Vào chính đêm hôm đó—trong những thời buổi cuồng loạn và rối ren mà sự kiện cứ dồn dập kéo đến, khiến đôi khi bao biến cố sôi sục của cả một đời người lại bị ép gọn vào vỏn vẹn hai mươi bốn tiếng đồng hồ—vào chính đêm hôm đó, ông Haredale, sau khi trói chặt kẻ tù nhân với sự giúp đỡ của người đào huyệt và ép hắn lên ngựa, đã áp giải hắn thẳng tiến về Chigwell; lòng đinh ninh sẽ thuê một cỗ xe từ nơi đó để chở thẳng hắn đến trước mặt quan tòa. Ông thừa biết rằng tình hình náo loạn trong thị trấn sẽ là lý do xác đáng để yêu cầu tống giam kẻ sát nhân trước khi trời sáng, bởi chẳng ai có thể đảm bảo sự an toàn cho bất kỳ nhà trạm canh hay nơi giam giữ thông thường nào; và việc áp giải một tù nhân qua các con phố khi bọn bạo động lại đang tung hoành ngang dọc sẽ không chỉ là một nhiệm vụ đầy hiểm nguy, mà còn là hành động khiêu khích chúng ra tay giải cứu. Bảo người đào huyệt dắt dây cương ngựa, ông đi sát bên cạnh kẻ sát nhân, và theo đội hình ấy, họ đã đến ngôi làng vào tầm nửa đêm.

Mọi người đều thức và vẫn chưa đi ngủ, bởi họ nơm nớp sợ bị thiêu cháy trên giường và tìm cách an ủi, trấn an lẫn nhau bằng cách thức canh cùng nhau. Một vài kẻ gan góc nhất đã vác vũ khí tụ tập thành một nhóm ngoài bãi cỏ công cộng. Hướng về phía những người vốn quen biết ông rõ này, ông Haredale cất lời, vắn tắt thuật lại những gì vừa xảy ra và khẩn khoản xin họ giúp đưa tên tội phạm về London trước khi trời rạng.

Nhưng không một ai trong số họ dám giúp ông dù chỉ bằng một cử động nhỏ. Bọn bạo loạn, trên đường quét qua ngôi làng, đã đe dọa giáng những đòn thù khốc liệt nhất lên bất kỳ kẻ nào dám giúp dập tắt ngọn lửa, hay ra tay cứu giúp dù chỉ một chút ít cho ông, hoặc cho bất kỳ người Công giáo nào. Lời đe dọa của chúng chĩa thẳng vào tính mạng và toàn bộ tài sản của họ. Họ tụ tập lại là để tự vệ, chứ không thể tự đẩy mình vào vòng hiểm nguy bằng cách chìa tay giúp đỡ ông. Họ nói với ông điều đó, không phải là không có sự do dự và tiếc nuối, trong lúc vẫn đứng né tránh dưới ánh trăng và ném những cái nhìn đầy kinh hãi về phía gã kỵ mã ma quái—kẻ đang gục đầu ngực, sụp vành mũ xuống trán, hoàn toàn im lặng và bất động.

Nhận thấy việc thuyết phục họ là bất khả thi, và quả thực cũng khó lòng biết phải làm sao sau khi đã chứng kiến sự cuồng nộ của đám đông, ông Haredale bèn khẩn cầu họ chí ít hãy để mặc ông tự lo liệu, và cho phép ông thuê chiếc xe ngựa độc nhất mà nơi này có sẵn. Điều này không dễ dàng gì được chấp thuận, nhưng cuối cùng họ cũng bảo ông muốn làm gì thì làm, và hãy biến khỏi đây vì ơn trên.

