Thư Thụ càng thêm bất an, đôi mày nhíu chặt. Viên Thiệu đã nghe hiểu ý tứ của ông, nhưng gã cũng không chấp nhận, thực chất là đã khéo léo từ chối.
Tháng Ba là mạnh xuân, có tục lệ tuế tẩy vào tiết Thượng Tị, đạp thanh, tắm gội, phấn chấn tinh thần để bắt đầu một năm mới, nghe qua quả thật rất hay. Nhưng tình cảnh hiện giờ là gì? Viên Đàm đại chiến với Tôn Sách một trận, Viên Đàm chiến bại bị bắt, dân chúng Duyện Châu dao động, lúc này mà đạp thanh tuế tẩy, coi thất bại của Viên Đàm là điềm xui, liệu tắm rửa là có thể gột sạch được sao? Đây chẳng qua chỉ là tự lừa mình dối người mà thôi. Ý định của ông khi mời Viên Thiệu leo núi là để không sợ hãi khó khăn trước mắt, lấy thế đăng lâm để nghênh chiến Tôn Sách, vượt qua cửa ải này, chứ không phải là đạp thanh tiêu khiển, tự an ủi bản thân, mong cầu điềm lành đơn giản như vậy.
Thư Thụ cân nhắc đi cân nhắc lại, dù biết rõ Viên Thiệu có thể sẽ không vui, nhưng ông vẫn phải nói. Ở đây chỉ có hai người họ, dù Viên Thiệu có nổi giận, cũng sẽ không bị người khác ảnh hưởng, ông vẫn còn cơ hội thuyết phục Viên Thiệu.
"Chủ công, Viên Duyện Châu đã dốc hết quân chúng Duyện Châu, trước chiến Tôn Kiên, sau chiến Tôn Sách, giao tranh liên miên, tuy rằng công dã tràng, nhưng cha con Tôn thị cũng tổn thất nặng nề, sĩ mã mệt mỏi, chính là thời cơ có thể một trận mà hạ được, nếu như bỏ lỡ, thật quá đáng tiếc."
Nụ cười trên mặt Viên Thiệu dần tan biến. "Công Dữ, hãy nói kỹ hơn xem."
"Tuân lệnh." Thư Thụ chắp tay, khom người nói: "Thần nghe nói, Tôn Sách vốn dấy binh đánh Dự Chương, muốn cùng Chu Du hợp lực đánh Lưu Do, nào ngờ Lưu Hòa dẫn kỵ binh vào Dự Châu, dân chúng Dự Châu đồng loạt hưởng ứng, Tôn Sách đành phải bỏ Dự Chương, vượt sông lên phía bắc, rồi chuyển chiến sang Từ Châu. Để chặn đứt đường lên phía bắc của Lưu Hòa, gã buộc phải bỏ lại chủ lực bộ binh, dẫn thân vệ kỵ bộ chuyển chiến tới Đông Hải. Tôn Kiên chiến bại ở Xương Ấp, Tôn Sách lại chi viện Xương Ấp, cho đến cách đây không lâu bị vây ở Nhâm Thành, thứ gã dựa vào vẫn luôn là thân vệ kỵ."
Ánh mắt Viên Thiệu hơi lóe lên, nhẹ nhàng gật đầu. Từ lúc Tôn Sách vượt sông đến nay đã hơn hai tháng, kỵ binh của Tôn Sách vẫn chưa thể được nghỉ ngơi. Mùa xuân ngựa gầy, huống chi là liên tục tác chiến, tổn thất chiến mã của Tôn Sách nhất định sẽ rất lớn, mà đây lại chính là điểm yếu của Tôn Sách, trong thời gian ngắn rất khó để bổ sung. Nói cách khác, Tôn Sách tuy giành được thắng lợi cuối cùng, nhưng ngọn giáo sắc bén nhất của gã đã gãy, chiến lực tổn hao nghiêm trọng.
Tôn Sách có khả năng chỉ huy kỵ binh không kém gì Công Tôn Toản, phát huy lợi thế tốc độ của kỵ binh một cách triệt để, nhưng gã không có nguồn chiến mã như Công Tôn Toản, không thể kịp thời bổ sung chiến mã. Không có chiến mã, cũng đồng nghĩa với không có kỵ binh, Tôn Sách rất khó tái hiện chiến tích chói lọi như vậy.
