Nước Đức phát xít đã tính toán chính xác, biết lựa chọn thời điểm để tấn công ăn cướp vào Liên Xô. Miếng đòn tập trung mạnh mẽ đã làm rung chuyển cả đất nước.

Và thật là không đúng nếu hình dung quốc trưởng Adolf Hitler chỉ như một nhà chiến lược tâm lý mà hiện nay bọn cùng chí hướng với Hitler làm việc trong dinh lũy của hắn đang thực hiện điều đó, cố gắng tâng bốc nhau quá mức. Nhiều tư tưởng chiến lược có lợi cho chủ nghĩa quân phiệt Đức, Hitler đã rút ra được qua những nhà hoạt động quốc gia xuất sắc của các cường quốc lớn như đế quốc Mỹ, Anh, Pháp.

Các nước này không những chỉ khuyến khích Hitler trong ý đồ của hắn, giáng một đòn chủ yếu vào phương Đông, mà còn lịch thiệp cho Hitler vay tiền, cung cấp các vật liệu chiến lược, ủng hộ bằng các lời bàn bạc góp ý.

Alfred Rosenberg trong bữa tiệc chiêu đãi hắn ở London khi hắn đến đây theo nhiệm vụ riêng của Hitler, ăn miếng chả giả miếng nem, hắn hứa: “Nước Đức sẽ tiêu diệt hết bọn Bolshevik do sự ủng hộ triệt để và theo sứ mệnh của châu Âu”.

Cần phải nghĩ rằng, Hitler không chịu thua kém về mặt khôn ngoan. Hitler đã bắt nhiều nguyên thủ các nước đế quốc lớn phải bỏ tiền ra, và tính trả lại bằng việc tiêu diệt nhà nước Xô Viết sắp tới, còn nước Đức phát xít được trả bằng tất cả các nước châu Âu.

Khả năng thực hiện hợp đồng quốc tế này giải thích rõ một vấn đề là không phải ngẫu nhiên mà các nước đế quốc lớn đã đặt những hy vọng thầm kín nhất của mình vào chính Hitler chứ không phải vào một kẻ nào khác.

Lúc đầu Hitler cũng biết rõ vai trò nhỏ bé của một tên giết người thuê, hắn đã cố gắng bằng mọi cách thể hiện ra rằng hắn thấm nhuần hầu như chỉ một nhịp điệu chính trị và dự định hướng mọi hoạt động của mình chỉ để chống lại một dân tộc là Liên Xô. Nhưng khi nào nước đế quốc lớn trả tiền trước cho hắn bằng cả tài nguyên châu Âu và Pháp nhục nhã mở toang toàn bộ biên giới quốc gia của mình ra để rước bọn xâm lược Đức thì Hitler không đứng vững nổi trước sức quyến rũ, sau năm tuần đã bẻ gẫy sức kháng cự vô ích và chiếm cả nước Pháp, tế nhị để lại cho chính phủ Vichy một góc đất tuyệt vời ở miền Nam nước Pháp để dung thân và suy nghĩ về những thay đổi của số phận.

Thất bại ở Dunkirk của quân đoàn viễn chinh Anh đã đánh dấu sự suy tàn của các lực lượng bộ binh quân đội Anh quốc. Và những loạt bom bay Đức như vũ bão từ trên trời cao đầy mây mà hung dữ dội xuống London.

Hoàn toàn không phải vì lòng từ bi mà do được kích động bởi tính chất đồng nhất về tư tưởng đế quốc cũng như về lợi ích, ngày 10 tháng Năm năm 1941 Hitler đã phái tên phó của mình là Hess sang London với đề nghị khoan nhượng là ký kết hòa ước.

Giới cầm quyền Anh lúc đó buộc phải từ chối hòa ước này với nước Đức phát xít dù nó có hấp dẫn thế nào đi nữa. Vì thay thế cho thất bại quân sự Anh cũng sẽ phải chịu đựng thêm thất bại nặng nề về kinh tế và không phải vì kẻ nào khác mà chính vì đối thủ cạnh tranh chủ yếu của mình trên thị trường thế giới là bọn trùm công nghiệp Đức. Ngoài thế ra, ngay cả trong trường hợp chúng có chịu hy sinh lợi ích thị trường đi nữa thì khi đó làm sao thanh toán được với nhân dân Anh mà lòng căm thù chủ nghĩa phát xít của quần chúng có thể sẽ đổ hết lên đầu chính phủ đã đầu hàng Hitler.

Theo sự chứng kiến của thống soái Wilhelm Keitel, “khi lập kế hoạch tấn công Liên Xô, Hitler đã phải xuất phát từ chỗ nước Nga đang ở trong thời kỳ xây dựng nền công nghiệp quốc phòng riêng, và quá trình này còn chưa kết thúc”.

Điều này cùng với nhiều vấn đề khác đã gây cho Bộ Tổng tham mưu quân quốc xã một niềm tin vững chắc là kế hoạch tấn công vào Liên Xô đã được nghiên cứu cặn kẽ và được in thành chín bản - kế hoạch “Barbarossa” - đó là thành tựu cao nhất của thiên tài quân sự Đức.

