"Toàn là lụa là của đất Thục, xem ra đất Thục chắc chắn là cực kỳ giàu có. Nếu có thể chiếm được, lương thực có lẽ không vận chuyển lên phía bắc được, nhưng trà, lụa là lại có thể vận chuyển lượng lớn lên bắc, như vậy là có thể nuôi được rất nhiều binh lính rồi." Vương Kiến Cập trong túi một đồng tiền cũng không có, nhưng vẫn chen chúc trong đám đông, ngắm nhìn từng xấp lụa là kia.
Phải nói là, hắn đã mở rộng tầm mắt.
Hắn biết lụa với lụa có sự khác biệt rất lớn, ví dụ như loại gấm Thục dệt bằng tơ màu đa tầng, nhiều lớp, vô cùng đắt giá. Nhưng bây giờ hắn càng biết rõ, giữa những tấm gấm Thục cùng nguyên liệu, cùng kích thước, chỉ vì sự khác biệt về độ tinh xảo của hoa văn mà giá cả cũng chênh lệch rất lớn.
Lý Hãn Chi từng ban thưởng lụa là cho mọi người, nhưng đó là lụa thô, cũng không biết sản xuất ở đâu. Có chút giống với loại lụa tạp địa phương mà hắn thấy ở Tuy Châu, một xấp bán ba trăm tiền là cùng, chẳng có hoa văn gì cả, sao có thể so với gấm Thục thêu các hình như hoa cây đối hươu, đấu dê, tường phượng, bàn long, thiên mã, tịch tà, chi thảo được chứ?
Qua khỏi khu chợ vải lụa, chính là các tửu phường cờ phướn phấp phới, đủ loại rượu đều có. Rượu bách diệp, rượu cúc hoa, rượu quế hoa, rượu đồ tô, rượu dược liệu, rượu nho vân vân, đều có thể nhìn thấy. Vương Kiến Cập có chút không hiểu nổi, Hà Nam đã không cho phép nấu rượu nữa, nghe nói đất Hạ Tuy sản lượng lương thực cũng không nhiều, sao lại có nhiều tửu phường thế này?
Nhưng khi nhìn thấy rất nhiều người Đảng Hạng tóc cắt ngắn tới mua rượu, hắn chợt hiểu ra điều gì đó.
Tây Bắc khổ hàn, không uống chút rượu quả thật khó mà chịu nổi. Đặc biệt là những mục dân thảo nguyên này, một khi đã nếm trải cái hay của rượu, sẽ dắt trâu dê tới đổi rượu uống.
Tất nhiên cũng có người mang mật tới đổi rượu uống. Mật ong là một đặc sản lớn của thảo nguyên, Vương Kiến Cập cũng là lần đầu tiên biết đến.
Mật đất trên thảo nguyên, màu xanh trắng, đặc quánh vị ngon, gần giống với mật cây hái trên cây, đều là mật ong thượng hạng. Loại kém hơn một chút là mật vách đá, hái ở giữa những tảng đá núi cao, màu xanh đỏ, ăn vào thấy tâm phiền, ong của nó màu đen trông giống con mòng.
Sao lại có nhiều người thảo nguyên tới làm ăn thế này? Người Phiên trên thảo nguyên Hạ Châu, đã quen đến đây giao dịch rồi sao?
Nếu đã hình thành thói quen, liệu còn cướp phá biên cương nữa không? Trên thảo nguyên không sống nổi thì tới thành Hạ Châu làm công, hoặc dứt khoát đi bán mạng đánh trận, đây có lẽ chính là một nguyên nhân lớn khiến Hạ Châu tương đối an định chăng?
Vương Kiến Cập có thể hiểu được những người Phiên này. Ngươi phải chỉ cho người ta một con đường sống, rủi ro tạo phản cướp biên, người Phiên cũng biết rõ, khả năng mất đầu lên tới tám phần. Vậy nên nếu năm nay có bạch tai, hoặc cỏ chăn nuôi không tốt, trên thảo nguyên không nuôi nổi những người đó, thì cứ nam hạ tới thành trì của người Hán, làm chân khuân vác, phu phen, quét dọn, gia nhân, kiểu gì cũng tìm được một việc để kiếm sống.
Có con đường sống này, dù là người Phiên cũng không đến mức tạo phản cướp biên. Chẳng có ai sinh ra đã tiện đến mức chỉ thích chém giết cả.
Ngay cả Dương Sư Hậu cũng không tiện đến mức đó!
