John Willet, bị bỏ lại một mình trong căn quán rượu ngổn ngang, tiếp tục ngồi thẫn thờ nhìn xung quanh; đôi mắt vẫn mở trừng trừng, quả thực vậy, nhưng mọi năng lực tư duy và suy ngẫm thì chìm sâu trong một giấc ngủ mê mệt không mộng mị. Ông đảo mắt nhìn căn phòng từng là niềm tự hào kiêu hãnh của đời mình suốt bao nhiêu năm, và cho đến tận một giờ trước vẫn thế; vậy mà cơ mặt ông không hề giật nhẹ một đường. Đêm tối bên ngoài hiện lên vẻ đen đẫm và lạnh lẽo qua những khung cửa sổ trống hoác; những giọt rượu quý nay đã rỉ gần hết, nhỏ xuống sàn nghe lộp bộp đầy rỗng tuếch; tấm biển quán Maypole nhòm ngó đầy ủ rũ qua ô cửa kính vỡ nát, trông giống như mũi tàu của một chiếc tàu đắm; mặt đất cứ như thể dưới đáy biển, vương vãi toàn những mảnh vỡ quý giá. Những luồng gió lùa ùa vào khi những cánh cửa cũ kẹt kít và rít lên trên bản lề; những ngọn nến chập chờn rồi tàn lụi dần, tạo thành những dải sáp dài như khăn tang; những chiếc rèm màu đỏ thẫm ấm áp phần phật tung bay trong gió vô định; ngay cả những chiếc thùng gỗ Hà Lan lực lưỡng, bị lật nhào và nằm trống không trong các góc tối, trông cũng chẳng khác nào vỏ ốc rỗng của những gã bạn hiền nay đã vút bay niềm vui, và chẳng thể nào ấm lên nổi một chút hơi ấm thân tình. John nhìn thấy cảnh hoang tàn ấy, mà lại như không thấy. Ông hoàn toàn bình thản ngồi đó, trừng trừng nhìn nó, chẳng hề cảm thấy căm phẫn hay khó chịu vì bị trói chút nào, cứ như thể dây trói ấy là những chiếc áo bào danh dự. Riêng về phần ông, Thổng Thời gian già đang ngáy khò khò, và thế giới thì đứng yên bất động.

Ngoại trừ tiếng rỉ từ những chiếc thùng rượu, tiếng sột soạt của những mảnh vụn đổ nát nhẹ nhàng bị gió cuốn đi, và tiếng kẽo kẹt u ám của những cánh cửa đang mở, mọi thứ xung quanh tĩnh lặng đến cùng cực: quả thực, những âm thanh ấy, giống như tiếng bọ tử thần kêu rả rích trong đêm, chẳng làm gì khác ngoài việc khiến cho sự tĩnh mịch mà chúng xâm nhập càng trở nên sâu thẳm và rõ mồn một hơn. Nhưng dẫu yên ắng hay ồn ào, đối với John thì thảy đều như nhau. Giá như một trận địa pháo binh hạng nặng có thể kéo đến và bắt đầu tập bắn đạn thật ngay ngoài cửa sổ, thì với ông cũng chẳng có gì khác biệt. Ông đã vượt xa khỏi mọi giới hạn của sự kinh ngạc rồi. Ngay cả một con ma cũng chẳng thể bắt kịp ông.

Chẳng mấy chốc, ông nghe thấy tiếng bước chân — một tiếng bước chân vội vã nhưng lại đầy dè dặt — đang tiến về phía ngôi nhà. Nó dừng lại, lại tiến lên, rồi có vẻ như đi vòng quanh ngôi nhà. Làm xong điều đó, nó tiến đến dưới khung cửa sổ, và một cái đầu ngó vào.

Nó nổi bật hẳn lên giữa màn đêm bên ngoài nhờ ánh sáng leo lét của những ngọn nến sắp tàn. Một gương mặt tái nhợt, hốc hác, già nua; đôi mắt — nhưng đó là do tình trạng gầy guộc — to và sáng một cách kỳ lạ; mái tóc màu đen điểm bạc. Gã đảo mắt liếc thật kỹ khắp căn phòng, rồi một giọng trầm cất lên:

– Mày có ở một mình trong ngôi nhà này không?

