Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Sáu: Vân Môn Thập Ngũ Nhật

❊ ❊ ❊

Cử: Vân Môn thùy ngữ vân: "Thập ngũ nhật dĩ tiền bất vấn nhữ, thập ngũ nhật dĩ hậu đạo tương nhất cú lai." Tự đại vân: "Nhật nhật thị hảo nhật."

Lời này là không hỏi quá khứ, cũng không hỏi tương lai, mà chỉ hỏi hôm nay. "Ngày nào cũng là ngày tốt" cũng không phải là ngày hưởng phúc do người đã không còn hỏa khí trải qua, mà là ngày nào cũng ở ngay bên bờ sinh tử thành bại.

Kỳ nghỉ xuân năm nay, tôi và đường muội đi Nhật Bản du lịch, đã xem đấu vật sumo ở Osaka. Sumo ở Nhật một năm có bốn giải xuân, hạ, thu, đông, mỗi giải mười lăm ngày. Lực sĩ chia thành Đông Tây Hoành Cương, hai đến ba người, Hoành Cương là mạnh nhất. Dưới nữa là Tam Dịch: Đại Quan, Quan Hiệp, Tiểu Kết gồm năm sáu người. Dưới nữa là Tiền Đầu khoảng mười sáu, mười bảy người. Tất cả cũng chia Đông Tây, lần lượt đấu sumo, mỗi người một ngày một trận thắng thua, mười lăm ngày chính là mười lăm trận thắng thua. Mời sumo này rất dùng được lời của thiền sư Vân Môn. Lực sĩ lên sàn, không được nghĩ đến thành tích ngày hôm qua, hay thắng thua của mấy ngày qua, nghĩ đến nó chỉ chuốc lấy gánh nặng tâm lý; cũng không được nghĩ đến ngày mai, hay còn lại mấy ngày nữa, nếu nghĩ đến điều này sẽ chỉ làm rối lòng người, không kiêu ngạo thì cũng nhát gan. Phải coi hôm nay là ngày đầu tiên, là đối mặt với trận thắng thua đầu tiên, mới là khí vượng thần đầy. Mười lăm ngày đều là ngày đầu tiên, đây chính là "ngày nào cũng là ngày tốt". Ngày tốt là ngày có hỉ khí, cũng là ngày hiểm trở tột cùng. Đây là điều mà gia chủ nhà người Nhật mà chúng tôi ở nhờ mấy ngày kể cho chúng tôi nghe.

Gia chủ của nhà người Nhật này là người trong giới tài chính, trong phòng trà nhà ông có treo một bức hoành phi nhỏ do người Trung Quốc viết, đó là bốn chữ: "Sơ xuất mộc mậu lư" (Sơ xuất mâu lư).

Ông giải thích cho tôi nghe rằng, một khi con người đã làm đến đại chức hay giám đốc, thì vẫn cứ phải như thuở mới bước chân ra trường ngày trước, khoảng thời gian đó là đáng nhớ nhất. Mấy ngày trước, phương trượng Long Hưng Tự đến, nhìn thấy bốn chữ này liền chắp tay nói: "Ngày nào cũng là ngày tốt."

Tắc này, thiền sư Tuyết Đậu tán tụng rằng: Trong những ngày tốt, sơn hà đại địa đều là viết về chính ta. Bài tụng viết rằng:

Khứ khước nhất, nêm đắc thất, thượng hạ tứ duy vô đẳng thất. Từ hành đạp đoạn lưu thủy thanh, tung quan tả xuất phi điểu tích. Thảo nhung nhung, yên mịch mịch, không sinh nham bạn hoa lãng tịch.

Đoạn này thiền sư Viên Ngộ giải thích là hay nhất. Ông nói: "Thử hỏi là cảnh giới của người nào mà có thể gọi là 'ngày nào cũng là ngày tốt' được chứ? May thay chẳng dính dáng gì, cho đến việc 'từ hành đạp đoạn lưu thủy thanh' cũng không phải, 'tung quan tả xuất phi điểu tích' cũng không phải, 'thảo nhung nhung' cũng không phải, 'yên mịch mịch' cũng không phải, cho dù hoàn toàn không phải như thế, chính là 'không sinh nham bạn hoa lãng tịch'." Cảnh giới "không sinh nham bạn" này còn khiến người ta hoài niệm hơn cả "tam sinh thạch thượng". Mà ý tứ bên dưới lại chuyển một cái, bèn nói: "Cũng cần phải chuyển qua bờ bên kia mới được", tức là muốn chuyển qua phía hiện thực kia. Giống như ngày đầu tiên đấu sumo, giống như sự gian khổ thuở sơ xuất mâu lư, đồng thời cũng có thể lấy cảnh giới "không sinh nham bạn hoa lãng tịch" làm cảnh giới của mình. Giống như bi hoan sầu tuyệt trong Hồng Lưu Mộng Đại Quan Viên, cũng chính là có năm tháng dằng dặc bên bờ Linh Hà dưới đỉnh Thanh Ngạnh ngọn Đại Hoang Sơn làm cảnh giới cho mình vậy.

Cảnh giới "không sinh nham bạn" này còn được diễn đạt hay hơn bất kỳ chủ nghĩa hiện sinh nào. Trong chủ nghĩa hiện sinh không có sự tha thiết bùi ngùi, còn cảnh giới "không sinh nham bạn" thì có sự tha thiết bùi ngùi. Câu cuối của bài tụng nói: "Chớ có động đến, động đến ba mươi gậy." Thế nhưng, sớm đã động rồi đó thôi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.