Nghiêm Tuấn rất tò mò. Khi nghe Quách Gia nói Tôn Sách có hứng thú với bài viết của mình, trong lòng y có chút đắc ý, thầm nghĩ chắc chắn là những kiến giải của mình đã khiến Tôn Sách khai sáng tâm trí. Giờ đây nghe Tôn Sách nói vậy mới biết, tuy Tôn Sách có hứng thú với bài viết, nhưng đánh giá lại không hề cao, thậm chí còn có chút không hài lòng, khiến lòng hiếu thắng trong y trỗi dậy.

Đối với vinh hoa phú quý, y theo đuổi sự đạm bạc hơn người thường, nhưng đối với học vấn, y lại theo đuổi vô cùng mãnh liệt. Nếu bị bậc đại sư nào đó phê bình vài câu, y có lẽ sẽ không nghĩ ngợi nhiều, nhưng bị Tôn Sách - một võ phu - chê bai, y cảm thấy không phục.

Văn mình vợ người, đây là bệnh chung của đám văn nhân, y cũng không ngoại lệ.

“Xin tướng quân chỉ giáo.”

Tôn Sách mỉm cười: “Mạn Tài, quân vụ của ta bận rộn, thời gian rất eo hẹp, cho nên không giữ nổi quy tắc "thực bất ngôn" (ăn không nói) được nữa. Nếu ngươi không ngại ta thất lễ, chúng ta vừa ăn vừa bàn. Những lễ tiết như dâng rượu chúc thọ, mời múa ca hát các thứ cũng lược bỏ luôn, chỉ bàn về thủy triều, thế nào?”

Nghiêm Tuấn đúng lúc đang mong chờ điều đó: “Tuấn cầu còn không được.”

Tôn Sách nâng chén rượu: “Vậy ta kính Mạn Tài một chén trước, lát nữa nếu có lời nào quá khích, mong Mạn Tài thông cảm.”

Nghiêm Tuấn cũng nâng chén: “Đương nhiên phải vậy. Nếu ta có chỗ nào thất lễ, cũng mong tướng quân lượng thứ.”

Hai người nhìn nhau cười, uống cạn một hơi, ăn vài miếng thức ăn rồi Tôn Sách đi thẳng vào vấn đề chính. Nguyên nhân hình thành thủy triều nói đơn giản thì đơn giản, nói phức tạp thì phức tạp. Tôn Sách cũng chỉ biết sơ qua, không thể giảng giải thấu đáo. May thay, mục đích của hắn không phải là giảng cho Nghiêm Tuấn nghe về nguyên nhân thủy triều, ngược lại, vấn đề này phải để cho chính Nghiêm Tuấn nghiên cứu. Mục đích của hắn là khơi dậy hứng thú của Nghiêm Tuấn, chỉ rõ phương hướng cho y, dẫn y đi vào con đường đúng đắn.

Tuổi còn trẻ, thân thể khỏe mạnh, tinh lực dồi dào, lòng hiếu kỳ mạnh mẽ, lại có nền tảng học vấn không tồi, đây chính là nhân vật lý tưởng để nghiên cứu lý thuyết. Nếu thuận lợi, y có thể trở thành nhân vật như Từ Nhạc. Ba vạn thái học sinh ở Lạc Dương cũng không chọn nổi ba mươi người như vậy, nếu không thì Hán Hoàn Đế đã chẳng "khéo quá hóa vụng", tự đào một cái hố lớn cho mình, gây ra hai vụ Đảng Cố, cuối cùng chôn vùi cả nhà Hán.

Kẻ sĩ thời này, ôm dăm ba câu thánh hiền mà chỉ điểm giang sơn thì nhiều, kẻ chịu thực sự bỏ công sức nghiên cứu học vấn thì ít. Đâm đầu vào đống giấy vụn thì nhiều, làm nghiên cứu khai phá thì ít. Dù là Cổ văn kinh hay Kim văn kinh, kinh học thời Hán đi đến bước này đã vào ngõ cụt, sự xuất hiện của Huyền học thời Ngụy Tấn đã manh nha dấu hiệu. Hắn muốn tranh thủ lúc Huyền học chưa thịnh hành, dẫn dắt sự chú ý của giới tri thức sang triết học tự nhiên, phát dương quang đại tư duy lý tính mà Vương Sung, Trương Hành cùng những người khác đã nhen nhóm.

