Dương Duyệt thấy tù binh nói chuyện thì cũng không lấy làm lạ, dường như đã quá quen với những chuyện thế này.

"Ta tên là Trương A Trúc Đốt, ông nội Trương Đình vốn là trợ giáo kinh học ở Nguyên Châu, sau bị Thổ Phồn bắt đi. Vì biết chữ nên được bổ làm Xá nhân, ban cho cáo thân bằng đồng đỏ, đó là... đó là tạm khoác áo triều Phiên, tình thế bất đắc dĩ. Cha ta cũng biết chữ, làm việc chép kinh Phật trong chùa, tiếc thay trời không ban tuổi thọ, anh niên đoản mệnh. Ta không biết chữ nghĩa gì mấy, bị bắt đi làm nô dịch, nuôi ngựa trong quân đội bộ Lư Mã, khổ không sao kể xiết."

"Ngươi làm việc gì tại trạm gác đó?"

"Nuôi ngựa, cắt cỏ, đốn củi."

"Đã có cơ hội ra ngoài, tại sao không trốn về Hội Châu? Ngươi chắc cũng biết, Hội Châu đã được Linh Vũ Quận Vương thu phục."

"Trong châu còn có vợ Phiên, có con nhỏ, không nỡ rời bỏ dễ dàng."

"Xưa kia cũng từng có người bỏ vợ con trốn về, tại sao ngươi không làm được?"

Trương A Trúc Đốt ấp úng không nói được gì.

Bạch Cư Dị và Nguyên Chẩn từng viết về một người như vậy, "Thiếu niên tùy phụ thú An Tây" (Thiếu niên theo cha trấn thủ An Tây), sau đó sa vào tay Phiên, lấy vợ Thổ Phồn ở địa phương, có con cái. Bốn mươi năm sau, cuối cùng tìm được cơ hội, trải qua muôn vàn gian khổ, trốn đến biên giới. Đúng lúc gặp "Biên đầu đại tướng sai kiện tốt" (Đại tướng biên thùy sai lính khỏe), tiến vào lãnh thổ Thổ Phồn bắt tù binh, thấy người ăn mặc kiểu Thổ Phồn là bắt, thế là người này bị bắt trở lại.

Thiên tử nhân từ, không giết họ, xuống chiếu lưu đày sang Ngô Việt. Dọc đường lại muôn vàn gian khổ, khi nhìn thấy nước sông, nhớ đến quê nhà Giao Hà ở An Tây, bèn khóc lớn, nói với các tù binh Thổ Phồn đi cùng: "Khổ của các ngươi không nhiều bằng khổ của ta".

Rõ ràng là một người Hán, biết nói tiếng Hán, cũng hướng về Đại Đường, bị kẹt nơi đất Phiên bốn mươi năm mà lòng không đổi, bỏ lại vợ con trốn về được, kết quả "kiện tốt" mà biên tướng phái đi bắt tù binh Thổ Phồn có lẽ là người Hồ, không hiểu tiếng Hán, liền coi ông ta là người Phiên bắt về, lưu đày Ngô Việt, thật là một chuyện hài đen tối chết tiệt.

"Bộ Lư Mã có bao nhiêu quân?" Mạc liêu lại hỏi.

"Có một ngàn quân, tráng đinh hơn bảy ngàn."

"Còn Phục Phất Lăng thị thì sao?"

"Chuyện này thì không biết, chắc là gấp mấy lần bộ Lư Mã."

"Có biết tình hình Lan Châu không?"

"Không biết..."

"Bộ Lĩnh Khuất hiện đang du mục ở đâu?"

"Ở phía bắc Vị Châu, khu vực gần Lâm Châu, Lan Châu."

"Trước đó chẳng phải đã đến Lan Châu sao? Tại sao lại quay về?"

"Chắc là có mâu thuẫn với các bộ ở Lan Châu, sau khi đánh nhau một trận thì bại trận quay về."

"Bộ Lĩnh Khuất còn bao nhiêu quân?"

"Không biết."

Mạc liêu nhìn Dương Duyệt một cái, chắp tay.

Dương Duyệt hắng giọng, hỏi: "Trương A Trúc Đốt, ông nội và cha ngươi hẳn là người đọc sách, tại sao không lấy tên Hán, lại đi lấy tên Phiên?"

"Bẩm tướng quân, Phục Phất Lăng thị lại khác với Lĩnh Khuất thị ở Hội Châu. Năm đó quy phục vốn không tự nguyện, vì sợ uy thế của Thượng Diên Tâm nên mới hàng. Thượng Diên Tâm đã chết nhiều năm, bộ tộc của họ liền khôi phục chế độ những năm đầu triều Phiên, yêu cầu tất cả mọi người nói tiếng Thổ Phồn, lấy tên Thổ Phồn, tết tóc, cạo đầu, áo vạt trái, mặc áo da, không thiếu thứ gì."

