Hãy nhớ lại bức tranh nền xám xịt của Luân Đôn bỗng được chấm phá những mảng màu khaki rực rỡ — từ sắc lá úa quen thuộc của lực lượng quân chính quy cho đến sắc gừng chói gắt của lực lượng dự bị mới động viên, hay sắc vàng mù tạt ghê rợn của những tân binh thuộc lực lượng phòng vệ lãnh thổ mới thành lập. Khắp nơi, các áp-phích tuyển quân đủ mọi hình thù, kích cỡ với đủ kiểu khơi gợi lòng yêu nước bỗng chốc bùng lên rực rỡ, từ những bản in đỏ-xanh truyền thống trên nền giấy trắng cho đến những tấm bích chương khổng lồ đơn sắc dán kín các bảng quảng cáo. Thêm vào đó là bầu nhiệt huyết sục sôi của lòng yêu nước được khơi nguồn trở lại, những khoảng lặng trang nghiêm khi các bức thông điệp của Nhà vua gửi tới thần dân và công dân Anh được truyền đọc bởi những quan chức mặc áo choàng đỏ và đội tóc giả trắng xoăn tít, cùng tiếng hát Quốc ca vang lên từ những đám đông khổng lồ tụ tập trước Điện Buckingham để hò reo, hết lần này đến lần khác, chúc tụng Nhà vua, Hoàng hậu và Người thừa kế ngai vàng nước Anh.
Hãy hồi tưởng lại cảnh những người Anh tò mò và háo hức chen chúc dày đặc quanh khu vực Tòa nhà Quốc hội, nóng lòng muốn biết thái độ của nước Anh đối với Pháp và các cường quốc lục địa khác; trong khi những dòng người đông đảo nghẽn kín lối vào Phố Downing, tràn cả ra ngoài hàng rào sắt bảo vệ những ô cửa sổ của các dinh thự bộ trưởng; khiến giao thông trên phố Whitehall tắc nghẽn đến mức xe buýt phải bò đi với tốc độ rùa bò.
Hãy sống lại cảm giác kỳ lạ và mới mẻ thuở ban đầu, cái cảm giác giật mình thon thót khi chứng kiến không chỉ các cung điện hoàng gia và các cơ quan chính phủ, mà cả những địa điểm trọng yếu như kho vũ khí, bến tàu, nhà ga đường sắt, trạm phát điện, kho thuốc súng và kho đạn dược đều được canh gác cẩn mật bởi những người lính mặc đồng phục màu lá chè hay màu nâu gừng. Nỗi lo sợ mơ hồ về sự sụp đổ và những lời đồn thổi đáng sợ về một cuộc xâm lược đã phủ lên sự hào hứng nóng bỏng của những điều mới mẻ ấy một lớp màng nhợt nhạt. Vẽ thêm những nét đậm và đen vào bức tranh ấy là sự hoảng loạn trên Thị trường Chứng khoán, sự sụt giảm chóng mặt của giá cổ phiếu tại các sàn giao dịch lục địa, cú lao dốc kỷ lục trên Phố Wall, làn sóng giẫm đạp điên cuồng khi người ta đổ xô rút tiền tại các ngân hàng, cùng bản Tuyên ngôn được dõng dạc đọc lên từ bậc thềm Sàn giao dịch Hoàng gia về cái thứ kỳ lạ mà hầu như ai cũng gọi bằng đủ mọi tên — trừ cái tên Lệnh hoãn nợ (Moratorium); chẳng hạn như nào là Monatorial, nào là Monoroarium hay Honorarium, vân vân.
Hỏi mấy ai có thể quên được bầu không khí náo nức mỗi khi những con tàu chở khách và tàu chở hàng nổi tiếng nhổ neo, với những khẩu pháo bắn nhanh và súng máy Maxims ló dạng sau những tấm chắn thép ở phía sau đài chỉ huy hạ? Làm sao quên được việc Hội Chữ thập đỏ thông báo cho các bác sĩ, y tá và nhân viên cứu thương luôn sẵn sàng làm nhiệm vụ, hay bộ đồng phục màu khaki gọn gàng từng khiến chúng ta bối rối bởi vài chi tiết lạ lẫm, hóa ra lại chính là quân phục dã chiến của Không quân Hoàng gia.
