Họ chẳng mất nhiều thời gian để đến được doanh trại, bởi người sĩ quan chỉ huy toán lính rất muốn tránh kích động đám đông bằng việc khoe trương lực lượng quân sự trên đường phố, đồng thời cũng đầy lòng nhân ái khi muốn hạn chế tối đa cơ hội cho bất kỳ mưu đồ giải cứu nào; vì ông thừa biết điều đó chắc chắn sẽ dẫn đến cảnh đổ máu và chết chóc, và nếu các nhà chức trách dân sự đi cùng trao quyền cho ông lệnh cho binh sĩ nổ súng, thì nhiều người vô tội do tò mò hoặc rảnh rỗi tụ tập đến hiện trường rất có thể sẽ phải bỏ mạng. Do đó, ông thúc giục toán lính bước nhanh, với sự thận trọng đầy tính nhân văn, tránh những tuyến phố đông đúc và công cộng hơn, đồng thời chọn đi những con đường mà ông cho là ít có khả năng bị những kẻ gây rối hoành hành nhất. Biện pháp khôn ngoan này không chỉ giúp họ về đến doanh trại mà không gặp bất kỳ sự quấy nhiễu nào, mà còn hoàn toàn làm nản lòng một nhúm kẻ bạo loạn đã tập trung tại một trong những con đường chính — nơi chúng đinh ninh thế nào đoàn quân cũng đi qua — và tụ tập lại nhằm giải cứu tù nhân khỏi tay họ, mãi tận lâu sau khi họ đã đưa giam hắn vào nơi an toàn, đóng chặt các cổng doanh trại, và cắt cử một lính canh gác kép tại mọi lối ra vào để bảo vệ sự an toàn được tốt hơn.

Đến nơi, tội nghiệp Barnaby bị giải vào một căn phòng nền đá, nơi nồng nặc mùi thuốc lá, một luồng gió lùa thông thốc, và một chiếc giường gỗ lớn đủ chỗ cho chừng hai mươi người. Vài binh sĩ mặc thường phục đang la cà quanh phòng, hoặc ăn uống từ những chiếc hộp thiếc; những trang thiết bị quân sự lúc lỉu trên các hàng móc dọc bức tường quét vôi trắng; và khoảng nửa tá người đang nằm ngửa ngủ say sưa, ngáy vang trời đồng thanh. Sau khi ở lại đây vừa đủ lâu để ghi nhận những điều này, cậu lại bị áp giải ra ngoài, đưa băng qua bãi tập sang một phần khác của tòa nhà.

Có lẽ chẳng bao giờ một người nhìn thấy nhiều thứ trong chớp mắt cho bằng khi rơi vào tình cảnh ngặt nghèo. Tỷ lệ là trăm ăn một rằng, nếu Barnaby thong thả bước qua cổng để ngó nghiêng xung quanh, cậu sẽ lại thong thả bước ra với một ấn tượng rất mơ hồ về nơi này và chẳng thể nhớ lấy bao nhiêu. Nhưng khi bị còng tay dẫn qua khoảng sân rải sỏi, chẳng có gì lọt khỏi tầm mắt cậu. Vẻ khô cằn, xác xơ của quảng trường bụi bặm và tòa nhà gạch trơ trọi; những bộ quần áo phơi ở một vài khung cửa sổ; và những người đàn ông mặc áo sơ mi cộc tay cùng dây đeo quần, ngả ngớn thò nửa thân người ra khỏi những khung cửa sổ khác; những tấm rèm che nắng màu xanh ở khu nhà sĩ quan, và những tán cây nhỏ còi cọc phía trước; những cậu bé đánh trống đang tập luyện ở một cái sân phía xa; những người lính đang tập luyện trên bãi duyệt binh; hai người lính khiêng một cái giỏ đi ngang qua, nháy mắt với nhau khi cậu bước qua và lén chỉ tay vào cổ mình; viên trung sĩ bảnh chao vội vã lướt qua tay cầm chiếc gậy ba-toong, dưới nách kẹp một cuốn sách đóng bìa da bê; những tên lính ở các phòng tầng trệt đang đánh bóng và chải chuốt các quân phục khác nhau, dừng lại nhìn cậu, và giọng nói của chúng khi trò chuyện với nhau vang vọng ầm ĩ khắp các hành lang và lối đi trống trải;—tất cả mọi thứ, từ giá súng hỏa mai trước nhà trực gác, cho đến chiếc trống có gắn dai da trắng ở một góc phòng, đều hằn sâu vào tâm trí cậu, tựa như cậu đã quan sát chúng ở nơi đó đến cả trăm lần, hoặc đã sống ở đây cả ngày trời thay vì chỉ một phút ngắn ngủi vội vã.

