Người tù bị bỏ lại một mình, ngồi thẫn thờ trên chiếc giường cũi; khuỷu tay chống lên đầu gối, cằm tì vào hai bàn tay, anh cứ giữ nguyên tư thế ấy suốt hàng giờ đồng hồ. Thật khó mà đoán định những suy nghĩ trong tâm trí anh mang hình thù gì. Chúng hoàn toàn mơ hồ, ngoại trừ vài tia chớp lóe lên đôi bận, chẳng hề liên quan gì đến hoàn cảnh hiện tại của anh hay chuỗi sự kiện đã đưa đẩy anh đến nông nỗi này. Những vết nứt trên nền xà lim, những kẽ hở giữa những khối đá xây tường, những chấn song cửa sổ, vòng sắt gắn trên sàn nhà—những thứ tầm thường ấy, kỳ lạ thay, cứ nhòa vào nhau, khơi gợi một thứ cảm giác hứng thú và thích thú không tài nào diễn tả nổi, chiếm trọn tâm trí anh. Và mặc dù ẩn sâu trong mọi suy nghĩ vẫn là nỗi dằn vặt tội lỗi cùng sự kinh hoàng trước cái chết, anh chỉ cảm nhận chúng một cách mờ ảo, giống như cơn đau của một kẻ đang chìm trong giấc ngủ.

Nó bám đuổi anh qua những giấc chiêm bao, gặm nhấm tận gốc rễ mọi niềm vui tưởng tượng, cướp đi hương vị của những bữa tiệc, sự ngọt ngào của âm nhạc, khiến ngay cả hạnh phúc cũng trở nên bất hạnh. Thế nhưng, đó lại chẳng phải là một cảm giác thể xác nào, mà là một bóng ma vô hình, vô dạng, không có sự hiện diện hữu hình; nó len lỏi vào vạn vật nhưng lại chẳng có thực thể; ở đâu người ta cũng nhận ra nó, nhưng chẳng nơi nào có thể nhìn thấy, chạm vào hay giáp mặt, cho đến khi giấc ngủ qua đi và nỗi thống khổ lúc thức giấc quay về.

Sau một hồi lâu, cánh cửa xà lim bật mở. Anh ngước lên; nhìn thấy gã mù bước vào; rồi lại tụt về tư thế cũ.

Dựa vào tiếng thở, người khách lần mò tiến đến chỗ anh ngồi; dừng lại bên cạnh, đưa tay ra để chắc chắn rằng mình đã tìm đúng chỗ, rồi cứ thế im lặng một lúc lâu.

—Chuyện này tệ thật, Rudge. Thật là tệ,—cuối cùng gã lên tiếng.

Người tù dịch đôi chân trên mặt đất khi quay lưng đi, nhưng không đáp lại một lời.

—Anh bị bắt thế nào? —gã hỏi tiếp.—Và ở đâu? Anh chưa bao giờ kể cho tôi quá nửa câu chuyện bí mật của mình cả. Thôi chẳng sao; giờ thì tôi biết rồi. Nó diễn ra thế nào, và ở đâu, hả? —gã lại hỏi, tiến sát lại gần anh hơn.

—Ở Chigwell, —người kia đáp.

—Ở Chigwell! Sao anh lại lạc đến đó?

—Bởi vì tao đến đó để tránh né kẻ mà tao vô tình đụng độ, —anh đáp.—Bởi vì tao bị hắn và Định mệnh truy đuổi, dồn ép đến tận cùng. Bởi vì tao bị thôi thúc phải đến đó, bởi một thứ lực lượng mạnh mẽ hơn cả ý chí của chính mình. Khi tao phát hiện hắn ngày này qua ngày khác cứ rình rập ở ngôi nhà mà bà ấy từng sống, tao biết mình chẳng thể nào trốn chạy khỏi hắn—không bao giờ! Và khi tao nghe thấy tiếng Chuông—

Anh rùng mình; lẩm bẩm rằng trời lạnh lắm; rảo bước nhanh qua lại căn xà lim chật hẹp; rồi lại ngồi phịch xuống, rơi vào tư thế cũ.