Bọn trùm chiến lược Hitler đã tính toán rằng phải tiến hành cuộc chiến tranh chống Liên Xô trong vòng 6-8 tuần lễ, và dù trong trường hợp nào, trong bất kỳ tình huống nào cũng phải kết thúc chiến tranh trước mùa thu 1941.

Các lực lượng quân sự Đức bí mật tập trung dọc biên giới Liên Xô lúc đó là các đội quân hùng mạnh nhất trang bị tối tân nhất và có kinh nghiệm nhất trên thế giới.

Nước Đức phát xít say sưa trước những thắng lợi quân sự, sau khi Gestapo sàng lọc nhân dân lao động trong nước qua song sắt nhà tù, còn những người con yêu quý của nhân dân Đức thì bị quẳng vào các trại tập trung mà nghĩa địa của các trại này chiếm phần lớn sinh mệnh trong nước. - nước Đức này là hậu phương đáng tin cậy của quân quốc xã.

Ngay cuối mùa Xuân năm 1940 các nước phát xít Đức - Ý đã kiểm soát một vùng dân cư nhiều nước gồm 220 triệu người và tất cả các nguồn dự trữ về kinh tế của các nước này đều được nhằm để tăng cường lực lượng bộ máy quân sự Đức.

Ngày 8 tháng Bảy năm 1941 Hitler ra lệnh: “Phải san bằng Moskva và Leningrad thành bình địa để hoàn toàn tiêu diệt nhân dân các thành phố này và khỏi phải nuôi chúng trong suốt mùa đông…” Còn vấn đề Moskva, Hitler giảng giải, - ta sẽ thủ tiêu cái tên này, và ở chỗ hiện nay ta sẽ lập một đống rác lớn.” Về dân cư thì sắc lệnh của hắn thật ngắn gọn và rõ ràng: “Bọn Slav phải trở thành nguồn dự trữ nô lệ vô tận theo kiểu Ai Cập cổ đại hay kiểu Babylon. Từ đây phải có những công nhân nông nghiệp và xây dựng rẻ tiền cho dân tộc Đức thống trị”.

Ngày 22 tháng sáu năm 1941, gần bốn giờ sáng, lúc rạng đông, các binh đoàn Hitler tấn công vào Liên Xô.

Thế là bắt đầu cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô kèo dài một ngàn tám trăm mười bốn ngày đêm.

•º•

Trong đoàn xe thứ hai, cùng với các Ban tham mưu, hậu cần, các trung đội sự vụ, đại đội tuyên truyền, các tiểu đoàn y tế, nhà bếp, các đội chiến lợi phẩm là đơn vị của thiếu tá Steinglitz.

Nóng nực, ngột ngạt, bụi mù…

Làng mạc, rừng cây, lúa mì trên đồng và cả đất đai ở hai bên đường nhựa đều bị cháy trụi. Và hình như cái nóng này không phải vì mặt trời rọi chiếu mà chỉ vì những đám cháy rực trời.

Khi vì lý do nào đó đoàn xe phải dừng lại, tiếng động cơ bị tắt thì ngay lập tức một sự im lặng trống trải bao trùm tất cả, giống như sự im lặng ở dưới đáy vực, và chỉ nghe thấy tiếng kêu lách tách khô khan của ngọn lửa, tiếng sột soạt và những cột nhà cháy đổ kêu lốc cốc…

Bầu trời trong suốt, không một gợn mây, sáng sủa, và cứ đều đều, sau những khoảng thời gian nhất định nó lại như bị cắt xé ra bởi tiếng gầm rít của kim loại những chiếc máy bay oanh tạc bay thấp thành đội hình dầy đặc, và những bóng đen xám của chúng lại lướt nhanh trên mặt đất. Nhưng máy bay oanh tạc bay đi rồi thì xung quanh lại bao trùm một sự im lặng quánh lại như kính lỏng.

Các đoàn xe dừng lại ở bến phà. Tất cả đều xuống xe, chân tay phủi bụi bám trên người.

Ở đây có một tuyến phòng thủ chạy dài, rõ ràng là còn chưa làm xong: xẻng, đầm nện…, các thùng xi măng, gỗ để chống đỡ, các hộp phụ tùng nằm ngổn ngang, và cả xác người chết. Rất nhiều xác. Các đường hào công sự đều bị cắt ngang bởi vệt xích xe tăng, - tức là đơn vị cơ giới đã giải quyết kết thúc trận đánh.

Nhân viên các đơn vị hậu cần xô lại nhìn những người Bolshevik đã bị giết với một vẻ kinh tởm mà chỉ những kẻ có khả năng biết tháo vát tránh khỏi những nguy hiểm của mặt trận mới lộ ra như vậy.

Có lẽ, chỉ có mình thiếu tá Steinglitz là với dáng điệu có kinh nghiệm xem xét các xác chết, lật đi lật lại để tin chắc ở sự đúng đắn của những kết luận trong đầu óc mình.

Hắn nhận thấy nhiều vết thương trên phần lớn các xác chết thậm chí những người bị thương nặng còn được băng bó ngay tại đây - trên trận địa, và không phải một lần. Nghĩa là, cả thương binh cũng không bỏ vị trí, tiếp tục chiến đấu, không rút về hậu phương.

Xét theo các giấy tờ mà Steinglitz lấy từ túi những xác chết này ra thì đây là những người còn chưa phục vụ đến một năm.