Vương Kiến Cập lại nhớ tới hai trăm kỵ tốt của Đại Thông Mã Hành mà hắn từng thấy trước đó, đều là người Đảng Hạng trên thảo nguyên Hựu Châu. Có phải cũng là năm tai ương được chiêu mộ tới Mã Hành làm việc không?
Đây thực ra là một biện pháp đấy. Năm nào cỏ thảo nguyên không tốt, tai họa nghiêm trọng thì chiêu mộ một ít người vào quân đội. Nghe nói dũng sĩ của họ cũng được tuyển vào Trung Dũng Đô, bình thường đánh trận cũng sẽ trưng binh, hẳn cũng đã chết không ít người, trong thành chiêu mộ thêm một ít, thì muốn tạo phản cũng chẳng phản nổi đâu.
Hèn gì thảo nguyên Hạ Châu lại an ninh đến thế. Chỉ không biết thảo nguyên ở những nơi khác thế nào, chắc là không bằng Hạ Châu, nhưng ít nhiều cũng có thể có chút tác dụng.
Linh Vũ Quận Vương, trị lý người Phiên quả là có thủ đoạn, không biết lúc ban đầu ông ta đã lấy được lòng tin của người Phiên bằng cách nào, cái này thực ra mới là khó nhất.
Trong thành còn có các loại cửa tiệm khác, trà gạo dầu muối, thậm chí kỹ quán cũng có vài nhà, có cả nữ tử thảo nguyên— ừm.
Thành Hạ Châu chu vi mười dặm, tuy không bằng Biện Châu, nhưng bên trong bên ngoài có hàng vạn nha quân được cung cấp đủ ăn đủ lương. Tiền của đám đại gia tinh thần trống rỗng này vẫn rất dễ kiếm, cho nên thị trường vô cùng phồn vinh.
Mười châu ba mươi mấy huyện nuôi một tòa thành, chính là cảnh tượng phồn vinh như vậy đấy!
Vương Kiến Cập dạo một vòng lớn, trong túi không tiền, không muốn dạo tiếp nữa, sợ nhịn không được mà ra tay cướp bóc.
Hắn dắt ngựa ra khỏi thành, rất nhanh đã trở về doanh trại.
Phù Tồn Thẩm đang đứng trên một tòa chiến lầu trong doanh trại, đăm chiêu nhìn những lò rèn dày đặc dưới quách phía đông thành Hạ Châu, ngay cả khi Vương Kiến Cập tới cũng không quay đầu lại.
"Nhiều lò rèn thế kia, lửa lò suốt đêm không tắt, có thể rèn được bao nhiêu khí giới?" Vương Kiến Cập tặc lưỡi tán thưởng: "Hoài Tây không thấy nhiều tiệm như vậy, đều bị Tần Tông Quyền ép đi mất rồi, hoặc là ở trong thành Biện Châu cả."
Lý Hãn Chi, Trương Toàn Nghĩa ở Hà Nam chạy đông chạy tây, cuộc sống rất khó khăn. Không chỉ tiền lương không đủ, quân khí cũng không đủ dùng. Có lúc trước khi lâm trận, còn cần binh sĩ tự nghĩ cách sửa chữa khí giới. Lâm trận bắn vài lượt tên là gần như dùng hết kho dự trữ, thế này thì đánh đấm gì?
"Cho dù Hà Dương có nhiều thợ thủ công đến thế, cũng không giữ được. Tường thành thấp bé chật hẹp, đâu chứa nổi nhiều lò rèn như vậy?" Phù Tồn Thẩm thu hồi ánh mắt, nói: "Thành Hạ Châu lớn thế này, lò rèn cũng phần lớn đặt ngoài thành. Lý Đại soái cho dù có thợ thủ công, có dám đặt họ ở ngoài thành không?"
Vương Kiến Cập lắc đầu.
Đây chính là nỗi khổ khi không có một hậu phương ổn định. Thợ thủ công của Lý Khắc Dụng đều ở hai huyện Tấn Dương, Thái Nguyên, vùng đất hiểm yếu Hà Đông, họ có thể ở hậu phương an nhiên sản xuất, cung cấp cho tiền tuyến. Hạ Châu cũng như vậy, Hoành Sơn có vô số nơi hiểm yếu, đánh từ nam lên bắc, khó càng thêm khó. Phía đông có Đại Hà, đoạn đó dòng nước chảy xiết, khoan nói tới việc mùa đông có đóng băng hay không, dù có đóng băng cũng rất mỏng manh, không cho đại quân thông qua được, đây cũng là điểm hiểm yếu của nó.