Cậu được dẫn vào một cái sân sau nhỏ lát đá, và ở đó họ mở một cánh cửa lớn bọc sắt, trổ vài lỗ thủng cách mặt đất chừng năm thước để đón ánh sáng và không khí. Cậu bị tống thẳng vào ngục tối này; và sau khi khóa giam cậu lại cùng một tên lính canh gác bên ngoài, họ mặc kệ cậu chìm trong những suy ngẫm.

Căn hầm, hay còn gọi là phòng giam tối — vì cánh cửa có sơn mấy chữ đó — rất tối tăm, và vì mới vừa dùng để giam một kẻ đào ngũ say xỉn nên hoàn toàn không hề sạch sẽ gì. Barnaby mò mẫm tìm đến đống rơm ở tận cùng căn phòng, và ngước nhìn về phía cửa, cố làm quen với bóng tối; từ ánh nắng chói chang ngoài trời bước vào, đây quả là một việc chẳng hề dễ dàng.

Bên ngoài có một dạng hiên hoặc hành lang có cột chống, và điều này che khuất ngay cả chút ánh sáng ít ỏi vốn dĩ có thể lọt qua những khe hở nhỏ trên cửa vào những lúc quang đãng nhất. Tiếng bước chân của lính canh vang lên đều đều đơn điệu khi y nhịp bước qua lại trên nền đá của hiên (gợi cho Barnaby nhớ đến ca gác mà chính cậu vừa mới thực hiện); và mỗi khi y đi qua đi lại trước cửa, sự che khuất của thân hình y khiến căn phòng tối sầm lại trong khoảnh khắc, đến nỗi việc y bước đi nơi khác trông cứ như sự xuất hiện của một tia sáng mới, và là một sự kiện đáng để ngóng chờ.

Khi người tù ngồi bần thần dưới đất một lúc lâu, đăm đăm nhìn qua mấy kẽ hở và lắng nghe tiếng bước chân lúc đến lúc lui của lính canh, người lính đứng yên tại vị trí. Barnaby, hoàn toàn không thể suy nghĩ hay phỏng đoán về những gì sắp giáng xuống đầu mình, đã bị tiếng bước chân đều đặn ấy ru ngủ vào một trạng thái lơ mơ; nhưng việc y dừng lại đã đánh thức cậu; và lúc ấy cậu nhận ra có hai người đang trò chuyện dưới hiên, ngay sát cửa phòng giam của cậu.

Họ đã đứng đó trò chuyện bao lâu rồi, cậu không thể biết, bởi cậu đã rơi vào trạng thái mất hết ý thức về thực tại xung quanh, và khi tiếng bước chân ngưng bặt, cậu đang cất lời đáp lớn một câu hỏi dường như vừa được Hugh đặt ra trong chuồng ngựa, thế nhưng về ý nghĩa tưởng tượng của cả câu hỏi lẫn câu trả lời — mặc dù lúc tỉnh dậy thì câu trả lời vẫn đọng trên môi — cậu hoàn toàn chẳng nhớ chút nào. Những từ đầu tiên lọt vào tai cậu là những từ này:

‘Thế sao lại đưa nó đến đây, nếu chẳng mấy chốc nữa lại phải đem nó đi nơi khác?’

‘Hừ, chứ anh muốn nó đi đâu! Mẹ kiếp, chẳng lẽ nó ở đâu mà an toàn bằng ở giữa đám quân của nhà vua sao? Anh còn muốn làm gì với nó nữa? Bộ định giao nó cho một lũ dân thường hèn nhát, run lẩy bẩy đến mòn cả đế giày vì sợ hãi trước những lời đe dọa của đám du côn mà nó nhập bọn đấy phỏng?’

‘Đúng thế thật.’

‘Đúng thế thật á!—Tôi nói cho anh hay nhé. Tôi ước gì, Tom Green, tôi là một sĩ quan mang sắc phong chứ không phải hạ sĩ quan, và tôi có quyền chỉ huy hai đại đội—chỉ hai đại đội thôi—thuộc trung đoàn của chính mình. Cứ gọi tôi ra dẹp mấy vụ bạo loạn này đi—cho tôi quyền hành cần thiết và nửa tá băng đạn—’

‘Ừ!’ giọng kia lên tiếng. ‘Nói thế thì dễ lắm, nhưng họ có chịu trao quyền hành cần thiết đâu. Nếu thẩm phán không hạ lệnh, thì sĩ quan biết làm sao?’

