Tần Quý ngẩng đầu nhìn bầu trời xanh biếc, tâm trạng khá tốt.

Bộ lạc Hành Nhân đương nhiên cũng làm ruộng, không phải thuần túy là quân hộ.

Thực tế chuyện đánh trận thường chưa đến lượt họ. Người Thổ Phồn — nói chính xác hơn là các chư bộ đã bị Thổ Phồn hóa — cộng lại cũng vài vạn người. Trong tình trạng trưng binh cực hạn, e là có thể tập hợp hơn một vạn năm ngàn người. Bốn bộ người Hán cộng lại cũng chỉ xuất được hơn ba ngàn binh đinh, không cùng một đẳng cấp.

Bộ Hành Nhân ở phía tây thành, dựa vào con sông lớn, có hơn bốn ngàn đột đất, trồng lúa mì, ngũ cốc, chăn nuôi gia súc.

Đột là đơn vị đo lường của người Thổ Phồn, một đột chính là mười mẫu. Khi người Thổ Phồn thống trị Hà Lũng, thực hiện chính sách kế khẩu thụ điền, mỗi một nhân khẩu được cấp một đột đất, có chút khác biệt so với việc quốc triều tính đinh thụ điền.

Quan phủ Thổ Phồn đến thu thuế gọi là "Nạp Đột", thu thuế theo hộ, ngoài thu lương thực, còn có dầu, vải vóc và các vật phẩm khác, dùng đà, đấu để tính toán, tương đương với hộ thuế của quốc triều.

Người Thổ Phồn cũng thu thuế đất, gọi là "Địa tử", thường dùng lương thực, đậu để nộp.

Ngoài Nạp Đột và Địa tử, còn có các loại tạp quyên như cỏ khô, củi lửa, da thú, v.v., đại đồng tiểu dị so với quốc triều. Nhưng nhìn chung, so với tô thuế của bách tính Hà Lũng trước khi rơi vào tay Thổ Phồn thì nặng nề hơn rất nhiều, cuộc sống rất khó khăn.

Nếu không nộp nổi thuế, thường sẽ đi vay tiền ở chùa, lãi suất không hề thấp, kỳ thực là uống thuốc độc giải khát.

Hơn bốn ngàn nam nữ già trẻ của bộ Hành Nhân, hơn chín phần mười đều là dân Hán.

Sở dĩ nói là chín phần, là vì trước khi đế quốc Thổ Phồn sụp đổ, các dân tộc dưới quyền quá tạp nham. Hơn nữa, phương thức tác chiến của họ lại là kiểu di cư dân tộc quy mô lớn, tức là trưng phát nô bộ, đánh đến đâu là du mục, cày cấy ở đó. Ngay cả khi không đánh trận, việc điều quân phòng thủ bình thường cũng sẽ mang theo các nô bộ phụ thuộc cùng hành động.

Vì vậy, nguồn gốc dân cư Lan Châu kỳ thực rất phức tạp, người Thổ Phồn không có ưu thế về số lượng, đông nhất kỳ thực là các nô bộ Thổ Cốc Hôn, Đảng Hạng. Ngoài ba tộc lớn này ra thì chính là người Hán, đại khái có hơn một vạn ba ngàn người, chỉ bằng một nửa thời Thiên Bảo.

Nhưng còn có những tộc nhỏ đến từ Tây Vực ít hơn cả người Hán, vì số lượng quá ít, người Thổ Phồn cũng lười cho họ lập bộ lạc độc lập, mà biên chế vào các nô bộ khác, cũng chẳng cần biết có phù hợp hay không.

Người Túc Đặc ở hai châu Qua, Sa bị biên chế vào nô bộ người Hán. Một bên là người da trắng, một bên là người da vàng, bị biên thành một bộ lạc, mạch não này của người Thổ Phồn cũng thật kỳ diệu.

Dưới sự triệu tập của Tần Quý, Lý Lão Sinh, Trương Nhạc, Thương Diên Nô, An Nạp Căn bốn người đã đến nhà hắn.

Lý Lão Sinh là Tả nhất tướng của bộ Hành Nhân, Trương Nhạc là Tả nhị tướng, Thương Diên Nô là Hữu tứ tướng, An Nạp Căn là Hữu ngũ tướng, đều là tâm phúc của Bộ lạc sứ kiêm Thiên hộ trưởng Tần Quý, cũng là người được hắn cất nhắc lên.

