Những bệnh nhân lần lượt nối tiếp nhau bước vào chiếc ghế quay mặt về phía cửa sổ. Có những người vốn khỏe mạnh nhưng cứ tưởng mình mắc bệnh nặng, và cũng có những người bước vào với nụ cười trên môi để bàn về thời tiết hay vở Nhạc kịch Nga mới nhất, nhưng trên khuôn mặt họ lại hằn rõ dấu ấn không thể nhầm lẫn của tử thần. Vợ hay chồng, cha hay mẹ đã phải lo lắng vô ích.... Liệu bác sĩ có thể kê một chút thuốc bổ để vực họ dậy, hay bác sĩ phẫu thuật có thể xoa dịu một chút rắc rối ở bộ phận nào đó không? Thực ra chẳng có gì ngoài tiếng gõ cửa của Thần Chết. Và còn có những trường hợp nghiện rượu hoặc nghiện ma túy — dù lộ liễu hay giấu giếm. Đối với những người này, thay vì nhỏ giọt kali bromua rồi pha thêm chloral hydrate cùng strychnine và clorua của thứ kim loại được nghiền và đãi ra từ các dải thạch anh gần Johannesburg, hay được đào bằng cuốc chim từ vùng đất đóng băng ở Klondyke, Saxham lại giáng cho họ liều thuốc bổ cay nghiệt mang tên Sự Thật, bằng cả gáo múc.
Những kẻ nghiện rượu hay nghiện ngập giấu giếm không thể đánh lừa được cái nhìn tinh tường hay thoát khỏi chẩn đoán chuẩn xác của con người này. Khi đã bị khuất phục và thừa nhận sự thật, Saxham nói với họ cũng như với những người khác:
— Anh bảo rằng mình không thể thắng lại cơn thèm thuốc. Bản thân tôi trước kia cũng từng nghĩ thế. Sức mạnh đạo đức của anh hoàn toàn có thể được khôi phục, giống như tôi vậy. Trong trường hợp của anh, thói quen ấy hãy còn chưa ăn sâu bám rễ bằng trường hợp mà tôi đang kể cho anh nghe. Tôi từng uống rượu quá độ trong suốt năm năm trời.
Một số bệnh nhân — những phụ nữ lớn tuổi và các ông cụ ôn hòa — cảm thấy kinh hãi. Số khác lại cho rằng sự thẳng thắn ấy thật tàn nhẫn — nhưng lại mang một vẻ thu hút lạ kỳ. Vẫn có những người khác đáp lại niềm đồng cảm được che giấu đằng sau khuôn mặt nghiêm nghị, điềm tĩnh cùng tác phong bộc trực, cộc cằn.
— Dù sao đi nữa thì tay bác sĩ này cũng không phải kẻ bịp bợm! — người này hay người khác sẽ lắp bắp. — Hắn có vẻ sở hữu một ý chí sắt đá. Chắc tôi phải phó mặc mình cho hắn một thời gian thôi. — Rồi vị đó nói thêm với một ánh mắt lấp lánh đầy vẻ cay đắng: — Hắn hiểu rõ mùi vị khổ ải ra sao, nếu như trên đời này còn có ai đó biết điều đó!
Quả thực hắn hiểu rõ, và đôi bàn tay ấy vô cùng rắn rỏi, nhanh nhẹn và không hề nao núng. Kể từ khi sức mạnh của sự đồng cảm giữa con người với con người đã nắm giữ lấy vị Bác sĩ chuyên khoa cai nghiện ở Gueldersdorp, kéo ông ra khỏi những tầng sâu tối tăm để đến với ánh nắng cùng bầu không khí tự do, rồi đặt đôi chân ông vững vàng trên mặt đất một lần nữa, thì đã có biết bao nhiêu người cùng cảnh ngộ được Saxham lôi tuột lên từ vũng bùn sâu thẳm hôi hám nhầy nhụa — thứ bùn mà những bí mật của nó sẽ chỉ được phơi bày vào Ngày Phán Xét cuối cùng.
Thế nhưng, Saxham vẫn nhận ra rằng phần lớn những người đàn ông và phụ nữ của thế kỷ hai mươi này kỳ thực cũng chẳng mong đợi gì nhiều hơn ở vị thầy thuốc và bác sĩ phẫu thuật so với những gì bệnh nhân thế kỷ mười ba từng tìm kiếm ở những người bán thuốc hay thầy lang. Đó là một sự lắng nghe kiên nhẫn đối với danh mục những nỗi thống khổ của họ — một chút trò hề phù phép, kèm theo vài thứ thuốc gia truyền.
Chúng ta chế giễu sự dốt nát của những con người thời kỳ Đen tối ấy, Saxham nghĩ, thế nhưng trong kỷ nguyên khai sáng này, những thứ như mắt sa giông và chân có nhái, giun đất ngâm muối, hay bột Bezoardicus Magistralis hoặc bột Thánh được hòa tan trong thứ rượu chiết từ các loài thảo mộc hái dưới sự giao hòa thuận lợi giữa hành tinh chủ quản của chúng với Mặt Trăng — rốt cuộc cũng chỉ nhường chỗ cho chiết xuất tuyến giáp khô của cừu, buồng trứng của chuột lang, tủy sống và bộ não của thỏ, chuột nhắt cùng các loài động vật có vú nhỏ khác; đi kèm với đó — thay vì nước canh thịt rắn lục — là thứ chất lỏng được chưng cất từ dịch tiết tuyến mang tai của loài cóc nhiệt đới; giống hệt như loài bò sát từng được dùng làm thuốc viên cho các bệnh nhân ngoại giáo bởi vị danh Hy Lạp Hippocrates. Cùng với những bài thuốc khác ghê rợn chẳng khác nào thứ nước hàu địa ngục từng kích thích những ham muốn đã phờ phạc của Tiberius và Nero.... Chẳng hạn như những viên thuốc màu thường được kê đơn bởi các vị bác sĩ thế kỷ hai mươi mặc áo khoác dài, phong thái nhã nhặn — những tín đồ Thiên Chúa giáo đạo đức đóng tiền thuê ghế ngồi nhà thờ ở khu West-End, và than phiền về tỷ lệ sinh giảm sút bất thường — nhằm kích thích cảm giác của những kẻ theo chủ nghĩa Khoái lạc đã suy kiệt.
