Tạ Trinh đỏ bừng mặt. Sự khinh miệt của Hạ Phụ thẳng thừng như vậy khiến hắn cảm thấy rất mất mặt, không nhịn được muốn phản bác lại Hạ Phụ, nhưng lại được Thịnh Hiến kịp thời ngăn lại.

"Hạ công, chẳng lẽ đây chính là cái đạo "Nhất âm nhất dương chi vị đạo" mà Trọng Tường đã nói?"

"Ta không hiểu đạo lý gì cả, không có học vấn như huynh trưởng, cũng chưa từng làm quan lớn, chỉ từng làm một nhiệm kỳ Vĩnh Ninh trưởng. Tuy nhiên ta biết một chuyện, hộ khẩu nhiều ít là vô cùng quan trọng. Có hộ khẩu mới có tiền lương, có hộ khẩu mới có người đi lính phục dịch. Khi trị hà tu đạo, cũng đâu có phân nam nữ, đều là tính theo đầu người. Quốc gia hàng năm thu khẩu phú cũng đâu có nói nữ nhân không cần nộp tiền. Đã như vậy, nữ nhân cũng làm học vấn như nam nhân, thì có gì không được?"

"Lời tuy nói là vậy, thế nhưng..." Thịnh Hiến từng làm Thái thú, những điều Hạ Phụ nói ông cũng biết, logic không có vấn đề gì, nhưng kết quả này lại có chút ly kinh phản đạo, không thể chấp nhận được. Đúng vậy, đối với bách tính bình thường mà nói, nam nữ thực ra không phân biệt, đều xuống ruộng làm việc, đều nộp thuế, thế nhưng thế gia dù sao cũng khác với thứ dân. Nữ tử ở nhà đọc sách thì thôi, sao còn có thể xuất đầu lộ diện, tranh giành với nam nhân? Dù cho loạn thế lễ pháp lỏng lẻo, không thể so đo quá nhiều, nhưng bọn họ có thể làm được sao?

Ý niệm vừa dấy lên, Thịnh Hiến liền nghĩ ngay đến nữ bác sĩ Thái Diễm ở Nam Dương ấu trĩ viên. Ông chưa từng gặp Thái Diễm, nhưng ông đã đọc qua các bài khảo chứng văn tự cổ của nàng, học vấn uyên bác, lập luận tinh phích, thường có những kiến giải độc đáo, khiến ông tự thấy không bằng. Nghe nói Lục Khang, Cao Đại bọn họ kiểm kê cổ bi ở Ngô Việt, khảo chứng cổ văn tự Ngô Việt, đều được bài viết của Thái Diễm gợi mở rất nhiều.

Còn về Hoàng Nguyệt Anh ở Mộc Học Đường thì không cần phải bàn cãi, thực lực nghiền nát một đám mày râu nam tử. Nếu không, người kiêu ngạo như Ngu Phiên tuyệt đối sẽ không vì một câu nói của nàng mà thay đổi thái độ.

Thấy Thịnh Hiến, Tạ Trinh không nói lời nào nữa, Hạ Phụ mới chậm rãi nói một câu: "Năm xưa Câu Tiễn diệt Ngô, mưu thần quan trọng nhất có hai người, Văn Chủng và Phạm Lãi. Phạm Lãi là người thế nào? Thương nhân. Tại sao ông ta có thể giúp Câu Tiễn diệt Ngô? Thương nhân biết tính toán, kinh thương như dụng binh, đa toán giả thắng. Tôn gia cũng xuất thân từ thương nhân, Tôn tướng quân dụng binh có diệu lý của hành thương, đây là cơ hội để trời cao giúp người Cối Kê chúng ta một lần nữa vượt qua người Ngô Quận, các người lại làm như không thấy, còn muốn so cao thấp với sĩ lâm Ngô Quận, thật là tự lượng sức mình."

Thịnh Hiến rất lúng túng. "Xin Hạ công chỉ điểm."