Trong bộ lạc còn có một số quan viên do Thổ Phồn bổ nhiệm như Phó bộ lạc sứ, Phó thiên hộ trưởng, Giám quân, Thư ký, Thủy quan, Doanh điền quan, v.v. Có người hắn tin tưởng được, có người thì không. Nhưng lần này muốn cử đại sự, dựa theo nguyên tắc bảo mật, đương nhiên người biết càng ít càng tốt, vì vậy hắn chỉ tìm những võ nhân.

"Hôm nay Bộ lạc sứ phủ Tiết Nhi tìm ta, thương thảo chuyện tu sửa thành quách, lại nhắc đến chuyện Tiết độ sứ Định Nan quân Thiệu Thụ Đức muốn tấn công các châu Mân, Vị." Tần Quý vừa nói, vừa chú ý quan sát sắc mặt của những người khác, thấy họ đều đang chăm chú lắng nghe, không có gì khác lạ, lúc này mới tiếp tục nói: "Ta cảm thấy, người Thổ Phồn ở phủ Tiết Nhi khẩn trương như vậy, nhất định là có đại sự sắp xảy ra. Biết đâu mũi nhọn của Định Nan quân chính là hướng về phía này."

Sắc mặt Lý, Trương và những người khác vẫn bình thản, nhưng Thương, An hai người lại lộ vẻ kinh hãi.

"Mọi người cứ nói suy nghĩ của mình đi." Tần Quý nói, con trai hắn là Tần Hãn, cháu trai Tần Thanh, Tần Nhạc đứng phía sau, không động thanh sắc.

"Thiệu Thụ Đức chắc chắn là nhắm vào Lan Châu." Lý Lão Sinh nói thẳng.

"Có thể đến bao nhiêu binh? Nếu không đủ một vạn người thì e là hơi không đủ." Trương Nhạc nói.

Trên mặt Tần Quý thoáng hiện nét cười, Lý, Trương hai người nói như vậy, khuynh hướng đã rất rõ ràng, không uổng công bao năm qua hắn coi trọng.

"Thiên hộ nói thế nào thì làm thế nấy." Thương Diên Nô thở dài nói: "Tuy nói cuộc sống vẫn có thể tạm bợ qua ngày, nhưng nếu có thể giết sạch đám người Thổ Phồn này, trong lòng ta cũng thấy khoái chí hơn."

An Nạp Căn thì có chút kinh nghi. Kỳ thực lúc Tần Quý mới bắt đầu nói, trong lòng hắn đã có chút đoán mò, lúc này mấy người càng nói càng thái quá, càng nói càng đáng sợ, hắn đã có chút ngồi không yên.

"An Bách hộ, nói đi cũng phải nói lại, ngươi từng cứu mạng ta trên chiến trường, ta cũng từng cứu mạng ngươi, chúng ta là bằng hữu sinh tử. Lúc này cũng đừng đánh đố nhau nữa, không có ý nghĩa gì đâu, Lý, Trương, Thương ba vị Bách hộ đều đã nghe hiểu rồi, ta nghĩ ngươi chắc cũng hiểu rồi. Thế nào, bày tỏ thái độ đi chứ?" Tần Quý nói với vẻ mặt nhàn nhạt.

"Thiên hộ muốn thế nào?" An Nạp Căn hỏi.

"Tĩnh đãi thời cơ, một khi biến cố xảy ra thì cung nghênh Vương sư." Tần Quý vốn muốn nói là chủ động liên lạc với Định Nan quân, nhưng nhìn thấy An Nạp Căn sợ hãi như vậy, bèn tạm thời đổi giọng, nói: "Nếu quân Thổ Phồn đại bại, chúng ta sẽ thừa thế khởi binh, liên lạc với mấy bộ lạc khác, cùng đánh chó đuối."

An Nạp Căn nghe vậy thở phào nhẹ nhõm, điều này vẫn nằm trong phạm vi hắn có thể chấp nhận được. Nếu bây giờ nhảy ra khởi sự, nói thật, hắn không có cái gan đó.

"Nếu đã như vậy, chỉ có thể tuân theo mệnh lệnh của Thiên hộ." An Nạp Căn nói.

"Tốt, việc này liên quan đến cơ mật, tuyệt đối không được để lộ tiếng gió." Tần Quý nói: "Đợi khi đại quân áp sát biên giới, lòng người dao động, thì cơ hội của chúng ta sẽ đến. Nếu Định Nan quân không đến, hoặc đại bại mà về, thì việc này coi như bỏ qua, không nhắc lại nữa, cứ coi như không có buổi gặp mặt ngày hôm nay. Mọi người đều có vợ con già trẻ, ta cũng không thể đẩy các ngươi vào chỗ bất nghĩa."

