Thiền Thị Nhất Chi Hoa

Lượt đọc: 625 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tắc Thứ Năm: Tuyết Phong Trát Cả Đại Địa Lại

❊ ❊ ❊

Nắng sớm đầu hạ chiếu qua ô cửa sổ bằng vải thưa che một nửa lá khoai môn, ngồi đọc đoạn thùy thị mở đầu của Bích Nhâm Lục, chỉ thấy giống như nghe tiếng roi da của kẻ dắt lạc đà vút một tiếng, "bốp" một cái giáng thẳng vào bầu không khí sa mạc ngoài cửa ải, tiếng kêu triệt để và sắc nhọn ấy, không thể đem dời lên tờ bản thảo trên bàn làm việc trong phòng được. Thế nhưng một đoạn thùy thị ở đây thì không thể không chép lại:

Thùy thị rằng: Đại phàm phò trợ tôn giáo, tất phải là bậc anh linh, có thủ đoạn giết người không chớp mắt, mới có thể lập địa thành Phật. Cho nên chiếu dụng đồng thời, cuộn mở cùng xướng, lý sự không hai, quyền thực song hành, buông qua một nét, dựng cửa nghĩa thứ hai, thẳng tay cắt đứt dây dưa. Kẻ hậu học sơ cơ, khó lòng bấu víu. Hôm qua thế nào, sự bất đắc dĩ; hôm nay lại thế nào, tội lỗi tày trời. Nếu là bậc mắt sáng, một chút không gạt được họ. Hoặc như chưa được, phơi thân nơi miệng hổ, ắt mất mạng bỏ đời, hãy thử đưa ra xem.

Lời thùy thị đại khái là như thế, đọc xong sẽ cảm thấy vị hòa thượng này quá mức bất nhân.

Thế nhưng người xưa trung thần thường bị gian thần hại, người hiền đa số bị kẻ ác lừa, cũng cần phải hiểu cái sự "không nhân thiện" mới tốt. Tiểu thuyết cũ viết chuyện đánh trận và tỷ thí lôi đài, thường nói kẻ đến không thiện, người thiện không đến. Nhưng cái lý lẽ này ngặt nỗi kẻ học làm thánh hiền lại không hiểu được. Họ không hiểu học vấn của thánh hiền vốn dĩ rất gai góc, mạnh mẽ. Cũng không phải nói đối phó với cái ác thì phải cứng rắn, mà là thiện và ác đều nằm ở ranh giới, tự nhiên có phong mang. Thiện nằm ở ranh giới của ác, cho nên tiểu nhân biến lời thiện thành lời phù phiếm, còn người quân tử thì có thể dùng cả lời ác để biến thành lời thiện. Thiền tăng lại thích nói "lời rơi cỏ", mà các vị chân mệnh thiên tử từ xưa quả nhiên đa số đều xuất thân từ chốn thảo khấu trộm cướp, như Hán Cao Tổ Lưu Bang ở Tây Hán và Lưu Tú ở Đông Hán. Bọn hào kiệt giúp Đường Thái Tông Lý Thế Dân đánh thiên hạ lại càng phần lớn xuất thân từ chốn cỏ cây. Giang sơn học vấn cũng là như thế. Trong Trang Tử có chuyện Diệp Công thích rồng, ngày đêm muốn được nhìn thấy, đến khi rồng thật giáng xuống sân nhà, sấm chớp đùng đùng, mưa to làm trôi cả ngói nhà, khiến hắn sợ đến mức trốn xuống gầm giường không dám ra ngoài. Lời kết của các vị thiền sư, cũng thường khiến cho học giả và người thiện kinh hồn bạt vía giống như vậy.

Đưa ra: Tuyết Phong thị chúng rằng: Trát cả đại địa lại, to bằng hạt kê, ném thẳng về phía trước. Thùng sơn không hiểu, đánh trống mời mọi người cùng xem.