Một người lính nằm nghiêng bên cạnh khẩu tiểu liên, đầu anh chúi xuống đất, một đoạn tay trái được băng phồng to lên và ở trên vai có buộc một vòng dây điện thoại bọc cao su đen. Còn kia là một người nữa, cũng bị cụt một tay, còn giữa hai hàm răng là chiếc kíp nổ lóng lánh như điếu thuốc lá bằng đồng. Giữa hai đầu gối là quả lựu đạn, anh cũng đang ở tư thế cúi xuống quả lựu đạn…

Và tất cả những con người này đón lấy cái chết, nằm bất động cứng đờ ra như muốn làm thời gian dừng lại, như muốn dùng những tấm thân bất động của mình ghi lại giây phút căng thẳng nhất của trận đánh.

Một phụ nữ đeo túi cứu thương ở vai với mấy băng đạn đã bị nổ tung ở trong tay nắm chặt nằm áp má trên khẩu súng trường, và có kẻ nào đó vô liêm sỉ hất ngược váy chị lên.

Trong chiến hào chỉ có những thây chết, những người khác còn ở phía trước, sau những công sự, nhưng không có lấy một ai ở sau các chiến hào, đang ở trong các quá trình báo tin, ở trong các hầm chiến đấu còn chưa đào xong.

Trong công sự đá hình vòm, rõ ràng người ta đã dìu thương binh quá nặng đến đây. - chỉ là một đống xác chết. Steinglitz hiểu thầm viên sĩ quan Đức nổi giận vì số lượng thương vong quyết định không ngăn cản binh lính tàn sát…

Trở về xe, thiếu tá nói thêm vào cái “Đi” của mình:

- Tôi không thích cái bọn Nga này. - rồi hắn giải thích: - chống chọi với những lực lượng hơn hẳn chúng mà không có các điều kiện phòng ngự cơ bản thì chỉ bọn điên cuồng mù quáng mới có thể làm như vậy.

Vượt qua mấy cây số họ nhìn thấy những chiếc xe tăng Liên Xô “T-26” trang bị chỉ bằng súng máy bị phá hủy trên cánh đồng lúa mạch cháy gần trụi hết. Đánh nhau bằng xe tăng trong những chiếc xe như thế này thật chẳng khác gì trong các chuyện kiếm hiệp thời cổ, một mình lao vào chống chọi với cả ụ súng pháo.

Nhưng trong số những xác thép này có cả hai xe tăng Đức. Rõ ràng không phải ngẫu nhiên những xe tăng Liên Xô lao vào chúng, bắn thủng chúng rồi thiêu cháy chúng bằng dầu xăng trong các thùng bị vỡ chảy ra.

Steinglitz nhận xét qua loa:

- Bọn Nga không những chỉ không biết làm xe tăng mà còn không biết điều khiển nữa. - Hắn nhìn hồi lâu qua cửa kính những cánh đồng lúa mạch mênh mông, rồi nói giọng tán thưởng: - Ồ, ở đây có những trang trại thật giầu có mà tôi chưa từng thấy ở châu Âu. Lạ một điều là chủ của chúng hiện giờ ở đâu? - Hắn nhìn đồng hồ: - Đến bữa trưa rồi, tôi thấy đói kỳ lạ. - Và ra lệnh cho Weiss dừng xe ở một làng gần nhất, hỏi xem trưởng làng ở đâu để rửa ráy, ăn trưa và nghỉ chốt lát ở nhà hắn.

Làng này bị đốt cháy cũng như các làng khác, nhưng không một ai trong số ít dân còn lại ở đây lại định dập tắt lửa.

Thiếu tá xuống xe, tiến lại phía cụ già đang đào hố trong khu vườn con trước nhà và giải thích bằng động tác rằng muốn uống nước. Cụ già hiểu, chống xẻng xuống đất và bình tĩnh, từ từ đi vào ngôi nhà đang cháy hầu như đấy không phải là đám cháy mà chỉ là vòm sáng lóe như lửa.

Cụ già đi ra tay xách gầu nước và trao cho Steinglitz. Thiếu tá đưa gầu nước lên miệng uống một ngụm đầy thích thú và ngay lập tức nhìn thấy một phụ nữ còn trẻ đã chết nằm ở bên miệng hố.

Cụ già nhổ nước bọt vào lòng bàn tay tiếp tục đào hố.

Thiếu tá kinh khủng vì ý nghĩ: nước bị đầu độc. Nhưng ngay lập tức, theo logic suy nghĩ đặc biệt của mình, hắn xua đuổi ngay ý nghĩ này như là điều nhảm nhí: cụ già lấy đâu ra thuốc độc, và rồi hắn tỏ ra thật bình tĩnh…

Steinglitz rút thuốc lá và mời cụ già. Ông cụ cầm lấy như một cái máy, vất vả tì ngực vào cán xẻng và nhìn với đôi mắt lóe sáng, buồn như mắt trẻ con chỉ xuống hố:

- Thế là ta đang chôn cháu gái đây. Vì chúng mày đã giết nó. Hiểu không? Chúng mày!