"Hạ Châu, thứ duy nhất thiếu có lẽ là lương thực, nếu giải quyết được việc này, quả thực tiến có thể công, lui có thể thủ. Tới Linh Châu gặp Linh Vũ Quận Vương, xem ông ta sắp xếp thế nào. Nếu được làm phó tướng, cuộc sống này coi như ổn thỏa rồi, còn hơn cứ chạy đông chạy tây mãi."
"Tốt nhất là giao đội Thái binh này cho chúng ta thống lĩnh, đã dẫn dắt quen tay rồi. Cho dù đều là tân tốt, luyện thêm một chút, lại chém giết vài trận là có thể đại dụng." Vương Kiến Cập giờ trong đầu toàn ý nghĩ đầu quân, mỗi lần nghĩ tới những gấm vóc lụa là năm màu bảy sắc trong khu chợ vải lụa, lòng hắn lại nóng hổi khó mà kìm chế.
Nam tử hán đại trượng phu, ai mà không muốn công danh phú quý? Thời thế này, đám võ phu bán mạng, cũng muốn bán được cái giá hời. Giá của Lý Hãn Chi đưa ra quá thấp, hơn nữa thanh danh không tốt, vậy thì chi bằng bán cho Linh Vũ Quận Vương.
Đại quân nạn dân nghỉ ngơi ở Hạ Châu ba ngày.
Phù Tồn Thẩm chưa từng rời khỏi quân doanh, đám Thái binh ngứa ngáy trong lòng, muốn vào thành dạo chơi, đều bị hắn quát mắng ngăn lại.
Ba ngày sau tiếp tục lên đường, lấy đơn vị thiên hộ làm đơn vị, lần lượt tây hành, vẫn men theo sông Vô Định tiến về phía trước.
Trên đường đi, họ đã thấy được cảnh tượng "gió thổi cỏ rạp thấy trâu dê" đầy tráng lệ, cũng thấy được những ngôi làng yên tĩnh "ngày ra đồng cày cấy, đêm về dệt gai". Bách tính vừa chăn nuôi vừa cày cấy, người Phiên người Hán sống lẫn lộn, trật tự đâu ra đó.
Trên đại lộ xe ngựa nối đuôi nhau không dứt, người Đảng Hạng thừa lúc gia súc béo tốt bèn dắt tới tập thị bán, các thương đội người Hán thì chở đầy trà rượu, vải vóc, đồ sắt, ngũ cốc thâm nhập vào thảo nguyên, kiếm được lợi nhuận khổng lồ.
Đại quân nạn dân gồm bảy thiên hộ mỗi khi đến một nơi, đều không ngoài dự đoán gây ra sự náo động lớn.
Đám Thái binh ngẩng cao đầu ưỡn ngực, không muốn bị người ta coi khinh. Bách tính Hà Dương, Trạch Châu liên tục than thở, đừng đi nữa, cứ ở lại đây mà an gia lập nghiệp là được rồi. Đi tiếp về phía tây, trời biết đó là nơi nào, nếu là chốn nhân gian địa ngục như Hà Nam thì đi làm gì? Để người ta ăn thịt à?
Quan lại hai châu Hựu, Diêm nhìn đám bách tính mà thèm nhỏ dãi. Hai địa phương bốn huyện này, dân Hán thực sự quá ít.
Hai huyện Hựu Châu, đến nay cũng chỉ có 1200 hộ, hơn 6600 dân Hán, đất nông nghiệp cũng chỉ khoảng sáu trăm khoảnh. Hựu Châu quả thực thích hợp chăn nuôi, nhưng nói thật, sáu trăm khoảnh đất canh tác là quá ít! Mấy năm trước Đại soái hạ lệnh chỉnh lý hệ thống thủy lợi chi lưu sông Vô Định ở nơi tiếp giáp hai châu Hạ, Hựu, kết quả sau khi đánh hạ Linh Châu, công trình liền dừng lại. Đất đai chỉnh lý được chẳng còn bao nhiêu, đều biên vào quân thuộc nông trường.
Diêm Châu khá hơn Hựu Châu một chút, ít nhất cũng có hơn hai ngàn hộ, hơn một vạn dân Hán. Nhưng một châu chính thức mà chưa tới một vạn ba ngàn dân Hán, quả thực là quá giật mình.
Hai châu bốn huyện này cực kỳ khao khát dân Hán biết cày cấy, khổ nỗi Mạc phủ căn bản không thèm đoái hoài. Quan lại hai châu thậm chí còn đoán, công văn dâng lên có phải đều bị người của Doanh Điền Ty ném đi làm giấy vụn rồi không?
