Ngày xửa ngày xưa, có một vị vua sinh hạ được một hoàng tử bé bỏng. Người ta từng tiên tri rằng hoàng tử sẽ bị hươu đâm chết khi tròn mười sáu tuổi, và khi cậu vừa đến tuổi ấy, các thợ săn liền theo vua vào rừng săn bắn. Giữa chốn thâm sơn cùng cốc, hoàng tử bị lạc khỏi đoàn người, rồi bỗng nhiên cậu trông thấy một con hươu đực vô cùng lớn. Cậu muốn bắn nó nhưng mãi không sao bắn trúng. Cậu rượt đuổi con hươu đi mãi, đi mãi cho đến khi ra hẳn ngoài bìa rừng, và rồi đột nhiên, thay vì con hươu, lại xuất hiện một người đàn ông to lớn lực lưỡng đứng đó. Ông ta cất tiếng nói: “Ta bắt được ngươi rồi nhé. Ta đã mòn sáu đôi giày trượt băng bằng thủy tinh vì chạy theo ngươi mà vẫn không tài nào tóm nổi.” Nói đoạn, ông ta bắt hoàng tử đi theo mình, lôi cậu qua một hồ nước lớn để đến một cung điện nguy nga, rồi ép cậu ngồi vào bàn ăn cùng mình một bữa. Khi họ đã dùng xong bữa, nhà vua liền bảo: “Ta có ba cô con gái. Ngươi phải canh chừng cô con gái lớn trong một đêm, từ chín giờ tối cho đến sáu giờ sáng hôm sau. Cứ mỗi lần đồng hồ điểm chuông, ta sẽ tự mình đến gọi, nếu ngươi không lên tiếng đáp lời, sáng mai ngươi sẽ phải chịu tội chết; nhưng nếu ngươi luôn cất tiếng đáp lại, ngươi sẽ được cưới nó làm vợ.”
Khi hai người trẻ tuổi bước vào phòng ngủ, ở đó có một bức tượng bằng đá hình Thánh Christopher. Công chúa bảo bức tượng rằng: “Cha ta sẽ đến vào lúc chín giờ, và cứ mỗi tiếng một giờ cho đến ba giờ sáng; khi người gọi, hãy thay mặt hoàng tử mà đáp lời người.” Bức tượng đá Thánh Christopher liền gật đầu thật nhanh, rồi chậm dần, chậm dần cho đến khi đứng im bất động. Sáng hôm sau, nhà vua bảo chàng hoàng tử: “Ngươi hoàn thành công việc rất tốt, nhưng ta chưa thể gả con gái cho ngươi được. Giờ đây ngươi phải canh gác một đêm bên cạnh cô con gái thứ hai của ta, rồi ta sẽ tự mình suy xem ngươi có được cưới cô con gái lớn hay không. Nhưng ta sẽ tự mình đến vào mỗi giờ, khi ta gọi hãy đáp lời ta; còn nếu ta gọi mà ngươi không phản hồi, máu của ngươi sẽ phải đổ.” Thế là cả hai cùng bước vào phòng ngủ, nơi có một bức tượng đá Thánh Christopher lớn hơn nữa. Công chúa bảo bức tượng: “Nếu cha ta gọi, ngươi hãy đáp lời người.” Bức tượng đá khổng lồ Thánh Christopher ấy lại gật đầu thật nhanh rồi chậm dần, cho đến khi hoàn toàn đứng im. Còn hoàng tử thì nằm dài ngay trước ngưỡng cửa, gối đầu lên tay và ngủ thiếp đi. Sáng hôm sau, nhà vua bảo cậu: “Ngươi làm việc ấy thực sự rất tốt, nhưng ta vẫn chưa thể gả con gái cho ngươi; giờ ngươi phải canh một đêm cạnh cô công chúa út, rồi ta mới suy xét xem ngươi có được cưới người chị thứ hai hay không. Nhưng ta sẽ tự mình đến mỗi giờ, khi ta gọi hãy đáp lời, còn nếu ta gọi mà ngươi không đáp, mạng ngươi sẽ phải đền cho ta.”