Steinglitz cho rằng cụ già xin thêm điếu nữa nên bèn lại móc túi lấy bao thuốc ra, rút một điếu đưa cho ông cụ. Cụ già giắt thuốc vào mang tai để dự trữ và nói bằng một giọng gù gù kỳ lạ:

- Mày, người Đức, xem ra cũng tốt đấy, nhưng dù sao tao cũng cắt cổ chúng mày, bây giờ tao là người không tốt bụng, không vị tha được!

Thiếu tá coi những lời này như là thể hiện lòng cảm tạ và vỗ vào vai cụ già, sau đó quay người để đi về phía ô tô và ngay lập tức cụ già, giống như bổ rìu, phang cạnh lưỡi xẻng vào ngay đầu Steinglitz.

Thiếu tá thật gặp may là ngay lúc đó trượt chân ngã vì đất ùn rơi xuống hố. Chiếc xẻng vút trong không khí rồi cắm phập vào những miếng gỗ dùng cho ngôi mộ.

Đôi tay run bần bật nhét khẩu súng lục vào trong bao, thiếu tá chui vào xe ô tô và mặc dù ngột ngạt, vẫn nâng kính ở hai phía lên như dùng nó để bảo vệ mình. Hắn thậm chí không cho phép Weiss lau đất bám trên quân phục của hắn. Rồi ra lệnh nhanh chóng đi đến ban tham mưu đơn vị SS gần nhất để đòi trừng phạt toàn bộ dân làng ở đây vì việc hắn suýt bị ám sát.

Nhưng Weiss mạnh dạn trình bày dự kiến của anh ta, có thể cụ già chỉ nổi giận vì thiếu tá đã đổ nước xuống đất, không uống hết, mà dân ở đây coi đó là sự làm nhục nhà mình một cách kinh khủng nhất.

- Thế à? - Steinglitz ngạc nhiên hỏi - Thật mọi rợ quá mức.

Weiss có thấy tiếc là cụ già đã không giết được Steinglitz hay không? Không. Nếu như chuyện xảy ra như thế thì anh sẽ mất nguồn đột nhập vào ngành tình báo Đức. Và Weiss quyết định sẽ không để thiếu tá rơi vào những tình trạng đi lại không an toàn. Bây giờ anh rất cần Steinglitz, chỉ có bảo vệ được sinh mạng hắn, biến hắn thành công cụ thất bại của ngành mật vụ phát xít, Weiss mới sẽ có thể trả thù được Steinglitz vì tất cả, vì cái chết của cụ già với đôi mắt trẻ thơ.

Và vô cùng chân thành, anh nói:

- Thưa ngài thiếu tá, vì việc tôi đã bỏ ngài một mình, tôi coi mình đáng bị tội treo cổ.

- Ồ!

- Ngài có thể bắn tôi, nhưng từ nay tôi sẽ không bỏ ngài một nửa bước.

Steinglitz cảm động trước lòng trung thành của người lính, coi việc đùa một chút là cần thiết.

- Tốt thôi. Tất nhiên trừ trường hợp bà chúa của ta coi sự có mặt của anh là không tiện. - Lần đầu tiên trong đời thiếu tá cho phép mình tự do nói chuyện như vậy với một người thấp kém hơn hắn.

Từ lúc Weiss nhìn thấy quê hương thân yêu bị thiêu trụi, đẫm máu, quằn quại dưới gót giày của phát xít thì căm giận, lạnh như tiền, và sự bình tĩnh đòi trả thù đến kỳ lạ chiếm lĩnh tâm hồn anh. Weiss thậm chí sung sướng là anh ở đây ngồi an toàn trong xe thứ hai, còn sau lưng anh là tên gián điệp sừng sỏ Đức đang nằm ngủ lăn lóc: khoan khoái, và nếu anh thấy là cần thiết thì anh sẽ giết hắn dễ như chơi hoặc cả lũ phát xít nữa. Anh có thể phá tan Bộ tham mưu. Anh có thể đổi cuộc sống của mình lấy hàng loạt kẻ thù. Nhưng không nên và anh không có quyền.

Anh chiến sĩ tình báo Liên Xô, lúc này cần phải có một điều lớn nhất không hề thay đổi - đó là sự bình tĩnh. Chiến công của sự bất động, chiến công của sự chờ đợi, chiến công của sự im lặng khi mà tất cả trong con người anh, mỗi dây thần kinh đang gào thét.

Cũng như người ta đã nói: - chúng ta sẽ không chịu mất một tí gì?

Nhưng ai có lỗi, ai?

Vì Bruno đã truyền đạt cho anh qua điện đài, Bruno đã truyền đạt lại cả vấn đề này!

Thế chẳng lẽ anh, Weiss hàng tuần lại không từng thông báo về sự tập trung quân Hitler ở dọc biên giới - những quân đoàn từ khắp các nước châu Âu bị Đức xâm chiếm đã tập trung thành nắm đấm ở đây hay sao? Trong bản tin cuối cùng của mình anh đã truyền đi rằng ở nhiều thành phố hẻo lánh Ba Lan đã xuất hiện bọn hải quân và lính biên phòng. Điều đó có nghĩa là quân quốc xã đã tiếp nhận biên giới ở các đơn vị biên phòng.

Lẽ nào đã có lúc lòng căm thù của nhân dân Liên Xô đối với bọn phát xít lắng xuống, lẽ nào nhân dân Liên Xô đã không sống trong cảnh dũng cảm chờ đợi cuộc giáp chiến với chủ nghĩa phát xít?