Lực lượng quân nhân dự bị người Đức và Áo-Hung thuộc mọi thành phần, được gọi về nước bởi tiếng gọi chói tai của Tổ quốc, đã tụ tập đen đặc quanh các lãnh sự quán của họ. Hoàng thân Cheraowski, Đại diện nước Đức, sau khi được trao trả hộ chiếu, đã nhún vai vẻ bất mãn, châm một điếu thuốc và thong thả đi dạo một vòng cuối cùng qua Công viên St. James. Rồi đến khi Chiến tranh với Áo-Hung được tuyên bố vài ngày sau đó, Bá tước Lensdorff nhận lệnh tống đạt, và duyên dáng biến mất khỏi sân khấu. Ngay tại ngưỡng cửa của tòa đại sứ này ở Carlton House Terrace và tòa đại sứ khác ở Quảng trường Belgrave, những công nhân Anh vừa vui vẻ huýt sáo vừa tháo gỡ những tấm biển đồng nặng trịch. Đám đông chứng kiến cảnh đó trong sự im lặng dửng dưng; kẻ duy nhất dám cất lên tiếng "bu" liền bị đa số bất bình đánh cho tụt mũ và bị cảnh sát đuổi đi, trong khi các ô cửa sổ của Đại sứ quán Anh tại Berlin đang bị đập nát bởi gạch đá, cũng giống như số phận của nhiều lãnh sự quán và công sứ quán Anh khác trên khắp đất nước Đức. Chúng ta không thể kể hết những bãi bùn, hòn đá và những lời nhơ nhớp chửi rủa trút lên đầu những người ở đó, cũng như cách đối xử tệ bạc như loài dã nhân mà những người đàn ông và phụ nữ Anh phải chịu đựng, nhưng tôi nghĩ chúng ta khó lòng mà quên được.
Hãy nhớ lại một lần nữa, cách mà những không gian công cộng rộng lớn từng được chăm sóc và gìn giữ cẩn thận bởi các ủy ban, hội đồng và ban quản lý bỗng chốc, tựa như có phép màu, biến thành những trại huấn luyện khổng lồ của những chàng trai Anh trẻ tuổi, nhiệt huyết, khỏe mạnh dẫu má hơi tái trong những bộ quần áo màu bánh gừng hoặc màu mù tạt mặc không vừa vặn. Cách mà những dãy nhà hoang ở Luân Đôn, những cửa hiệu lớn bỏ trống, hay trụ sở của Hội Thanh niên Cơ đốc giáo (Y.M.C.A.) ở các khu vực bỗng chốc nườm nượp những chiến binh da ngăm đen, vạm vỡ thuộc lực lượng chính quy, rồi cũng nhanh chóng trống hoác trở lại. Các sân ga xe lửa, được canh gác nghiêm ngặt và rào chắn không cho người ngoài vào, rải rác những chồng súng trường Lee Enfield ngay ngắn, bên cạnh những người lính đang ngủ say với hơi thở đều đặn trong bộ đồng phục khaki, gối đầu lên ba lô, được che khuất khỏi ánh đèn điện trắng xanh hay ánh nắng vàng rực rỡ buổi sáng bởi vành mũ kéo sụp xuống. Chỉ một tiếng còi — một tiếng khịt mũi và tiếng lanh canh của hai đầu máy xe lửa lớn — là các sân ga dưới mái kính vang dội tiếng động lại trống không, chìm dưới ánh nắng vàng đầy bụi hoặc ánh đèn điện trắng xanh.
Hãy nhớ lại tất cả những điều ấy giữa âm thanh quen thuộc mỗi ngày của những dòng tít báo khổng lồ gào thét, tiếng móng sắt nện xuống mặt đường vô số kể, tiếng bánh xe bọc sắt lăn không dứt, tiếng lộc cộc và rung chuyển của những chiếc xe tải cơ giới, xe vận tải và xe ngựa hạng nặng bị trưng dụng cho nhu cầu của lực lượng Vận tải Hỗ trợ (được sơn màu rực rỡ trên hàng ngàn chiếc, lớn tiếng quảng cáo bằng những chữ cái cao cả gang tấc về công dụng của Muối chữa bệnh của Crump, hay Chiết xuất Thịt bò của Bango), hòa lẫn với tiếng bước chân đều đặn của những đoàn quân hành quân suốt ngày lẫn đêm. Ban đêm, bạn nằm lắng nghe những âm thanh ấy, hòa lẫn với tiếng kêu của những bầy cừu và tiếng rống của những đàn gia súc, cho đến khi tiếng móng guốc, bánh xe và bốt hành quân hòa quyện thành tiếng gầm rú của một Dòng sông đen như mực, vĩ đại và đáng sợ, với những dòng nước buốt giá mang theo nỗi thống khổ — xuất phát từ một nguồn cội bí ẩn — quét qua những ngôi làng, thị trấn và thành phố của chúng ta, cuốn theo hàng triệu sinh mạng, cả súc vật lẫn con người, hướng về phía ánh bình minh đỏ rực như máu của Thần Chết.