John không có một cử động nào, dù câu hỏi được lặp lại tới hai lần và ông nghe rất rõ. Sau một thoáng dừng lại, gã đàn ông trèo qua cửa sổ bước vào. John hoàn toàn không ngạc nhiên trước điều này chút nào. Khoảng một tiếng đồng hồ nay, người ta cứ trèo vào rồi trèo ra qua cửa sổ nhiều đến nỗi ông đã quên bén mất cái cửa chính, và có cảm giác như mình đã sống quen với những trò vận động ấy từ thưở lọt lòng.

Gã đàn ông mặc một chiếc áo choàng rộng, sẫm màu và đã phai màu, đầu đội chiếc mũ sụp vành; gã bước thẳng lại gần John và nhìn ngắm ông. John cũng nhìn lại gã một cách đầy chăm chú không kém.

– Mày ngồi thế này được bao lâu rồi? – gã đàn ông hỏi.

John suy nghĩ, nhưng chẳng có câu trả lời nào bật ra.

– Bọn chúng đã đi lối nào rồi?

Một vài ý nghĩ mông lung liên quan đến kiểu dáng đôi bỗng của kẻ lạ mặt tình cờ lọt vào tâm trí ông Willet, nhưng chúng cũng chuồn mất tăm ngay sau đó, để mặc ông trở lại trạng thái thẫn thờ như trước.

– Mày làm ơn mở miệng ra thì hơn – gã đàn ông nói; – mày có thể giữ được cái mạng toàn vẹn, dẫu chẳng còn thứ gì khác có thể bị tổn hại nữa. Bọn chúng đã đi lối nào rồi?

– Đằng đó! – John bỗng nhiên tìm lại được giọng nói của mình, và gật đầu một cách đầy thành tín — ông không thể chỉ tay được vì bị trói quá chặt — hoàn toàn ngược lại với hướng đúng.

– Mày nói dối! – gã đàn ông tức giận nói, kèm theo một cử chỉ đe dọa. – Tao đi lối đó mà. Mày định phản bội tao sao.

Rõ như ban ngày là vẻ dửng dưng của John không phải do giả vờ, mà là hậu quả từ những chuyện vừa xảy ra dưới mái nhà ông, nên gã đàn ông khựng tay lại ngay khi định đấm ông, rồi quay lưng bỏ đi.

John dõi theo gã mà cơ mặt không hề giật dù chỉ một đường gân nhỏ. Ông với lấy một cái cốc, hứng nó dưới một vòi của chiếc thùng nhỏ cho đến khi đọng được vài giọt, rồi ngửa cổ uống ngấu nghiến; sau đó, ném phịch cái cốc xuống sàn đầy bực bội, ông vớ lấy cả cái bình rồi dốc ngược vào họng. Vài mẩu bánh mì và thịt vương vãi đó đây, ông liền lao vào chúng; ngấu nghiến ăn một cách thèm thuồng, và chốc chốc lại ngừng lại để lắng nghe một tiếng động tưởng tượng nào đó ngoài kia. Khi đã nạp lại năng lượng với tốc độ nhanh đến bạo liệt như vậy, và đưa một thùng rượu khác lên môi, ông kéo sụp vành mũ xuống trán như thể chuẩn bị rời khỏi ngôi nhà, rồi quay lại nhìn John.

– Đâu hết gia nhân nhà ngươi rồi?

Ông Willet lờ mờ nhớ lại là mình từng nghe thấy bọn bạo loạn gọi với theo họ, bảo ném chìa khóa căn phòng họ đang ở qua cửa sổ để chúng giữ. Thế nên ông đáp:

– Bị khóa kín rồi.

– Chúng yên thân nếu biết điều im lặng, và ngươi cũng vậy nếu làm theo thế – gã đàn ông nói. – Giờ thì chỉ đường bọn chúng đã đi cho ta.

Lần này ông Willet chỉ đường rất chính xác. Gã đàn ông đang vội vã chạy ra cửa, thì đột nhiên theo chiều gió vọng đến tiếng chuông báo động vang lên dồn dập, rồi một thứ ánh sáng chói lọi rực rỡ bùng lên, soi rọi không chỉ toàn bộ căn phòng mà cả một vùng quê.