Dường như không biết rõ làm thế nào để vượt qua khó khăn này, người kia đành chọn cách nguyền rủa bọn thẩm phán.

‘Tôi cũng đồng ý với anh,’ bạn y nói.

‘Thẩm phán thì tích sự gì chứ?’ giọng kia đáp lại. ‘Trong trường hợp này, thẩm phán chẳng qua là một thứ can thiệp xấc xược, thừa thãi và trái hiến pháp mà thôi? Đây có một bản tuyên ngôn. Đây có một kẻ bị nêu tên trong bản tuyên ngôn đó. Đây có tang chứng chống lại hắn và nhân chứng tại hiện trường. Mẹ kiếp! Lôi cổ nó ra bắn đi chứ, ngài sĩ quan. Ai cần đến thẩm phán làm gì?’

‘Khi nào thì hắn phải ra hầu tòa Sir John Fielding?’ người nói câu đầu tiên hỏi.

‘Tối nay lúc tám giờ,’ người kia đáp. ‘Rồi anh hãy chờ xem chuyện gì xảy ra tiếp theo. Thẩm phán tống giam hắn vào Newgate. Người của chúng ta áp giải hắn đến Newgate. Kẻ bạo loạn ném đá vào người của chúng ta. Người của chúng ta rút lui trước đám bạo loạn. Đá bị ném, những lời lăng mạ thốt ra, chẳng một phát súng nào được bắn. Tại sao? Vì vướng mấy vị thẩm phán. Mẹ kiếp bọn thẩm phán!’

Sau khi đã phần nào trút được nỗi bực dọc bằng cách chửi rủa bọn thẩm phán bằng nhiều hình thức ngôn từ khác nhau, người đó im bặt, ngoại trừ tiếng gầm gừ nho nhỏ vẫn nhắm vào những quan chức ấy thỉnh thoảng lại phát ra từ miệng y.

Barnaby, kẻ có đủ khôn ngoan để nhận ra rằng cuộc trò chuyện này liên quan, và liên quan rất sát sườn đến chính mình, vẫn nằm im thin thít cho đến khi họ ngớt lời, bấy giờ cậu mới mò mẫm bước đến cửa và ghé mắt qua những lỗ thông hơi, cố phỏng đoán xem những kẻ vừa lọt vào tai mình là hạng người nào.

Kẻ lớn tiếng kết tội phe dân sự kia là một tên trung sĩ — lúc đó đang bận rộn với công việc tuyển quân, như những dải ruy băng đang bay phấp phới trên chiếc mũ của y đã tố cáo. Y đứng tựa hông vào một cây cột gần như đối diện cửa phòng, và vừa gầm gừ trong họng vừa dùng cây ba-toong vẽ những hình thù trên mặt đường. Người kia thì quay lưng về phía ngục tối, và Barnaby chỉ có thể nhìn thấy vóc dáng của y. Nhìn vào đó, y là một chàng trai khôi ngô, nam tính và hào hiệp, nhưng y đã bị mất cánh tay trái. Nó đã bị cắt cụt từ đoạn giữa khuỷu tay và bả vai, và ống tay áo trống rỗng của y buông thõng trước ngực.

Có lẽ chính hoàn cảnh này đã mang lại cho y một sức hút vượt trội hơn bất kỳ điều gì mà đồng đội y có thể khoác lác, và thu hút sự chú ý của Barnaby. Phảng phất ở y một tác phong nhà binh, và y đội chiếc mũ lưỡi trai cùng chiếc áo khoác trông rất nghênh ngang. Có lẽ y đã từng phục vụ trong quân ngũ vào lúc này hay lúc khác. Nếu vậy, chắc cũng chưa lâu lắm, bởi trông y bây giờ vẫn còn là một thanh niên trẻ tuổi.

‘Thôi nào, thôi nào,’ y trầm ngâm nói; ‘dù lỗi ở đâu đi nữa, trở về nước Anh cổ kính mà chứng kiến cảnh tượng thế này thì thật là chạnh lòng.’

‘Tôi đoán chẳng mấy chốc lũ lợn cũng nhập bọn với chúng thôi,’ tên trung sĩ nói, kèm theo một lời nguyền rủa nhắm vào đám bạo loạn, ‘bây giờ thì đám chim chóc đã nêu gương cho chúng rồi.’

‘Chim chóc!’ Tom Green nhắc lại.

‘A—chim chóc,’ tên trung sĩ càu nhàu bực bội; ‘tiếng Anh thế còn gì nữa?’

‘Tôi chẳng hiểu anh đang nói gì.’

