Cử: Ngoại đạo hỏi Thế Tôn: "Chẳng hỏi có lời, chẳng hỏi không lời." Thế Tôn im lặng hồi lâu. Ngoại đạo tán thán rằng: "Thế Tôn đại từ đại bi, khai mở đường mê cho con, khiến con được nhập đạo." Ngoại đạo đi rồi, A Nan hỏi Thế Tôn: "Ngoại đạo có chứng đắc gì mà nói là được nhập?" Thế Tôn đáp: "Như ngựa hay trên đời, thấy bóng roi liền chạy."
Thế Tôn im lặng hồi lâu, là muốn nói mà chưa nói, chỉ bày cơ trời đất sắp khởi động.
Một hôm, tôi cùng anh trai và chị Bảy ra phố. Chị Bảy nghỉ hè từ Nhật Bản đến đây. Ba người không có chỗ ngồi trên xe buýt đang chạy, phải bám vào tay nắm đứng nói chuyện. Anh trai tôi nói một câu trêu chọc chị Bảy, chị Bảy muốn đáp lại, nhưng chỉ mấp máy môi, im lặng hồi lâu. Tôi giả vờ không biết, nói: "Trời sắp nổi gió rồi." Chị Bảy đưa mắt nhìn ra ngoài cửa xe, anh trai tôi cười bảo: "Xem miệng chị Bảy kìa, đúng là đầy ắp chuyển động của sấm mưa." Chị Bảy lại muốn đáp, rồi lại tự kiềm chế, thế là mỉm cười.
Sau đó tôi nghe hai người nói về Origuchi Shinobu. Origuchi là bậc đại thiên tài về văn học và dân tộc học Nhật Bản. Ông cho rằng văn học của phụ nữ thời Nara và thời Heian mới là văn học phụ nữ chân chính. Bắt đầu từ việc hát dân ca, phụ nữ đã thích đấu trí tranh thắng, trêu chọc đàn ông, thích nói dối. Sự trêu chọc và lời nói dối hay vốn dĩ là thiên tư của văn học. Anh trai tôi nói: "Chị Bảy mỗi lần mấp máy môi, muốn nói mà không nói, em biết chị lại muốn đấu trí tranh thắng, lại muốn nói những lời nói dối hoa mỹ gây tổn thương." Chị Bảy ngửa mặt nhìn anh ấy nói: "Anh đều biết sao?" Chị ấy không khỏi thấy vui vẻ. Anh trai tôi đúng là ngựa hay trên đời, thấy bóng roi liền chạy.
Nhưng "Thế Tôn im lặng hồi lâu" trong kinh Phật Ấn Độ trang nghiêm hơn nhiều, không hề tinh nghịch như thế. Sự im lặng của chị Bảy là muốn nói mà chưa nói, biểu lộ khí thế sấm gió. Còn sự im lặng của Thế Tôn, là quên cả có lời hay không lời, chỉ là sự trống trải quang minh, sơn hà đại địa đều thu gọn trong một chiếc gương. Trường hợp của anh trai tôi và chị Bảy là chú trọng vào thiên cơ của chị Bảy, còn trường hợp của công án này thì chú trọng vào ngộ cơ của ngoại đạo.
Bài tụng của Thiền sư Tuyết Đậu đa phần là tụng về ngoại đạo:
Cơ luân chưa từng chuyển,
Chuyển tất hai đầu chạy.
Minh kính bỗng soi đài,
Lập tức phân đẹp xấu.
Đẹp xấu phân rạch ròi, mây mê lầm tan lối,
Cửa từ bi đâu còn vướng bụi trần.
Nhân nghĩ ngựa hay nhìn bóng roi,
Ngàn dặm đuổi gió gọi quay về.
Gọi quay về, búng tay ba tiếng.
Ngoại đạo như ngựa hay tuyệt ảnh, trong chớp mắt đã tiến nhập vào cực lạc tịnh độ mà đi, nhưng Thiền sư Tuyết Đậu lại muốn gọi ông ta quay về. Trong Liêu Trai có chuyện Chu sinh nhìn chằm chằm người thiếu nữ trong bức bích họa ở chùa, bất giác thân nhập vào tranh, cùng người thiếu nữ thành hai hình ảnh. Đến khi người cùng du ngoạn đi tìm, vị lão tăng búng tay ba cái, Chu sinh liền từ trên bức họa rơi xuống, còn Tuyết Đậu là muốn ngoại đạo kia nhập vào cảnh giới ngộ rồi lại đi ra, đứng vững trong hiện thực.
Nhưng tôi vẫn thích trường hợp của anh trai và chị Bảy tôi hơn.