Thế là họ lại cùng nhau bước vào phòng ngủ, nơi có một bức tượng đá Thánh Christopher to lớn và cao lớn hơn cả hai bức tượng trước. Công chúa liền dặn: “Khi cha ta gọi, ngươi hãy đáp lời nhé.” Bức tượng đá cao lớn ấy liền gật đầu suốt nửa tiếng đồng hồ, cho đến tận khi cái đầu đứng im trở lại. Hoàng tử nằm dài ngay ngưỡng cửa phòng rồi ngủ thiếp đi. Sáng hôm sau, nhà vua nói: “Quả thật ngươi đã canh gác rất tốt, nhưng ta vẫn chưa thể gả con gái cho ngươi lúc này. Ta có một khu rừng lớn, nếu ngươi chặt sạch nó cho ta từ sáu giờ sáng nay cho đến sáu giờ tối, ta sẽ cân nhắc lại.” Đoạn, vua đưa cho cậu một chiếc rìu bằng thủy tinh, một chiếc nêm bằng thủy tinh và một cái vồ bằng thủy tinh. Khi bước vào trong rừng, cậu liền bắt tay ngay vào việc chặt, nhưng chiếc rìu bỗng gãy đôi. Cậu bèn lấy chiếc nêm, đập một nhát búa vào đó, thế là chiếc nêm liền vụn ra nhỏ và ngắn như cát bụi. Cậu vô cùng hoảng hốt, đinh ninh rằng phen này mình phải chết, liền ngồi sụp xuống và khóc nức nở.
Đến trưa, nhà vua bảo các con: “Một đứa trong số bay phải mang gì đó ra cho cậu ta ăn.” Hai cô chị lớn liền đáp: “Không, tụi con không mang đâu; ai là người mà cậu ta vừa canh gác cùng người đó hãy mang đi.” Thế là cô út bị ép phải đi mang thức ăn cho chàng. Khi bước vào rừng, nàng hỏi chàng dạo này thế nào. “Ôi,” chàng đáp, “tôi đang gặp cơ sự vô cùng tồi tệ.” Nàng bèn bảo chàng hãy lại ăn chút gì đi. “Không,” chàng đáp, “tôi chẳng thể ăn nổi, đằng nào tôi cũng phải chết, nên tôi chẳng thiết ăn uống gì nữa.” Nàngèn cất lời dỗ dành ngọt ngào, nài nỉ chàng thử ăn một chút, thế là chàng đành bước lại ăn đôi chút. Khi chàng đã ăn xong, nàng bảo: “Để em chải tóc cho anh một lát, anh sẽ thấy khá hơn.”
Thế là nàng chải tóc cho chàng, khiến chàng mệt mỏi rồi chìm vào giấc ngủ thiếp đi. Nàng liền lấy chiếc khăn tay, thắt một nút ở đó, đập xuống đất ba lần và cất tiếng gọi: “Hỡi những thợ mỏ đất, hãy hiện ra!” Chỉ trong khoảnh khắc, vô số những người lùn đất nhỏ bé xuất hiện, hỏi rằng công chúa có điều chi sai bảo. Nàng liền truyền lệnh: “Trong vòng ba tiếng nữa, khu rừng lớn này phải được chặt sạch, và toàn bộ gỗ phải được gom thành đống.” Những người lùn đất liền tỏa đi khắp nơi, triệu tập toàn bộ họ hàng đến trợ giúp công việc. Họ bắt tay vào việc ngay lập tức, và khi ba tiếng trôi qua, mọi việc đã hoàn tất. Họ quay lại thưa với công chúa