hiện nay có nhiều người như ông ta làm nghề này, tiêu thụ thuốc độc chủ yếu ở khu tập trung và các trại giết người “A” và “B” ở Treblinka, ở đó đàn ông, đàn bà, trẻ em trần truồng bị lùa vào trong các phòng kín, hai tay giơ lên để làm cho khối lượng người bị giết ngạt.

Và Bronislaw khuyên anh:

- Để cho quyết định của anh không bị sai lầm và có suy tính toàn diện, rồi rất khẩn thiết khuyên anh đến thăm Treblinka “A” hoặc “B” tùy ý anh. Và chỉ sau đó mới quyết định những phương pháp đấu tranh nào với kẻ thù có thể coi là dùng được và không dùng được.

Một lần Zubov nhìn thấy người ta dùng những tấm gỗ hất đống xác người chết dính lại với nhau xuống khỏi một toa tàu từ Hà Lan đến. Những người còn sống sót khó khăn lắm mới cử động được, và vì bị đánh đập tàn nhẫn, vất vả lắm mới bò được đến những chiếc xe tải của trại tập trung.

Zubov mệt mỏi trở về căn cứ của mình sau chiến dịch thường kỳ, nằm lăn ra giường, anh ngủ thiếp đi và không còn nhìn thấy những cảnh làm xúc động tâm hồn nữa.

Siegfried - như bạn bè và các sĩ quan ở tiệm ăn gọi Zubov như vậy, là một người Aryan tóc vàng hoe, thân hình như lực sĩ, ăn mặc bảnh bao, trông vẻ tốt bụng, Alexey Zubov lại tìm ra được niềm tự tin đến ngang tàng của một tên Aryan chính cống với vẻ ngoài của mình. Và trơ trẽn nhạo báng cái chức trưởng kho của đại đội tuyên truyền hèn kém, giành cho kẻ tàn tật của mình. Anh nói rằng, vì lợi ích quốc xã, phải bảo vệ quốc xã phải bảo vệ người sinh ra lớp bổ sung cho những người thống trị thế giới mai sau.

Nhưng luôn luôn trên đôi mép của chiếc miệng mềm mại, đường nét rõ ràng của Zubov vẫn hiện rõ hai nếp nhăn dài đanh thép, đôi mắt trước kia vẫn nhiệt tình lóng lánh bừng sáng lên và ánh màu thép xám, trên thái dương hiện rõ đám tóc bạc trắng trông rất hợp với Zubov, nhưng lại quá sớm khiến người ta có thể nghĩ: anh thanh niên tràn đầy sức lực này đã trải qua sự chấn động mạnh của thần kinh hoặc bị chấn thương nặng trong tâm hồn.

Một trong các hạ sĩ quan của đội quân càn quét - doctor Rottenburg, khi giải thích cho Zubov nghe về bản chất sứ mạng lịch sử của nước Đức quốc xã, nói:

- Chúng ta phải hùng mạnh và vì thế phải làm suy yếu tất cả các dân tộc khác. Lòng tốt là dấu hiệu của sự yếu đuối. Bất cứ ai trong chúng ta thể hiện lòng tốt đó đều là kẻ phản bội. Và cần phải trừng phạt tất cả những kẻ như vậy như trừng phạt bọn phản bội.

Tất cả những gì có khả năng gây nên sợ hãi đều phải phục vụ quốc xã cũng như sự sợ hãi cái chết là cơ sở đầu tiên cho mọi tín ngưỡng.

Chúng ta đã phát minh ra nguyên tắc vĩ đại nhất của chủ nghĩa thống soái. Quốc trưởng là đỉnh cao, chúng ta là bệ đỡ của đỉnh, và hoàn toàn phục tùng ý chí của một người - đó là sức mạnh dân tộc của chúng ta. Tiêu diệt bọn Do Thái, đó cũng là hành động kiểm tra ý thức tự giác dân tộc của mỗi người chúng ta, là phép vệ sinh dân tộc đặc biệt.

Chúng ta muốn thu gọn số kẻ tiêu thụ những vật quý giá. Chủng tộc thống trị sẽ trở thành người tiêu thụ duy nhất các báu vật đó, còn các dân tộc khác chỉ có việc sản xuất mọi báu vật cho chúng ta. Mục đích cao nhất đang giải phóng chúng ta khỏi mọi thành kiến đạo đức có trên con đường tiến lên đạt lấy mục đích này là ở chỗ đó.

- Thôi được, cứ cho là như vậy, - Zubov đồng ý. - Nhưng nếu bản thân ông bị giết? Ông nghĩ sao về khả năng này?

Rottenburg nói:

- Chắc ông biết, tự tôi cũng biết giết người. Tôi cho rằng, tôi có thể chết một cách rất xứng đáng vì quốc trưởng.

