Hỡi tiền tháp canh cô độc của đạo quân vĩ đại sắp sửa tràn lên bờ biển nước Anh, giờ đây hình bóng ấy mới quen thuộc làm sao, dẫu thuở ấy nó thật xa lạ với chúng ta trong kiểu cách cổ kính kỳ lạ của những y phục quê mùa, với lớp bụi trắng dày và vết nhơ đường giặm phủ kín từ chiếc mũ trùm đầu bằng vải lanh cho tới đôi giày gỗ.
Nàng không hề già, người phụ nữ đang ngồi cùng bầy con thơ tụm lại quanh mình trên chiếc ghế đẩu Ấn Độ từng nâng đỡ dáng vóc kiêu hãnh của von Herrnung, trong khoảng thời gian hắn ta lớn tiếng giảng giải cho bà Charterhouse và phu nhân Wastwood về sự cao cả của nền văn hóa Đức Kultur, sự hoàn mỹ của sắc đẹp phụ nữ Đức, cùng sự vượt trội áp đảo về cả tinh thần lẫn thể xác của Siêu nhân Đức. Nàng là một nông phụ xứ Walloon đến từ ngôi làng gần Jodoigne, nơi nàng cùng chồng từng làm thuê trên một thửa ruộng nhỏ.
Có lẽ nàng chỉ lõm bõm được chừng một chục từ tiếng Pháp: "Tout brûle!" và "En Angleterre où il n'y a pas de Boches!"
Chúng ta rồi sẽ phải thấu hiểu những tầng nghĩa khủng khiếp từ tiếng kêu khàn đợt, yếu ớt như con vẹt ấy. Những sự thật làm dựng tóc gáy và đông đặc máu huyết sẽ hiện hình qua ánh nhìn trống rỗng, vô hồn của nàng. Chúng ta rồi sẽ hiểu vì sao tất cả lũ trẻ của nàng đều bị lé, từ Vic, thằng bé cứng cáp lên bảy, và Josephine, đứa em kém nó chừng một tuổi, cho đến bé Georgette với cặp má bánh đúc và đôi mi nhăn nheo, tinh ranh, cùng Albert với ánh nhìn trân trân tròn xoe màu xanh, cái đầu to tóc trắng và đôi chân vòng kiềng kỳ dị.
Trong vẻ tĩnh lặng đờ đẫn, bàng hoàng và sắc da tái nhợt như đất sét ấy, dấu ấn của Con Thú đã bị nung cháy khắc lên họ, cho đến đứa bé tím tái nằm trong chiếc mũ nhỏ bằng vải lanh bẩn thỉu, được quấn trong tấm khăn choàng đỏ cũ kỹ trói chặt hai tay. Bạn hẳn đã tưởng nó chết rồi, nếu không có cái giật nhẹ của thớ thịt bên má và cử động yếu ớt của đôi môi, đang mút mát một cách bất lực bầu vú từng căng đầy sữa nay đã chùng xuống, nhão nhoét, phủ đầy một mạng lưới những đường gân màu tím sẫm.
Họ là ai? ... Họ là gì? ... Họ đến từ đâu? ... Tại sao họ lại bị đưa tới đây? ... Không ai biết gì sao? ... Không ai chịu nói gì sao? ...
Sự im lặng vì kinh ngạc giờ đây đang tan vỡ. Những chiếc miệng dưới chùm lông chim trĩ gật gù, già trẻ, đẹp xấu, ngớ ngẩn hay thông minh, khờ khạo hay trí thức, thảy đều líu lo những câu hỏi đại loại như trên. Niềm Kiêu hãnh Vị thế và Niềm Vui Sống, Khát vọng Khoái lạc, Luyến ái Quyền lực, Sự vui tươi và Nỗi mệt mỏi, Sự khôn ngoan và Sự dại khờ, Thói bịp bợm và Lòng chân thành, Sự ti tiện và Lòng quảng đại, tất cả đang vây quanh nhóm người bám đầy bụi bặm mang những đôi giày gỗ đầy bí ẩn ấy và cực kỳ khao khát muốn biết chuyện gì đang xảy ra! Và chẳng một ai đưa ra nổi lời giải đáp cho câu đố đó. Chiếc đàn piano tự động đang vang lên cách câu lạc bộ chừng nửa tá căn nhà, tiếng giọng nam cao già nua lạc nhịp đang run rẩy hòa theo khúc nhạc:
Chúng tôi thề anh sẽ sống!
