Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Mười Ba: Bát Lăng Ngân Uyển Lý Thịnh Tuyết

❊ ❊ ❊

Cử: Tăng vấn Bát Lăng Hiển Giám thiền sư: "Như hà thị Đề Bà tông?" Bát Lăng vân: "Ngân uyển lý thịnh tuyết."

Đề Bà tôn giả vốn là một trong các ngoại đạo cổ Ấn Độ, do thấy Thập tứ tổ Long Thụ tôn giả, được truyền Phật tâm ấn, bèn cho trong tự viện đánh chuông gõ trống, rồi sau đó mới bàn luận. Thế là ngoại đạo phong cấm chuông trống trong chùa tăng, coi đó như sự tẩy chay. Lúc bấy giờ Đề Bà tôn giả biết Phật pháp gặp nạn, bèn vận thần thông lên lầu đánh chuông, muốn đuổi ngoại đạo.

Ngoại đạo bèn hỏi: "Trên lầu đánh chuông là ai?" Đề Bà vân: "Trời." Lại hỏi: "Trời là ai?" "Trời là ta." Lại hỏi: "Ta là ai?" "Ta là ngươi." "Ngươi là ai?" "Ngươi là chó." "Chó là ai?" Đề Bà vân: "Chó là ngươi." Cứ thế bảy lần, ngoại đạo tự biết thua cuộc nhận chịu phục tùng, bèn tự mở cửa. Quy củ là kẻ thua cuộc phải mặc ngược áo cà sa, người thắng cầm phất trần đỏ, thế là Đề Bà bèn từ trên lầu cầm phất trần đỏ đi xuống. Ngoại đạo vân: "Ngươi sao không lùi?" Đề Bà vân: "Ngươi sao không tiến?" Ngoại đạo vân: "Ngươi là kẻ hạ tiện." Đề Bà vân: "Ngươi là người lương thiện." Cứ thế qua lại đối đáp, ngoại đạo đều đuối lý, đều xin chém đầu tạ tội, Đề Bà ngăn lại, chỉ bảo quay về với Phật.

Ta dẫn đoạn này, là vì cảm thấy rất thú vị. Điều này hơi giống đồng dao quê tôi: "Bà ngoại ho, ăn đậu nha. Đậu gì thế? Đậu ván. Ván gì thế? Sào ba thước. Ba gì thế? Dù rách. Rách gì thế? Rìu mẻ. Rìu gì thế? Rìu trạng nguyên." Cứ liên tiếp xoay vòng như thế không có điểm dừng. Thế nhưng câu trả lời của Đề Bà đối với ngoại đạo, đến chỗ: "Ta là ai? Ta là ta. Ngươi là ai? Ngươi là chó. Chó là ai?" Đề Bà lại đáp: "Chó là ngươi", đột nhiên không tiếp tục xoay vòng nữa, khiến kẻ hỏi ngỡ ngàng không kịp trở tay, như bị một hơi nghẹn lại, trong phút chốc không biết nên nói gì cho phải, thế là hắn mất đi một cơ hội, tức là một lần bại.

Hiệp thứ hai là màn vấn đáp khi Đề Bà cầm phất trần đỏ đi xuống: Ngoại đạo hỏi: "Ngươi sao không lùi?" Ông không đáp mà hỏi ngược lại: "Ngươi sao không tiến?" Đây là khách chủ đổi ngôi. Ngoại đạo mất đi thế chủ động, bèn nói: "Ngươi là kẻ xấu", Đề Bà không đáp lại hắn một câu "Ta là người tốt" mà lại nói: "Ngươi là người tốt", đây lại là địch ta đổi vị trí, giống như Đề Bà không phải ngoại đạo, ngoại đạo bèn không có chỗ dung thân. Hắn lại mất đi một cơ hội như thế, liền hoàn toàn thất bại.

Cho nên Mã Tổ nói: "Phàm có ngôn ngữ, đều là Đề Bà tông, ngươi nếu thể nghiên được Đề Bà tông, chín mươi sáu loài ngoại đạo cõi Tây Thiên sẽ bị ngươi khuất phục trong chốc lát." Ngày nay chúng ta đối với phương Tây, đối với ◎◎, đứng trước mặt thiên hạ, cũng phải giống như cách nói năng của Đề Bà.