Không phải sự chuyển đổi đột ngột từ bóng tối sang thứ ánh sáng kinh hoàng ấy, không phải tiếng thét chói tai và tiếng hò reo chiến thắng ở đằng xa, không phải sự xâm lấn bạo tàn này vào sự thanh bình và yên tĩnh của màn đêm, đã đẩy lùi gã đàn ông lại phía sau như thể bị sét đánh trúng. Ấy chính là Tiếng chuông. Giá như hình hài hãi hùng nhất mà tâm trí con người từng tưởng tượng trong những giấc mơ hoang đường nhất hiện ra trước mặt, thì gã cũng không thể lảo đảo lùi lại vì va phải nó như cách gã lùi trước âm thanh đầu tiên của cái giọng sắt đá vang dội ấy. Với đôi mắt lồi ra khỏi tròng, chân tay co giật, gương mặt trông đến là kinh hoàng, gã giơ một cánh tay lên cao tít vào hư không, và dùng bàn tay kia giữ chặt một thứ gì đó vô hình đang kéo xuống, vung tay chém phập vào nó như thể đang cầm dao đâm thẳng vào tim. Gã bứt tóc, bịt tai, điên cuồng quay vòng vòng; rồi thét lên một tiếng rợn người, và cùng với tiếng thét ấy, gã lao vụt đi: thế nhưng, thế nhưng, Tiếng chuông vẫn cứ ngân lên và dường như bám theo gã — ngày càng lớn hơn, ngày càng nóng rát hơn. Ánh lửa càng rực hơn, tiếng gầm thét của đám đông càng trầm đục hơn; tiếng đổ sụp của những khối nặng làm rung chuyển cả bầu không khí; những luồng tia lửa sáng rực bay vút lên bầu trời; nhưng át đi tất cả — vút bay lên tận Thiên đàng nhanh hơn rất nhiều — dữ dội và cuồng nộ hơn gấp triệu tuệ — tuôn trào những bí mật kinh hoàng sau một giấc ngủ dài im lặng — cất lên ngôn ngữ của kẻ chết — Tiếng chuông — Tiếng chuông!

Cuộc săn đuổi của bầy ma quỷ nào có thể vượt qua cuộc rượt đuổi và chạy trốn hãi hùng ấy! Giá như có cả mộtinh đoàn ma quỷ bám theo sau, gã còn có thể chịu đựng nổi hơn. Bọn chúng dẫu sao cũng có điểm khởi đầu và kết thúc, đằng này mọi không gian đều đã bị lấp đầy. Tiếng gọi duy nhất đang truy đuổi ấy hiện hữu ở khắp mọi nơi: nó vang lên trong lòng đất, trong bầu không khí; làm rung chuyển những ngọn cỏ dài, và hú lên giữa những tán cây run rẩy. Những tiếng vang nhại lại nó, cú mèo kêu hót khi nó bay vút trên ngọn gió, chim sơn ca lặng thím giấu mình giữa những cành lá dày đặc: nó dường như đang chọc giận và thúc giục ngọn lửa phẫn nộ, quất cho nó phát cuồng; vạn vật đều đẫm một màu đỏ ngầu bao trùm; ánh hào quang ngập tràn khắp chốn; tự nhiên đẫm máu: thế nhưng tiếng khóc không mảy may thương xót của thứ âm thanh khủng khiếp ấy vẫn vang lên — Tiếng chuông, Tiếng chuông!

