Cử: Kinh Lăng Nghiêm nói: "Khi ta không thấy, tại sao không thấy chỗ không thấy của ta? Khi ta không thấy, tại sao không thấy chỗ không thấy của ta?
Nếu thấy cái không thấy, tự nhiên chẳng phải tướng của cái không thấy kia. Nếu không thấy nơi không thấy của ta, tự nhiên chẳng phải vật, sao lại chẳng phải là ngươi?"
Đoạn văn này của kinh Lăng Nghiêm, chỉ là một câu mà Huyền Trang đã nói: "Vạn pháp duy thức." Thế giới phát hiện hạt nhân hiện nay, phàm là không thể nghịch đảo đều có thể nghịch đảo, phàm là không phải đều có thể là phải, phàm là phải đều có thể là không phải, tất cả đều tùy thuộc vào người quan sát mà định, cho nên Hideki Yukawa mới nói không có bản thể vũ trụ, chỉ có quan niệm vũ trụ. Lời này của ông ấy chính là quy về vạn pháp duy thức.
Thực ra câu "Vạn pháp duy thức" cũng đúng, chỉ là không thể vì thế mà phủ định sự tồn tại khách quan. Ví dụ của Tô Đông Pha vẫn rõ ràng hơn cả. Ông ví như đào giếng thấy suối, không thể nói rằng không đào thì dưới đất không có nước. Nếu nói không có bản thể vũ trụ, cũng chẳng bằng sự giải thích trong Kinh Dịch – Hệ Từ: "Thị cố thần vô phương nhi dịch vô thể" (Cho nên thần không phương hướng mà dịch không có bản thể). Dịch vô thể, không phải nói là không có Dịch.
Đại tự nhiên tuy là sự tồn tại khách quan, nhưng chủ quan có thể hoàn toàn hòa làm một với nó, cũng chẳng phải như Newton nói chỉ có thể nhặt được một vỏ sò bên bờ đại dương, mà là con người có thể coi nước biển lớn như nước rửa tay trong chậu vàng. Nhặt vỏ sò bên bờ biển hay sờ vào tai, đuôi của con voi đều là những kẻ mù lòa. Nếu được ngộ thức, thì có thể chiếu sáng sơn hà đại địa đều là thân mình ta, cùng đại tự nhiên vui đùa, đó chỉ là sự thong dong tự tại của cái thân này của ta.
Cho nên Thiền sư Tuyết Đậu tụng rằng:
"Toàn tượng toàn ngưu cổ bất thù,
Tòng lai tác giả cộng danh mô.
Như kim yếu kiến Hoàng Đầu Lão,
Trần trần sát sát tại bán đồ."
(Toàn voi toàn bò kẻ mù chẳng khác,
Xưa nay tác giả cùng gọi chung khuôn mẫu.
Nay muốn gặp gỡ bậc Lão Hoàng Đầu,
Từng hạt bụi từng cõi nước đều đang ở giữa đường.)
Mặc cho nước Nhược ba ngàn, ta chỉ lấy một gáo uống: trong một gáo này đã có hương vị của ba ngàn nước Nhược. Đáng mừng là người múc gáo nước này. Từ ngữ của người xưa có câu: "Cuồng nô bất ái bôi trung thủ, cộng ái kình bôi thủ" (Gã cuồng không yêu bàn tay trong chén, chỉ yêu bàn tay nâng chén), ta cũng chẳng phải yêu giáo pháp của Thích Ca, mà là yêu người nói ra giáo pháp ấy. Thích Ca là người Aryan cổ đại ở Ấn Độ, tóc vàng, lúc bấy giờ có bao nhiêu người đối với đại tự nhiên cũng như mù sờ voi, mù sờ bò, ai có thể sánh bằng phong lưu của ngài.
Thế nhưng như Vương Chiêu Quân, ngày nay chỉ xem nàng là người trong bức họa, như năm xưa nàng bị gió cát nơi biên ải làm cho tiều tụy. Thích Ca chẳng lẽ không như vậy sao, ta muốn cùng ngài gặp mặt mỉm cười, trước hết phải phủi sạch bụi cát cũng đang đầy trên áo ta.