"Trung Nguyên đại chiến sắp đến, thắng bại khó lường, tại sao Tôn tướng quân vào lúc này lại không tiếc máu vốn để đồn điền ở Ngô, Cối Kê, mở học đường? Dự Châu, Kinh Châu đều là tiền tuyến, Dương Châu mới là bản châu của Tôn tướng quân, mới là căn bản của Tôn tướng quân. Chỉ cần giữ vững Dương Châu, dù cho Dự Châu, Kinh Châu đều mất, ông ta cũng không đến mức thảm bại, vẫn có cơ hội chấn chỉnh cờ trống."

Hạ Phụ nhấp một ngụm rượu, từ từ thưởng thức, cũng để Thịnh Hiến, Tạ Trinh có thời gian nghiền ngẫm lời ông nói.

"Giang Đông nhân khẩu ít, để nữ nhân có cơ hội cùng nam nhân đọc sách cầu học, thực ra cũng giống như vợ nông phu cùng chồng cày ruộng vậy, đều là để bù đắp sự thiếu hụt nhân khẩu. Dù cho nữ nhân sức lực không bằng nam nhân, thì hai người gộp lại dùng làm một người chẳng được sao? Hơn nữa, chuyện làm học vấn đâu phải là so sức lực, nữ nhân chưa chắc đã kém nam nhân. Đồn điền thủy lợi cần máy móc, xuất hải kinh thương cần thuyền lớn, hành quân tác chiến cần quân khí, những máy móc, thuyền lớn, quân khí này từ đâu mà có? Mộc Học Đường. Hoàng Nguyệt Anh là người Kinh Tương, Phùng Uyển là người Quan Trung, Tôn tướng quân có thể giao Mộc Học Đường cho người Kinh Tương, người Quan Trung mãi được sao? Các người cứ nhìn đi, không bao lâu nữa, người Ngô Quận sẽ đưa nữ tử vào Mộc Học Đường, đến lúc đó, các người có hối hận cũng đã muộn rồi."

Hạ Phụ gõ gõ mặt bàn, lời lẽ thấm thía. "Các người đó, đọc sách chết, đọc sách cứng nhắc, cuối cùng chỉ có thể chết vì sách. Đây là kịch biến của năm trăm năm đấy, người nắm bắt được cơ hội mới có thể sinh tồn, người không nắm bắt được cơ hội chỉ có thể chết."

"Chờ đã." Thịnh Hiến giơ tay, ngắt lời Hạ Phụ. "Hạ công, kịch biến năm trăm năm của ông là nói thế nào? Ta chỉ nghe nói năm trăm năm có thánh nhân xuất thế, chứ chưa từng nghe nói đến thuyết pháp kịch biến năm trăm năm."

"Cho nên mới nói các người đọc sách chết đó." Hạ Phụ cười hì hì. "Năm trăm năm trước, có đại sự gì?"

Thịnh Hiến suy nghĩ kỹ càng. "Tần diệt sáu nước?"

"Đó chỉ là biểu hiện, là kết quả, không phải nguyên nhân, hãy đẩy về phía trước nữa."

Thịnh Hiến có chút do dự, đảo mắt một hồi lâu mới không mấy chắc chắn nói: "Thương Ưởng biến pháp?"

"Đúng rồi. Năm trăm năm trước, Thương Ưởng biến pháp, nước Tần nhờ đó mà cường thịnh, hơn trăm năm sau thì Tần diệt sáu nước. Nhưng Pháp gia cứng nhắc dễ gãy, không thể lâu dài, trước khi Tần chưa diệt sáu nước đã có triệu chứng, cho nên mới có chuyện Lữ Bất Vi lấy thân phận thương nhân mà chủ chính, lấy thương đạo để bù đắp. Hán hưng thịnh, lấy bài học Tần vong, lấy Nho bổ Pháp, nhìn qua thì hay, thực ra còn xa mới bằng lấy Thương bổ Pháp thiết thực. Tại sao? Nho gia trọng hư danh, thương gia trọng thực lợi, đừng nhìn các người nho sinh nói năng thao thao bất tuyệt, cuối cùng vẫn phải ăn cơm mặc áo, cho nên quanh đi quẩn lại, cuối cùng lại quay về con đường này. Dù các người có muốn hay không, kịch biến này đều đang xảy ra, chỉ xem các người có thể nắm bắt cơ hội hay không mà thôi."