"Phục Phất Lăng thị này gan cũng không nhỏ, lòng cũng đen thật." Dương Duyệt hừ lạnh một tiếng, nói: "Không sợ triều đình chinh phạt sao?"

"Bên cạnh Mân Châu và Vị Châu chính là Tần Châu và Thành Châu, nhưng ba mươi năm nay không thấy Vương sư tiến về phía tây, tự nhiên là có chỗ dựa nên không sợ hãi." Trương A Trúc Đốt nói: "Khi Quy Nghĩa quân khởi sự, Thượng Diên Tâm quy quốc, từng có lúc hoảng sợ, nhưng triều đình sau khi thu phục sáu châu bảy cửa ải thì dừng bước. Sau đó Thượng Diên Tâm qua đời, Quy Nghĩa quân cũng thanh thế đại giảm, những Tiết nhi, Vạn hộ người Thổ Phồn này liền ngựa quen đường cũ. Lĩnh Khuất thị ở Hội Châu còn khá hơn, cho phép bách tính khôi phục y quan đời Đường của chúng ta, không can thiệp quá nhiều, nhưng các châu còn lại thì thực là khó mà nói hết."

Lời Trương A Trúc Đốt nói không khách khí, nhưng cũng là thực tình. Phượng Tường trấn ở phía tây bắc kinh thành cũng là phiên trấn có dân số, tài lực, binh lực khá sung túc, quản hạt Phượng Phủ, Tần Châu, Lũng Châu, sau khi không thiết lập được Phòng ngự sứ Bành Châu, Thành Châu hiện giờ cũng do Phượng Tường trấn quản lý, là phiên trấn lớn bậc nhất, lẽ nào thực sự không có khả năng tiến về phía tây?

Trước khi Thượng Diên Tâm chết, ngươi còn có thể nói người ta cũng là thần tử Đại Đường, đánh hắn không thích hợp. Nhưng sau khi Thượng Diên Tâm chết, bộ hạ cũ lại phản, lúc này còn do dự cái đếch gì! Trước khi Hoàng Sào khởi sự, có mười mấy năm thời gian cho ngươi đánh, kết quả đều lãng phí cả.

Những châu huyện Lũng Hữu này, cứ để đó một cách không rõ ràng như vậy, cho đến khi Đại Đường diệt vong. Thời Ngũ Đại, người này hát xong người kia lên sân khấu, tất nhiên cũng chẳng ai quản, thậm chí đến thời Bắc Tống, cũng hầu như không quản, thực sự thu phục được, phải là thời kỳ khai phá Hà Hoàng. Nhưng cũng chỉ thu phục được một phần, những nơi dân số đông đúc nhất, ví dụ như Lương Châu, sớm đã bị Tây Hạ chiếm mất rồi.

"Trương A Trúc Đốt, nếu bảo ngươi dẫn đường, tìm kiếm đồng cỏ của các bộ lạc Thổ Phồn ở Hà Châu, Vị Châu, Mân Châu..., có thể tìm được không?" Dương Duyệt lại hỏi.

"Vị Châu thì còn được, những chỗ khác thì rất khó." Trương A Trúc Đốt suy nghĩ một lát, nói: "Thực ra tướng quân không cần cố ý tìm. Thổ Phồn được gọi là Phiên triều, tất nhiên là có nguyên nhân. Họ không hoàn toàn là du mục, có quan phủ, có nha môn, có ruộng, có đồng cỏ, có quân đội, khá giống triều đại chúng ta. Nếu có thể khinh binh tiến nhanh, tìm ra họ cũng không khó. Trừ phi họ chấp nhận từ bỏ tất cả những điều này, quay lại lối sống đuổi theo nguồn nước bãi cỏ mà ở, giống như Lĩnh Khuất thị ở Hội Châu vậy, nhưng quyết tâm này không dễ đưa ra."

"Ngươi nói chuyện cũng khá có lý lẽ." Dương Duyệt khen một câu, nói: "Tình hình nội bộ Thổ Phồn ở Mân Châu, Vị Châu ra sao? Có hiềm khích gì không?"

"Bẩm tướng quân, chưa từng nghe nói. Phục Phất Lăng thị cai trị cũng khá tốt, các bộ dù có thù oán cũng sẽ không đánh giết lẫn nhau."

"Mân Châu, Vị Châu còn bao nhiêu di dân thời Thiên Bảo?"

"Vị Châu bốn huyện, một hai vạn người vẫn là có."

"Còn bốn huyện?"