—Anh vừa nói là, —gã mù cất lời sau một khoảng lặng nữa,—khi anh nghe thấy tiếng Chuông—

—Thôi ngay đi, được chứ? —anh hậm hực đáp bằng giọng gấp gáp.—Nó vẫn treo lơ lửng ở đó kìa.

Gã mù quay khuôn mặt đầy vẻ dò xét và tò mò về phía anh, nhưng anh vẫn tiếp tục nói mà chẳng thèm đếm xỉa gì đến gã.

—Tao đến Chigwell để tìm đám bạo loạn. Tao đã bị kẻ này săn đuổi và vây hãm khổ sở đến mức tao biết hy vọng sống sót duy nhất của mình là gia nhập bọn chúng. Chúng đã đi trước; tao liền bám theo khi tiếng chuông ngừng lại.

—Khi cái gì ngừng lại?

—Tiếng Chuông. Bọn chúng đã rời khỏi nơi đó. Tao hy vọng vẫn còn vài tên lai vãng đâu đây giữa những đổ nát, và đang tìm kiếm chúng thì tao nghe thấy——anh hít một hơi thật dài, lấy tay áo lau trán——giọng của hắn.

—Nó nói gì?

—Nói gì chẳng quan trọng. Tao không biết. Lúc đó tao đang đứng dưới chân tháp canh, nơi tao đã gây ra cái—

—À, —gã mù vừa nói vừa gật đầu đầy điềm tĩnh,—tôi hiểu rồi.

—Tao trèo lên cầu thang, hoặc những phần còn sót lại của nó; với ý định trốn cho đến khi hắn rời đi. Nhưng hắn đã nghe thấy tiếng động và đuổi theo tao gần như ngay khi chân tao chạm tới đống tro tàn.

—Lẽ ra anh có thể nấp vào tường rồi đánh ngã hoặc đâm chết hắn chứ, —gã mù bảo.

—Lẽ ra ư? Giữa tao và kẻ đó có một kẻ khác đang dẫn đường cho hắn—tao nhìn thấy, dẫu hắn không thấy—và giơ cao một bàn tay đẫm máu trên đầu. Đó chính là căn phòng ở tầng trên nơi HẮN và tao từng trừng trừng nhìn nhau vào đêm xảy ra án mạng, và trước khi ngã xuống, hắn cũng giơ tay lên thế này, găm thẳng ánh mắt vào tao. Tao biết cuộc săn đuổi rồi sẽ kết thúc ở đó.

—Anh giàu trí tưởng tượng thật đấy, —gã mù mỉm cười nói.

—Mày hãy thử tô điểm trí tưởng tượng của mày bằng máu xem nó sẽ đi đến kết cục gì.

Anh rên rỉ, người lảo đảo qua lại, và lần đầu tiên ngước lên, cất giọng trầm đục, trống rỗng:

—Hai mươi tám năm! Hai mươi tám năm! Hắn chưa từng thay đổi trong suốt khoảng thời gian ấy, chưa bao giờ già đi, hay biến sắc dù chỉ một chút. Hắn vẫn hiện diện trước mặt tao trong đêm tối mịt mùng lẫn ban ngày nắng chói chang; trong chạng vạng, dưới ánh trăng, ánh mặt trời, ánh lửa, ánh đèn dầu, ánh nến; và cả trong chốn thâm u cùng tận. Lúc nào cũng vậy! Dù ở chốn đông người hay nơi cô quạnh, trên đất liền hay trên tàu thủy; có khi bỏ mặc tao cô độc suốt nhiều tháng trời, có khi lại kè kè bên tao mãi không rời. Tao từng nhìn thấy hắn trên biển, lướt đi trong tĩnh mịch đêm sâu dọc theo vệt trăng soi sáng trên mặt nước phẳng lặng; và tao từng thấy hắn ở những bến tàu hay khu chợ, tay giơ cao, cao lừng lững giữa đám đông bận rộn, hoàn toàn vô tâm trước một bóng hình đáng sợ đang lặng lẽ đứng giữa họ. Tưởng tượng ư? Mày có thật không? Tao có thật không? Những chiếc còng sắt này, được tán chặt vào người bởi búa của thợ rèn, là thật hay chỉ là ảo ảnh mà tao có thể đập nát trong một nhát đập?