Lẽ nào đã có người nghi ngờ rằng chiến tranh không sao tránh khỏi?

Thế thì tại sao bọn phát xít lại bất ngờ tấn công Tổ quốc anh như vậy? Tại sao?

Trên đường cái đã xuất hiện những biển chỉ đường với các chữ: “Chú ý! Nguy hiểm! Đi vòng!”

Đoàn xe trong đó có Weiss rẽ ngoặt xuống một đường vòng và bây giờ xe chạy tròng trành trên những cây gỗ lát đường, đâm nhào vào các vũng nước, sa lầy trong những chỗ đầy bùn nông cạn, và từ phía bên trái - phía đường cái luôn vọng lên những loạt súng máy ngắn tiết kiệm đạn, nhưng đều đều, những tiếng lựu đạn nổ, những loạt pháo lớn gầm thét.

Thế là Weiss hiểu được nguyên nhân đi đường vòng. Thì ra một đơn vị đồn trú nhỏ bé đã dùng súng máy bắn chặn xe cộ trên đường, đánh nhau với pháo binh và xe tăng Đức.

Tên sĩ quan tham mưu nói với Steinglitz rằng bọn đỏ dùng xích cột chặt quân lính của mình vào súng máy và các ụ súng. Steinglitz hài hước khuyên tên sĩ quan này tách các đơn vị chuyên môn ra và cung cấp cho các đơn vị này dụng cụ làm nguội - để giúp bọn đỏ cởi xích ra.

Weiss thấy mép đôi môi ráo hoảnh của Steinglitz tức giận méo xệch đi. Hắn đang nổi nóng và những vết tích chiến thắng của quân Đức không kích động hắn mà thậm chí còn đè nặng tâm hồn hắn.

Thực vậy, Steinglitz cảm thấy mình là kẻ vô cùng bị bực tức bỏ quên. Đối với hắn mặt trận phía Đông chỉ là một kẻ đi đầy mà thôi. Nghề của hắn là ở phương Tây. Nhưng sau câu chuyện London hắn bị mất môi trường hoạt động quen thuộc. Hắn không phải là thằng nhát. Trong thời gian chiến tranh ở Tây Ban Nha hắn đã luôn lọt được vào các đơn vị cộng hòa, hắn đã chiến đấu ở đó, và cho tin tức về vấn đề lựu đạn ném tay có kíp nổ tức thời đã nổ có hiệu quả ra sao ngay tay các chiến sĩ cộng hòa, những đạn không nổ rơi vào chiến hào của quân Franco, những khẩu súng máy hóc không sửa chữa được, những nòng súng bị tan nát ngay sau loạt đạn đầu tiên.

Tất cả các vũ khí và đạn dược đó bọn Hitler đã bán cho các chiến sĩ cộng hòa qua tay bọn mối lái. Và trong điều kiện chiến đấu Steinglitz đã kiểm tra được phòng “S” thứ hai thực hiện chiến dịch bí mật này kết quả đến mức nào.

Khi Kammhuber thảo ra kế hoạch giết đại sứ Đức ở Praha và tin tưởng ở vai trò không kém quan trọng của Steinglitz trong chiến dịch này đã đề nghị Steinglitz lại đi Freiburg vào năm 1940 để ngay trong khi phi đội của Hitler Edelweiss bay đến thành phố này thì y đã tạo ra bằng chứng là thành phố này của Đức đã bị các máy bay Pháp oanh tạc tan tành. Steinglitz đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ngay cả những mảnh bom của Đức mà các bác sĩ giải phẫu lấy trong cơ thể những người bị nạn trong thời gian oanh tạc, Steinglitz cũng thay được bằng các mảnh bom do Pháp sản xuất. Hắn đã phát hiện ra những người Đức là dân thành phố Freiburg biết rõ các dạng máy bay, và bắt họ mang đi như là những người chứng kiến nguy hiểm. Đấy mới thật là công việc chuyên môn, lôi cuốn, hơn nữa nó mang lại nhiều phần thưởng và thăng cấp.

Còn mặt trận phương Đông hứa hẹn gì với hắn? Bao nhiêu kết quả bọn chỉ huy quân đội sẽ tự nhận hết, còn việc chuyển quân chớp nhoáng của các đơn vị cơ giới hóa lại không có khả năng tung mạng lưới gián điệp ra để gây các vụ khủng bố tàn sát đáng kể.

Steinglitz biết rằng, đồng bọn của hắn được chuyên môn hóa ở vùng phương Đông từ lâu đã chuẩn bị được các nhóm khủng bố là bọn tư sản mà nhiệm vụ của các nhóm này là làm đứt liên lạc, gieo rắc kinh khủng, giết những người hoàn toàn không đáng nghi ngờ gì cả. Hắn còn biết rằng, bọn này còn mặc giả hồng quân rồi quẳng sang nước Nga bằng máy bay Đức.

Hắn cũng còn được biết về việc thành lập trung đoàn đặc biệt “Brandenburg” ngay từ cuối năm 1940. Trung đoàn này được thành lập nhằm mục đích tiến hành các vụ khủng bố ở mặt trận phía Đông. Trung đoàn này tuyển mộ những tên Đức giỏi tiếng Nga, và toàn bộ bọn lính đều được trang bị quân phục và vũ khí Liên Xô.