điều đó. Nàng bèn cầm chiếc khăn tay trắng lên và bảo: “Hỡi những thợ mỏ đất, hãy về nhà đi.” Ngay lập tức, tất cả bọn họ đều biến mất. Khi hoàng tử tỉnh giấc, cậu mừng rỡ khôn xiết. Nàng dặn dò: “Hãy về nhà khi đồng hồ điểm sáu giờ.” Chàng làm theo lời nàng dặn, và khi về đến nơi, nhà vua liền hỏi: “Ngươi đã dọn sạch khu rừng rồi chứ?” “Vâng,” hoàng tử đáp. Khi họ đang ngồi vào bàn ăn, nhà vua lại nói: “Ta vẫn chưa thể gả con gái cho ngươi được, ngươi phải làm thêm một việc nữa vì nàng.” Chàng liền hỏi đó là việc gì. Nhà vua đáp: “Ta có một cái ao cá lớn. Ngày mai ngươi phải ra đó tát sạch bùn cho đến khi mặt nước trong veo như gương, rồi thả đầy đủ mọi loài cá vào đó.” Sáng hôm sau, nhà vua đưa cho cậu một cái xẻng bằng thủy tinh và bảo: “Ao cá phải được làm xong trước sáu giờ.” Chàng liền lên đường, và khi tới nơi, cậu cắm cái xẻng xuống bùn thì nó gãy đôi, cậu lại cắm cuốc xuống bùn và nó cũng gãy nát. Chàng vô cùng chán nản. Đến trưa, cô con gái út mang thức ăn đến cho chàng và hỏi tình hình ra sao. Hoàng tử bèn than thở rằng mọi chuyện đều tồi tệ và cậu chắc chắn sẽ phải mất đầu. “Dụng cụ của tôi lại gãy nát cả rồi.” “Ôi,” nàng bảo, “anh hãy mau lại ăn chút gì đi, rồi tâm trạng sẽ khá hơn.” “Không,” chàng đáp, “anh không tài nào ăn nổi, anh đang đau khổ lắm rồi!” Nàngèn dùng những lời lẽ ngọt ngào khuyên lơn cho đến khi chàng chịu bước lại ăn một chút. Sau đó, nàng lại chải tóc cho chàng và chàng chìm vào giấc ngủ. Một lần nữa, nàng lấy chiếc khăn tay, thắt nút lại, đập mạnh xuống đất ba lần và gọi: “Hỡi những thợ mỏ đất, hãy hiện ra!” Ngay lập tức, vô số người lùn đất nhỏ bé xuất hiện hỏi nàng muốn điều chi, và nàng truyền lệnh rằng trong vòng ba tiếng, ao cá phải được dọn sạch trơn, nước trong vắt đến mức người ta có thể soi bóng mình dưới đó, và phải thả đủ mọi loài cá xuống. Những người lùn đất liền đi gọi tất cả họ hàng đến giúp, và chỉ trong hai tiếng, công việc đã hoàn thành. Họ quay lại thưa với nàng: “Chúng tôi đã làm đúng theo lệnh người.” Công chúa cầm chiếc khăn tay, đập ba lần xuống đất và ra lệnh: “Hỡi những thợ mỏ đất, hãy về nhà đi.” Thế là tất cả bọn họ đều biến mất.
Khi hoàng tử tỉnh giấc, ao cá đã được dọn sạch sẽ. Công chúa bèn ra về, dặn chàng đúng sáu giờ hãy vào nhà. Khi chàng bước vào nhà, nhà vua hỏi: “Ngươi đã làm xong ao cá chưa?” “Vâng,” hoàng tử đáp. Thế là rất tốt.