"Có. Thành quách bị phá hoại một chút, nhưng vẫn còn lưu lại. Dưới thành có người cày cấy, chủ yếu là kê và lúa mì, cũng chăn thả trâu cừu ngựa."

"Chuyện này thì cũng gần giống với tình hình Hội Châu." Dương Duyệt nói: "Dân Hán còn nói được quan thoại không?"

"Có người biết, có người không." Trương A Trúc Đốt đáp thật thà: "Ta từng nghe người ta nói, càng đi về phía tây, dân Hán nói tiếng Thổ Phồn càng nhiều, áo vạt trái càng nhiều, gần như chẳng khác gì người Phiên."

Dương Duyệt nhìn trang phục của hắn, trong lòng cơ bản đã tin.

Sự thống trị của Thổ Phồn ở vùng Hà Lũng, tuy rằng tùy theo địa phương mà thích nghi, dựng nên Đức luận, quân trấn, Tiết nhi, Vạn hộ, Thiên hộ, Bách hộ gì đó, nhưng xét về cốt lõi, vẫn là chế độ nô lệ đó. Dân Hán dù có cày ruộng, người Thổ Phồn vẫn theo thói quen của mình mà chia họ thành các bộ lạc. Ban đầu còn cưỡng chế tết tóc thay đồ, chỉ có ngày mùng Một Tết hàng năm, người Hán mới có thể mặc Đường phục, đổi lại kiểu tóc người Hán, tế bái tổ tiên.

Lãng Đạt Mã bị ám sát, sau khi Thổ Phồn nội loạn, tư trào "khử Hồ" có phần trỗi dậy, đặc biệt là sau khi Trương Nghị Triều, Thượng Diên Tâm quy triều. Nhưng sau đó lại có sự lặp lại, chỉ có thể nói mức độ nặng nhẹ ở các nơi không đồng nhất.

Mà cùng với việc người hướng về Đại Đường ngày càng ít, lại thêm xu thế già hóa tổng thể, dân Hán thế hệ trẻ rốt cuộc thừa nhận mình là ai, thật rất khó nói.

Chuyện ở Hội Châu ai cũng thấy rõ. Bạch gia bộ đã không muốn cày ruộng nữa, chỉ muốn tiếp tục du mục, hơn nữa người biết nói tiếng Hán trong bộ lạc của họ rất ít, cũng chỉ có tầng lớp cao cấp là biết chút chuyện cũ, thế hệ mới thì biết cái đếch gì!

Dương Duyệt chưa từng thấy cảnh Linh Vũ Quận Vương dẫn quân vào thành Hội Châu. Nhưng hắn có thể tưởng tượng, những vị kỳ lão người Hán đó vốn dĩ đều mặc áo vạt trái tết tóc, chính là sau khi bộ Lĩnh Khuất bỏ chạy, họ mới đổi lại trang phục ban đầu, rồi cử vài người còn biết nói tiếng Hán ra phía trước nghênh đón.

Hội Châu là thế, Mân, Vị, Hà, Lâm, Lan các châu thì có gì khác biệt chứ? Biết đâu tình hình còn tệ hơn.

Sau khi cho quân sĩ đưa Trương A Trúc Đốt cùng những người khác xuống, Dương Duyệt suy tư một lát, liền gọi mạc liêu tới, bàn bạc: "Đại soái muốn đánh Lan Châu, nhưng dọc đường núi cao nước chảy xiết, đi lại không dễ. Nếu đường vòng qua Vị Châu, Lâm Châu, dọc đường đồng cỏ trù phú, có lợi cho Phiên binh tiến kích. Chi bằng cứ thế hành văn xin chỉ thị, đợi Phiên binh tới Thiên Đô Sơn, liền tập hợp hai quân Định Viễn, Tân Tuyền, cùng nhau nam hạ, trước phá Vị Châu, sau đó tiến về phía tây, công Lâm Châu, vòng ra phía sau sườn Lan Châu. Lúc đó Đại soái đích thân dẫn Nha quân chủ lực, men theo sông tiến về phía tây, đây là chính đạo. Cánh quân lẻ vòng qua Linh Châu là kỳ binh, một chính một kỳ, tất phá được thôi."

Điều động Phiên binh, Dương Duyệt không có quyền này, Hội Châu Thứ sử Hàn Kiến, Định Viễn Quân sứ Vương Ngộ cũng không có quyền này. Phiên bộ ở Hội Châu lấy Bạch gia làm đầu, họ nguyện ý phối hợp với Định Viễn quân cũng là mệnh lệnh của Thiệu Thụ Đức ban xuống ban đầu, nếu không thì đừng hòng ai sai khiến được họ.