Gã mù lặng thinh lắng nghe.

—Tưởng tượng ư! Tao tưởng tượng ra chuyện mình đã giết hắn chắc? Tao tưởng tượng rằng khi bước ra khỏi căn phòng nơi hắn nằm, tao đã bắt gặp khuôn mặt một kẻ đang lén nhìn qua khe cửa tối, kẻ đã cho tao thấy rõ qua ánh mắt kinh hãi rằng hắn nghi ngờ những gì tao vừa làm? Tao có nhớ mình đã nói ngọt với hắn—rằng tao đã tiến lại gần—gần hơn nữa—với con dao nóng hổi giấu trong tay áo? Tao có tưởng tượng ra cách HẮN chết không? Có phải hắn đã lảo đảo ngã khuỵu vào góc tường nơi tao dồn hắn vào đường cùng, rồi chảy máu trong, đứng sững chứ không ngã gục, trở thành một cái xác ngay trước mặt tao? Tao đã thấy hắn, dẫu chỉ trong khoảnh khắc, y như tao đang thấy mày lúc này, đứng thẳng trên đôi chân—nhưng đã chết!

Gã mù, biết rằng anh đã đứng dậy, ra hiệu cho anh ngồi xuống giường cũi; nhưng anh chẳng thèm đếm xỉa gì đến cử chỉ ấy.

—Chính lúc đó, lần đầu tiên tao nghĩ đến việc đổ tội án mạng cho hắn. Chính lúc đó tao đã mặc quần áo của mình lên người hắn, kéo xác hắn xuống cầu thang sau ra chỗ vũng nước. Tao có nhớ mình đã lắng nghe những tiếng sủi tăm trồi lên sau khi tao đẩy hắn xuống đó không? Tao có nhớ mình đã lau nước trên mặt, và vì cái xác rơi xuống tóe nước vào mặt, nên có cảm giác như thể đó CHẮC CHẮN là máu không?

—Tao có trở về nhà sau khi hoàn tất mọi việc không? Và lạy Chúa tôi! Quá trình ấy mới gian khổ làm sao! Tao có đứng trước mặt vợ mình và kể hết cho nàng nghe không? Tao có nhìn thấy nàng ngã quỵ xuống đất; và khi tao cúi xuống đỡ nàng dậy, nàng đã đẩy phắt tao ra với một lực mạnh hất văng tao đi như thể tao chỉ là một đứa trẻ, làm vấy bẩn cả bàn tay nàng đang nắm lấy cổ tay tao không? ĐIỀU ĐÓ là tưởng tượng sao?

—Nàng có quỳ sụp xuống, kêu cầu Thiên đàng làm chứng rằng nàng và đứa con trong bụng từ bỏ tao kể từ giờ phút ấy; và nàng, bằng những lời lẽ trang nghiêm đến mức làm máu trong người tao đông cứng lại—một kẻ vừa bước ra từ chốn kinh hoàng do chính tay mình tạo ra—đã cảnh báo tao hãy trốn đi khi còn kịp; vì dẫu nàng sẽ giữ im lặng, dẫu là một người vợ bất hạnh của tao, nàng cũng sẽ không che chở cho tao không? Đêm hôm đó, tao đã bước ra ngoài, bị Thiên Chúa và loài người nguyền rủa, bị xích chặt nơi địa ngục sâu thẳm, lang thang khắp thế gian chỉ trong giới hạn sợi dây cáp của mình, và cuối cùng chắc chắn sẽ bị kéo sập xuống địa ngục hay sao?

—Sao anh lại quay về? —gã mù hỏi.

—Sao máu lại có màu đỏ? Tao cưỡng lại nó thế nào được, khác nào bắt tao sống mà không cần thở. Tao đã chống cự lại sự thôi thúc đó, nhưng tao vẫn bị kéo ngược trở lại, qua mọi nghịch cảnh và trở ngại ngút ngàn, tựa như bị lôi bởi một cỗ máy khổng lồ. Chẳng thứ gì cản nổi tao. Ngày giờ nào có phải do tao chọn. Dù thức hay ngủ, tao vẫn cứ lang thang quanh những chốn cũ suốt bao năm trời—đã đến viếng cả nấm mồ của chính mình. Sao tao lại quay về? Bởi vì cái nhà giam này đang há miệng chờ tao, và hắn đang đứng vẫy gọi ở cửa.

