Cử: Thiền sư Vân Môn chỉ vào đại chúng nói: "Cổ Phật với lộ trụ gặp nhau, là cơ thứ mấy?" Tự trả lời: "Núi Nam mây nổi, núi Bắc mưa rơi."
Tắc trước Thiền sư Trí Pháp đáp không đúng câu hỏi, đó là sự không liên tục theo chiều dọc, còn tắc này nêu "Cổ Phật với lộ trụ gặp nhau", thì là sự không phối hợp theo chiều ngang. Quy luật thống nhất giữa tính nhân quả và tính phi nhân quả của tự nhiên, vốn dĩ bao hàm cả chiều dọc lẫn chiều ngang. Con người phải có khả năng đáp không đúng câu hỏi giống như thiên đạo, mà không làm mất đi đạo thống vạn cổ, cho nên Trung Quốc mới có thể có lịch sử năm ngàn năm. Đây là khía cạnh chiều dọc. Lại nói về mối quan hệ chiều ngang, cũng là sự không liên quan gì đến nhau mà vẫn có duyên, đây chính là lý do Trung Quốc có thể có thiên hạ thống nhất.
Kinh Phật Ấn Độ nói duyên vô thường, ảo vọng không thật. Người Trung Quốc dùng chữ "duyên" này, lại thành ra là điều không thể dự đoán trước, cho nên mới mẻ, hơn nữa lại là khẳng định.
Thiền sư Tuyết Đậu tụng rằng:
Núi Nam mây, núi Bắc mưa, bốn bảy hai ba mặt nhìn nhau. (Chú: Tây Thiên mười tám vị tổ sư và Đông Thổ sáu vị tổ sư). Trong nước Tân La từng lên tòa, trong nước Đại Đường chưa đánh trống. Khổ trong vui, vui trong khổ, ai bảo vàng ròng như phân đất.
Đây đều là nói về sự liên quan có vẻ như có, có vẻ như không trong không gian. Nếu xét theo quan hệ xã hội thì là phối hợp sai lệch, còn nếu xét theo tâm giao thì là sự phối hợp đương nhiên. Chỉ có điều Thiền tông không dùng "duyên" để giải thích, vì nó chưa thoát khỏi quan niệm về chữ duyên của Phật giáo, nếu không thì còn có thể nói hay hơn nữa.
Âm nhạc xây dựng trên âm hòa hợp, mà âm nhạc Trung Quốc giỏi dùng âm phi hòa hợp, đây là việc không hợp trong mối quan hệ giữa các âm giai, tuy nhiên âm sở dĩ là âm chính là "tức", âm phi hòa hợp là hòa hợp trên "tức" của âm giai. Sư Khoáng nghe tiếng chuông hòa hay không hòa, không phải nghe ở mối quan hệ của âm giai, mà là nghe trên "tức" của âm giai đó.
Trật tự của tự nhiên đều dựa vào sự co duỗi của "tức", mối quan hệ vật lý là thứ sinh ra theo sau, là kết quả chứ không phải nguyên nhân. Cho nên chương pháp trong văn chương Trung Quốc, tạo hình của khí vật, điệu của âm nhạc, đều không câu nệ vào mối quan hệ vật lý đã định sẵn, mà trực tiếp dựa vào cơ biến hóa âm dương của "tức", cho nên có cảnh giới vô cùng, có thể tiêu dao, mà sự biểu hiện của mối quan hệ vật lý trong tạo hình của nó, thì thà rằng là thứ mới sinh ra. Tạo hình tốt, các phần của nó giữa với nhau, thường có thể ví như cổ Phật trong chùa và lộ trụ ngoài sơn môn gặp nhau, giống như là hai bên không liên quan gì đến nhau vậy.