Nhưng tất cả những cái đó là thành tựu của kẻ khác chứ không phải của hắn, của Axel Steinglitz. Một công việc đơn giản, thô sơ mà bất kỳ tên sĩ quan cao cấp nào của quốc xã đều có thể làm được. Thống soái Brauchitsch đã cài vào “Brandenburg” những tên khá trội trong đám thủ hạ của mình. Bọn này sẽ nhận được những chữ thập hiệp sĩ vì hoàn thành có kết quả nhiệm vụ đặc biệt. Thì cứ mặc xác cho chúng nhận! Steinglitz coi việc lãnh đạo ám sát hàng loạt một cách an toàn những binh sĩ và sĩ quan Liên Xô đáng tin cậy là thấp kém hơn phẩm giá mình và hoàn toàn không muốn để người ta trao cho hắn chỉ huy đơn vị khủng bố này. Đó là công việc của quân đội. Niềm tự hào nghề nghiệp của một gián điệp sừng sỏ - một tên khủng bố có kinh nghiệm bị xúc phạm chỉ vì một điều là người ta trao cho hắn nhiệm vụ thu thập những tài liệu Liên Xô vứt bỏ đi giống như một tên hốt rác.

Trong những ngày này Steinglitz coi việc di chuyển thắng lợi các đơn vị quân Đức trên đất Liên Xô như thất bại của chính hắn, như sự tan vỡ mọi hy vọng của hắn, và sự tàn lụi bước đường công danh của hắn.

Lúc đầu Weiss không thể nào hiểu nổi tâm trạng chán nản của thiếu tá, và sự lo lắng, ủ rũ buồn rầu của hắn. Nhưng dần dần qua những lời bóng gió mỉa mai, kinh tởm của Steinglitz, anh thấy rõ hắn không hài lòng với địa vị hiện nay của bản thân, trách nhiệm đổ lên vai hắn và sự ghen tức với kết quả của bọn quân đội. Sau khi đành phải rẽ khỏi đường nhựa vào đường vòng, hắn vui sướng đầy ác ý là cả pháo binh lẫn xe tăng mà vẫn không thể dẹp nổi một đơn vị đồn trú đơn độc của Liên Xô, những người ngồi trong lô cốt phá hoại giao thông của các đoàn hậu cần Đức.

Hắn còn nhận xét ca ngợi ông già tí nữa giết được hắn. Hắn cho rằng, người Nga, mặc dù có thấp kém so với dân tộc Đức đi nữa dù sao ở điểm nào đó vẫn nhắc hắn nhớ đến những người Tây Ban Nha, Đại úy Dietrich đã hy vọng uổng công về con đường dẫn tới Moskva như một cuộc dạo chơi thích thú đối với quân đội Đức như con đường dẫn đến Paris.

Weiss hiểu rằng Steinglitz buồn bực vì những chuyện không hay trong nghề nghiệp. Hắn đang tức giận nên sẵn sàng mang lại những chuyện không hay cho bất kỳ người nào, chỉ cần làm tiêu tan sự nhục nhã mà cấp trên gây cho hắn.

•º•

Vùng dân cư, nơi mà theo sự bố trí quân đội, bị tách riêng cho hàng loạt đơn vị đặc biệt đóng doanh trại lại là vùng hoạt động chiến sự. Đơn vị đồn trú Liên Xô trên đường rút lui đã chiếm lấy vùng này và biến nó thành khâu phòng ngự.

Tình hình bất ngờ này gây nên sự rối loạn và lúng túng cho cả đoàn xe thứ hai. Các sĩ quan cũng không biết phải đối phó ra sao. Có lệnh là phải đóng quân ở vùng dân cư này, nhưng đóng quân như thế nào khi mà vùng này do đối phương chiếm giữ. Bọn chúng thấy bác bỏ lệnh thì không thể được. Mà thi hành - cũng không xong.

Sau khi trao đổi, các chỉ huy đơn vị đặc biệt ra lệnh rẽ khỏi đường cái và đóng quân ở gần điểm dân cư, ở chỗ mà hỏa lực của đối phương không thể gây thiệt hại được.

Lúc trước, khi Weiss còn chưa phải là Weiss bây giờ mà là Sasha, trong những cuộc hành quân cắm trại của sinh viên, hay khi đi săn cùng với cha mình, trong tình trạng bất lợi nhất anh đã quen thích ứng với các điều kiện vô cùng khác nhau, không lệ thuộc vào thiên nhiên, thời tiết và mùa nào trong năm. Cả những năm phục vụ trong quân đội cũng đã rèn luyện cho anh việc đó.

Còn bây giờ giữa chốn lầy lội anh lựa chọn lấy một điểm tương đối khô - nơi những mô đất gồ ghề có màu hung, anh dùng xẻng đánh dấu một hình vuông đào rãnh xung quanh. Weiss chặt cành cây xếp đống xung quanh ô vuông, sau đó là than bùn, rồi lại xếp đống cành cây và trên lớp này anh dựng lều bạt. Weiss đặt một đống lửa ở trong lều bằng lá cây mục, anh hun hết muỗi và sau đó mới căng màn.

Ở cạnh lều Steinglitz đang nói chuyện gì đó với Dietrich, vừa nói chuyện vừa đập cành cây vào mặt mình để xua muỗi.