‘Cứ ra nhà trực gác mà xem. Anh sẽ tìm thấy ở đó một con chim, nó rành rọt tiếng kêu của bọn chúng chẳng kém gì ai và gào thét “Đả đảo Giáo hoàng” như một con người — hoặc như một con quỷ, đúng như nó tự nhận. Tôi chẳng ngạc nhiên đâu. Con quỷ đang sổng chuồng đâu đó ở London này. Mẹ kiếp, nếu được phép, thể nào tôi cũng vặn cổ nó cho bõ ghét.’

Chàng thanh niên đã bước đi hai ba bước như định đi xem sinh vật này, thì bị tiếng gọi của Barnaby níu chân lại.

‘Là của tôi đấy,’ cậu kêu lên, nửa như cười nửa như khóc — ‘vật cưng của tôi, người bạn Grip của tôi. Ha ha ha! Đừng làm hại nó, nó chẳng làm điều gì sai trái cả. Do tôi dạy đấy; lỗi tại tôi. Xin hãy cho tôi lại nó. Nó là người bạn duy nhất còn lại của tôi lúc này. Tôi biết nó sẽ không nhảy múa, không nói chuyện hay huýt sáo cho các anh nghe đâu; nhưng nó sẽ làm thế với tôi, bởi nó biết tôi và yêu quý tôi — dẫu các anh chẳng đời nào nghĩ thế — rất nhiều. Chắc chắn các anh không nỡ hại một chú chim đâu. Ngài là một người lính dũng cảm, ngài sẽ không hãm hại phụ nữ hay trẻ em — không, không, và cả một chú chim tội nghiệp nữa, tôi chắc chắn thế.’

Lời khẩn khoản sau cùng này được hướng tới tên trung sĩ, kẻ mà Barnaby đoán qua chiếc áo khoác đỏ là người có chức sắc cao và có thể định đoạt số phận của Grip chỉ bằng một lời. Nhưng vị đó, để đáp lại, đã cộc cằn mắng nhiếc cậu là một tên trộm kiêm kẻ phản loạn, và với vô số lời thề độc vôô vị nhắm vào đôi mắt, gan, máu và thân thể của chính mình, y quả quyết rằng nếu quyền quyết định nằm trong tay y, y sẽ tống khứ vĩnh viễn cả con chim lẫn người chủ của nó.

‘Anh nói mạnh mồm thật đấy với một kẻ đang bị giam cầm,’ Barnaby tức giận nói. ‘Nếu tôi ở phía bên kia cánh cửa này và không có ai ngăn cách giữa chúng ta, anh sẽ phải đổi giọng ngay — ừ, cứ hếch cằm lên đi — anh sẽ thế đấy! Giết con chim đi — cứ làm đi. Giết bất cứ thứ gì anh có thể, và cứ thế mà trả thù những kẻ với đôi tay trần chưa cùm trói cũng có thể làm điều tương tự với anh!’

Sau khi trút hết sự thách thức, cậu ngả người lao vào góc xa nhất của ngục tù, và lẩm bẩm: ‘Vĩnh biệt Grip — vĩnh biệt Grip cũ kỹ thân yêu của tôi!’ rướm lệ lần đầu tiên kể từ khi bị bắt làm tù binh; và giấu khuôn mặt vào đống rơm.

Lúc đầu cậu từng nuôi chút ảo tưởng rằng người lính cụt tay sẽ giúp đỡ mình, hoặc sẽ cất lời tử tế để đáp lại. Cậu khó lòng hiểu vì sao, nhưng cậu đã hy vọng và nghĩ thế. Chàng thanh niên đã khựng lại khi cậu cất tiếng gọi, và kìm mình lại ngay giữa lúc đang quay người đi, đứng lắng nghe từng từ cậu nói. Có lẽ cậu đặt niềm tin mỏng manh của mình vào điều đó; có lẽ là vì y còn trẻ, lại mang phong thái bộc trực và thành thật. Dù thế nào đi nữa, cậu đã xây nhà trên cát. Người kia bỏ đi ngay khi cậu vừa dứt lời, chẳng thèm đáp lại cũng chẳng quay về. Mặc kệ chứ. Bọn họ ở đây đều chống lại cậu cả: lẽ ra cậu phải biết điều đó từ trước rồi chứ. Vĩnh biệt nhé, Grip già, vĩnh biệt!

Một lát sau, họ đến mở khóa cửa và gọi cậu ra ngoài. Cậu đứng dậy ngay lập tức và tuân lệnh, bởi cậu không muốn BỌN HỌ nghĩ rằng mình đã bị khuất phục hay sợ hãi. Cậu hiên ngang bước ra như một người đàn ông và nhìn thẳng vào mặt từng kẻ một.

