Cử: Thiền sư Vân Môn ban lời rằng: "Mỗi người đều có sẵn ánh sáng, nhìn lúc chẳng thấy tối tăm mịt mù. Thế nào là ánh sáng của chư vị?" Tự đáp rằng: "Trù khố tam môn." Lại nói: "Chuyện tốt không bằng không có gì."
Bích Nham Lục chọn đưa tắc này vào, chính là đã chạm đến vấn đề tận cùng của Thiền tông. Toán học chạm phải vấn đề số vô tỉ, vật lý học chạm phải vấn đề đằng sau hạt nhân, Thiền tông chạm phải vấn đề tạo hình văn minh, đều là lực bất tòng tâm.
Hồi nhỏ, tôi theo các anh đi đánh cá đêm, núi sông dưới ánh trăng sao có một vẻ trang nghiêm khác biệt. Người cầm đuốc đi giữa nước và đá, dòng nước nơi đuốc dưới chân chiếu tới chỉ thấy sống động gần gũi, đều là hữu tình. Trù khố và tam môn trong chùa Phật, dưới đêm tối đầy sao cũng là những sự tồn tại trang nghiêm. Không phải là biết, cũng không phải là thấy, bạn chỉ cảm thấy sự tồn tại của nó một cách trang nghiêm. Đây có phải là con người bạn có ánh sáng, như một mảnh tồn tại nơi đuốc chiếu tới trở nên đặc biệt hữu tình không? Thế nhưng, bản thân lại không nhìn thấy ngọn đuốc này. Chuyện tốt không bằng không có chuyện, không nhìn thấy ánh sáng dưới chân mình cũng chẳng sao. Bởi vì nơi đây đều không phải là vấn đề tri kiến.
Thế nhưng Thiền sư Tuyết Đậu trong lòng chưa cam tâm về điều này, bèn tụng rằng: "Tự chiếu liệt cô minh, vì ngươi nói một đường. Hoa tàn cây không bóng, khi nhìn ai chẳng thấy? Thấy hay chẳng thấy, cưỡi ngược trâu mà vào điện Phật."
Chỉ cần như hoa tàn cây không bóng, đáng lẽ phải là rõ ràng có thể thấy. Ngươi nói không thấy, đó có thể ví như cưỡi ngược trâu vào điện Phật, cố tình tìm chỗ tối. Nhưng dù là chỗ tối thì vật và ta đều ở đó.
Cái "vật và ta đều ở đó" này, chính là điểm mà Thiền tông Trung Quốc khác biệt với Phật giáo Ấn Độ. Phật giáo Ấn Độ coi vật là ảo, coi ta là vọng. Phật phóng ánh sáng, có thể soi thấy chính mình và soi thấy vật khác, nhưng chưa nghĩ đến vấn đề con người có thể nhìn thấy ánh sáng của chính mình hay không. Thiền tông Trung Quốc mới là nơi đặt ra vấn đề con người có thể nhìn thấy ánh sáng của chính mình hay không.
Vạn vật trong tự nhiên đều là minh đức, như nước đá có sự sống và hơi thở, không gì là không đẹp. Còn vô minh chỉ những thứ có sinh có mệnh mới có, như động vật và con người, trong quá trình tiến hành của mệnh, đã lạc mất tính của sự sống ban sơ. Mà dân tộc văn minh là nhờ mở mang giác thức, mới có thể để vật và ta mỗi thứ đều chỉnh đốn tính mệnh, đều là minh đức. Hơn nữa còn nhiều hơn vạn vật tự nhiên một cái "giác", nhiều hơn một khả năng sáng tạo. Vấn đề Thiền tông nêu ra về việc con người có thể nhìn thấy ánh sáng của chính mình hay không, thì trong câu "Minh minh đức" của Đại học đã có được đáp án. Minh minh đức chính là con người có thể nhìn thấy ánh sáng của chính mình.
Và con người chỉ có thể nhìn thấy ánh sáng của chính mình trong những tác phẩm được sáng tạo ra, ví như thư pháp Trung Quốc, người không biết thì mực chỉ là một màu đen, người biết thì có thể khiến mực có năm màu. Màu sắc là do ánh sáng, ánh sáng có thứ đằng sau nó – chính là hơi thở. Người viết chữ giỏi là dùng ánh sáng của tâm ta, chiếu mực thành năm màu. Ánh sáng của thư pháp không phải là tia sáng, mà là nắm bắt được cái thứ khiến cho ánh sáng của tự nhiên trở thành ánh sáng. Màu mực cũng không phải là có năm màu, mà là có ý nghĩa của năm màu; tức là nắm bắt được cái thứ khiến cho màu sắc trở thành màu sắc. Phàm là tạo hình văn minh, như thư pháp, hội họa, như âm nhạc và văn chương, như kiến trúc, đồ vật, và chế tác y phục, đều khiến con người cảm thấy có một loại ánh sáng, chiếu rọi vào những thứ vốn không phải là màu sắc cũng trở thành màu sắc.
Ánh sáng của chính con người chỉ có thể nhìn thấy trên các tạo hình văn minh, mà Thiền tông vì chưa thoát hẳn khỏi Phật giáo Ấn Độ, còn lơ là việc tạo hình, cho nên tuy đã đặt ra vấn đề con người có thể nhìn thấy ánh sáng của chính mình hay không, lại không thể giải đáp triệt để. Nhưng chỉ riêng việc nó có thể đặt ra vấn đề này, đã thấy sự không an phận của Thiền tông Trung Quốc đối với Phật giáo Ấn Độ rồi.