—Anh không bị nhận ra chứ? —gã mù hỏi.

—Tao là kẻ đã chết từ hai mươi hai năm trước. Không. Tao không bị nhận ra.

—Lẽ ra anh nên giữ kín bí mật của mình tốt hơn chứ.

—Bí mật CỦA TAO ư? CỦA TAO á? Đó là một bí mật mà bất kỳ cơn gió nào cũng có thể thì thầm tùy thích. Những vì sao giữ nó trong ánh lấp lánh, dòng nước trong tiếng chảy, những chiếc lá trong tiếng xào xạc, các mùa trong sự luân hồi của chúng. Nó ẩn nấp trên gương mặt người lạ, và trong giọng nói của họ. Vật gì cũng có đôi môi luôn run rẩy thốt lên điều đó.—Bí mật của tao!

—Dù sao thì nó cũng bị bại lộ chính bởi hành động của anh, —gã mù nói.

—Hành động đó không phải do tao. Tao làm thế, nhưng nó không thuộc về tao. Có những lúc tao bị ép phải lang thang hết vòng này đến vòng khác xung quanh chốn đó. Giá như mày xích tao lại khi cơn cuồng nộ ấy nổi lên, tao cũng sẽ dứt xiềng mà chạy đến đó cho bằng được. Đúng như thanh nam châm hút sắt, hắn, dẫu nằm dưới đáy mồ, vẫn có thể kéo tao lại gần khi hắn muốn. Đó là tưởng tượng ư? Tao thích đến đó lắm chắc, hay tao đang phải đấu tranh và vật lộn với thứ quyền năng ép buộc tao?

Gã mù nhún vai, mỉm cười đầy vẻ hoài nghi. Người tù lại trở về tư thế cũ, và cả hai giữ im lặng suốt một hồi lâu.

—Thế thì tôi đoán là, —cuối cùng vị khách phá vỡ sự im lặng,—rằng anh đang hối cải và cam chịu; rằng anh muốn làm hòa với tất cả mọi người (đặc biệt là với người vợ đã đưa anh đến nông nỗi này); và rằng anh chẳng mong mỏi gì hơn ngoài việc được giải đến Tyburn càng sớm càng tốt chứ? Nếu đã vậy, tôi cáo từ thì hơn. Tôi chưa đủ tư cách để làm bạn đồng hành với anh đâu.

—Tao đã nói với mày chưa, —người kia phẫn nộ quát,—rằng tao đã đấu tranh và vật lộn với thứ quyền năng lôi kéo tao đến đây? Cả cuộc đời tao suốt hai mươi tám năm qua có phải là một cuộc chiến đấu và chống cự không dứt, và mày nghĩ tao muốn nằm xuống rồi chết sao? Kẻ nào mà chẳng khiếp sợ cái chết—nhưng tao là kẻ sợ nhất!

—Nói thế mới phải chứ. Nói thế mới đáng mặt làm sao, Rudge—nhưng tôi sẽ không gọi anh bằng cái tên đó nữa đâu—hay hơn bất cứ điều gì anh vừa thốt lên nãy giờ, —gã mù đáp, giọng trở nên suồng sã hơn và đặt tay lên cánh tay anh.—Nghe đây,—tôi chưa từng giết ai bao giờ, vì tôi chưa bao giờ rơi vào hoàn cảnh nào đáng để tôi phải làm thế. Hơn nữa, tôi không ủng hộ việc giết người, và tôi nghĩ mình sẽ chẳng đời nào khuyên nhủ hay thích thú gì nó—vì nó quá ư mạo hiểm—dưới bất kỳ hoàn cảnh nào. Nhưng vì anh đã lỡ vướng vào rắc rối này trước khi tôi quen biết anh, và vì anh đã là bạn đồng hành, đã hữu ích với tôi bấy lâu nay, nên tôi bỏ qua chuyện đó, và chỉ mong sao anh không phải chết một cách vô ích. Mà tôi thấy hiện tại, chết chóc chẳng có gì là cần thiết cả.