Nhưng Rottenburg đã nói dối. Hắn đã van lạy, bò dưới chân Zubov khi cùng đi ra ngoài thành chơi khi được biết Zubov là ai, và nghe anh kết án…

- Lẽ nào lại thế, - Zubov cười khẩy nói với hắn, - mày đã chẳng nói tư tưởng tôi có thể chết vì quốc trưởng, ấy thế mà bỗng nhiên lại hạ mình thế này. Thế là bây giờ ta giết mày. Mày hãy nói, mày đang cống hiến cuộc đời mày cho cái gì? Nào!

Ngoài sự van lạy xin tha, Zubov không nghe thấy doctor nói gì khác nữa.

Ấy thế mà tất cả sĩ quan quân khu Bialystok đều sợ hắn, sợ tên quốc xã mù quáng mồm miệng đầy triết lý cao siêu này, tên ham thích hành hình phụ nữ, hắn từng khẳng định rằng, cái thẹn độc nhất của người đàn bà trong lúc bị hành hình rất lớn, đến mức đứng ngay bên miệng hố họ còn lấy tay che người để tránh đạn cũng như để che mắt bọn đi hành hình.

Hắn từng huênh hoang trước bọn lính mặt trận, khẳng định rằng hắn biết hoàn thiện mọi phương pháp giết người. Và những kiến thức ấy đã có lợi cho doctor Rottenburg. Trong phút sắp chết hắn van lạy Zubov, xin bắn hắn vào gáy và đưa tay chỉ nên bắn vào chỗ nào, vì theo kinh nghiệm, hắn biết, bắn trúng vào điểm đó không làm cho phút hấp hối kéo dài.

•º•

Sau khi các đồng chí của anh hy sinh trong trận tấn công đài phát thanh, Zubov còn lại một mình.

Nằm trong quân y viện, lúc đầu Zubov tiếc rẻ là anh mới mặc quân phục binh nhất mà không phải quân phục sĩ quan. Giá khi đó nằm trong phòng sĩ quan, rõ ràng, sự chăm sóc và chạy chữa sẽ tốt hơn. Anh muốn chóng khỏi bệnh, càng sớm càng tốt, để tiếp tục cuộc chiến đấu tay đôi với kẻ thù.

Zubov độ lượng cho y tá trưởng say mê anh là nhằm một ý nghĩ: lợi dụng sự chăm sóc của Elfrida, nhanh chóng bình phục hơn, đi lại được.

Nhận ra Weiss, anh kiên nhẫn chờ đợi thời điểm bộc lộ mình trước Weiss, trong trường hợp này Zubov đã thể hiện khả năng chịu đựng tuyệt vời, cái khả năng vẫn đi theo anh trong mọi chiến công.

Nhưng nghe Zubov kể xong, Weiss không tán thành nhiều điểm trong số những việc Zubov đã làm.

- Xin lỗi - giọng giễu cợt, Zubov nói, - mình là con người ngay thẳng. Xứng đáng thế nào thì xin nhận vậy.

Weiss nhìn bầu trời lấp lánh đầy sao, rồi nhìn bộ mặt xanh nhợt của Zubov với những nếp nhăn đanh thép trên mép. Anh trầm ngâm hỏi:

- Thế khi chiến tranh kết thúc, cậu sẽ làm gì?

Zubov đưa mắt nhìn xuống, lấy mũi giày hất đất, cau có nói:

- Chắc chắn rằng làm chất đất mà trên đó sẽ mọc loại gì đó thích hợp. - Rồi anh lại nói chặn ngay: - Nhưng trong khi mình còn sống, tạm thời là bất tử. Quan điểm của mình là như vậy. Mình đang bắn giết kẻ thù cũng từ quan điểm đó.

- Cậu một mình.

- Đúng thế, đơn ca thôi, - Zubov nói. - mình biểu diễn không có dàn đồng ca.

- Không nên nói như thế về chuyện này.

- Vậy có thể làm thế nào? Làm thế nào? - Zubov nổi nóng. - Không có những từ như vậy để nói về chuyện này. Không có, Và phải tin rằng sau này sẽ không bao giờ có.

- Nhưng chúng ta thì sẽ có.

- Chúng ta sẽ có! Đúng! Còn về phần mình thì mình không tin cả cậu. Bám rễ - cái trách nhiệm như thế mình không nhận đâu.

Trên sân bệnh viện có một chiếc lá dẻ màu đen đã rụng. Nước từ mái nhà nhỏ xuống. Những giọt nước nặng nề, lạnh buốt này như đang điểm thời gian. Trời ẩm ướt, nặng nề và thấp. Bên chiếc kho làm bằng ván ghép là những cỗ quan tài trên phủ vải bạt.