"Thiên hộ lão thành trì trọng, việc này nên làm như vậy." Mấy người nhao nhao nói.

Thời tiết tháng Hai đã ấm áp hơn không ít.

Xã tế, phát triển từ Xã đất thời Ân Chu. Thời nhà Chu, nó được nâng lên thành quốc lễ, rất quan trọng.

Nội tự tế tổ tiên, ngoại tự tế Thổ (đất). Thổ tức là Hậu Thổ, là một vị thần trừu tượng, sau này giới tinh anh tầng lớp trên tự giải thích, dùng thuyết Thiên viên địa phương, phát triển tế tự thành Viên khâu tế Thiên, Phương khâu tế Địa, và cố định thành quốc lễ.

Nhưng đối với bách tính bình dân mà nói, họ không tế những thứ cao siêu như vậy, họ tế "Thổ địa thần", bởi vì Ngài có "thần lực vĩ đại" trừ tai và ban phước cho mùa màng bội thu.

Đến bản triều, quốc gia tế xã của quốc gia, châu huyện tế xã của châu huyện, dân gian tế xã của dân gian. Ừm, quốc gia tế xã rất trang nghiêm, châu huyện tế xã tương đối trang nghiêm, dân gian tế xã rất — giải trí hóa.

Vào ngày này, phụ nữ về nhà mẹ đẻ thăm thân, đàn ông uống rượu, đánh trống, còn có những người ca hát nhảy múa, tóm lại là vô cùng vui vẻ.

Xã nhật thời Đường Tống cơ bản một mạch thừa kế, đại đồng tiểu dị. Thời Tống có thơ "Xã nhật nhi đồng hỷ dục cuồng", "Khinh bạc hành ca quá, điên cuồng xã trình vũ", "Xuân mậu tửu cộng ẩm, dã lão mộ tương khoa", nói chính là cảnh tượng thịnh vượng của ngày này.

Đến thời Minh, vì sự thống trị của Mông Cổ suốt một thế kỷ, thôn xã cộng đồng tan rã, tiết Xã nhật không còn quan trọng, thứ còn sót lại cũng chỉ là xã hỏa, xã hí mà thôi.

Hôm nay là tiết Xuân xã, khi trời còn chưa sáng, toàn bộ Hạ Châu đã lờ mờ ở trong trạng thái xao động.

Hoàng Thao với tư cách là Mạc phủ Suy quan, thân phận cao quý, vì đặt một ngôi nhà bên ngoài thành, nên được dân làng gần đó mời làm Xã chính, chủ trì nghi thức tế lễ.

Dưới gốc cây xã đầu phía đông thôn, sớm đã bày biện thần xã và lễ vật: huyết tế, vật hi sinh, lúa gạo, táo, hạt dẻ, rượu.

Lũ trẻ chạy tới chạy lui, thỉnh thoảng lại vây quanh Phạm Diên Bá đang nấu nướng vật hi sinh, ngửi mùi hương thơm phức.

"Các ngươi lũ nhóc nghịch ngợm này, đừng có làm đổ đồ đạc." Phạm Diên Bá đứng dậy muốn đuổi, lũ trẻ kinh hô tản ra chạy trốn.

"Trong thôn lại có nhiều người Đảng Hạng như vậy sao?" Hoàng Thao nhìn một số nam nữ già trẻ đang để tóc đuôi sam đang vào chỗ ngồi, kinh ngạc hỏi.

"Đại soái biên hộ tề dân, những người này hẳn là từ trên núi xuống, khai hoang làm ruộng trong thôn." Phạm Diên Bá đáp: "Thực ra đã có vài người chủ động để tóc rồi, chỉ là chưa mọc dài ra mà thôi. Đều là xã viên của thôn xã, lần tế thôn này cũng đều đóng phần tiền."

Hoàng Thao gật đầu.

Một từ mà Đại soái thường xuyên nhắc đến là "đồng hóa", tai hắn gần như đã chai sạn rồi. Thực ra chuyện này nói đơn giản thì đơn giản, nói khó thì cũng khó. Tinh túy của đồng hóa nằm ở chỗ để họ hòa nhập vào tập thể mới, và với tư cách là một phần tử trong đó, tham gia các hoạt động khác nhau. Thôn xã tế tự chính là một trong số đó.

Đương nhiên nếu ngươi không hòa nhập vào đại tập thể, co cụm lại tổ chức các hoạt động khác, tự đóng cửa chơi với nhau, thì như vậy đồng hóa sẽ rất khó khăn.