—Thế tao còn lại gì nữa đây? —người tù đáp.—Dùng răng gặm thủng những bức tường này để trốn thoát chắc?

—Có thứ còn dễ hơn thế, —bạn anh đáp.—Hứa với tôi là anh sẽ không bao giờ nhắc đến mấy thứ tưởng tượng vớ vẩn ấy nữa—những điều nhảm nhí, ngốc nghếch, hoàn toàn không xứng tầm với một người đàn ông—rồi tôi sẽ nói cho anh biết ý tôi là gì.

—Nói đi, —người kia giục.

—Quý phu nhân đáng kính của anh với một tâm hồn đầy cắn rứt; người vợ câu nệ, đạo đức, tỉ mỉ, nhưng không đến mức mù quáng thương yêu anh—

—Bà ta thì sao?

—Giờ đang ở London.

—Nguyền rủa bà ta, dù bà ta có ở xó xỉnh nào đi nữa!

—Điều đó cũng dễ hiểu thôi. Nếu bà ta chịu nhận tiền trợ cấp như thường lệ, anh đã chẳng ở đây, và đời chúng ta đã khá khẩm hơn rồi. Nhưng gác chuyện đó sang một bên. Bà ta đang ở London. Chắc hẳn là hoảng sợ, và tôi dám chắc là do tôi đã hù dọa khi đến gặp bà ta rằng anh đang ở sát bên (điều mà tất nhiên tôi chỉ bịa ra để ép bà ta tuân thủ, vì biết rõ bà ta chẳng tha thiết gì gặp anh), nên bà ta đã rời bỏ chốn đó và lặn lội lên London.

—Sao mày biết?

—Từ người bạn của tôi, ngài đại úy cao quý—vị tướng lừng lẫy—cái bọng đái, ông Tappertit. Lần gặp cuối hôm qua, tôi nghe hắn kể rằng đứa con trai tên là Barnaby của anh—chắc chẳng được đặt theo tên bố nó đâu nhỉ—

—Chết tiệt! Giờ thì chuyện đó còn quan trọng nỗi gì!

—Anh thiếu kiên nhẫn quá, —gã mù điềm tĩnh nói;—đó là dấu hiệu tốt, cho thấy anh vẫn còn tha thiết sống—rằng con trai anh, Barnaby, đã bị dụ dỗ rời xa mẹ nó bởi một gã bạn cũ quen biết từ hồi ở Chigwell; và hiện giờ nó đang nhập hội với đám bạo loạn.

—Thì liên quan gì đến tao? Bố con cùng lôi nhau lên đoạn đầu đài thì tao được tích sự gì?

—Khoan đã—khoan đã, bạn tôi ơi, —gã mù đáp với ánh mắt đầy mưu mô,—anh vội vã đi tìm cái kết cho cuộc đời mình quá đấy. Giả sử tôi lùng ra chỗ quý phu nhân và nói thế này: “Bà muốn tìm con trai phải không, thưa bà—tốt. Tôi, kẻ biết rõ những kẻ đang xúi giục nó ở lại, có thể đưa nó về với bà, thưa bà—tốt. Bà phải trả một cái giá để chuộc nó về—lại tốt nữa. Cái giá ấy nhỏ thôi, và rất dễ trả—ôi thưa bà, thế thì tuyệt nhất.”

—Trò hề gì thế này?