Thịnh Hiến và Tạ Trinh sững sờ, ngay cả Hám Trạch cũng ngẩn người. Họ không ngờ Hạ Phụ lại có suy nghĩ như vậy, cảm thấy thương đạo mới là đạo trị quốc chân chính, quả thực là nói năng hồ đồ. Tuy nhiên so sánh với cách làm của Tôn Sách, cách nói này của Hạ Phụ dường như lại có chút đạo lý. Nó hoàn toàn trái ngược với luận điệu vừa rồi của ông, nghe thì như nói nhảm, nhưng nghĩ kỹ lại, lại khớp hoàn toàn với tình thế trước mắt.

Chẳng lẽ... thực sự là như vậy, những chuyện mà bọn họ đọc đủ thi thư vẫn không hiểu, lại bị Hạ Phụ nhìn thấu trong nháy mắt?

Hạ Phụ nâng ly rượu, thưởng thức một cách ngon lành, ánh mắt bình thản lướt qua gương mặt Hám Trạch. Ông không quan tâm Thịnh Hiến và Tạ Trinh có tin hay không, Hám Trạch nghe hiểu là được. Hám Trạch đến Bình Dư gặp Tôn Sách, chắc chắn sẽ báo cáo chuyện này với ông ta. Người Ngô, Cối Kê ngoài miệng không nói, nhưng trong lòng ít nhiều vẫn coi thường xuất thân của Tôn Sách, Tôn Sách chắc hẳn cũng hiểu rõ, biết được ông đề xuất thương đạo trị quốc, chính danh cho thương nhân, Tôn Sách có thể không lấy ơn báo ơn sao?

Chỉ cần Tôn Sách hiểu được tâm ý của ông, thì sự vất vả của ông đã không uổng phí. Để có thể tự biện giải cho mình, ông đã tốn không ít tâm huyết.

Hám Trạch rất bình tĩnh, không nhìn ra suy nghĩ trong lòng hắn. Điều này khiến Hạ Phụ có chút ngạc nhiên, càng thêm ba phần tò mò. Hèn gì Ngu Phiên lại coi trọng hắn, đề bạt hắn, chưa bàn đến học vấn của người này thế nào, chỉ riêng tâm tính này thôi đã hơn hẳn hai gã thư sinh Thịnh Hiến và Tạ Trinh kia quá nhiều.

Mười vàng có phải hơi ít không?

Hạ Phụ nghĩ lại, lại thấy nhẹ nhõm. Hám Trạch xuất thân nghèo khó, từ Sơn Âm đến Bình Dư, mười vàng là đủ dùng rồi. Đột ngột cho hắn quá nhiều cũng vô ích, ngược lại còn tỏ ra quá lộ liễu. Sau này cơ hội còn nhiều, không cần vội, cứ kết một thiện duyên trước, quay đầu phái người dò la một chút, xem rốt cuộc tình huống của hắn ra sao. Nếu là nhân tài có thể đào tạo, kết một mối quan hệ thông gia cũng không tệ. Tôn Sách xuất thân hàn vi, đối với những tử đệ hàn môn này có thiên vị, Hám Trạch nếu thực sự có tài, có thể đạt được thành tựu trên phương diện toán học, tiền đồ chắc chắn sẽ không tệ. Nghe người ta nói, Từ Nhạc địa vị tôn sùng, còn đáng giá hơn đại tượng của Mộc Học Đường nhiều.

Thịnh Hiến và Tạ Trinh quá đỗi kinh ngạc, nửa ngày không nói nên lời. Hạ Phụ nhìn thấy, thầm thở dài. Hai người này thực sự đọc sách đến ngu người rồi, lời đã nói rõ ràng như vậy mà còn không hiểu sao? Đặc biệt là Tạ Trinh, Tạ Cảnh còn đang ở trong ngục thất Trường An, hắn vậy mà dám từ chối mối hôn sự của Tôn gia, có phải là hy vọng Tạ Cảnh đừng bao giờ trở về không? Nếu không phải nể tình đều là người Sơn Âm, thật lòng ông không muốn để ý tới hắn.