Phật pháp là có nói? Hay không nói? Phật pháp và ngôn ngữ là khác? Hay không khác? Điều này rất khó giải thích bằng lý luận, nhưng có thể diễn tả bằng ý vị thi ca. Hiển Giám lão thiền sư ở viện Tân Khai quận Bát Lăng nói Phật pháp là chiếc bát bạc, ngôn ngữ là tuyết đựng trong bát, thật mới mẻ rực rỡ. Tuyết với bát bạc, là khác hay không khác? Muốn hỏi thì cũng có thể hỏi: Nếu không hỏi, thì cũng có thể không hỏi. Cho nên câu đầu trong bài tụng của Tuyết Đậu thiền sư, trước hết là ngài tán thán rằng: "Tân Khai già, đích thực khác, biết nói bát bạc đựng trong tuyết."

Nhưng hai câu tụng tiếp theo ở bên dưới: "Chín mươi sáu loài nên tự biết, không biết nên hỏi vầng trăng bên trời." thì lại là kiến giải riêng của Tuyết Đậu. Ông cho rằng chín mươi sáu loài ngoại đạo cũng đều là Phật pháp, là sự xoay vần âm dương hướng bối của Phật pháp, bọn họ chỉ cần có thể tự biết là được. Tuyết Đậu là đem ý "khuất phục ngoại đạo" mà Mã Tổ nói, lật ngược lại một vố, không phải là khuất phục, mà là cùng ngoại đạo thấu triểu lẫn nhau. Thiền sư Vân Môn đã từng nói: "Đại sư họ Mã nói năng hay thật, chỉ là không có ai hỏi." Có tăng liền hỏi: "Thế nào là Đề Bà tông?" Vân Môn nói: "Chín mươi sáu loài, ngươi là loài kém nhất." Cho nên ngươi phải cùng tất cả ngoại đạo đồng thời tự biết. Mà Tuyết Đậu so với Vân Môn, thì càng biểu thị rõ ràng hai chữ "tự biết" hơn.

Trong "Thiên hạ thiên", Trang Tử đối với các nhà (thậm chí bao gồm cả chính Trang Tử) là đứng từ nơi cao nhìn xuống họ, so ra, Đề Bà đối với ngoại đạo lại giống như hai đứa trẻ ngang hàng đang đọc vè. Tuyết Đậu rất thích điều này, hai câu cuối bài tụng của ông là: "Đề Bà tông! Đề Bà tông! Dưới phất trần đỏ nổi gió thanh."

Nhưng bài của Trang Tử cũng hay. Trang Tử đã đưa cả chính mình vào trong đó. Lúc ông phê phán các gia các phái, cứ như đang nói chính mình vậy, các nhà ngoại đạo suy cho cùng cũng chỉ là sự phóng túng tự đắc của Trang Tử. Sau này duy chỉ có Tư Mã Thiên viết "Sử ký" liệt truyện mới có thể được như vậy. Hễ phàm đã tự biết mình thua cuộc, thì cũng không cần phải chém đầu tạ tội, mà đều có thể trở thành người tốt, ví như kẻ gian ác cũng có thể lên sân khấu diễn kịch giống như người trung lương. Người diễn kịch biết mình đang diễn kịch, đây chính là tự biết vậy. Biểu huynh của tôi ở trường học dạy vật lý, anh ấy nói: Sai lầm trong vật lý chỉ cần tự biết nó sai, thì nó vẫn cứ thành lập. Trong lịch sử Trung Quốc, hễ mở ra triều đại mới, người tốt kẻ xấu trong thiên hạ lúc bấy giờ đều có sự tự biết như thế, cho nên ắt phải có ngôn ngữ, giống như trên sân khấu kịch ắt phải có lời thoại. Ngôn ngữ của một thời đại tốt đẹp giống như tuyết đựng trong bát bạc.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.