Khi họ lại ngồi vào bàn ăn, nhà vua nói: “Ngươi quả đã làm xong ao cá, nhưng ta vẫn chưa thể gả con gái cho ngươi; ngươi phải làm thêm một việc nữa.” “Vậy đó là việc gì ạ?” hoàng tử hỏi. Nhà vua bảo ngài có một quả núi lớn, trên đó chẳng mọc gì ngoài gai góc và chúng phải được chặt sạch hết, rồi trên đỉnh núi ấy, chàng thanh niên phải xây lên một lâu đài thật kiên cố, vững chãi nhất có thể tưởng tượng được, đồng thời toàn bộ đồ đạc, vật dụng của một lâu đài phải được trang hoàng đầy đủ bên trong. Sáng hôm sau khi thức dậy, nhà vua đưa cho chàng một chiếc rìu thủy tinh và một cái khoan thủy tinh, yêu cầu mọi việc phải hoàn thành trước sáu giờ. Khi chàng vừa chặt nhát rìu đầu tiên vào bụi gai, lưỡi rìu liền gãy vụn ngắn ngủi, mảnh văng tung tóe khắp nơi, và cái khoan cũng chẳng dùng được việc gì. Chàng vô cùng khốn khổ, ngóng chờ người thương đến cứu giúp trong cơn hoạn ngạnh. Đến giữa trưa, nàng đã tới và mang cho chàng chút thức ăn. Chàng ra đón, kể lể mọi chuyện, ăn chút thức ăn, để nàng chải tóc rồi chìm vào giấc ngủ. Nàng lại dùng chiếc khăn thắt nút đập xuống đất và gọi: “Hỡi những thợ mỏ đất, hãy hiện ra!” Lại vô số người lùn đất xuất hiện hỏi nàng muốn điều gì. Nàng liền ra lệnh: “Trong vòng ba tiếng, toàn bộ bụi gai phải được chặt sạch, và trên đỉnh núi phải xây dựng một lâu đài kiên cố bậc nhất, đồng thời mọi vật dụng của lâu đài phải được bày biện bên trong.” Bọn họ đi ngay, gọi họ hàng đến giúp và khi thời gian vừa đến, mọi thứ đã sẵn sàng. Họ đến thưa với công chúa, nàng liền lấy chiếc khăn tay đập xuống đất ba lần và bảo: “Hỡi những thợ mỏ đất, hãy về nhà đi,” thế là tất cả biến mất. Khi hoàng tử tỉnh giấc và chứng kiến mọi việc đã hoàn thành, cậu vui sướng như chim trời bay lượn.
Khi đồng hồ điểm sáu giờ, họ cùng nhau về nhà. Nhà vua liền hỏi: “Lâu đài đã sẵn sàng chưa?” “Vâng,” hoàng tử đáp. Khi ngồi vào bàn ăn, nhà vua phán: “Ta không thể gả con gái út cho ngươi cho đến khi hai cô chị lớn được gả chồng.” Hoàng tử và công chúa nghe vậy vô cùng sầu muộn, và hoàng tử hoàn toàn túng quẫn không biết phải tính sao. Nhưng rồi vào ban đêm, cậu đã đến tìm công chúa và cùng nàng trốn chạy. Khi họ đi được một quãng, công chúa ngoái đầu nhìn lại và thấy cha mình đang đuổi theo sát phía sau. “Ôi,” nàng thốt lên, “chúng ta phải làm sao đây? Cha ta đang ở phía sau và sẽ bắt chúng ta về mất. Em sẽ biến anh thành một bụi gai, còn em biến thành một bông hồng, và em sẽ ẩn mình ở chính giữa khóm bụi ấy.” Khi nhà vua đến nơi, chỉ thấy một bụi gai có một bông hồng mọc trên đó, ông toan với tay ngắt bông hồng thì gai liền đâm vào ngón tay khiến ông đập tay đau đớn và đành quay về nhà. Vợ ông hỏi tại sao không đưa được con gái về cùng, ông bèn đáp rằng ông suýt đuổi kịp nó, nhưng bỗng chốc lại mất hút tăm tích, chỉ thấy ở chỗ đó mọc lên một bụi gai duy nhất một bông hồng.
Hoàng hậu liền nói: “Nếu ông chịu hái bông hồng ấy thì bụi gai đã phải đi theo rồi.” Thế là ông ta lại quay lại để hái bông hồng, nhưng trong lúc đó hai người kia đã chạy xa tít tắp ra đồng bằng, và nhà vua lại bám theo sau. Nàng công chúa lại ngoái nhìn thấy cha đang đến gần, liền bảo: “Ôi, giờ chúng ta phải làm sao đây? Em sẽ lập tức biến anh thành một ngôi nhà thờ còn em thành một vị linh mục, em sẽ đứng lên bục giảng đạo.” Khi nhà vua đến nơi, chỉ thấy một ngôi nhà thờ, và trên bục giảng có một vị linh mục đang giảng đạo. Thế là ông đứng nghe bài giảng rồi lại lủi thủi quay về nhà.