Để lại người đào huyệt nắm lấy dây cương ngựa, ông tự tay kéo chiếc xe ngựa ra, và suýt nữa thì đã tự mình ách ngựa vào đòn càn, nếu như tên đánh xe của làng—một kẻ lang thang vô tích sự nhưng lại có trái tim mềm yếu—không bị lay động bởi vẻ khẩn khoản và sự sục sôi của ông; hắn vứt phắt chiếc chĩa sắt đang cầm trên tay xuống, thề rằng lũ bạo loạn có thể băm hắn thành trăm mảnh tùy ý, nhưng hắn sẽ không dứng nhìn một người quân tử chân chính chẳng làm gì sai trái phải rơi vào cảnh ngộ cùng đường như thế mà không làm chút gì để cứu giúp. Ông Haredale siết chặt tay hắn đầy biết ơn và cảm tạ từ tận đáy lòng. Chỉ trong vòng năm phút, cỗ xe đã sẵn sàng, và gã lãng tử tốt bụng kia đã ngồi trên yên ngựa. Kẻ sát nhân được tống vào trong, rèm che được kéo lên, người đào huyệt lên ngồi trên bệ ghế trước, ông Haredale phóng ngựa đi sát bên cửa xe; và cứ thế, giữa lúc đêm khuya tịch mịch và trong sự im lặng tuyệt đối, họ khởi hành đi London.

Sự hoảng loạn lớn đến mức ngay cả những con ngựa thoát khỏi trận hỏa hoạn tại The Warren cũng chẳng tìm nổi ai chở che. Họ bắt gặp chúng dọc đường, đang cúi gặm mòn đám cỏ cằn cỗi; và người đánh xe bảo rằng những con thú tội nghiệp ấy thoạt đầu đã lang thang tìm đến làng, nhưng bị xua đuổi phũ phàng vì sợ chúng mang tai vạ từ đám đông giáng xuống đầu dân làng.

Cảm giác ấy không chỉ giới hạn ở những chốn nhỏ bé, nơi người ta nhút nhát, dốt nát và không có ai che chở. Khi đến gần London, họ còn bắt gặp trong ánh sáng mờ sương buổi sớm không chỉ một gia đình Công giáo khốn khổ—vốn vì quá khiếp sợ trước những lời đe dọa và cảnh cáo của láng giềng mà phải rời bỏ thành phố trong bộ dạng đi bộ—họ kể rằng chẳng thể thuê nổi một cỗ xe bò hay ngựa nào để chở đồ đạc đi, và đành phải bỏ lại tất cả đằng sau, phó mặc cho sự định đoạt của đám đông. Gần Mile End, họ ngang qua một ngôi nhà mà chủ nhân của nó, một quý ông Công giáo cơ hàn, sau khi đã thuê được một chiếc xe tải để chuyển đồ đạc vào lúc nửa đêm, đã dọn sạch tất cả ra đường cái để chờ xe đến nhằm tiết kiệm thời gian xếp đồ. Thế nhưng, kẻ đã nhận lời giao kèo với ông ta, vì quá hoảng sợ trước những đám cháy trong đêm và cảnh tượng bọn bạo loạn kéo ngang cửa nhà mình, đã nuốt lời: và vị quý ông khốn khổ ấy, cùng vợ con và người hầu, đang ngồi run rẩy giữa đống tài sản ngổn ngang giữa đường phố lộ thiên, nơm nớp chờ ngày mới ló dạng mà chẳng biết phải đi đâu về đâu.

Họ nghe nói các phương tiện giao thông công cộng cũng rơi vào cảnh ngộ tương tự. Nỗi hoảng sợ bao trùm lớn đến độ các chuyến xe thư tín và xe khách đường dài đều khiếp đảm, không dám chở những hành khách thừa nhận theo tôn giáo bị ghẻ lạnh ấy. Nếu các phu xe nhận ra họ, hoặc bản thân họ thú nhận đức tin đó, chúng dứt khoát từ chối, dẫu họ có vung ra những khoản tiền lớn; và ngày hôm qua, người ta còn chẳng dám nhận ra những người quen theo đạo Công giáo trên phố, sợ rằng mình sẽ bị bọn chỉ điểm đánh dấu rồi kết cục là bị thiêu rụi nhà cửa như cách người ta vẫn gọi. Một cụ ông hiền lành—một vị linh mục có nhà thờ vừa bị phá hủy, một sinh linh vô cùng yếu ớt, nhẫn nại và vô hại—đang lủi thủi bước đi một mình, dự định đi bộ một quãng xa ra khỏi thị trấn rồi mới thử vận may với các tuyến xe khách, đã thổ lộ với ông Haredale rằng ngài lo sợ chẳng tài nào tìm nổi một vị quan tòa nào đủ gan dạ để ký quyết định tống giam một tù nhân theo đơn kiện của ngài. Thế nhưng, bất chấp những lời kể đầy nản lòng ấy, họ vẫn tiếp tục lên đường và đến Tòa thị chính Mansion House chẳng bao lâu sau khi mặt trời mọc.