Nó im bặt; nhưng không phải trong tai gã. Tiếng chuông tang tóc ấy đang gióng lên ngay trong lồng ngực gã. Chưa từng có công trình nào của con người sở hữu giọng nói giống như thứ đang vang lên ở đó, và cảnh báo gã rằng nó cứ vang vọng mãi không thôi đến tận Thiên đàng. Ai mà có thể nghe thấy tiếng chuông ấy, lại không hiểu nó đang nói gì chứ! Có tội ác trong từng nốt chuông của nó — tội ác tàn nhẫn, không khoan nhượng, dã man — tội ác mưu sát một người từng đặt trọn niềm tin, bởi chính kẻ nắm giữ lòng tin ấy. Tiếng chuông gióng lên gọi những hồn ma từ nấm mồ chỗi dậy. Khuôn mặt nào kia, nơi nụ cười thân thiện biến thành vẻ kinh hoàng nửa ngờ nửa vực, rồi đờ đẫn trong giây lát thành nỗi đau đớn, rồi lại chuyển thành cái nhìn cầu khẩn hướng lên Thiên đàng, rồi lả tả gục xuống với đôi mắt ngược lên, giống hệt những con hươu chết mà ông từng ngó lén hồi thơ bé: co rúm và run rẩy — thật là một điều khủng khiếp để nghĩ đến lúc này đây! — và bấu víu vào một chiếc tạp dề khi ngó nhìn! Gã khuỵu xuống đất, bò rạp như thể muốn đào cho mình một chỗ để trốn, lấy tay che kín mặt và tai: nhưng không, không, không — trăm ngàn bức tường và mái nhà bằng đồng thau cũng chẳng thể ngăn được tiếng chuông ấy, bởi trong đó cất lên tiếng nói đầy thịnh nộ của Thượng Đế, và trước tiếng nói ấy, cả cỗ vũ trụ bao la này chẳng thể tìm đâu ra một chốn dung thân!

Trong lúc gã chạy ngược chạy xuôi không biết phải rẽ vào đâu, và trong lúc gã nằm co ro ở đó, công việc tàn phá vẫn tiến hành vô cùng khẩn trương. Khi rời khỏi quán Maypole, đám đông bạo loạn tập hợp thành một khối vững chắc và rảo bước nhanh về hướng dinh thự Warren. Nghe ngóng được tin bọn chúng sắp tới, người ta đã đóng chặt các cửa vườn, gia cố chắc chắn các khung cửa sổ, và căn nhà chìm trong bóng tối mịt mùng: không một ánh đèn nào lọt ra từ bất kỳ góc nào của tòa nhà. Sau một hồi chuông reo vô ích và đập phá những cánh cổng sắt, bọn chúng lùi ra xa vài bước để thám thính và bàn bạc xem nên đi theo hướng nào.

Chẳng cần bàn bạc mấy khi tất cả đều chung một mục đích liều lĩnh, đầu óc ngập men rượu và sục sôi vì những cuộc bạo động thành công. Có lệnh vây hãm ngôi nhà, một số kẻ trèo qua cổng, hoặc nhảy xuống hào nông rồi trèo tường vườn, trong khi những kẻ khác giật sập hàng rào sắt kiên cố, và nhân lúc tạo ra một khoảng trống để xông vào, bọn chúng biến những thanh sắt thành thứ vũ khí chết người. Khi ngôi nhà đã bị vây chặt tứ phía, một nhóm nhỏ được cử đi phá tung một nhà kho dụng cụ trong vườn; và trong lúc họ vắng mặt để làm nhiệm vụ đó, những kẻ còn lại thỏa chí đập phá cửa đi và gọi những người bên trong hãy đi xuống mở cửa nếu không muốn bảo toàn tính mạng.

Không có lời hồi đáp nào cho tiếng gọi lặp đi lặp lại ấy, và tốp người được cử đi lúc nãy quay lại mang theo cả cuốc chim, xẻng và cuốc bàn, họ — cùng với những kẻ đã sẵn có thứ vũ khí ấy trong tay, hoặc mang theo (như rất nhiều kẻ khác) rìu, sào và xà beng — chen chúc xông lên hàng đầu, sẵn sàng tấn công cửa ra vào và cửa sổ. Lúc này, trong tay bọn chúng chỉ có chưa đầy chục ngọn đuốc sáng; nhưng khi công tác chuẩn bị đã hoàn tất, những ngọn đuốc bùng cháy được phân phát và chuyền tay nhau nhanh đến mức, chỉ trong vòng một phút, có ít nhất hai phần ba cái khối đang gầm thét ấy, mỗi người cầm trên tay một ngọn đuốc rực lửa. Vừa vung vẩy chúng trên đầu, bọn chúng vừa gào thét vang dội và lao vào đập phá cửa ra vào lẫn cửa sổ.