Weiss báo cáo là lều đã dựng xong. Và trong lều hoàn toàn không có muỗi.

Steinglitz mời Dietrich vào.

Chẳng biết hai tên sĩ quan có muốn điều này hay không, nhưng không có Weiss, chúng không thể làm nổi, tuy thế chúng coi việc làm của anh là một điều thích đáng. Weiss đặt vali của Dietrich xuống thay bàn, giải vải bạt lên và khôn khéo bầy bàn ăn rất sang trọng. Anh nhanh chóng chuẩn bị bữa ăn nóng trên bếp lửa rồi quỳ xuống vì lều thấp - tiếp thức ăn cho hai tên sĩ quan. Weiss có vẻ lo lắng cho sức khỏe của chủ mình, anh ép Steinglitz phải uống rượu cồn chứ không phải rượu nho, khẳng định muỗi là nguồn gây bệnh sốt rét và không có thuốc nào trị bệnh này tốt bằng rượu cồn.

Dietrich biết lo cho sức khỏe của mình hơn Steinglitz vì thế uống liên tiếp.

Trong lều đã tối, Weiss định khơi cho bếp cháy sáng, nhưng vì khói cay cổ bị khô lại và nước mắt trào ra nên đành phải tắt bếp lửa. Còn Dietrich thì chốc chốc lại sờ mặt bị sưng vù vì muỗi đốt và muốn soi gương xem mặt mình ngay lập tức.

Weiss lấy một ống bơ sắt, đổ mỡ từ các hộp thức ăn vào đó, cắt một mẩu vải dày bạt nhúng vào mỡ, nhấc một đầu lên và châm lửa làm ngọn đèn dầu. Trong lều có một ngọn đèn rất sáng.

Cả hai tên sĩ quan đều say, mỗi tên theo kiểu mình.

Steinglitz coi uống rượu như một cuộc giao đấu, một cuộc đấu tay đôi trong đó hắn phải chịu đựng được, phải giữ được trí nhớ, có nhận thức rõ ràng. Rượu cồn là chất tốt nhất làm suy nhược ý chí, làm cho sự cảnh giác của đối thủ bị giảm sút, để kích thích đối thủ nói năng lung tung không giữ gìn gì cả. Và Steinglitz áp dụng thành thạo phương pháp này, còn biết tự mình vượt qua được cái say, và càng uống nhiều rượu, đầu hắn càng đau dữ hơn, mặt tái nhợt đi, lông mày trái giật giật như động kinh, nhưng đôi mắt thì vẫn giữ được như cũ, mờ đục một cách chăm chú, và hắn không chịu mất việc kiểm tra bản thân.

Hắn không bao giờ có khoái lạc vì say rượu và bây giờ hắn uống với Dietrich chỉ vì lịch sự.

Còn Dietrich cùng với cái say - là cảm giác khoái lạc thoát khỏi hết mọi sự quy ước và đồng thời là nhận thức hoàn toàn không bị trừng phạt của hắn, và thế là bây giờ hắn nói:

- Axel, cậu nghe đây, bây giờ tớ sẽ cởi hết quần áo, chỉ đội mũ và đeo bao súng lục thôi, tớ sẽ đi ra ngoài người trần truồng, sẽ đánh thức lính của tớ và sẽ cho tập hợp đội ngũ, và, tớ đảm bảo với cậu rằng, không một con lợn nào dám ngạc nhiên cả. Chúng sẽ thi hành tất cả những gì tớ ra lệnh, - và bắt đầu cởi quần áo.

Steinglitz định ngăn hắn:

- Oskar, không nên, cảm lạnh mất.

Mãi Dietrich mới thò được đầu ra ngoài tấm màn lều, xem xét rồi nói:

- Đúng, khí ẩm… Mây mù. - Đăm chiêu suy nghĩ trong giây lát rồi nói, vui mừng vì tìm ra lối thoát - Nếu vậy tớ sẽ ra lệnh cho tất cả cởi quần áo và tớ sẽ chỉ huy bọn lính trần truồng.

Steinglitz lầu bầu nói:

- Tớ và cậu có những thích thú khác nhau.

Dietrich bực mình. Hắn khinh bỉ nhìn Steinglitz và hỏi:

- Theo ý cậu, chúng ta tuân thủ sự tao nhã trong nghĩa vụ quốc tế của mình như thế nào?

- Nhưng để làm gì?

- Đấy! - Dietrich thích chí. - Thôi được! Sức mạnh và đạo lý trái ngược với nhau. Sức mạnh đó là sự tự do của tinh thần, là sự thoát khỏi tất cả. Và vì thế tớ muốn đi lại trần truồng. Tớ muốn được như tổ tiên nguyên thủy của chúng ta.

Steinglitz lặng lẽ hút thuốc, mặt hắn giật giật vì đau đầu.