Hoàng hậu lại hỏi tại sao không đem con gái về, ông đáp: “Thôi đi, ta chạy theo nó dài cổ, vừa tưởng sắp bắt kịp thì lại thấy một ngôi nhà thờ ở đó và một vị linh mục đang giảng kinh trên bục.” Vợ ông mắng: “Lẽ ra ông phải bắt luôn cả vị linh mục chứ, thế thì nhà thờ tự khắc sẽ theo về. Cử ông chẳng được việc gì, ta phải tự thân đi mới được.” Sau khi đi bộ một lúc và nhìn thấy bóng hai người ở đằng xa, công chúa liền ngoái lại thấy mẹ mình đang tới, bèn bảo: “Phen này chúng ta tiêu rồi, mẹ ta tự thân đến đây: Em sẽ lập tức biến anh thành một cái ao cá và em thành một con cá.”
Khi người mẹ đến nơi, trước mặt bà là một cái ao cá lớn, và giữa lòng hồ một con cá đang quẫy đạp, ngoi đầu lên mặt nước vui vẻ tung tăng. Bà muốn bắt con cá ấy nhưng không sao bắt được. Bà vô cùng tức giận, liền uống cạn cả cái ao để bắt cho bằng được con cá, nhưng nước ao khiến bà đau bụng dữ dội đến mức phải nôn thốc nôn tháo, phun toàn bộ nước ao ra ngoài. Lúc bấy giờ bà đành kêu lên: “Ta thấy rõ ràng chẳng làm gì được nữa rồi,” và gọi hai người quay về. Thế là công chúa quay lại, hoàng hậu trao cho con gái ba hạt óc chó và dặn: “Dùng những thứ này con có thể tự cứu mình khi gặp cơn hoạn nạn hiểm nghèo nhất.” Thế là hai người trẻ tuổi lại tiếp tục lên đường cùng nhau. Sau khi đi bộ trọn mười dặm, họ đã đến được lâu đài nơi hoàng tử sinh ra, nằm sát bên một ngôi làng. Khi tới nơi, hoàng tử bảo: “Em hãy ở lại đây, người thương của xe, anh sẽ vào lâu đài trước rồi sẽ quay lại đón em bằng xe ngựa và đoàn tùng giá.”
Khi về đến lâu đài, mọi người vô cùng mừng rỡ vì hoàng tử đã bình an trở lại, và cậu thông báo với họ rằng mình đã có một vị hôn thê đang ở trong làng, mọi người phải chuẩn bị xe ngựa đi đón nàng. Thế là họ lập tức thắng ngựa vào xe, nhiều người hầu trèo lên ngồi xung quanh xe. Lúc hoàng tử chuẩn bị bước lên xe, mẹ cậu bước đến trao cho cậu một nụ hôn, thế là cậu quên sạch sành sanh mọi chuyện đã xảy ra cũng như việc mình đang định làm. Ngay lập tức, hoàng hậu ra lệnh tháo ngựa khỏi xe và tất cả lại quay vào trong nhà. Còn nàng công chúa ngồi ngóng đợi trong làng hết ngày này sang ngày khác, đinh ninh rằng chàng sẽ đến đón mình, nhưng chẳng có ai đến cả. Nàng đành đến làm thuê tại cối xay gió thuộc quyền sở hữu của lâu đài, mỗi buổi chiều đều phải ngồi bên bờ ao để cọ rửa những chiếc thùng gỗ.