Giữa tiếng đập phá nặng nề, tiếng kính vỡ lách cách, tiếng hò hét và chửi rủa của đám đông, cùng với tất cả sự ồn ào náo loạn của khung cảnh ấy, Hugh và đồng bọn vẫn bám lấy nhau ở cánh cửa tháp pháo nơi ông Haredale vừa đón hắn và lão John Willet vào lần trước; và dốc toàn lực tấn công vào cánh cửa đó. Đó là một cánh cửa sồi già chắc chắn, được bảo vệ bởi những chiếc chốt tốt và một thanh chắn nặng, nhưng nó chẳng mấy chốc đã đổ sụp vào những bậc thang hẹp phía sau, tạo thành một bệ phóng thuận lợi cho chúng ào lên những căn phòng phía trên. Gần như cùng lúc đó, hàng chục điểm khác cũng bị phá tung, và ở đâu dòng người cũng tràn vào như nước.

Một vài gia nhân có vũ trang được bố trí ở sảnh lớn, và khi đám bạo loạn xông vào được bên trong, họ đã bắn khoảng nửa tá phát súng. Nhưng những phát súng này chẳng ăn thua gì, và đoàn người ào tới như một đội quân ma quỷ, họ đành nghĩ đến việc bảo toàn tính mạng cho bản thân, bèn rút lui, miệng gào thét hùa theo tiếng hô của đám kẻ tấn công với hy vọng giữa lúc hỗn loạn sẽ bị nhận nhầm thành phe bạo loạn; và mẹo vặt ấy đã thành công, ngoại trừ một lão già không bao giờ thấy tin tức gì nữa và được đồn là đã bị thanh sắt đánh vỡ sọ (một trong những kẻ đồng bọn kể lại rằng hắn tận mắt thấy lão già ngã xuống), rồi sau đó bị thiêu rụi trong ngọn lửa.

Bọn vây hãm giờ đây đã hoàn toàn chiếm được ngôi nhà, tràn đi khắp nơi từ gác mái xuống tận hầm rượu và cuồng nhiệt thực hiện công cuộc phá hoại quỷ quái của mình. Trong khi một vài nhóm nhỏ nhóm lên những đống lửa lớn ngay dưới cửa sổ, những kẻ khác đập nát đồ đạc rồi ném các mảnh vụn xuống để làm mồi cho ngọn lửa bên dưới; chỗ nào các ô trống trên tường (giờ chẳng còn là cửa sổ nữa) đủ rộng, bọn chúng ném cả bàn ghế, rương hộc, giường ngủ, gương soi, tranh vẽ ra ngoài, ném thẳng xuống đống lửa; và mỗi khi có thêm đồ vật mới được ném vào khối lửa bùng cháy, chúng lại hò reo, hú hét và gầm thét, tạo thêm những nỗi kinh hoàng mới đầy ảm đạm cho vụ hỏa hoạn. Những kẻ cầm rìu đã trút hết cơn cuồng nộ lên đám đồ đạc thì quay sang chặt phá cửa ra vào cùng khung cửa sổ, cạy tung sàn nhà, xẻ dọc xà nhà, vùi lấp những kẻ còn nán lại ở các tầng trên dưới những đống đổ nát. Một số kẻ lục lọi các ngăn kéo, rương hòm, hộp đựng, bàn viết và tủ quần áo để tìm kim cương, đồ bạc và tiền bạc; trong khi những kẻ khác ít màng tới lợi lộc và phát cuồng vì sự tàn phá hơn, thì ném toàn bộ đồ đạc ra khoảng sân mà chẳng cần kiểm tra, miệng gọi những kẻ ở dưới hãy ném chúng lên đống lửa. Những kẻ đã mò xuống hầm rượu, đục thủng các thùng chứa, cứ chạy đi chạy lại như những kẻ tâm thần thực thụ, châm lửa đốt mọi thứ chúng nhìn thấy — thường là bén cả vào trang phục của những chiến hữu — và châm ngòi tòa nhà ở nhiều vị trí đến mức một số kẻ chẳng kịp tẩu thoát, và người ta nhìn thấy họ với đôi bàn tay rũ rượi và khuôn mặt đen nhẻm, bất tỉnh nhân sự treo lơ lửng trên bệ cửa sổ nơi họ vừa bò tới, cho đến khi bị hút và kéo tọt vào cái vực thẳm đang bốc cháy. Lửa càng lách tách bùng cháy dữ dội bao nhiêu, đám đàn ông lại càng trở nên điên cuồng và tàn độc bấy nhiêu; cứ như thể khi di chuyển trong thứ nguyên tố đó, chúng biến thành lũ ác quỷ, rũ bỏ bản tính trần thế để khoác lên mình những phẩm chất mang lại khoais thú nơi địa ngục.