Ông Haredale phóng mình xuống ngựa, nhưng ông chẳng cần phải gõ cửa, bởi cửa đã mở sẵn; và đứng ngay trên bậc thềm là một lão ông đẫy đà, mặt đỏ lựng, đúng hơn là tím tái, với vẻ mặt đầy lo âu đang phàn nàn với một nhân vật khuất mặt ở gác trên, trong khi tên gác cổng đang cố tìm cách khép dần cánh cửa lại để tống cổ lão đi. Mang theo sự sốt ruột và kích động tột độ vốn dĩ của một kẻ đang ở trong hoàn cảnh của mình, ông Haredale xông lên trước và toan mở lời, thì lão ông béo tốt kia đã chen ngang:

‘Ơn giời, thưa ngài,’ lão ta nói, ‘làm ơn cho tôi xin một câu trả lời. Đây là lần thứ sáu tôi đến đây rồi. Hôm qua tôi đã đến năm lần. Nhà tôi đang bị đe dọa phá hủy. Đêm nay nó sẽ bị đốt rụi, và lẽ ra đã bị từ đêm qua, nhưng chúng lại bận việc khác mất rồi. Làm ơn cho tôi xin câu trả lời với.’

‘Thưa ngài,’ ông Haredale đáp lại, vừa lắc đầu, ‘nhà tôi đã bị thiêu trụi thành tro bụi. Nhưng cầu trời cho nhà của ngài không thế. Cứ lo lấy câu trả lời của ngài đi. Hãy nói ngắn gọn thôi, coi như rủ lòng thương cho tôi.’

‘Bây giờ ngài đã nghe thấy điều này chưa, thưa ngài?’—lão ông cất tiếng gọi giật lên gác lận, nơi vạt áo khoác ngủ đang phấp phới ở chiếu nghỉ cầu thang. ‘Ở đây có một quý ông mà nhà vừa mới bị đốt trụi vào đêm qua đấy.’

‘Ấy chà, ấy chà,’ một giọng nói cáu kỉnh vang lên đáp lại, ‘tôi rất lấy làm tiếc, nhưng tôi biết phải làm sao đây? Tôi đâu thể xây lại nó được. Quan tòa tối cao của thành phố không thể cứ đi làm cái nghề xây lại nhà cửa cho thiên hạ được đâu, ngài quý hóa ạ. Thật là nhảm nhí và vớ vẩn!’

‘Nhưng quan tòa tối cao của thành phố có thể ngăn không cho nhà cửa của người ta rơi vào cảnh cần phải xây lại, nếu như quan tòa tối cao là một trang nam tử chứ không phải bù nhìn—có phải thế không, thưa ngài?’ lão ông lớn tiếng cãi lại với vẻ giận dữ.

‘Ông hỗn láo quá đấy, thưa ngài,’ ngài Thị trưởng phán—‘ý tôi là thiếu tôn trọng cơ.’

‘Thiếu tôn trọng ư, thưa ngài!’ lão ông đáp trả. ‘Hôm qua tôi đã rất tôn trọng đủ năm lần rồi. Tôi không thể cứ cung kính mãi được. Người ta không thể cứ giữ phép lịch sự nổi khi nhà cửa sắp sửa bị đốt trên đầu họ, lúc mà họ hãy còn đang kẹt trong đó. Tôi phải làm sao đây, thưa ngài? TÔI CÓ ĐƯỢC BẢO VỆ GÌ KHÔNG!’

