Chú thích 1: Hổ Bắc Khẩu, bến đò, nằm ở bờ bắc sông Phần.

“Năm Thiên Phúc thứ nhất thời Hậu Tấn, chủ soái Khiết Đan dẫn năm vạn kỵ binh, từ Dương Vũ Cốc xuôi nam, đến Tấn Dương, bày trận tại Hổ Bắc Khẩu phía bắc sông Phần... (Thạch) Kính Đường ra cửa bắc, yết kiến chủ soái Khiết Đan.”

Người đời Tống có thơ về Hổ Bắc Khẩu rằng: “Đến không phương ngựa đi không bánh, thiên hiểm phân minh hạn một tân. Nguyện được Ngọc Long ngang mười vạn, Du Quan trọng thức cố phong nhân.”

Chú thích 2: Thông thường phụ cận các thành lớn đều có rất nhiều dịch trạm. Vùng ngoại ô Tấn Dương có Tần Thành Dịch, Ô Thành Dịch, đi về phía bắc hơn ba mươi dặm có Tam Giao Dịch, phía bắc dịch trạm có Tam Giao Trại. Tam Giao Trại nằm tại Tam Giao Khẩu, vốn là trọng địa quân sự. Năm Thái Bình Hưng Quốc thứ tư thời Tống, “lệnh Phan Mỹ làm Bắc lộ Chiêu thảo sứ, bình Thái Nguyên, tiếp đó chinh phạt Phạm Dương. Khi ban sư, lệnh kiêm Tam Giao Đô bộ thự, lưu đồn để bảo vệ biên giới phía bắc.”

Tất nhiên dịch trạm nổi tiếng nhất thời Vãn Đường Ngũ Đại vẫn là Trần Kiều Dịch, ai cũng hiểu mà.

Chương 43:

Chú thích 1: Hổ Bắc Khẩu, bến đò, nằm ở bờ bắc sông Phần.

“Năm Thiên Phúc thứ nhất thời Hậu Tấn, chủ soái Khiết Đan dẫn năm vạn kỵ binh, từ Dương Vũ Cốc xuôi nam, đến Tấn Dương, bày trận tại Hổ Bắc Khẩu phía bắc sông Phần... (Thạch) Kính Đường ra cửa bắc, yết kiến chủ soái Khiết Đan.”

Người đời Tống có thơ về Hổ Bắc Khẩu rằng: “Đến không phương ngựa đi không bánh, thiên hiểm phân minh hạn một tân. Nguyện được Ngọc Long ngang mười vạn, Du Quan trọng thức cố phong nhân.”

Chú thích 2: Thông thường phụ cận các thành lớn đều có rất nhiều dịch trạm. Vùng ngoại ô Tấn Dương có Tần Thành Dịch, Ô Thành Dịch, đi về phía bắc hơn ba mươi dặm có Tam Giao Dịch, phía bắc dịch trạm có Tam Giao Trại. Tam Giao Trại nằm tại Tam Giao Khẩu, vốn là trọng địa quân sự. Năm Thái Bình Hưng Quốc thứ tư thời Tống, “lệnh Phan Mỹ làm Bắc lộ Chiêu thảo sứ, bình Thái Nguyên, tiếp đó chinh phạt Phạm Dương. Khi ban sư, lệnh kiêm Tam Giao Đô bộ thự, lưu đồn để bảo vệ biên giới phía bắc.”

Tất nhiên dịch trạm nổi tiếng nhất thời Vãn Đường Ngũ Đại vẫn là Trần Kiều Dịch, ai cũng hiểu mà.

Quyển hai Chương 1:

Chú thích 1: Túc Kim Hà Thú: Sáng xuất phát từ Thiết Lân Dịch, chiều ngủ tại Kim Hà Thú. Bôn ba gấp rút việc vương trình, một ngày nghìn dặm đường. Chỉ thấy dung nhan tóc mai đổi, chẳng biết năm tháng đã về chiều. Dằng dặc hành trình nơi sa mạc, việc vua lắm nỗi lo âu.

Chú thích 2: Huyện Nho Lâm là trị sở của Ngân Châu, nằm ở bờ tây nam sông Vô Định, ngay chỗ dòng Minh Đường Xuyên (tức sông Du Lâm hiện nay) đổ vào. Đối ngạn có Ngân Châu Quan, Ngư Hà Bảo, là các pháo đài quân sự quan trọng.

Chương 6:

Chú thích 1: Đường Lục Điển quyển ba, Hộ Bộ Thượng Thư ghi chép: “Phàm đất đai thiên hạ, năm thước làm một bộ, hai trăm bốn mươi bộ làm một mẫu, một trăm mẫu làm một khoảnh”. Tìm kiếm trên Baidu về “một khoảnh đời Đường”, những kết quả trả lời là 50 mẫu đều là nhảm nhí.