Đống lửa đang cháy ngùn ngụt lộ ra những căn phòng và hành lang đỏ rực qua những khoảng trống trên những bức tường đang lở lở; những ngọn lửa phụ họa liếm láp những viên gạch và phiến đá bên ngoài bằng thứ lưỡi dài rẽ đôi, rồi liếm ngược lên để hòa vào khối lửa rực hồng bên trong; ánh lửa chiếu rọi lên bộ mặt lũ ác nhân đứng ngắm nhìn và tiếp nhiên liệu cho nó; tiếng gầm rú của ngọn lửa hung hãn, sáng rực và cao vút đến mức có vẻ như trong cơn tham lam nó đã nuốt chửng cả làn khói; những vẩy lửa sống động bị gió cuốn đi thật nhanh và mang đi như một trận cuồng phong tuyết lửa; tiếng gãy không tiếng động của những thanh xà gỗ lớn, rơi lả tả như những chiếc lông vũ xuống đống tro tàn, và vụn vỡ thành những tia lửa cùng bụi phấn ngay trong khoảnh khắc chạm đất; sắc thái đỏ rực bao trùm bầu trời, và màn đêm tối thẫm tương phản rõ rệt xung quanh; sự phơi bày trước cái nhìn thô thiển, phàm tục của mọi ngóc ngách nhỏ bé vốn được thói quen gia đình tôn làm chốn linh thiêng, và sự tàn phá bởi những bàn tay thô lỗ đối với mọi món đồ yêu thích nhỏ bé trong nhà mà những gắn bó xưa cũ đã biến thành báu vật quý giá: tất cả những điều đó diễn ra — không phải giữa những ánh nhìn xót xa và tiếng thì thầm thương cảm thân thiện, mà là những tiếng hò reo man rợ và sự cuồng hoan, dường như biến ngay cả lũ chuột đã nán lại trong ngôi nhà cũ quá lâu thành những sinh vật có chút ít quyền được thương xót và trân trọng từ những ai từng được mái nhà ấy che chở: — tất cả hòa quyện lại tạo nên một khung cảnh mà những ai chứng kiến chứ không phải kẻ nhúng tay vào sẽ chẳng thể nào quên được cho đến cuối cuộc đời.

Và họ là ai? Tiếng chuông báo động vang lên — và nó được giật bởi những đôi bàn tay không hề yếu ớt hay do dự — trong một khoảng thời gian dài; thế nhưng chẳng bóng người nào xuất hiện. Một vài kẻ nổi dậy nói rằng khi tiếng chuông dứt, họ nghe thấy tiếng thét của phụ nữ, và nhìn thấy vài mảnh trang phục phấp phới trong không gian, khi một nhóm đàn ông mang đi những món “chiến lợi phẩm” không hề chịu ngồi yên. Chẳng ai có thể khẳng định điều này là thật hay giả giữa lúc hỗn loạn như vậy; nhưng Hugh ở đâu? Ai trong số bọn họ nhìn thấy hắn kể từ khi phá cửa xông vào? Tiếng kêu vang khắp đám đông. Hugh đâu rồi!

– Ở đây! – hắn khàn giọng thét lên, từ trong bóng tối xuất hiện; thở không ra hơi và đen nhẻm vì khói. – Chúng ta đã làm hết sức có thể rồi; ngọn lửa đang tự tàn lụi; và ngay cả những góc chưa lan tới cũng chẳng khác gì những đống đổ nát. Giải tán đi mấy bồ, trong lúc đường sá còn quang đãng; rút lui theo các ngả khác nhau; rồi tụ họp lại như thường lệ! Nói đoạn, hắn lại biến mất — trái với thói quen mọi khi của hắn, bởi hắn luôn là kẻ xông lên đầu tiên và chuồn về sau cùng — mặc kệ bọn chúng muốn mò về nhà thế nào thì tùy.