Như vậy, Saxham tổng kết lại, chúng ta đã tái khám phá ra liệu pháp tổ chức sinh học (Organotherapy). Chúng ta đã ách chế được vi khuẩn kéo chiếc xe chiến mã bằng bạc của nữ thần sức khỏe Hygeia. Trong ngành Phẫu thuật, phương pháp Nối tắt (Short Circuit) là tiếng nói tân tiến nhất. Thật kỳ diệu khi biết rằng con người ta vẫn có thể xoay sở tốt đến nhường nào trong tình thế ngặt nghèo, khi thiếu đi những bộ phận cơ thể vốn từng được coi là không thể thiếu đối với sự sống. Ngành X-quang hé lộ cho chúng ta những bí ẩn bên trong của cỗ máy con người đang sống và phập phồng nhịp đập. Chiếc xương gãy vụn, viên đạn hay mảnh đạn pháo găm trong cơ bắp hoặc cấu trúc xương, đều có thể bị phát hiện và chụp lại bởi thiết bị X-quang từ xa. Nam châm điện tự động thực hiện việc gỡ bỏ những mảnh vỡ đó, với điều kiện duy nhất là chúng phải bằng thép. Ồ vâng! Chúng ta thật sự rất tài giỏi trong thế kỷ hai mươi này, vị Bác sĩ chuyên khoa cai nghiện ngẫm nghĩ. Khoa học hiện đại thậm chí còn cân đo được cả Linh hồn.
Liệu Dee và Lilly có thể làm tốt hơn thế chăng? Hãy tranh luận — hãy suy ngẫm.... Tia lửa sự sống không bao giờ tắt này, được thắp lên trong lồng ngực của Saxham và trong lồng ngực của anh, của tôi bởi Ý Chí Tối Cao của Đấng Sáng Tạo Thiêng Liêng — Bản ngã này, vì sự cứu rỗi đời đời của nó mà Chúa Kitô đã chịu chết trên cây thập tự đau thương — chỉ nặng đúng một phần mười sáu của một ounce theo hệ đo lường Avoirdupois. Người sắp hấp hối, được cân ngay khoảnh khắc trước khi lâm chung và ngay sau đó, người ta phát hiện ra đã sụt mất đúng chừng ấy trọng lượng mà không hề sai lệch một chút nào.
Thế giới đang hấp hối ngày nay cũng đang nằm trên bàn cân, Saxham nghĩ, đầy cay đắng và đau xót. Niềm tin Tôn giáo chính là linh hồn của thế giới, người ta tự hỏi, khi câu thánh ca cuối cùng mỏng manh tan biến vào bầu không khí dữ dội không thể thở nổi; khi tiếng thở dài cuối cùng của con người tỏa ra từ Trái Đất, thì khối vật chất đang quay hình quả sồi ấy sẽ thiếu hụt bao nhiêu trọng lượng? Liệu kết quả có tương xứng với một phần mười sáu ounce của kẻ sắp chết hay không?
Saxham cảm thấy rằng, nếu không có một cuộc cách mạng về đạo đức và xã hội với quy mô lớn lao hơn bất kỳ điều gì mà sử gia từng ghi chép hay nhà ảo tưởng từng mơ mộng; một cuộc thanh tẩy mang tính cataclysm, một sự gột rửa bằng lửa; thì sự tái sinh của nhân loại, sự tái cấu trúc tâm trí con người, sự phục hưng của Lý tưởng Thiêng Liêng, sẽ không bao giờ có thể thực hiện được. Một cách vô thức, ông tìm kiếm cho thế giới suy đồi này một thử thách tương tự như những gì bản thân ông từng trải qua. Bạn nhìn vào ông và thấy những vết sẹo của sự đau khổ. Vùng đất trong tâm hồn ông đã từng bị xé toạc bởi những cơn chấn động dung nham và bị thiêu đốt bởi dòng lửa sâu thẳm hung hãn phun trào, trước khi thảm cỏ xanh phủ kín những sườn dốc sừng sững, những đỉnh núi lởm chởm được quấn quanh bởi những đám mây dịu dàng; những con suối tinh khiết tụ lại và tuôn chảy; những thung lũng trở nên màu mỡ và những đồng bằng tự trải thảm hoa tươi.
Một phép màu đã được thực hiện đối với cá nhân Saxham, và ông nhìn thấy nhu cầu cần có một phép màu cho Thế giới, rồi thầm nhủ trong tim rằng, dẫu cho những bậc thánh nhân có cầu nguyện đi chăng nữa, điều đó cũng sẽ không bao giờ, và không thể nào được ban ơn. Và trong suốt thời gian đó, phép màu đang chín muồi, Ngày ấy đang đến, Sự Thức Tỉnh Lớn Lao đang cận kề.