Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Chín Mươi Lăm: Trường Khánh Như Lai Không Có Hai Loại Ngữ

❊ ❊ ❊

Cử: Thiền sư Huệ Lăng ở chùa Trường Khánh, Phúc Châu có khi nói: "Thà nói A-la-hán có ba độc, còn hơn nói Như Lai có hai loại ngữ". Không phải nói Như Lai không có ngữ, chỉ là không có hai loại ngữ. Bảo Phúc hỏi: "Thế nào là ngữ của Như Lai?". Trường Khánh đáp: "Người điếc sao được nghe". Bảo Phúc nói: "Biết thừa ông đang nói ở đầu thứ hai". Trường Khánh hỏi lại: "Thế nào là ngữ của Như Lai?". Bảo Phúc nói: "Đi uống trà đi".

Trường Khánh và Bảo Phúc là sư huynh đệ, đều ở dưới môn hạ Tuyết Phong. Hai người nói chuyện, có thể ví như đang tranh cao thấp, người này nói thế này, người kia tất sẽ lật lại. Thường thì cả hai đều đúng, bởi lẽ phàm lời nói đều có thể lật lại được. Khổng Tử là bậc đại thánh nhân, cũng từng nói "Lời trước chỉ là đùa thôi", nội dung lời nói hóa ra không bằng cái phong thái của người lúc nói lời đó.

Trường Khánh nói Như Lai không có hai loại ngữ, Mạnh Tử, Trang Tử cũng từng nói, trăm đời sau có thánh nhân xuất thế, tất sẽ không đổi lời ta. Mặc dù vậy, phương pháp biểu đạt của lời nói vẫn có thể có mấy loại. Cho nên Bảo Phúc cố tình làm khó ông: Thế nào là ngữ của Phật? Trường Khánh nếu nói ra, tức là đã có cá tính của Trường Khánh ở trong đó, là Như Lai có hai loại ngữ rồi. Như vậy chẳng phải Trường Khánh đã thua Bảo Phúc rồi sao. Cho nên Trường Khánh không nói, mà chỉ bảo rằng người điếc sao được nghe.

Nói "Người điếc sao được nghe" cũng là đúng. Nhưng câu này lại có thể lật lại một lần nữa. Mạnh Tử nói người người đều có thể làm Nghiêu Thuấn, cùng với việc Phật độ chúng sinh, đều lấy tiền đề là thiên hạ không có người điếc. Có người điếc là ngoại lệ. Cách mạng chủ trương tiên tri tiên giác giác hậu tri hậu giác, tuy cũng có bất tri bất giác, nhưng đó là ngoại lệ. Cho nên Bảo Phúc đánh giá Trường Khánh không biết cách hướng về cái đầu thứ nhất để giải thích ngữ của Như Lai.

Thế là Trường Khánh phản vấn: "Vậy thì thế nào là ngữ của Như Lai?". Bảo Phúc nói: "Đi uống trà đi". Ngữ của Như Lai chỉ có thể nói bằng cách không phải là ngữ của Như Lai. Núi sông đại địa đều là cảnh giới của Phật, tiếng cỏ cây côn trùng chim chóc gió nước, từng thứ từng thứ đều là tiếng của Như Lai. Bảo Phúc và Trường Khánh hai người đều ở trong cảnh giới của Phật, chỉ nghe một người nói "Đi uống trà đi", đây không phải là ngữ của Như Lai thì còn là gì nữa?

Thế nhưng Thiền sư Tuyết Đậu lại thêm một tầng bình luận kịch liệt trên cuộc đối thoại của hai người này. Ngài làm tụng rằng:

Đầu chi thứ nhất thứ hai, Ngọa Long không soi nước tĩnh.

Không nơi có trăng sóng trong, có nơi không gió sóng dậy.

Lăng thiền khách, Lăng thiền khách, tháng ba Vũ Môn bị điểm ngạch.

(Tạm dịch: Đầu này thứ nhất thứ hai, Ngọa Long không soi mặt nước tĩnh lặng. Không nơi có trăng, sóng trong vắt; có nơi không gió, sóng vẫn cuộn trào. Lăng thiền khách, Lăng thiền khách, tháng ba vượt Vũ Môn mà bị chạm trán.)

Cái gì mà đầu thứ nhất, đầu thứ hai, Bảo Phúc và Trường Khánh đều không biết ngữ của Như Lai chính là hành động. Ngươi xem bóng trăng trong đầm sâu sáng tỏ, có biết dưới đầm có rồng hay không? Ngữ của Như Lai giống như bóng rồng uốn lượn bơi lội trong nước sâu, không gió cũng nổi sóng, nơi không có việc cũng gây chuyện thị phi. Hiền nhân nói: "Người đừng soi vào nước chảy, mà hãy soi vào nước tĩnh", nhưng rồng lại soi vào sóng dữ. Anh hùng chính là tự soi bóng mình trong tấm gương của thời đại loạn lạc này.

Nói như vậy, thì câu "Đi uống trà đi" của Bảo Phúc cũng hàm chứa phong lôi, mà của Trường Khánh xem ra đã thua một nước rồi. Lời đàm đạo của hai người Trường Khánh và Bảo Phúc vốn không phải là chuyện thắng thua, thế nhưng giống như hai cô gái chơi trò đấu cỏ, phân ra thắng bại cũng là một niềm vui.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.