—Rất có thể bà ta sẽ đáp lại bằng câu ấy. “Chẳng có trò hề nào sất,” tôi đáp: “Thưa phu nhân, có một người tự xưng là chồng bà (thân phận rất khó chứng minh sau bao nhiêu năm trời) đang ở trong tù, tính mạng ngàn cân treo sợi tóc—tội danh là mưu sát. Nay thưa bà, chồng bà thực ra đã chết từ đời thuở nào rồi. Quý ông kia không đời nào bị nhầm lẫn với hắn, nếu bà vui lòng thốt lên vài lời, dưới sự thề thốt, về thời gian và cách thức ông ta chết; và rằng kẻ này (người mà tôi nghe nói có vài nét trông hơi giống ông ta) hoàn toàn không phải là ông ta. Lời chứng đó sẽ chấm dứt mọi tranh cãi. Xin bà hãy hứa với tôi sẽ làm điều đó, tôi sẽ đảm bảo giữ con trai bà (một cậu nhóc khôi ngô) tránh xa hiểm họa cho đến khi bà hoàn thành nghĩa vụ cỏn con này, khi ấy nó sẽ được trao trả cho bà, bình an vô sự. Ngược lại, nếu bà từ chối, tôi e rằng nó sẽ bị bán đứng và giao nộp cho luật pháp, và chắc chắn nó sẽ bị tuyên án tử hình. Thực chất, đây là sự lựa chọn giữa sự sống và cái chết của nó. Nếu bà từ chối, nó sẽ lên đoạn đầu đài. Nếu bà tuân thủ, thì khúc gỗ làm máy chém hay sợi gai thừng đem treo cổ nó chắc vẫn còn chưa được trồng hay gieo hạt.”

—Trong chuyện này có một tia hy vọng! —người tù kêu lên.

—Tia hy vọng á! —bạn hắn đáp,—đấy là ánh nắng ban trưa; là cả một ban ngày huy hoàng rực rỡ. Suỵt! Tôi nghe thấy tiếng bước chân ở đằng xa rồi. Hãy tin tưởng ở tôi.

—Khi nào tao mới được nghe tin tiếp?

—Ngay khi tôi có tin. Tôi hy vọng là ngày mai. Bọn chúng sắp đến để thông báo rằng thời gian thăm gặp của chúng ta đã hết. Tôi nghe thấy tiếng chìa khóa lủng lẳng rồi. Lúc này đừng nói thêm lời nào nữa, kẻo chúng nghe thấy đấy.

Vừa dứt lời, ổ khóa xoạch một tiếng, một tên ngục thị xuất hiện ở cửa thông báo rằng đã đến giờ khách thăm quan phải rời khỏi nhà giam.

—Sớm thế cơ à! —Stagg ngoan ngoãn nói.—Nhưng đành chịu vậy. Vui lên đi, bạn tôi. Hiểu lầm này sẽ sớm được giải quyết thôi, và rồi anh lại là một người tự do! Nếu vị quý ông nhân từ này có thể dẫn một kẻ mù (chẳng có gì báo đáp ngoài những lời cầu nguyện) ra đến cửa nhà giam, và quay mặt hướng về phía tây giúp tôi, ngài sẽ làm được một việc phước đức đấy. Cảm ơn ngài, thưa ngài tốt bụng. Tôi vô cùng cảm ơn ngài.

Nói đoạn, gã khựng lại một lát ở cửa để quay khuôn mặt cười toe toét về phía bạn mình, rồi bỏ đi.

Khi viên sĩ quan đã tiễn gã ra đến hiên, hắn quay lại, mở khóa và tháo then cửa xà lim lần nữa, vứt toang cánh cửa, thông báo cho người tù rằng nếu muốn, hắn có thể ra cái sân bên cạnh đi dạo trong vòng một tiếng đồng hồ.

Người tù gật đầu cáu kỉnh; và khi chỉ còn lại một mình, anh lại ngồi ngẫm nghĩ về những điều vừa nghe, trầm ngâm trước những niềm hy vọng mà cuộc trò chuyện vừa khơi dậy; trong lúc đó, đôi mắt thẫn thờ ngắm nhìn ánh sáng bên ngoài, dõi theo bóng của bức tường này hắt lên bức tường kia và trên nền đá lát.