So với họ, Linh Châu lại là một thái cực khác! Đại soái tấu lên triều đình, xin thiết lập hai huyện Định Viễn, Phong An, biến Linh Châu từ sáu huyện thành tám huyện, sau đó dân cư ồ ạt đổ về, tiền lương của Mạc phủ cũng nghiêng về phía này. Chỉ trong vài năm ngắn ngủi, hộ khẩu tăng vọt, thương mại dần có khởi sắc, nhìn mắt là biết sắp trở thành châu đứng đầu Định Nan rồi, điều này sao có thể không khiến người ta tức giận!
Phù Tồn Thẩm dọc đường lặng lẽ quan sát. Rất nhiều nơi, trong mắt hắn, đều là đất có thể cày cấy, nhưng đều bỏ hoang, cỏ mọc đầy. Thỉnh thoảng có vài phụ nữ hoặc trẻ con dắt trâu dê tới ăn cỏ, nhưng những bãi cỏ hoang nhiều như vậy, làm sao mà ăn cho hết được?
Các châu Định Nan này, cho họ thêm mười năm, hai mươi năm nữa, số lượng nhân khẩu, trâu dê còn có thể tăng thêm một đoạn lớn. Nhà nào khá giả một chút có thể nuôi vài con ngựa, như vậy số người biết cưỡi ngựa cũng tăng lên. Một khi có chiến sự, Đại soái trưng binh, bách tính cưỡi ngựa, đánh xe ngựa, chở đầy lương thực, cỏ khô, lại lùa theo một đàn trâu dê lớn, có thể tiêu hao với người ta vài năm.
Phù Tồn Thẩm chưa từng nghe từ "tiềm năng chiến tranh", nhưng hắn hiểu đạo lý trong đó. Nhìn ra được, các châu Định Nan đã có một sự khởi đầu không tệ, hơn nữa đã duy trì được vài năm rồi, cho họ thêm mười năm nữa, sẽ phát triển đến mức nào? Hai mươi năm thì sao?
Đây mới chỉ là tốc độ phát triển bình thường, nếu có thêm sự tăng tốc phát triển thì sao? Ví dụ như bảy thiên hộ mà hắn dẫn từ Hà Dương, Trạch Châu tới này.
Bảy ngàn hộ này, cơ bản đều là dân hộ bình thường. Nghe nói Linh Vũ Quận Vương chiêu mộ vạn binh ở Hà Nam, trong đó một phần đáng kể gia quyến của quân sĩ cũng phải đi theo tới Linh Hạ. Đại Thông Mã Hành chiêu mộ lưu dân, thậm chí còn bỏ tiền mua người, không từ thủ đoạn nào, một năm cũng có thể kiếm được mấy ngàn hộ chứ nhỉ?
Người, đang đổ vào cấp tốc, lương thực, trâu dê, ngày càng nhiều, đây đều là thực lực đấy! Vốn dĩ Tây Bắc đã có binh mạnh, chiến mã, cái thiếu chỉ là tài vật, lương thực mà thôi, nếu để họ bổ sung thêm khâu này nữa. Đợi đến khi các tướng soái Quan Đông hoàn hồn lại, e là thế lực đã lớn đến mức khó mà khống chế được rồi.
Trên đại địa Hà Nam, Tần Tông Quyền vẫn đang hoành hành, các tướng soái vẫn đang đánh qua đánh lại. Hà Bắc khá hơn một chút, nhưng cũng đang cắn răng cung cấp tiền lương, chiến mã và cả binh viên, ủng hộ hai người Mạnh Phương Lập, Hách Liên Đạc, đối kháng với Lý Khắc Dụng ở Hà Đông. Càng đánh càng nghèo, càng đánh người càng ít, cuối cùng e là đều tiêu tùng hết!
Ta đứng về phía Linh Vũ Quận Vương, rất tốt.
Mùng tám tháng chín, dọc theo dịch đạo đi hơn hai mươi ngày sau, đại quân nạn dân lần lượt tới phía đông huyện Hồi Nhạc, Linh Châu, và hạ trại tại đây.
Lý Thiệu nghe tin, đích thân qua sông úy lạo.
Nhìn từng dân hộ Hà Dương, Trạch Châu vẻ mặt phong trần, Lý Thiệu mày giãn mắt cười.