Zubov rùng mình nói:

- Ta đi thôi. Lạnh ẩm quá, mình sợ sẽ bị cảm. Ốm đau thật là ngốc nghếch. Ở đây mình quý từng giờ cuộc sống của mình. - Rồi anh quan tâm nói thêm. - Và cậu cũng phải giữ gìn cơ thể, có thể phải hơn cả mình nữa.

Về tới phòng, họ lặng lẽ nằm xuống giường.

Như vậy là Zubov được biết về Weiss qua Bruno. Cục trưởng Baryshev đã giảng bài cho cả khóa ở trường biên phòng.

Đến giờ thì Zubov cần phải xuất viện. Bọn Gestapo đã đến dòm ngó quân y viện, nhưng Elfrida không muốn thả anh ra. Anh nói với Elfrida để ả lập hồ sơ về cái chết của anh. Để lại sau mình dấu vết làm gì cơ chứ!

Weiss cho Zubov địa chỉ mật ở Warsaw. Rồi hỏi:

- Nhớ rồi chứ?

Giận vì câu hỏi đó, Zubov nói:

- Có khả năng… - Rồi đưa tay ra.

- Đi đấy à?

Zubov gật đầu.

Mãi gần tối mới phát hiện ra sự vắng mặt của Hagen.

Fischer tức giận, thành thạo hỏi cung thương binh. Sau đó hỏi cả Elfrida.

Elfrida nói rằng Hagen được xuất viện từ hôm trước. Đến đêm thì có ô tô đón anh ta đi. Xe của Gestapo đến không phải để bắt đi vì sĩ quan Gestapo đã bắt tay chào Hagen rồi ôm anh ta. Cả binh nhất Weiss cũng khẳng định như vậy, vì anh biết cái ức thuyết này Zubov đã nói cho Elfrida. Mụ y tá trưởng đã sẵn sàng làm tất cả vì Hagen, gần đây mụ đã xưng hô với Hagen là “thượng đế của em”.

•º•

Weiss lại đơn độc giữa kẻ thù, lại chịu cảnh vô công rồi nghề. Anh phải bám rễ vào cuộc sống ghê tởm, xa lạ đối với anh. Và chờ đợi, chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ mà Tổ quốc cử anh sang đây. Anh tin tưởng rằng nhiệm vụ này sẽ vô cùng quan trọng, rất có ý nghĩa. Anh không thể nghĩ khác được. Chỉ có niềm tin này mới mang lại cho anh thêm nghị lực. Báo chí và tạp chí phát xít đăng đầy ảnh những thành phố Liên Xô bị chiếm đóng, những đám cháy. Những ngôi nhà đổ nát. Những vụ xử bắn các chiến sĩ báo thù của nhân dân. Những giá treo cổ. Những xác người chết. Xác người chết ở khắp nơi. Xác đàn ông, đàn bà, cụ già, trẻ em! Những lá cờ phát xít mang dấu chữ thập bay phần phật trên tất cả những hình ảnh đó, như con nhện quái ác, đáng chết bám chặt vào đất nước Liên Xô. Về anh, Alexander Belov phải bình tĩnh xem những ảnh này. Anh thấy dễ chịu: anh đang nằm trên giường êm ấm, được ăn uống no nê và ngon lành, được chính bọn phát xít quan tâm chăm sóc, và anh là một trong bọn chúng. Mà còn phải sống như thế, như bọn phát xít này lâu nữa. Và anh càng giống chúng bao nhiêu, anh càng hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình bấy nhiêu.

❀ ❀ ❀

[1] Dòng Aryan: một dân tộc chính ở Đức, cũng như Phổ. (tr.30)

[2] Thần Narcissus: Là thanh niên xinh trai trong chuyện thần thoại Hy Lạp cổ, khi nhìn thấy hình mình trong nước bèn say mê bản thân và vì tình yêu này mà bị gày rạc đi và biến thành bông hoa mang tên là Narcissus - ND. (tr.31)

[3] Apollon: tiếng Hy Lạp là thần mặt trời, thần ước đoán, thần bảo hộ nghệ thuật trong truyện thần thoại cổ Hy Lạp. - ND. (tr.36)

[4] Đoàn viên thường tức là đoàn viên thanh niên phát xít ở Đức trong thời kỳ Hitler cầm quyền. - ND. (tr.39)

[5] Áo sơ mi bán quân sự: loại áo của đoàn viên thanh niên cộng sản Đức, sau đó đoàn viên thanh niên Komsomol Liên Xô cũng mặc. - ND. (tr.42)

[6] Ernst Bush: nhạc sĩ tiến bộ Đức thời kỳ 1930 - 1940. - ND. (tr.42)