‘Tôi đã bảo ông từ hôm qua rồi còn gì, thưa ngài,’ ngài Thị trưởng nói, ‘rằng ông có thể rước một vị nghị viên về nhà mình, nếu ông tìm được ai chịu đến.’

‘Có quỷ sứ mới thèm cần cái thá gì ở một lão nghị viên!’ lão ông cáu kỉnh đáp.

‘—Để uy hiếp đám đông chứ sao, thưa ngài,’ ngài Thị trưởng đáp.

‘Ôi chúa tôi nhân từ!’ lão ông rên rỉ, vừa lau trán trong cơn khổ sở đến lố bịch, ‘nghĩ đến chuyện phái một lão nghị viên đi uy hiếp cả một đám đông kìa! Trời ạ, thưa ngài, dẫu chúng có là đám trẻ đỏ hỏn bú sữa mẹ đi chăng nữa, thì ngài nghĩ chúng sẽ thèm ka-ki gì đến một lão nghị viên cơ chứ! Thế CÒN NGÀI THÌ SAO, ngài có chịu đi không?’

‘Ta ư!’ ngài Thị trưởng dõng dạc khẳng định: ‘Dứt khoát là không.’

‘Thế thì,’ lão ông đáp lại, ‘tôi phải làm thế nào đây? Tôi có phải là một công dân Anh quốc hay không? Tôi có được hưởng lợi ích từ luật pháp hay không? Tôi có nhận lại được chút gì từ tiền thuế nộp cho Nhà vua hay không?’

‘Tôi chịu, tôi chẳng biết đường nào mà lần,’ ngài Thị trưởng nói; ‘thật là đáng tiếc khi ông lại là người Công giáo! Sao ông không chịu theo đạo Tin lành đi, để rồi khỏi phải tự chuốc lấy cái đống rắc rối này? Tôi dám chắc là tôi chẳng biết phải giải quyết ra sao nữa.—Có những kẻ thế lực đứng đằng sau giật dây đám bạo loạn này đấy.—Ôi chúa tôi, làm một nhân vật của công chúng mới khổ sở làm sao!—Ông phải ghé lại đây vào lúc khác trong ngày đi.—Liệu một tên lính mang giáo có dùng được việc không?—Hoặc giả có gã cảnh sát Philips,—HÃY CÒN RẢNH RỖI,—lão ta cũng chưa đến nỗi quá già đối với một gã đàn ông ở độ tuổi ấy, trừ đôi chân, và nếu ông đặt lão bên cửa sổ thì trông lão sẽ trẻ ra hẳn dưới ánh nến, và có lẽ dọa đám đông sợ chết khiếp ấy chứ.—Ôi trời!—thôi được!—để chúng ta tính sau vậy.’

‘Dừng lại!’ ông Haredale hét lên, cưỡng ép đẩy tung cánh cửa khi tên gác cổng đang cố sức khép lại, và lớn tiếng nói nhanh, ‘Thưa ngài Thị trưởng, tôi cầu xin ngài đừng bỏ đi. Tôi đang giữ ở đây một kẻ từng gây ra án mạng cách đây hai mươi tám năm. Chỉ nửa tá lời khai của tôi dưới sự thề độc sẽ là căn cứ chính đáng để ngài ký quyết định tống giam hắn phục vụ cho việc điều tra lại. Giờ phút này, tôi chỉ mong sao đưa được hắn đến một nơi an toàn. Chậm trễ dù chỉ một thoáng thôi cũng có thể khiến hắn bị bọn bạo loạn giải cứu mất.’

‘Ôi chúa tôi!’ ngài Thị trưởng kêu lên. ‘Trời Phật ơi—ôi lạy Chúa!—thôi nào!—có những kẻ thế lực đứng đằng sau giật dây đám bạo loạn này cơ mà, ông biết đấy.—Thực tình là ông không được làm thế.’