Nếu có nhiều người như Từ Nhạc, Nghiêm Tuấn, biết đâu lại chẳng xuất hiện một hai Galileo, Newton, mở ra một thời đại mới? Không có sự tiến bộ của khoa học tự nhiên, tất cả triết học đều sẽ biến thành Huyền học. Trong lịch sử năm ngàn năm của Trung Quốc, không thiếu những thiên tài như Mặc Tử, Trương Hành, Tổ Xung Chi, cái thiếu là mảnh đất để họ thể hiện tài năng. Tôn Sách biết mình không phải thiên tài như vậy, nhưng hắn có thể cung cấp mảnh đất đó cho họ.

“Mạn Tài, ngươi đã từng xem biển chưa?” Tôn Sách cười hì hì nói.

“Nếu chưa từng xem biển, sao có thể hứng thú với thủy triều?” Nghiêm Tuấn rất tự tin: “Ta không chỉ xem biển, mà còn từng đến Quảng Lăng xem triều.”

Tôn Sách gật đầu. Quảng Lăng triều thời này cũng rất nổi tiếng, không thua kém gì Tiền Đường triều: “Nói vậy, Mạn Tài đã từng thực chứng rồi. Tuy nhiên, ta đoán ngươi chỉ ở ba năm ngày, chứ không ở lâu bên bờ biển hoặc Quảng Lăng đúng không?”

“Tướng quân nói rất đúng.” Nghiêm Tuấn cũng không che giấu. Nhà y ở Bành Thành, học nghiệp nặng nề, đối với thủy triều chỉ là hứng thú nhất thời, không phải công việc chính. Thực tế, y chỉ đến Quảng Lăng, Hải Tây mỗi nơi một lần, lưu lại không quá ba năm ngày.

“Nhà ta ở Phú Xuân, tuy quanh năm theo cha đi làm quan xa xứ, cơ hội về nhà không nhiều, nhưng mỗi lần đi ngang qua Tiền Đường, ta đều ra xem triều, cảm thán trước tạo hóa của đất trời, chỉ là nhất thời chưa thể đào sâu nguyên lý. Hôm nay đọc bài viết của ngươi, như gặp tri kỷ, vừa đọc đã vô cùng thích thú.”

Nghiêm Tuấn hơi gật đầu, cảm giác như tắm trong gió xuân.

“Tuy nhiên, ta thấy cách giải thích của ngươi chỉ có thể coi là "dĩ quản khuy báo" (nhìn báo qua ống), thấy được một đốm mà không thấy được toàn bộ.” Tôn Sách đếm trên đầu ngón tay, lần lượt nói ra những thay đổi khác nhau của thủy triều. Thực ra hắn cũng không rõ ràng về thủy triều, nhưng lần trước đi nhậm chức ở Hội Kê, gặp trở ngại ở Tiền Đường, từng cân nhắc việc cưỡng ép vượt sông trong đêm, Cam Ninh, Lăng Thao và những người khác đã ghi chép rất chi tiết về tình hình thủy triều, hắn nhớ rất rõ. Giờ đây nói ra từng mục một, tất nhiên không phải là kiểu cưỡi ngựa xem hoa của Nghiêm Tuấn có thể so sánh được.

Nghiêm Tuấn nghe càng lúc càng thấy tò mò, bất tri bất giác đã gục xuống bàn, dùng tay chống cằm, chăm chú nhìn Tôn Sách, sợ bỏ sót một chữ. Để viết bài "Triều Thủy Luận" này, y đã đích thân chạy một chuyến đến Hải Tây, Quảng Lăng, còn hỏi han rất chi tiết người dân địa phương, tự cho là đã nghiên cứu rất kỹ lưỡng. Nhưng giờ nghe Tôn Sách nói, mới biết công việc mình làm còn xa mới đủ.