Đó là một cái sân vuông xám xịt, lạnh lẽo và ảm đạm bởi những bức tường cao, dường như làm lu mờ cả ánh mặt trời. Những viên đá trơ trọi, thô ráp và lạnh lùng ấy khiến ngay cả anh cũng dâng lên niềm khát khao da diết về những đồng cỏ và cây cối; cùng một mong mỏi cháy bỏng được tự do. Nhìn ra ngoài, anh đứng dậy, tựa lưng vào khung cửa, ngước nhìn bầu trời xanh thẳm đang mỉm cười ngay cả trên chốn tội lỗi thê lương này. Thoáng chốc, anh dường như nhớ lại cảm giác nằm ngửa người ở một nơi ngào ngạt hương thơm và ngắm nhìn nó qua những chòm lá lao xao, từ rất lâu về trước.

Sự chú ý của anh đột nhiên bị thu hút bởi tiếng leng keng—anh biết đó là âm thanh gì, vì chính anh cũng vừa làm văng vẳng tiếng động ấy khi bước đi ra cửa. Chẳng mấy chốc, một giọng hát cất lên, và anh nhìn thấy bóng dáng một người hắt trên mặt nền đá. Nó khựng lại—bỗng im bặt như thể người đó thoáng quên mất mình đang ở đâu, nhưng rồi lại nhớ ra ngay—và cứ thế, với tiếng leng keng quen thuộc ấy, cái bóng biến mất.

Anh bước ra khoảng sân và đi qua đi lại; mỗi bước chân đi đều làm vang lên những tiếng vọng cùng tiếng xiềng xích va vào nhau lanh lảnh, chói tai. Gần cửa xà lim của anh có một cánh cửa khác, cũng đang khép hờ.

Anh chưa đi nổi nửa tá vòng quanh sân thì, khi đang đứng chết trân để quan sát cánh cửa kia, anh lại nghe thấy tiếng leng keng ấy. Một khuôn mặt ngó ra từ ô cửa sổ chấn song—anh nhìn rất lờ mờ vì xà lim tối tăm và chấn song thì quá dày—rồi ngay sau đó, một người xuất hiện và tiến về phía anh.

Với sự cô độc mà anh phải chịu đựng, anh có cảm giác mình đã ở tù cả năm trời. Bị thôi thúc bởi niềm khao khát có bạn đồng hành, anh rảo bước nhanh hơn, vội vã tiến lên nửa đường để đón gã—

Cái gì thế này! Con trai anh!

Họ đứng đối mặt nhau, trân trân nhìn nhau. Người bố co rúm và sợ sệt, dẫu bản thân không muốn thế; Barnaby thì đang vật lộn với trí nhớ chập chờn của mình, tự hỏi đã từng nhìn thấy khuôn mặt này ở đâu rồi. Nó chẳng phải thắc mắc lâu, bởi đột nhiên nó chồm tới tóm lấy anh, cố quật ngã anh xuống đất và thét lên:

—À! Tao nhớ ra rồi! Mày là tên cướp!

Ban đầu anh không đáp lại gì, chỉ cúi gằm đầu và lặng lẽ giằng co với nó. Thấy cậu con trai quá khỏe so với mình, anh ngước mặt lên, nhìn thẳng vào mắt nó, rồi bảo:

—Tao là bố mày đây.

Chúa mới biết cái tên đó mang phép màu gì đối với tai nó; nhưng Barnaby buông tay ra, lùi lại phía sau và kinh hoàng nhìn anh. Bỗng nhiên nó chồm tới ôm chầm lấy cổ anh, áp đầu vào má anh.

Đúng rồi, đúng rồi; nó chắc chắn là bố rồi. Nhưng bố đã đi đâu suốt ngớ ngẩn thế này, và sao lại bỏ mặc mẹ một mình, hoặc còn tồi tệ hơn là một mình với đứa con trai ngốc nghếch tội nghiệp của mẹ? Và mẹ thực sự đã hạnh phúc như người ta nói chứ? Thế mẹ đâu rồi? Mẹ có ở quanh đây không? Giờ thì mẹ không hạnh phúc đâu, nhất là khi bố đang ở trong tù thế này nhỉ? Ồ, không đâu.

Chẳng có câu trả lời nào được thốt lên; nhưng chú quạ Grip kêu quác quác thật to, nhảy loi choi quanh họ, vòng này qua vòng khác, như thể đang nhốt họ vào một vòng tròn ma thuật và hiệu triệu mọi thế lực phá phách.