Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Ba Mươi: Đại Củ Cải Chân Châu

❊ ❊ ❊

Cử: Tăng vấn Triệu Châu: "Thừa văn hòa thượng thân kiến Nam Tuyền, thị phủ?" Châu vân: "Trấn Châu xuất đại la bô đầu."

Đáp người hỏi có ba loại phương pháp, chính là Hứng, Phù, Tỷ của Kinh Thi. Người ta hỏi một sự việc, ngươi thuận theo lẽ thường mà trần thuật tiếp, đây chính là cách đáp của Phù. Người ta hỏi một đạo lý, ngươi suy nghĩ một lúc, dùng một ví dụ để giải thích, đây chính là cách đáp của Tỷ. Hai loại đáp này đều là ở sau câu hỏi. Nhưng lại còn có một loại gọi là cách đáp của Hứng, là đáp ở trước câu hỏi.

Ví dụ như trong Kinh Thi có một bài thơ là: "Đào chi yểu yểu, chước chước kỳ hoa, chi tử vu quy, nghi kỳ thất gia." Giả sử có người hỏi ngươi: Nghe nói ngươi trên đường nhìn thấy tân nương của nhà nào đó được khiêng qua, phải không? Giả như ngươi đáp đây là vào ngày nào địa điểm nào, bài cục của nhà trai thế nào, của hồi môn của nhà gái thế nào, thế này thế nọ ra sao, đây chính là cách đáp của Phù.

Lại như nếu câu trả lời của ngươi mang theo rất nhiều sự hài hước dí dỏm, miêu tả nó giống như chuột gả con gái, lại giống như Chung Quỳ gả em gái, khiến cho người ta nghe đến đau cả ruột vì cười. Thế rồi lại hỏi: Lúc này tâm lý của tân nương trong kiệu hoa là thế nào đây? Ngươi đáp: Nàng giống như vừa rút được một thẻ xăm trước thần linh trong tay, chỉ biết đó là thẻ cát tường, nhưng hãy còn chờ lĩnh lời xăm để đối chiếu. Có lẽ đọc xong lời xăm rồi vẫn còn tốn công phỏng đoán. Ngươi cứ so sánh qua lại như thế, chính là cách đáp của Tỷ.

Mà giả sử người ta hỏi ngươi có nhìn thấy tân nương hay không, ngươi buột miệng đáp một câu: "Hoa đào", đây chính là cách đáp của Hứng vậy.

Người ta hỏi Triệu Châu: Nghe nói ngươi từng gặp Nam Tuyền? Ông đáp: Trấn Châu mọc củ cải lớn, liền có thể ví như hoa đào nở yểu yểu, là đáp ở trước câu hỏi. Người ta hỏi, là vì muốn muốn hiểu rõ, đáp ra rồi lại khiến ngươi càng thêm hồ đồ. Đó có phải là một sự hồ đồ của ánh dương mùa xuân chăng?

"Đào chi yểu yểu" và "chi tử vu quy" cũng có thể nói là không có quan hệ gì. Ca dao có tiếng kéo dài ban đầu là một tiếng "A!" ngân rất cao rất xa, mà chẳng có chút ý nghĩa chữ nghĩa nào, chỉ là một tiếng phát ra, có một thế giới sắp bắt đầu. "Đào chi yểu yểu, chước chước kỳ hoa," cũng có ý nghĩa tương đương với tiếng phát ra, chỉ là đã có ngữ nghĩa rồi, có thể gọi là phát ý.

Nhưng tiếng phát ra và ý phát ra đều không quy định nội dung của phần sau, giống như gió thổi hoa nở, đây chính là Hứng. Nó có thể không quy định nội dung hoa nở, không phải là ví dụ, cũng chẳng phải ám chỉ, văn bản vẫn hoàn toàn là ẩn số, mà chỉ là một sự khởi đầu. Một sự khởi đầu không dính dáng gì đến văn bản.

Tiếng phát ra đó là hứng ở gió, mà ý phát ra thì chính là hứng ở chốn giữa gió và hoa, nhưng đều không phải là nói đến hoa. Trong đồng dao và dân ca Trung Quốc có rất nhiều câu mở đầu như thế này. Văn hay đều phải như thế này. Chẳng những câu khởi đầu, cho dù là viết đến đoạn giữa cũng tùy chỗ có những câu thoạt nhìn không dính dáng xuất hiện, bài văn liền có phong thái uyển chuyển khác lạ.

Điều này thông với đạo lý làm người, cũng thông với đạo lý của tất cả mọi việc học hành. Nếu văn chương và khoa học đều chỉ là sự ghi chép hiện tượng, cuộc đời con người đều có thể được môn học tình báo xử lý, từ đầu đến cuối chỉ là một quyển sách nói thẳng vào vấn đề chính, không có lấy một câu chữ không liên quan, một xã hội mất hứng thú như thế, nếu không có "tiền vệ" để làm vật thay thế, thì biết tính sao đây?

Cùng chị họ và anh trai đi nghe âm nhạc tiền vệ của Italy, càng là tác phẩm mới càng kỳ cục quái dị, nằm ngoài dự đoán. Trên đường đi chung ngồi taxi bàn luận về chuyện này, chị họ bỗng nói: "Lời nói của Triệu Châu nhà cậu giống y như tiền vệ, khiến người ta khó hiểu. Nếu như các hòa thượng Thiền tông mà xuất hiện, thì mấy tên nhóc tiền vệ đều phải mời ông ấy đến để dẫn đầu rồi." Nói xong, cả ba người đều bật cười.

Những thứ tốt nhất trên đời thường hay giống với những thứ tồi tệ nhất. Thiền tông và tiền vệ, một bên là vô tâm, một bên là cố ý; lời của Triệu Châu là để chơi đùa, còn tiền vệ là sống đã nhàm chán, nên cố tình tạo ra vẻ thú vị.

Thiền tông và tiền vệ, hai bên hoàn toàn là chất khác biệt, tăng sĩ Thiền tông ngược lại giống trẻ con, là đứa bé trai một tuổi rưỡi đến hai tuổi. Phật không hề có khí chất trẻ con, khí chất trẻ con của Thiền tông mang màu sắc của Hoàng Lão. Mà Phật thì giống như người mười lăm mười sáu tuổi chững chạc đàng hoàng.

Hãy xem Thiền sư Tuyết Đậu tụng về tắc này:

Trấn Châu xuất đại la bô,

Thiên hạ nạp tăng thủ tắc.

Chỉ tri tự cổ tự kim,

Tranh biện hộc bạch ô hắc.

Tặc tặc!

Nạp tăng tẫn khổng tằng niêm đắc.

Cách đáp của Hứng chính là cơ. Người xưa nói kẻ trộm được cơ tạo hóa của trời đất gọi là kẻ trộm. Người ta không từ chữ cơ đó để lĩnh hội, lại đi bàn luận và khảo chứng chuyện củ cải lớn, Triệu Châu chỉ đứng một bên cười thầm, cảm thấy rất thú vị. Ông ấy thật là xấu tính ghê!

Mà đám trâu ngốc kia lại thực sự đến cả lỗ mũi cũng bị ông ấy xỏ chặt lại, xem xong khiến người ta tức đến phì cười.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.