Đâu phải chuyện dễ dàng gì để giải tán một đám đông nhốn nháo đến thế. Giá như cửa nhà thương điên Bedlam có mở toang ra đi chăng nữa, thì cũng chẳng thể tuôn ra ngoài những kẻ cuồng loạn như thứ cơn điên của đêm hôm đó. Có những kẻ ở đó nhảy múa và giẫm đạp lên những luống hoa cứ như thể chúng đang dằn vặt những kẻ thù bằng xương bằng thịt, rồi bứt tung chúng khỏi thân cây, giống như những tên dã nhân vặn cổ người. Có những kẻ ném những ngọn đuốc đang cháy lên không trung và để mặc chúng rơi trúng đầu trúng mặt, làm phỏng da bằng những vết thương sâu hoắm khó coi. Có những kẻ lao sầm vào đám lửa, vẫy vùng trong đó bằng đôi tay cứ như đang bơi dưới nước; và những kẻ khác bị cưỡng ép giữ lại không cho lao mình vào để thỏa mãn cơn thèm khát chết chóc. Trên hộp sọ của một gã trai say xỉn — trông chưa đến hai mươi tuổi — đang nằm dưới đất với cái chai kề miệng, chì từ mái nhà tuôn xối xả xuống như một trận mưa lửa lỏng, trắng xóa nóng rực; nung chảy đầu hắn như sáp. Khi những tốp người tản mát được gom lại, những kẻ — vẫn còn sống nhưng bị sém cháy như thể bị bàn ủi nóng áp vào — được kéo ra khỏi hầm rượu, vác trên vai những kẻ khác, vừa đi vừa cố đánh thức họ bằng những câu đùa cợt thô tục, rồi vứt họ lại, đã chết, ở những lối đi của bệnh viện. Thế nhưng trong cả cái đám đông đang hú hét ấy, chẳng một ai học được sự trắc ẩn, hay cảm thấy buồn nôn trước những cảnh tượng ấy; cơn thịnh nộ hung ác, ngu muội và mất hết lý trí của không một ai được thỏa mãn.

Chậm chạp và thành từng nhóm nhỏ, với những tiếng hò reo khàn đặc và lặp đi lặp lại tiếng hô quen thuộc, đám đông thưa dần đi. Vài kẻ tụt lại phía sau với đôi mắt đỏ ngầu loạng choạng bước theo những kẻ đã đi trước; âm thanh từ đằng xa của những kẻ gọi nhau và huýt sáo tìm đồng bọn bị lạc cứ nhỏ dần, nhỏ dần rồi tắt hẳn; cuối cùng ngay cả những âm thanh ấy cũng lịm đi, và sự tĩnh mịch ngự trị độc tôn.

Tĩnh lặng thật sự! Ánh lửa rực rỡ đã lịm xuống thành một thứ ánh sáng chớp lóe chập chờn; và những vì sao dịu hiền, vốn vô hình nãy giờ, cúi xuống nhìn đống đổ nát đang sạm đen dần. Một làn khói đục lờ lững bao phủ lấy phế tích, như thể muốn che giấu nó khỏi những đôi mắt của Thiên đàng; và ngọn gió cũng chẳng nỡ lay động nó. Những bức tường trơ trụi, mái nhà mở toang đón bầu trời — những căn phòng nơi những người thân yêu đã từng, qua bao ngày tháng tươi đẹp, vươn mình đón nhận cuộc sống và sinh khí mới; nơi bao người thân thiết từng buồn vui có nhau; nơi gắn liền với bao tâm tư hy vọng, tiếc nuối và đổi thay — tất cả đã trôi qua hết. Chẳng còn lại gì ngoài một khoảng trắng đục buồn tẻ — một đống tro tàn âm ỉ khói — sự tĩnh lặng và cô độc của cảnh hoang tàn tột cùng.