‘Thưa ngài,’ ông Haredale nói, ‘nạn nhân bị sát hại chính là anh ruột tôi; tôi là kẻ thừa kế gia tài của anh ấy; thời điểm đó đã chẳng thiếu những chiếc lưỡi đâm bị thóc chọc bị gạo xì xào rằng tội ác tàn độc và đê hèn ấy là do tôi gây ra—chính tôi, người đã yêu thương anh ấy tha thiết, như anh ấy ở Thiên đường đều thấu tỏ. Đã đến lúc, sau ngập tràn những năm tháng tối tăm và khốn khổ này, để báo thù cho anh ấy, và đưa ra ánh sáng một tội ác tinh vi và quỷ quyệt đến mức chẳng có tiền lệ nào sánh kịp. Sự chậm trễ tính bằng giây của ngài lúc này chính là tiếp tay cởi trói cho đôi bàn tay đẫm máu của tên ác nhân và dẫn đường cho hắn trốn chạy. Thưa ngài, tôi yêu cầu ngài hãy lắng nghe tôi và giải quyết dứt điểm vụ này ngay lập tức.’

‘Ôi chúa tôi!’ vị quan tòa tối cao kêu lên; ‘đây đâu phải giờ làm việc công sở, ông biết đấy—tôi lấy làm lạ về ông đấy—sao mà ông bất lịch sự thế—ông không được làm thế—thực tình là ông không được làm thế.—Và chắc hẳn ông cũng là một kẻ theo đạo Công giáo nữa phải không?’

‘Đúng vậy,’ ông Haredale đáp.

‘Chúa Phật ơi, tôi tin là người ta đổ xô đi theo đạo Công giáo cốt chỉ để chọc tức và làm tôi nhức đầu thôi,’ ngài Thị trưởng kêu lên. ‘Ước gì ông đừng đến đây; thế nào chúng cũng châm lửa đốt Mansion House tiếp cho mà xem, và rồi chúng tôi lại phải cảm ơn ông vì điều đó đấy. Ông phải tự khóa tù nhân của mình lại chứ, thưa ngài—giao hắn cho một gác canh—và—quay lại vào đúng giờ giấc đi. Lúc đó chúng tôi mới tính tiếp!’

Trước khi ông Haredale kịp đáp lời, tiếng đóng sầm cửa đánh “cốc” một cái rõ đau cùng tiếng rít then cài đã báo hiệu rằng ngài Thị trưởng đã lui về phòng ngủ của mình, và mọi lời phàn nàn tiếp theo đều sẽ trở nên vô ích. Hai vị khách cũng đành lui bước, và tên gác cổng tống cổ họ ra ngoài đường cái.

‘Lão ta toàn tìm cách phủi tay với tôi như thế đấy,’ lão ông phàn nàn, ‘tôi chẳng thể đòi lại công lý hay nhận được sự giúp đỡ nào cả. Giờ ngài định làm gì, thưa ngài?’

‘Tìm kiếm ở nơi khác,’ ông Haredale đáp, lúc này đã ở trên yên ngựa.

‘Tôi thật sự rất đồng cảm với ngài—và quả thực tôi có quyền làm thế, bởi chúng ta đang chung một chiến hào,’ lão ông nói. ‘Tôi có thể không có nổi một ngôi nhà để mời ngài ghé qua đêm nay; nhưng xin được ngỏ lời khi tôi còn có thể. Mà nghĩ lại thì,’ lão nói thêm, vừa cất đi cuốn sổ tay mà lão đã rút ra khi đang nói chuyện, ‘tôi sẽ không đưa danh thiếp cho ngài đâu, bởi nếu nó bị tìm thấy trên người ngài, ngài sẽ có thể rước họa vào thân. Langdale—tên tôi đấy—chủ hiệu bán rượu và cất rượu—ở Holborn Hill—nếu ngài đến, tôi sẽ nhiệt liệt chào đón.’

Ông Haredale cúi đầu chào rồi thúc ngựa rời đi, đi sát ngay bên cỗ xe như trước; bụng đinh ninh sẽ đến tư dinh của ngài Sir John Fielding—người nổi tiếng là một vị quan tòa can đảm và xốc vác—đồng thời hạ quyết tâm rằng, trong trường hợp bị bọn bạo loạn chặn đường, ông sẽ tự tay trừng trị kẻ sát nhân chứ dứt khoát không đời nào để hắn được giải thoát.