Thấy sắc mặt Viên Thiệu hơi giãn ra, Thư Thụ thở phào nhẹ nhõm, tiếp tục nói: "Giết địch một ngàn, tự tổn tám trăm, cái Tôn Sách mất không chỉ là kỵ binh, mà còn là bộ binh. Gã xuất thân hàn vi, không được lòng sĩ thứ, nên binh lực vẫn không nhiều. Chinh phục Ngô, Hội, gã cũng chỉ chiêu mộ hơn một vạn người. Lần này Viên Duyện Châu tập kết sáu vạn đám ô hợp, dây dưa ác chiến với Tôn Sách hơn một tháng, tổn thất của đôi bên đều không nhỏ. Dù có ước tính bảo thủ, binh lực tổn thất của Tôn Sách cũng ở mức trên một vạn, đã khó mà duy trì được nữa, nếu không gã đã không bỏ qua việc lấy Xương Ấp, Đông Bình, mà chỉ chiếm đóng Nhâm Thành rồi bãi binh. Theo tính toán của thần, kế hoạch ban đầu của gã hẳn là lấy Đông Bình, Xương Ấp, Định Đào, đẩy chiến tuyến tới vùng Cự Dã Trạch. Chỉ là vì Viên Duyện Châu chiến đấu hết mình nên mới không thể như ý."
Viên Thiệu nhảy xuống ngựa, buộc ngựa vào cái cây bên cạnh, ngồi xuống một tảng đá lớn, thổi đi lớp bụi bám trên đó rồi vỗ vỗ.
"Công Dữ, ngồi đi."
"Tuân lệnh." Thư Thụ ngồi xuống đối diện Viên Thiệu, tiếp tục nói: "Tôn Kiên khinh hiệp, cái dũng của kẻ thất phu không đáng sợ, nhưng Tôn Sách lại thiếu niên lão thành, rất có thủ đoạn, đoạt Nam Dương, định Dự Châu, bình Giang Đông, liên chiến liên tiệp, trước sau những kẻ địch lại với gã có tới mấy người, chỉ có Viên Duyện Châu mới xứng làm địch thủ, trận Tuấn Nghi bất phân thắng bại, trận Sơn Dương trông thì có vẻ thua tiếc nuối, thực ra là lưỡng bại câu thương. Lúc này tung ra một đòn sấm sét, không chỉ Sơn Dương có thể phục hồi, Dự Châu cũng dễ như trở bàn tay, phía bắc Đại Giang có thể bình định. Nếu bỏ lỡ thời cơ này, người Dự Châu tất sẽ cho rằng cha con gã đủ sức đối kháng với chủ công, mà đành phải khuất phục. Giả Hủ, Đào Khiêm, Công Tôn Toản hạng người như thế đồng loạt tấn công, thì chủ công sẽ không được an ổn nữa. Đến lúc đó, dân ba châu Kinh, Dự, Dương theo về bên trong, ngựa Liêu Đông, Lũng Tây kéo đến bên ngoài, không quá nửa năm, Tôn Sách có thể khôi phục nguyên khí."
Ánh mắt Viên Thiệu co rút lại, hít một hơi thật dài, nín thở chốc lát rồi lại từ từ thở ra. Gã nắm chặt tay, nhẹ nhàng gõ lên đùi. Thư Thụ nói có lý, sau đại chiến, Tôn Sách tinh bì lực tận, có thể một trận mà bình định được. Đợi nửa năm sau, Tôn Sách đã dưỡng lại hơi sức, còn bản thân gã lại rơi vào vòng vây tứ bề, liệu có còn rảnh tay để quyết chiến với Tôn Sách nữa hay không lại là một vấn đề.
Viên Thiệu rất động tâm, nhưng gã vẫn còn một chút do dự. "Công Dữ, ông từng đến Duyện Châu chưa?"
Thư Thụ lắc đầu. "Nếu chủ công thân chinh, thần nguyện theo chủ công đồng hành, một phen ngắm nhìn phong cảnh Duyện, Dự, tận mắt chứng kiến chủ công phá hủy quân địch như bẻ cành khô."