Bốn năm nay, hộ khẩu Linh Châu dần dần sung túc, đất canh tác cũng từ hơn năm ngàn khoảnh ban đầu tăng lên đến hơn mười một ngàn bốn trăm khoảnh. Thế này vẫn còn xa mới đủ! Chỉ riêng một huyện Hồi Nhạc, các kênh dẫn nước do Bắc Chu, thời Tùy và quốc triều đào đã có thể tưới tiêu hơn vạn khoảnh ruộng, nay mới sử dụng được bao nhiêu?
Từ thời Tần, huy động ba mươi vạn người đào kênh. Năm Nguyên Thú thứ ba đời Hán Vũ Đế, Sơn Đông lũ lụt, "dân nhiều đói khổ", dời dân nghèo Sơn Đông tới Sóc Phương, "hơn bảy mươi vạn khẩu", lại là đại tu kênh dẫn nước.
Sự "bạo lực đào kênh" của hai triều đại này đã để lại di sản phong phú cho hậu thế. Thậm chí đến thời Ngụy Tấn, các chính quyền Hồ tộc chiếm đóng nơi này cũng không chịu nổi sự cám dỗ của kênh dẫn nước, thế mà lại cày cấy! Ví dụ như thời Nam Lương, khi Thốc Phát Ô Cô tại vị đã "vụ nông tang", một bộ phận đáng kể người Hồ bỏ chăn nuôi theo nghề nông, cộng thêm một lượng lớn nông hộ người Hán, văn minh nông nghiệp ở vùng Linh Châu, Hà Sáo vẫn ngoan cường tồn tại.
Những kênh cũ do thời Tần Hán để lại vào thời Bắc Ngụy lại trải qua đợt tu sửa, mở rộng quy mô lớn, Bắc Chu, thời Tùy và bản triều tiếp nối. Lý Thiệu cảm thấy, kế hoạch nuôi năm vạn hộ, ba mươi vạn nhân khẩu ở Linh Châu mà Đại soái định ra chắc chắn sẽ thực hiện được, nay kênh cũ vẫn còn, không cần ngươi phải đào, chỉ cần hơi dọn dẹp, nạo vét một chút, có cái thậm chí chẳng cần nạo vét!
Ruộng không thiếu, kênh không thiếu, cái thiếu là người!
Hàng vạn bách tính Hà Dương, Trạch Châu, cho dù có chia đôi với các châu Hà, Vị, cũng có thể chia được hơn ba ngàn hộ, đây là cực tốt.
Nhà họ Lý đã bị buộc chặt vào cùng một thuyền với Linh Vũ Quận Vương, hai con trai của Lý Thiệu, một người làm huyện lệnh ở huyện Tuy Đức, Tuy Châu, một người làm huyện lệnh ở huyện Kim Hà, Chấn Vũ quân. Vì phú quý của con cháu, ông ta cũng liều rồi, nhất định phải ra thành tích, phải khiến Đại soái thấy ông ta lao khổ công cao.
Khai khẩn ruộng đất, chính là nơi dễ ra thành tích nhất!
"Linh Vũ Quận Vương đang dẫn Thiết Kỵ Quân, Báo Kỵ Đô tới Linh Châu, dự tính vài ngày nữa là tới. Ta mang theo chút lương cốc, rượu thịt tới, chư vị hãy nghỉ ngơi cho tốt vài ngày, là có thể gặp được Linh Vũ Quận Vương rồi." Lý Thiệu nói với các quản sự từ thiên hộ trở lên: "Các ngươi không quản ngàn dặm tới theo, ta vô cùng cảm kích. Từ hôm nay trở đi, có thể an định lại rồi. Linh Châu tám huyện, đất nhiều lắm! Cũng không có người Phiên cướp biên, các ngươi có thể yên tâm đồn khẩn, sinh sôi nảy nở."
"Linh Châu, từ nay về sau chính là nhà mới rồi!"
Trên Đại Hà phía xa, trôi qua vài cánh buồm.
Hai bên bờ sông, là những cánh đồng vừa thu hoạch xong, những đống rơm lúa mạch có thể thấy khắp nơi.
Nông dân vác cuốc, đi bên những con mương nhỏ nước chảy róc rách, mặt mày tươi cười.
Xa hơn nữa, dưới những đóa mây trắng nơi chân trời, là tùng xanh bách biếc, cây cối xanh tươi thành rừng. Mục dân lùa trâu dê, tiếng hát cao vút làm kinh động bầy nhạn nam quy.
"Nhà mới này, xem ra cũng không tệ." Phù Tồn Thẩm cười rạng rỡ: "Tốt hơn Hà Nam nhiều."
