Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Năm Mươi Ba: Mã Đại Sư Và Vịt Trời

❊ ❊ ❊

Cử: Mã Đại Sư cùng Bách Trượng đi trên đường, thấy vịt trời bay qua. Đại Sư bảo: "Đó là gì?". Bách Trượng đáp: "Vịt trời". Đại Sư lại hỏi: "Bay đi đâu rồi?". Bách Trượng đáp: "Bay qua rồi". Đại Sư liền vặn mũi Bách Trượng. Bách Trượng kêu đau. Đại Sư bảo: "Có từng bay đi đâu?".

Sự vận động của vạn vật đều nằm ở cơ duyên, mà cơ duyên của vạn vật đều chính là cơ duyên của thân ta. Cho nên có thể đem cơ duyên của vạn vật thu vào ca múa, cũng thu vào thư pháp và cờ vây. Khi Mã Tổ vặn mũi Bách Trượng, Bách Trượng chính là con vịt trời ấy. Mà nói rằng: "Có từng bay đi đâu", đó chính là cơ duyên.

Bài tụng của Tuyết Đậu Thiền Sư về tắc này thật hay đến mức tựa như một bức tranh tĩnh vật phong cảnh, rằng:

"Vịt trời biết chốn nào,

Mã Tổ thấy cùng bàn.

Nói hết tình mây núi trăng biển,

Trước sau chưa từng bay đi đâu."

Có thể đem vật đang động viết thành tranh tĩnh vật phong cảnh, là vì ngộ được động tĩnh vốn một gốc, lâu mau vốn một lẽ. Mà phía dưới quả nhiên là:

"Muốn bay đi, lại nắm lấy. Nói! Nói!"

Cái thế muốn bay đi này, thật cảm thấy như muốn lật sông đảo biển, làm rung chuyển núi non. Mà ngươi một tay túm lấy nó, lúc này khiến mọi người cùng reo hò, gọi rằng: "Bản lĩnh thật!". Nhưng chiêu thứ hai ngươi lại định làm thế nào? Ngươi đâu thể cứ vặn mũi không buông, bóp chết con vịt này. Tuyết Đậu Thiền Sư hỏi ngươi: "Nói đi! Nói đi!".

Nếu là ta để nói thì: Ta vừa nắm được, ta liền nương theo đó mà bay.

Ta đáp thế này, tưởng là đắc ý, nào ngờ anh trai ta xem xong bảo: "Nhưng còn phải hỏi, nương theo đó mà bay này, là cách bay thế nào? Nói đi, nói đi!". Ta nhất thời lúng túng. Anh trai bảo: "Vậy thì ta sẽ đáp, đem cơ duyên của trời đất này, cái thế muốn bay đi của vịt trời ấy, vẽ thành quẻ tượng của Phục Hy, chế thành lễ nhạc trị thế, trong ca múa, trong thư pháp và cờ vây mà dang cánh bay lượn, năm dặm lại chần chừ, nhìn xuống núi sông thành quách đều rõ ràng rành mạch".

Thế là anh trai ta giải thích: Những công án loại này trong Phật giáo Ấn Độ không hề có, chỉ có trong Thiền tông Trung Quốc mới có. Phật giáo Ấn Độ nói "pháp vô khứ lai", việc vịt trời bay đi hay không bay đi đều chỉ là vọng thức. Duy chỉ có Thiền tông Trung Quốc mới khẳng định vịt trời có bay đi và không bay đi, mà nắm lấy cái thế, cái cơ muốn bay đi đó. Đây là cái thấy biết lớn của Mã Tổ, Tuyết Đậu lại tiến thêm một bước hỏi: "Nhưng nắm lấy rồi thì định thế nào?". Ngươi đáp ông ta: "Nương theo đó mà bay", đây chính là đã đến đỉnh điểm của Thiền tông. Qua đây rồi, thì dẫu là Tuyết Đậu cũng không thể hỏi thêm điều gì nữa. Qua đây mà còn hỏi: "Nương đó rồi bay thế nào?", thì đó là việc của Hoàng Lão và Nho gia rồi. Chỉ có Hoàng Lão và Nho gia mới biết nương vào cơ duyên, cái thế của trời đất vạn vật, mà lấy đó làm hình mẫu văn minh trị thế. Ta nay ghi lại đoạn này, mừng vì nó đã giải thích ngắn gọn như vậy về vị trí của Thiền tông trong lịch sử tư tưởng Trung Quốc.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.