Ít nhất như việc đo lường độ cao thủy triều mỗi ngày, giờ nước lên, giờ nước xuống như Tôn Sách, y chưa hề làm. Y từng nghĩ mặt trăng có lẽ là yếu tố chính ảnh hưởng đến thủy triều, nhưng lại không biết mặt trời cũng có khả năng, bốn mùa trong năm thủy triều còn có sự thay đổi theo quy luật. Ngay cả ảnh hưởng của mặt trăng, y cũng chỉ mới đưa ra một khái niệm, chưa hề phân tích một cách tỉ mỉ.

Đúng như Tôn Sách nói, bài "Triều Thủy Luận" này của y chỉ là một sự khởi đầu thô sơ. Cái y cần sửa không chỉ là trau chuốt câu chữ, mà là cái lý ẩn chứa đằng sau thủy triều. Nhật nguyệt vận hành, đây mới là đại đạo thực sự. Nếu thực sự làm tốt, phân tích chặt chẽ như Tôn Sách nói, tuyệt đối là một bài viết xuất sắc đáng tự hào.

Lời của Tôn Sách như một con sóng, không ngừng đập vào y, hơn nữa ngày càng mạnh, ngày càng dữ dội.

Khơi dậy được hứng thú của Nghiêm Tuấn, Tôn Sách thừa cơ tung ra "Phao Vật Luận" của Từ Nhạc. Nghiên cứu quỹ đạo đạn của máy bắn đá, Từ Nhạc đã đưa ra suy luận toán học về đường parabol, tuy suy luận đó rất phức tạp, người đọc hiểu không nhiều, nhưng lại là thành quả thiết thực, có thể dùng để chỉ đạo cho việc bắn máy bắn đá. Bài viết không dài, trừ phần suy luận toán học, chưa đầy trăm chữ nhưng chữ nào cũng là ngọc quý.

Nghiêm Tuấn vô cùng cảm hứng. Hóa ra ném một vật đơn giản cũng có đạo lý trong đó, điều kỳ diệu hơn là, lại còn có thể dùng toán học để suy luận. Chẳng trách Tuân Thầm lại ấn tượng sâu sắc với máy bắn đá của Tôn Sách, nhắc đến là sợ mất mật.

“"Phao Vật Luận" nghiên cứu vật ném rơi xuống đất, không liên quan đến nhật nguyệt, thậm chí không liên quan đến bản thân vật đó, cái nghiên cứu là tác động của đất đối với vạn vật trên thế gian. Thủy triều không chỉ liên quan đến đất, mà còn liên quan đến cả nhật nguyệt, thậm chí có thể còn liên quan đến cả tinh tú. Ngươi nói xem, đây có phải là một bài viết lớn không?”

Cầm tập "Phao Vật Luận" nhẹ bẫng, nhìn Tôn Sách đang cười nói tự nhiên, trong đầu Nghiêm Tuấn "ầm" một tiếng, như thể bị dòng sông đang cuồn cuộn chảy nhấn chìm. Con ếch vốn ngồi đáy giếng nhân cơ hội này đã rời khỏi cái giếng vuông vắn, nhìn thấy một thế giới rộng lớn hơn. Có chút sợ hãi, có chút bất an, nhưng ngay sau đó lại cảm thấy một cơn cuồng hỷ.

“Tướng quân, Từ Công Hà (Từ Nhạc) dùng bao lâu để viết "Phao Vật Luận" này?”

Tôn Sách gãi đầu: “Chắc cũng hơn nửa năm. Nếu ngươi có hứng thú, có thể gặp ông ấy một lần, ông ấy đang ở Bình Dư.”

Nghiêm Tuấn đã quên sạch sứ mệnh của mình, trong lòng chỉ nghĩ đến bài viết lớn của bản thân. Y vô cùng thán phục sự tinh vi của "Phao Vật Luận", có cơ hội gặp tác giả, trực tiếp thỉnh giáo, y tất nhiên cầu còn không được.

“Đa tạ tướng quân.”