Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Hai Mươi: Long Nha Vô Tây Lai Ý

❊ ❊ ❊

Bàn rằng: Long Nha Sơn Chứng Không hòa thượng hỏi Thúy Vi thiền sư: "Thế nào là ý tổ sư sang Tây?". Vi đáp: "Đưa gậy thiền cho ta." Long Nha đưa gậy thiền qua cho Thúy Vi, Vi tiếp lấy liền đánh. Long Nha nói: "Đánh thì mặc tình đánh, rốt cuộc không có ý tổ sư sang Tây." Long Nha lại hỏi Lâm Tế: "Thế nào là ý tổ sư sang Tây?". Tế đáp: "Lấy bồ đoàn qua đây cho ta." Long Nha lấy bồ đoàn đưa qua cho Lâm Tế, Tế tiếp lấy liền đánh. Long Nha nói: "Đánh thì mặc tình đánh, rốt cuộc không có ý tổ sư sang Tây."

Trên con tàu vượt đại dương, ngắm trời, nhìn biển, thỉnh thoảng cũng lật giật sách, trong sách lại có một câu nói của người hiện đại: "Chí lớn không tên tuổi." Chợt nhớ ngày xưa Đạt Ma cũng ngồi thuyền, cho nên trước đến Kiến Khang. Ngài là sang Đông, còn ta nay là sang Tây, ý này mấy ai phân biệt được? Ngài đến là vì Phật pháp, ta đi là vì tình con cái, thế nhưng đại tự nhiên vốn dĩ vô tư. Muốn nói có tư tâm, thì ngay cả Đạt Ma cũng không phải là không có tư ý.

Nếu Đạt Ma chỉ vì có ý khai ngộ chúng sinh cõi Đông mà đến, thì ngài thật quá nhỏ bé. Ý nguyện của ngài phải là chí lớn vô danh lớn lao hơn. Cho nên Long Nha muốn nói "Không có ý tổ sư sang Tây" cũng được. Thế nhưng lại không thể chấp trước vào câu "không có ý" này. Chỗ động của chí lớn không tên tuổi, thì sinh ra tên tuổi, có tên tuổi tức là có tư ý rồi, tư ý này là tốt, dù là vì khai ngộ chúng sinh cõi Đông, hay chỉ vì yêu một người. Thúy Nham cầm tấm thiền bản đánh tới, là vì muốn đả thông khiếu này.

Long Nha ngay lúc đó đã hiểu ra. Nhưng nếu vì thế mà đáp ngay: "Phải", nhận lấy có tư ý, vứt bỏ chí lớn không tên tuổi, thì lại càng ngu muội thêm. Lại như đem cả hai kết thành một hệ thống kiến thức, thì đó cũng thành vũng nước đọng lý luận, chẳng nuôi nổi rồng cá. Cho nên Long Nha mới nói rằng: "Đánh thì mặc tình đánh, rốt cuộc không có ý Tây lai", đem chí lớn chưa có tên tuổi cùng tư ý đã có tên tuổi ra đối đáp tung hứng, như thế mới là cả hai cùng sống động.

Ý chí không tên tuổi của đại tự nhiên cùng sự chuyển động của hơi thở, có chỗ động và thời điểm động. Ý chí của đại tự nhiên chính là hơi thở, sự chuyển động của hơi thở là sóng ngang, cho nên có không gian; sự chuyển động của ý chí là sóng dọc, cho nên có thời gian. Đạt Ma ngồi lâu sinh động, hành tung của ngài là đến Nam Lương Bắc Ngụy ở cõi Đông. Mà thời tiết nhân duyên cho chuyến đi này của ngài, chính là sự không tâm đầu ý hợp khi diện kiến Lương Vũ Đế, và việc bị đầu độc ở Bắc Ngụy.

Long Nha chỉ cho là "Vả lại không có ý tổ sư sang Tây", Lâm Tế cầm bồ đoàn đánh ông, chính là đánh thức hành tung và thời tiết nhân duyên của Đạt Ma. Mà Long Nha cũng lanh lợi, ông không thuận theo mà nói "Phải", ông không lấy một bỏ một thành ra thiên chấp; cũng không đem chí lớn không tên tuổi cùng chỗ động và thời điểm động kết thành một hệ thống lý luận, ông đối xử với Lâm Tế cũng như sự ngang tàng đối với Thúy Nham, như thế mới là đệ tử giỏi đáng để truyền thụ. Ông nói: "Đánh thì mặc tình đánh, rốt cuộc không có ý tổ sư sang Tây." Đối đáp tung hứng như thế, chính là từ chỗ động và thời điểm động, mà trong tư ý đã có tên tuổi, vẫn cứ từng tấc một đều là chí lớn chưa có tên tuổi.

Về điểm này, bài tụng của Tuyết Đậu thiền sư ta chỉ lấy hai câu của ông:

Thiền bản bồ đoàn không dùng đến, Non xa muôn lớp biếc trùng trùng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.