Câu nói "đại địa" này có thể đưa ra đủ loại bàn luận. Có người nói túm đại địa to bằng hạt kê, giống như lời Trang Tử nói Thái Sư nhỏ như lông thu, ý tứ tề vật bình đẳng. Có người nói túm đại địa ném trước mặt, chính là vạn vật hiện tiền, Phật pháp hiện tiền. Lại có người nói ngươi ném đại địa qua lại, thân thể ngươi lại ở chỗ nào?... Bàn luận đủ điều là thế. Thế nhưng nghe Viên Ngộ thiền sư nói: Lời người xưa dẫu là vậy, ý không phải vậy, ông ấy không phải vì những lời bàn luận này của các ngươi, điều này lại khiến người ta ngẩn ngơ hụt hẫng.

Hóa ra câu nói trát đại địa của Tuyết Phong thiền sư cũng chỉ là một lời khởi ý. Giống như lối "khởi" trong Kinh Thi mà thôi. Cho nên Tuyết Phong thiền sư lại nói: Đã là mọi người đều không hiểu, vậy các ngươi hãy mau ra đánh trống làm việc đi. Cốc! Cốc! Cốc! Trống lớn trong chùa vang lên, các hòa thượng cùng các tín chủ đến chùa thắp hương đều tề tựu ra khoảng sân trống trong viện làm việc, thế là mọi người cùng đất đai cỏ cây ánh dương quang trước miếu đều vui mừng, nan đề ban nãy dường như gió thổi không dấu vết.

Tuyết Đậu thiền sư tụng rằng:

Đầu trâu chìm, đầu ngựa quay về, trong gương Tào Khê sạch bóng trần. Đánh trống nhìn xem ngươi chẳng thấy, trăm hoa xuân nở vì ai khai?

Bài tụng này có vẻ bao hàm hai tầng ý nghĩa chính và phản, nhìn kỹ lại thì thực ra cũng chỉ có một tầng ý nghĩa. Bài tụng này chính là đưa ra một sự giải thích mới cho thuyết "vạn pháp duy thức" mà pháp sư Huyền Trang từng đề ra.

Ba câu đầu ý chỉ vũ trụ đông trồi tây lặn, nam nổi bắc chìm, đều nằm trong thức ngộ của ta, tựa như gương sáng lặng lẽ không động. Hai câu sau ý nói, nhưng không thể hiểu lầm vũ trụ là chủ quan, chỉ vì có thức mà sinh ra. Ngươi dẫu không thấy, nhưng mùa xuân đến trăm hoa vẫn cứ nở. Chỗ này là nằm trong thức? Hay không nằm trong thức? Dùng lời kinh điển thì vô cùng khó giải thích cho vừa lòng người, nhưng có thể dùng thơ để giải thích. Hoa tân di trong thơ Vương Duy:

Khe vắng bóng người lặng ngắt, lững thững tự nở tự tàn

Đọc lên khiến người ta cảm thấy không có gì là không đủ, không có vấn đề chủ quan hay khách quan.

Không nhớ là vị thiền sư nào đời Tống hay đời Minh từng nói, ông ấy nói "Hỏi lời Phật phải giống như nghe lời oan gia". Vũ trụ đều là tình sự, xuân quang lộ tẩy chính là kinh luân. Khúc hát Khảo Hồng trong Tây Sương Ký:

Phu nhân người muốn thôi thì hãy cứ thôi,

Ở giữa hà tất phải nhọc công truy cứu?

Cho nên Tuyết Phong thiền sư không bảo người ta nhất định phải truy cứu đến cùng một câu nói, mà bảo mọi người cùng ra đánh trống làm việc, nếu gặp đầu hạ, thì nên là lúc mọi người xuống đồng cấy lúa. Trong tiếng trống này có cảnh "khe vắng bóng người lặng ngắt, lững thững tự nở tự tàn" của hoa tân di.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.