Nếu có thể sai khiến được, thì người này đã nguy hiểm rồi, đa phần sẽ mất đi sự tín nhiệm của Linh Vũ Quận Vương, bị gạt ra ngoài lề, chôn vùi, không còn cơ hội trở mình nữa. Đây chính là chính trị!

Vốn dĩ theo nguyên tắc tránh hiềm nghi, Dương Duyệt cũng không muốn đề xuất kiến nghị này. Đi theo Đại soái đánh trận an nhàn không tốt sao? Cần gì phải chuốc lấy phiền phức, tự dưng khiến người ta nghi kỵ.

Nhưng hắn thực sự quá muốn thắng, quá muốn thu phục đất đai bị mất, vì thế cũng lười phải bận tâm nhiều đến thế.

Các mạc liêu tất nhiên cũng hiểu rõ ý nghĩ của hắn, đã đi theo vị chủ nhân này thì không có gì nhiều để nói, chỉ có thể cố gắng hết sức giúp đỡ đến cùng.

Mà lúc này Vương Toàn cũng đã nhận được ban thưởng, trở về nhà.

Nhà ở khu vực thượng nguồn sông Tổ Lịch này. Bảo là cho ngươi nhà, nhưng thực ra chỉ là cho một ít gỗ mà thôi, thế mà còn phải xếp hàng chờ, vì người Phiên làm nô dịch, phu đốn gỗ không đủ.

Vương Toàn đã nhận được gỗ, sau đó lại tự mình đi chặt một ít cành cây, lau sậy về, cùng các lão huynh đệ giúp đỡ lẫn nhau, dựng xong ngôi nhà gỗ. Không lớn, nhưng ở cho cả nhà bốn người thì quá dư dả, thậm chí còn có cả chuồng ngựa và chuồng cừu.

Khi đi đến con đường cỏ hoang ở đầu thôn, hai cha con Vương Toàn cố tình giảm tốc độ ngựa, để lộ một góc gấm vóc lụa là đã nhận được, hoa văn sặc sỡ, nhìn thoáng qua là thấy ngay.

Người trong thôn cơ bản đều là dư đảng của Sào, có người đến từ bốn huyện Ngân Châu, những người này nhìn thấy Vương Toàn liền chào hỏi. Có người lại là hình đồ được xá miễn, họ chỉ có một thân một mình, thần sắc ủ rũ, khi nhìn thấy Vương Toàn cũng chẳng có sắc mặt gì tốt. Mọi người đều là tù binh như nhau, ngươi là người của Trương Ngôn, Lý Đường Tân, ta là người của Mạnh Giai, tại sao đãi ngộ lại chênh lệch lớn thế này? Trong lòng không phục mà!

Vương Toàn cũng rất chướng mắt những kẻ đầy bụng oán khí này, lúc đi qua hừ lạnh một tiếng, nói: "Có bản lĩnh thì nam hạ Vị Châu mà cướp đi! Trâu cừu, tài vật, nữ tử đều có cả, tự mình ở nhà giận dỗi thì có ích gì? Đồ hèn!"

Người bị hắn mỉa mai cũng nổi giận, trực tiếp rút một cái chĩa gỗ từ đống cỏ, muốn lao lên liều mạng. Đúng lúc này, vài kỵ sĩ từ phía tây tới, nhìn trang phục, hẳn là người của Định Viễn quân, vì thế đành miễn cưỡng đè nén hỏa khí, nhổ nước bọt một cái, nói: "Chỉ mình ngươi giỏi à? Đợi lần tới có việc, ta nam hạ cướp một tiểu thư nhà quan Thổ Phồn về. Chức Chỉ huy của ngươi, đến lúc đó cũng phải nhường cho ta, xem ngươi có xấu hổ không?"

Vương Toàn cười khà khà, nói: "Nói khoác không ích gì. Ngoài ra ta cũng phải nhắc nhở ngươi một câu, lúc này không ở trong quân, ngươi bất kính với ta thì không sao. Ngày khác nếu tập hợp lại, nam hạ đánh cỏ cốc, ngươi còn bộ dạng này, xem ta có chém đầu ngươi không."

Nói xong, hai cha con Vương Toàn nghênh ngang rời đi.

Những người khác nhìn hắn, trên mặt toàn là vẻ bực bội, tức giận, nhưng trong ánh mắt, vẻ ghen tị lại là thế nào cũng không giấu được.

Quan phủ sao vẫn chưa triệu tập nhỉ? Mau phát khí giới xuống đi, đám người này tập luyện cũng chẳng cần, trực tiếp nam hạ cướp mẹ nó đi cho xong!

Cày ruộng vất vả không sao, nhưng không có đàn bà, không cách nào nối dõi tông đường, cuộc sống này làm sao sống tiếp nổi?