Anh sẽ sống mãi lớn lao và tươi đẹp
Và khối đoàn kết bất khả chiến bại của anh
Sẽ lấy khẩu hiệu bất tử làm...
Âm nhạc chợt đứt quãng. Một viên cảnh sát vừa ra lệnh cho chiếc đàn phải di chuyển đi nơi khác...
Tout brûle!
Cho đến lúc này, người phụ nữ Bỉ vẫn không hề ngước nhìn lên, cũng chẳng thay đổi tư thế thờ thẫn của mình. Giờ đây, nàng ngước đôi mắt trống rỗng, vô hồn lên, và khàn giọng nhắc lại tiếng kêu như vẹt của mình. Đứa trẻ đang bú bên ngực nàng cựa quậy rên rỉ rồi nhả núm vú ra. Nàng cúi nhìn nó, cất giọng bằng thứ tiếng Flemish đặc sệt của mình:
Daar is geen melk.[1]
[1] "Không còn sữa nữa."
Nàng ru đứa bé mà nàng chẳng còn giọt sữa nào để cho bú. Tiếng rên rỉ yếu ớt của nó vẫn không dứt. Nàng tiếp tục cất lời trong tiếng rên ấy:
De Duischer kwamen. Zy hebben alles gebrand! De geburen,—mijn voder—mijn man is gedood! Zy hebben hem in het vuur geworpen![2]
[2] "Bọn Đức đã đến. Chúng thiêu rụi mọi thứ. Những người láng giềng, cả cha tôi và chồng tôi đều đã bị sát hại! Chúng đã quăng họ vào lửa!"
Tiếng rên rỉ của đứa trẻ biến thành tiếng khóc thét phản kháng yếu ớt. Nó quẫy đạp và giãy giụa điên cuồng bên dưới tấm khăn choàng đỏ cũ kỹ dùng để quấn người. Tấm khăn nới lỏng ra, tuột xuống sàn, và đôi tay quắt queo giơ lên tự do, giật giật. Một cánh tay, bị băng bó chặt bên dưới khuỷu tay, kết thúc bằng một mỏm cụt tứa máu và đỏ lòm. Nàng đờ đẫn nhìn chăm chăm vào nó bằng ánh mắt cạn khô, không thèm cố gắng quấn lại những dải băng đã tuột ra, cất giọng nặng nề như kẻ mộng du:
Dees ook hebben ze gedaan. God sta ons bij![3]
[3] "Cả điều này nữa chúng cũng đã làm. Chúa hãy phù hộ chúng con!"
Và tiếng nóc khúc khích cùng tiếng khóc than bùng lên xung quanh nàng, tựa hồ như cánh tay nhỏ bé cụt lủn ấy chính là chiếc gậy thần đích thực của Moses khơi dòng nước từ tảng đá nguyên sinh. Thế nhưng chẳng một tiếng thở dài nào làm ngực nàng phập phồng, đôi mi khô khốc của nàng cũng chẳng hề thấm ướt bởi giọt sương nước mắt. Chủ nghĩa quân phiệt Phổ đã hoàn thành tội ác của chúng lên thân xác nàng. Nàng và những người thân đã bị giày xéo như những trái nho trong Máy ép rượu của nhà Hohenzollern. Đôi mắt trũng sâu vô hồn ấy từng chứng kiến những điều tồi tệ có lẽ đủ sức làm lũ quỷ trong Địa ngục phải cười vang.
Những bức tường Câu lạc bộ biến mất khi chúng ta nhìn ngắm, và hiện ra sau thân hình quỵ ngã ấy là những vùng bình nguyên hoang tàn của nước Bỉ, xứ sở Đau khổ và Vinh quang, kẻ đã phải chịu đựng nỗi thống nhục và đớn đau khôn tả, để cho những nước láng giềng được tự do. Chúng ta thoáng thấy Con Người đang giáng thế trong một buổi rạng đông đẫm máu và mưa phùn, và nghe Người nói với những tông đồ của nền văn hóa Đức Kultur rằng:
Hễ các ngươi đã làm điều đó cho một trong các anh em rất hỏ này của Ta... tức là đã làm cho chính Ta vậy!
Và chẳng có người phụ nữ nào trong chúng ta có người chồng đang tòng quân trong Lực lượng Viễn chinh Anh, lại không thành kính cầu nguyện từ tận đáy lòng:
Sự báo thù thuộc về Ta, như Ta đã phán. Nhưng xin hãy biến người đàn ông của tôi thành ngọn roi trừng phạt của Ngài, lạy Chúa!