Weiss đưa cà phê đến. Hắn đẩy chiếc cốc nhựa lại gần Dietrich, nói:

- Thực ra có thể làm được tất cả một cách hoàn toàn đơn giản. Nếu như cung cấp cho mỗi người một thước đất thì loài người ở trên một lãnh thổ không quá năm mươi cây số vuông. Một trại người trong năm mươi cây số vuông. Đưa giấy và bút chì đây, tớ tính sơ xem cần bao nhiêu cột nhà để lợp hết khu đất, ta sẽ nói, trong thời gian một giờ. Một giờ - và phù một cái không có ai! - Ngẩng đầu, hắn hỏi: - Cậu có biết ai đã phát minh ra giả thiết là hầu như Liên Xô đã cho phép các đơn vị quân quốc xã đi qua lãnh thổ của chúng để chinh phục Ấn Độ không? Rồi hắn tự trả lời đầy kiêu hãnh: - Tớ! Vì đó là sự yểm trợ tuyệt vời, không thế thì giải thích sự tập trung quân đội chúng ta ở dọc biên giới Liên Xô như thế nào?

- Chuyện trẻ con, quá vớ vẩn, không ai tin được.

- Cậu nghĩ thế thật vô ích. Ngay tin đồn nhảm cũng phải kỳ quái như bức tranh của người man rợ. Hắn trầm ngâm suy nghĩ rồi hỏi: Cậu đã đọc tuyên bố của hãng Thông tấn TASS ngày mười bốn tháng sáu chưa? - Rồi lục trong chiếc cặp của mình hắn lấy ra một cuốn sổ tay, và đọc - “… theo các tài liệu của Liên Xô, nước Đức vẫn nghiêm chỉnh tuân theo các điều khoản của hòa ước Xô - Đức về việc không tấn công lẫn nhau, cũng như Liên Xô trong dịp này, theo ý kiến của các tầng lớp Liên Xô những tin đồn về việc Đức có ý định phá hòa ước, tấn công trước vào Liên Xô là không có căn cứ gì cả …”. Bản dịch chính xác như máy.

Steinglitz huýt sáo:

- Tin đồn nhảm sơ đẳng. Đó là công việc của chúng ta.

- Không, - Giọng Dietrich khô khan vang lên, - đó không phải công việc của tình báo chúng ta. Hôm qua chúng ta đạt được những tài liệu quan trọng của Liên Xô. Cậu hãy tưởng tượng xem, trong trường hợp chúng ta đột nhập vào mà Bộ Quốc phòng Liên Xô lại ra lệnh cho quân đội của mình không rơi vào một vụ khiêu khích nào để tránh gây nên những phiền phức lớn, - và chỉ có thế. Ở đây tớ nhìn thấy sự thể hiện lòng tin mù quáng của bọn Bolshevik vào trách nhiệm, vào luật lệ quốc tế.

- Láo toét! - Steinglitz không tán thành.

Dietrich chăm chú nhìn vào ngọn lửa bập bùng của chiếc đèn dầu, nói đầy vẻ tin tưởng:

- Chúng ta phải thu tất cả chúng lại thành một đống. - Rồi hai tay chỉ cho biết phải làm thế nào - cần bao nhiêu cho bọn chúng, - mười, hai mươi cây số vuông, - và phải tất cả bọn chúng… Hắn chỏ ngón tay lên - Tất cả! Nếu không thì chúng sẽ thịt chúng ta… Hắn vẫy tay một cái rất mạnh khiến gió làm tắt đèn.

Weiss châm đèn và nhìn Dietrich vẻ dò hỏi.

Tên Đại úy rõ ràng tưởng Weiss là Steinglitz, liền nắm lấy hai vai kéo sát vào người hắn và thì thầm vào tận tai:

- Axel, cậu thật là con lừa! Chúng ta lao vào cuộc chiến tranh mà chiến thắng không phải do những trận chiến đấu thắng lợi vẻ vang mang lại, mà chỉ là sự tiêu diệt hoàn toàn bọn Bolshevik. Hoàn toàn! chúng ta sẽ không để một kẻ chứng kiến nào còn được sống trên trái đất. Và khi đó, tất cả chúng ta, tất cả sẽ đi lại trần truồng. Và sẽ không có ai nói rằng thế là bất lịch sự! - Rồi hắn lại đi cởi quần áo, nhưng ngay lúc đó lăn xuống đất ngáy ầm lên.

Weiss cùng Steinglitz đặt Dietrich nằm ngủ ngay ngắn.

Hai người ra khỏi lều.

Đồng lầy phủ đầy mây mù, trăng dọi chiếu trên bầu trời thành một điểm mờ nhạt, ếch nhái kêu rả rích:

- Hôm qua đại úy đầu óc bị căng thẳng. Anh ta hỏi cung hai sĩ quan Liên Xô bị thương. Bọn chúng tỏ ra rất thô bỉ - đầy vẻ khiêu khích. Oskar dúi điếu thuốc lá vào mắt một tên, thế mà nó lại ngỗ ngược hứa rằng sẽ biến Berlin thành chiếc gạt tàn thuốc lá. Còn tên tù kia thì húc đầu vào bụng đại úy. Thực ra, chúng ta có đòi hỏi chúng như thế đâu: chỉ yêu cầu quay về với đơn vị và đề nghị đầu hàng. Cuối cùng thì chúng có thể lừa ta. Hành động thật kỳ lạ… - Hắn vươn vai rồi ngáp, rồi bỗng nhiên lảo đảo, nhưng kịp túm lấy Weiss. Hắn công nhận. - Rượu cồn làm chân đứng không vững nữa. - Nói xong hắn chui vào lều ngủ.