Rồi một ngày nọ, hoàng hậu đi bộ từ lâu đài ra dạo chơi bên bờ ao, trông thấy thiếu nữ phổng phao xinh xắn đang ngồi đó liền thốt lên: “Cô gái này vừa vạm vỡ lại xinh xắn làm sao! Ta rất ưng ý!” Thế là bà và tất cả tùy tùng cùng ngắm nhìn người thiếu nữ, nhưng chẳng ai nhận ra nàng là ai. Cứ thế, một khoảng thời gian dài trôi qua trong lúc người thiếu nữ vẫn trung thực và tận tụy phục vụ người chủ cối xay. Trong khoảng thời gian ấy, hoàng hậu đã tìm cho con trai mình một người vợ vốn đến từ một vùng đất tận đẩu tận đâu trên thế giới. Khi cô dâu xuất hiện, lễ cưới sẽ được tổ chức ngay lập tức. Đông đảo người dân chen chúc kéo đến, ai nấy đều muốn tận mắt chứng kiến mọi thứ. Nàng bèn xin phép chủ cối xay cho mình được đến xem. Chủ cối xay liền bảo: “Được chứ, cứ đi đi con.” Khi chuẩn bị đi, nàng mở một trong ba hạt óc chó ra, bên trong có chứa một bộ xiêm y vô cùng lộng lẫy. Nàng mặc nó lên người, bước vào nhà thờ và đứng sát bên bệ thờ. Bỗng nhiên cô dâu chú rể bước vào, an tọa trước bệ thờ, và khi vị linh mục chuẩn bị ban phép lành, cô dâu ngoái đầu nhìn ngang và trông thấy người thiếu nữ đang đứng đó. Nàng ta liền đứng phắt dậy tuyên bố sẽ không chịu làm lễ cưới cho đến khi có được một bộ trang phục đẹp lộng lẫy như người phụ nữ kia. Thế là họ lại quay về nhà, sai người sang hỏi mua lại bộ xiêm y ấy. Nàng không bán, nhưng ngỏ ý rằng cô dâu có thể kiếm được nó. Cô dâu liền hỏi phải làm thế nào. Thiếu nữ đáp rằng nếu được phép ngủ một đêm trước cửa phòng hoàng tử, cô dâu sẽ có được thứ mình muốn. Nghe vậy, cô dâu liền đồng ý. Tuy nhiên, bọn gia nhân đã được lệnh cho hoàng tử uống thuốc ngủ, và đêm ấy người thiếu nữ nằm bẹp dưới ngưỡng cửa, khóc than rấm rứt suốt đêm dài. Nàng nhắc lại chuyện mình từng chặt rừng cho chàng, tát ao cá cho chàng, xây lâu đài cho chàng, từng biến chàng thành bụi gai, rồi thành nhà thờ, và cuối cùng thành ao cá, thế mà chàng lại quên nàng nhanh đến thế. Hoàng tử không nghe thấy một lời nào, nhưng đám gia nhân thức giấc đã nghe thấy hết mà chẳng hiểu đầu đuôi ra sao. Sáng hôm sau, khi tất cả đã thức dậy, cô dâu mặc bộ xiêm y ấy lên rồi cùng chú rể đến nhà thờ. Trong lúc đó, thiếu nữ mở hạt óc chó thứ hai ra, bên trong lại có một bộ trang phục còn lộng lẫy hơn nữa. Nàng mặc vào, đến đứng cạnh bệ thờ trong nhà thờ, và mọi chuyện diễn ra y hệt như lần trước. Đêm hôm ấy, nàng lại nằm suốt đêm trước ngưỡng cửa dẫn vào phòng ngủ của hoàng tử, và người gia nhân một lần nữa được lệnh chuốc thuốc ngủ cho chàng. Tuy nhiên, tên gia nhân lại mang cho chàng một thứ thuốc giữ cho tỉnh táo, thế là hoàng tử đi ngủ và cô gái nhà cối xay lại khóc than thảm thiết ngoài ngưỡng cửa như trước, kể lể tất cả những gì nàng đã làm. Lần này hoàng tử nghe thấy hết, lòng quặn thắt đau đớn, và mọi ký ức quá khứ ùa về trong tâm trí. Cầu muốn chạy ra với nàng nhưng cửa phòng đã bị mẹ khóa chặt. Sáng hôm sau, chàng lập tức chạy đến bên người thương, kể cho nàng nghe mọi chuyện đã xảy ra và cầu xin nàng đừng giận vì sự đãng trí của mình. Lúc bấy giờ, công chúa mở hạt óc chó thứ ba, bên trong là một bộ trang phục còn tuyệt mỹ hơn bội phần. Nàng mặc nó vào rồi cùng chú rể bước vào nhà thờ trong tiếng reo hò của đông đảo trẻ em mang hoa đến tặng, trao những dải lụa rực rỡ để quấn quanh chân họ. Họ được vị linh mục ban phép lành và tổ chức một lễ cưới linh đình vui tươi. Còn người mẹ gian dối cùng cô dâu kẻ giả mạo thì buộc phải cuốn gói cút đi. Và cái miệng của kẻ vừa kể câu chuyện này nay vẫn còn đang ấm nồng.