Chẳng ai thèm nhìn lại hay tỏ ra để ý đến ánh mắt ấy. Họ áp giải cậu trở lại bãi duyệt binh theo con đường họ đã đưa cậu đi, và ở đó họ dừng lại giữa một toán lính đông gấp ít nhất hai lần so với toán đã bắt giữ cậu vào buổi chiều. Người sĩ quan mà cậu từng gặp lúc trước đã dùng vài lời ngắn ngủi cảnh cáo cậu rằng nếu cậu mưu toan trốn chạy, dù cho cậu có cho là mình đang nắm giữ cơ hội thuận lợi thế nào đi nữa, một số binh sĩ đã có lệnh nổ súng vào cậu ngay khoảnh khắc ấy. Đoạn họ lại bao vây chặt lấy cậu như trước và áp giải đi.

Theo đúng đội hình không một kẽ hở ấy, họ đến phố Bow, bị bám theo và vây kín bốn bề bởi một đám đông không ngừng lớn dần. Tại đây, cậu được đưa đứng trước một quý ông mù, và được hỏi xem có muốn nói gì không. Cậu chẳng nói gì sất. Cậu có gì để khai báo với họ cơ chứ? Sau một hồi tra hỏi ngắn ngủi mà cậu chẳng thèm bận tâm hay mảy may để ý, họ bảo cậu phải vào tù Newgate, rồi dẫn cậu đi.

Cậu bước ra đường, bị binh sĩ vây quanh và chặn kín mọi ngả đến nỗi chẳng nhìn thấy gì; nhưng qua những tiếng xì xào, cậu thừa biết có một đám đông quần chúng rất lớn; và việc họ không hề thiện cảm với binh sĩ nhanh chóng lộ rõ qua những tiếng la ó và huýt sáo chói tai. Biết bao lần và biết bao thiết tha, cậu ngóng chờ giọng nói của Hugh! Nhưng trong số tất cả bọn họ, chẳng có lấy một giọng nói nào quen thuộc. Phải chăng Hugh cũng là tù nhân rồi? Chẳng còn chút hy vọng nào nữa sao?

Khi họ càng tiến sát đến nhà tù, tiếng la ó của đám đông càng trở nên dữ dội hơn; đá được ném tới tấp; và chốc chốc lại có những đợt xung phong lao vào đám lính khiến họ lảo đảo. Ngay trước mặt cậu, một tên lính đang cay đắng vì vết đánh ở thái dương liền giương súng hỏa mai lên, nhưng người sĩ quan đã dùng kiếm gạt ngược nòng súng lên trên và thét lệnh y phải dừng lại nếu không muốn mất mạng. Đó là điều cuối cùng cậu còn nhìn thấy một cách rõ ràng, bởi ngay sau đó cậu bị tung hứng và xô đẩy qua lại cứ như đang giữa cơn bão biển cuồng nộ. Nhưng dẫu có đi đến đâu đi nữa, xung quanh cậu vẫn là những tay lính canh ấy. Hai ba lần cậu bị quật ngã, và họ cũng thế; nhưng dẫu vậy, cậu vẫn chẳng thể trốn tránh sự cảnh giác của họ dù chỉ một khoảnh khắc. Họ đã chồm dậy và vây kín lấy cậu trước khi cậu — với đôi cổ tay bị trói chặt — kịp lượm chượm đứng vững trên đôi chân mình. Bị kìm kẹp như thế, cậu thấy mình được xốc bổng lên bậc thềm thấp, rồi trong chốc lát cậu thoáng thấy cảnh hỗn chiến trong đám đông và vài chiếc áo khoác đỏ lác đác đây đó đang vật lộn để quay về đoàn tụ với đồng đội. Khoảnh khắc tiếp theo, vạn vật chìm vào tối tăm ảm đạm, và cậu đang đứng giữa sảnh nhà tù; trở thành tâm điểm của một nhúm người.

Một thợ rèn nhanh chóng có mặt, còng vào tay chân cậu một bộ xiềng xích nặng nề. Vừa lê bước khó nhọc dưới trọng lượng bất thường của những xiềng xích ấy, cậu được dẫn đến một căn phòng giam kiên cố bằng đá, nơi họ khóa chặt cửa bằng ổ khóa, then cài và xiềng xích, rồi bỏ mặc cậu ở đó trong sự canh giữ cẩn mật; trước đó, họ đã lén lút thả Grip vào mà cậu không hề hay biết — chú chim với cái đầu rũ rượi cùng bộ lông đen tuyền xù xơ xác, dường như cũng thấu hiểu và chia sẻ số phận sa cơ lỡ vận của người chủ.