Khóe miệng Viên Thiệu hơi nhếch lên, nụ cười thoáng hiện qua ánh mắt, vẫn giữ vẻ khiêm cung. Nếu thực sự như lời Thư Thụ nói, đánh tan Tôn Sách như bẻ cành khô, thì đây quả thực là một trải nghiệm rất tuyệt vời. Nhưng gã cần phải giữ bình tĩnh, không thể để viễn cảnh tốt đẹp mà Thư Thụ vẽ ra làm loạn tâm trí. Chưa tính thắng, trước tính bại. Mặc kệ trong lòng gã nghĩ gì, năng lực của Viên Đàm, gã vẫn rõ, trong tình thế ưu thế binh lực rõ ràng như vậy mà Viên Đàm vẫn bị Tôn Sách đánh bại, hơn nữa còn bị bắt, đủ để chứng minh Tôn Sách không phải là một đối thủ tầm thường. Chiến thắng thì tất nhiên là vinh quang, nhưng vạn nhất mà chiến bại, hậu quả không thể tưởng tượng nổi.
"So với Ký Châu, đất Duyện, Dự không có núi non gì nhiều, nhưng sông ngòi chằng chịt, tiết xuân hạ mưa nhiều, rất nhiều nơi mùa thu đông có thể đi lại được nay sẽ biến thành đầm lầy khiến người ta e sợ, rất bất lợi cho kỵ binh. Xuân hạ xuất quân, ngựa yếu, ảnh hưởng rất lớn đến kỵ binh. Tôn Sách không có mấy kỵ binh, chủ yếu là bộ binh, chủ lực của gã lại là người Giang Nam, đã quen với thời tiết này, dựa thành mà thủ thì không vấn đề gì, nhưng người Ký Châu chưa chắc đã thích nghi được, ưu thế của quân ta cũng không cách nào phát huy, bên này giảm bên kia tăng, khoảng cách chiến lực đôi bên có lẽ không lớn như tưởng tượng đâu."
Thư Thụ vừa định nói, Viên Thiệu đã giơ tay, ra hiệu Thư Thụ đừng vội. "Còn một điểm nữa, điểm cực kỳ quan trọng, nước Đại Hà dâng cao, người Nam giỏi chèo thuyền, người Bắc giỏi cưỡi ngựa, nếu Tôn Sách phái thủy sư vào sông, cắt đứt lương đạo của quân ta thì làm sao? Nếu không giải quyết được vấn đề này, mạo muội vượt sông tác chiến, một khi hậu lộ bị cắt, Công Tôn Toản tất sẽ thừa hư mà phát binh, ta lo là không hạ được Duyện, Dự, mà lại có thể đánh mất Ký Châu đấy."
Thư Thụ đứng dậy, vái một lạy sâu. "Chủ công thấu hiểu binh sự, cẩn trọng giữ mình, thần rất khâm phục. Nhưng phàm mọi việc đều có phân chia chính phụ, chiến cơ khó gặp, nếu bỏ lỡ, tương lai..."
Viên Thiệu đứng dậy, đặt tay lên vai Thư Thụ. "Công Dữ trung trinh, lòng ta rất an ủi, nhưng Duyện Châu mới bại, nếu muốn quyết chiến với Tôn Sách, chỉ có thể trưng tập binh lực lương thảo từ Ký Châu, tuyệt đối không phải công việc một ngày. Ta nghĩ, việc này còn cần phải bàn bạc lại với Chính Nam, Nguyên Hạo một chút mới được, ông thấy sao?"
Thư Thụ bất lực, đành khom người lĩnh mệnh. Viên Thiệu tuy có ý thoái thác, nhưng gã nói không sai, nếu xuất chinh, cần nhân lực, vật lực khổng lồ từ Ký Châu, ý kiến của Thẩm Phối và những người khác rất quan trọng, đây là sự thật mà ông không thể phủ nhận. Nghĩ đến mâu thuẫn giữa phe Thẩm Phối và phe Quách Đồ cùng những người Nhữ Dĩnh, trong lòng Thư Thụ lại lướt qua một áng mây đen điềm xấu.