Hạ Châu về cơ bản không tồn tại tình trạng này, đồng hóa gần như là bán cưỡng chế, chỉ là vì thủ đoạn tương đối ôn hòa mà thôi. Không giống như người Thổ Phồn cưỡng chế ngươi tết tóc thay quần áo, bôi màu lên mặt, nói tiếng Thổ Phồn, mà là dựa vào tính đa dạng, tính bao dung, tính thú vị của văn hóa, xâm nhập vào mọi ngóc ngách, giống như gió thổi đêm mưa, trong vô thức đã đồng hóa ngươi.

Có lẽ trong lúc ngươi không để ý, đã nuôi tóc, mặc Đường phục, nói quan thoại.

Có lẽ bỗng nhiên một ngày, cha mẹ người Đảng Hạng phát hiện con cái mình chẳng có chút khác biệt nào so với con cái người Hán, cùng chơi đùa, cùng cày cấy, cùng phục dao dịch, cùng tham gia hoạt động tế lễ, cùng lên trận đánh giặc, mọi thứ đều tự nhiên như vậy.

Hai ba thế hệ sau, làm sao phân biệt được ai là người Hán, ai là người Đảng Hạng?

Đương nhiên, ảnh hưởng là tương hỗ. Chỉ là trình độ văn minh của người Đảng Hạng thực sự quá thấp kém, họ không thể giống như người An Tức Hồ từ xa tới, có thể để lại dấu ấn của riêng mình cho Đại Đường. Những gì họ có thể quay lại ảnh hưởng đến người Hán, chắc cũng chỉ có các sản phẩm từ sữa, nhưng nếu phóng đại chiều không gian thời gian đến vài trăm, hàng ngàn năm, người đời sau chỉ cho rằng đây là sự khác biệt văn hóa của người Hán ở các vùng khác nhau do sự khác biệt về địa lý, chứ sẽ không cho rằng đây là công lao của người Đảng Hạng, nói ra cũng thật bi ai.

Sau khi hoàn thành một loạt các thủ tục như nhập tiệc, tế xã, tế tắc, phân tộ (thịt tế xã), không khí tế lễ ngày Xã nhật đột nhiên thay đổi, bắt đầu trở nên cuồng hoan.

Rượu và thức ăn ngon lần lượt được bưng lên, mọi người ăn uống thỏa thuê. Ngày này, không có tôn ti trên dưới, không cần tuân thủ lễ nghi, có thể lớn tiếng huyên náo, hứng lên thì còn có thể nhảy múa, đánh trống, hát ca, tóm lại là tính giải trí vô cùng đậm đà.

Hoàng Thao uống không ít rượu xã, sắc mặt đỏ bừng, đột nhiên muốn làm một bài thơ, nhưng không biết tại sao, lại đột nhiên nhớ đến những di dân thời Thiên Bảo ở vùng đất Hà Lũng, họ chắc là không có cách nào được hưởng ngày tết Xã nhật tốt lành này.

Nhưng cuộc sống khổ cực chắc sẽ không kéo dài quá lâu nữa. Đại soái sắp sửa Tây chinh, năm vạn đại quân hùng hậu, đủ sức nghiền nát bất kỳ sự kháng cự nào của người Thổ Phồn.

Kẻ sĩ quốc triều, luôn có chút tình cảm biên ải, những bài thơ về vùng đất Hà Hoàng, ước chừng phải viết đến hàng ngàn bài, những bài có thể được truyền tụng, không dưới sáu trăm bài. Hoàng Thao đột nhiên cũng muốn đi theo đại quân Tây chinh Lan Châu, đi xem vùng đất cũ đã rơi vào tay Thổ Phồn xem sao, chỉ tiếc là Đại soái không điểm tên hắn.

Nhưng với tư cách là Mạc phủ Suy quan, chưởng quản pháp kỷ, về lý thuyết hắn cũng có thể tùy quân. Chi bằng, dâng quyển cho Đại soái?

"Tà nhật hạ cô thành, trường ngâm xuất điểm binh..." Hoàng Thao nhíu mày nghĩ hai câu, quyết định về nhà nghiền ngẫm thêm, nhất định phải viết ra một bài thơ vừa ý, Đại soái chắc là có thể thưởng thức — chăng.

Ngày mùng tám tháng Hai năm Quang Khải thứ ba, cửa nam Hạ Châu mở rộng.

Trong làn sương mỏng buổi sáng, đại quân sĩ tốt nối đuôi nhau đi ra. Đầu tiên là kỵ tốt, sau đó là bộ tốt, tiếp đến là quân nhu, đội này nối tiếp đội kia, doanh này liền doanh nọ, dường như vĩnh viễn không có điểm dừng.

Đại quân, xuất phát rồi!