Tuy nhiên, họ đã đến tư dinh của vị quan tòa một cách yên bình (bởi đám đông, như chúng ta đã thấy, lúc bấy giờ đang mải mê với những âm mưu thâm độc hơn) và gõ cửa. Vì dạo ấy có lời đồn đại rộng rãi rằng Sir John nằm trong danh sách truy sát của lũ bạo loạn, một đội ngũ chuyên lùng bắt trộm cướp đã túc trực canh gác trong ngôi nhà suốt cả đêm. Với một người trong số họ, ông Haredale đã trình bày rõ mục đích của mình; và khi nhận thấy sự việc đủ tầm quan trọng để có thể đánh thức vị quan tòa dậy, y đã cho phép ông được yết kiến ngay tức khắc.

Chẳng mảy may lãng phí thời gian, họ tiến hành tống giam kẻ sát nhân vào nhà ngục Newgate—lúc bấy giờ là một công trình mới xây, vừa hoàn thành với chi phí khổng lồ và được coi là có cấu trúc kiên cố bậc nhất. Khi lệnh giam giữ đã được soạn xong, ba tên thợ săn tiền thưởng liền trói giật hắn lại một lần nữa (hóa ra hắn đã vùng vẫy trong cỗ xe và làm lỏng xiềng xích); nhét giẻ vào miệng hắn kẻo dọc đường chạm trán đám bạo động và hắn sẽ cất tiếng gọi chúng cứu viện; rồi cùng hắn leo lên xe ngồi. Đám người này đều mang vũ khí đầy đủ, tạo thành một hộ tống đoàn vô cùng hùng hậu; thế nhưng họ vẫn kéo rèm cửa xe lên như thể cỗ xe đang bỏ trống, đồng thời ra lệnh cho ông Haredale phóng ngựa đi trước để tránh gây chú ý vì trông giống như có dính líu đến họ.

Sự khôn ngoan của cách làm này là điều ai cũng thấy rõ, bởi khi họ vội vã băng qua thành phố, họ đã lướt qua mấy tốp đàn ông—nếu những kẻ đó mà mảy may nghi ngờ cỗ xe không hề trống không, chắc chắn chúng đã chặn lại rồi. Nhưng nhờ những người bên trong ngồi nép hoàn toàn kín đáo, cùng với việc người đánh xe cố tình chạy thật nhanh để chẳng ai kịp hỏi han gì, họ đã tới nhà ngục một cách trót lọt không chút trở ngại; và ngay khi đến nơi, họ lôi xốc hắn ra, tống vào chốn tường giam u ám một cách nhanh chóng gọn gàng.

Bằng ánh mắt khát khao cùng sự tập trung cao độ, ông Haredale chứng kiến cảnh hắn bị xích lại, bị khóa và cài then kín mít trong xà lim của mình. Thậm chí, khi đã bước ra khỏi ngục thất và đứng trên con đường tự do ngoài kia, ông còn dùng đôi tay mình sờ nắn những tấm sắt trên cánh cửa, rồi miết dọc theo bức tường đá để tự nhủ rằng mọi thứ trước mắt là thật; và để hả hê trước sự vững chãi, xù xì cùng giá lạnh của nó. Phải đến khi quay lưng rời khỏi ngục tối và đưa mắt nhìn dọc theo những con phố vắng tanh, tĩnh mịch đến lạnh lùng trong ánh nắng mai rực rỡ, ông mới cảm nhận rõ gánh nặng đang đè nặng lên tim mình; mới thấu hiểu rằng ông đang bị dằn vặt bởi nỗi lo âu cho những người thân bỏ lại ở quê nhà; và bản thân mái ấm ấy rốt cuộc cũng chỉ là một hạt cỗi nữa trong chuỗi tràng hạt dài đằng đẵng của những niềm tiếc nuối mà thôi.