Ngày xửa ngày xưa, có một anh lính trẻ nhập ngũ, chiến đấu vô cùng dũng cảm và luôn xông pha đầu sóng ngọn gió mỗi khi đạn bay như mưa. Chừng nào chiến tranh còn kéo dài thì mọi chuyện vẫn tốt đẹp, nhưng khi hòa bình lập lại, anh liền bị cho xuất ngũ, và viên đại đội trưởng bảo anh muốn đi đâu thì đi. Cha mẹ đều đã qua đời, nhà cửa cũng chẳng còn, anh bèn tìm đến các anh em ruột để nương nhờ và xin ở lại cho đến khi chiến tranh bùng nổ trở lại. Thế nhưng, những người anh em của anh lại là kẻ cạn tình cạn nghĩa, họ bảo: “Chúng ta biết làm gì với cậu đây? Cậu chẳng có tích sự gì đối với chúng ta cả; hãy tự đi mà kiếm sống lấy.” Anh lính chẳng còn gì ngoài khẩu súng trên vai, đành vác nó lên và bước ra chốn giang hồ. Anh đi đến một vùng hoang mạc rộng lớn, nơi chẳng có gì ngoài một vòng tròn cây cối mọc quây quần; anh buồn bã ngồi xuống dưới tán cây ấy và bắt đầu ngẫm nghĩ về số phận của mình. “Mình chẳng có đồng xu dẻ rách nào,” anh thầm nghĩ, “chẳng học được nghề gì ngoài nghề đánh trận, và giờ đây khi người ta đã lập lại hòa bình thì họ chẳng cần đến mình nữa; xem ra ta cầm chắc cái chết đói mất thôi.” Bỗng nhiên anh nghe thấy tiếng xột xoạt, và khi quay đầu nhìn lại, một kẻ lạ mặt đang đứng trước mặt mình, khoác chiếc áo màu xanh lá cây trông vô cùng bệ vệ, nhưng lại có một bàn chân chẻ gớm ghiếc.
“Ta biết ngươi đang cần gì rồi,” kẻ đó lên tiếng; “ngươi sẽ có vàng bạc và của cải, muốn tiêu xài bao nhiêu tùy thích, nhưng trước hết ta phải biết ngươi có gan dạ hay không, để ta không phí tiền vô ích.” “Một người lính mà lại sợ hãi ư — hai điều đó làm sao đi chung với nhau được?” anh đáp; “ngươi cứ việc thử tài ta đi.” “Vậy thì tốt lắm,” kẻ lạ mặt đáp, “hãy nhìn ra sau lưng ngươi kìa.” Anh lính quay người lại và thấy một con gấu lớn đang lầm lì tiến về phía mình. “Ồ ho!” anh lính kêu lên, “để ta cù cái mũi cho ngươi một phen, để ngươi sớm mất đi cái hứng gầm gừ,” nói đoạn anh giương súng nhắm thẳng vào con gấu và bắn một phát xuyên qua mõm; nó ngã vật xuống đất và không mầy cựa gì nữa. “Ta thấy rõ ràng là,” kẻ lạ mặt nói, “ngươi không hề thiếu dũng khí, nhưng hãy còn một điều kiện nữa mà ngươi phải thực hiện.” “Nếu nó không làm hại đến linh hồn ta,” anh lính đáp, vì anh thừa biết kẻ đang đứng cạnh mình là ai. “Còn nếu có, thì ta xin chịu.” “Việc đó tùy ngươi tự lo liệu,” gã áo xanh đáp; “trong bảy năm tới, ngươi không được phép rửa mặt, không được chải râu, chải tóc, không được cắt móng tay, và không được đọc một lời kinh Lạy Cha nào cả. Ta sẽ cho ngươi một chiếc áo khoác và một tấm choàng, trong suốt thời gian này ngươi phải mặc chúng. Nếu ngươi chết trong bảy năm đó, ngươi thuộc về ta; còn nếu ngươi sống sót, ngươi sẽ được tự do, lại còn giàu có cho đến hết cuộc đời.” Anh lính nghĩ đến hoàn cảnh ngặt nghèo của bản thân lúc bấy giờ, và vì đã bao lần đối mặt với cái chết, anh quyết định liều một phen, bèn đồng ý với các điều kiện đó. Quỷ dữ cởi chiếc áo xanh ra, đưa cho anh lính và bảo: “Nếu ngươi mặc chiếc áo này trên người và thọc tay vào túi, ngươi sẽ luôn thấy nó đầy ắp tiền.” Đoạn hắn lột bộ da gấu ra và bảo: “Cái này sẽ là áo choàng và cũng là giường ngủ của ngươi, ngươi sẽ ngủ trên nó, và không được nằm trên chiếc giường nào khác, và vì bộ trang phục này mà ngươi sẽ được gọi là Da Gấu.” Nói xong, quỷ dữ biến mất.
Anh lính mặc áo vào, liền thọc tay vào túi và thấy điều đó quả thực hoàn toàn chính xác. Sau đó anh mặc tấm da gấu lên người và bước ra thế giới rộng lớn, thỏa sức tận hưởng cuộc sống, không từ bất cứ thứ gì mang lại niềm vui cho bản thân dẫu làm tiêu tốn tiền bạc. Trong năm đầu tiên, diện mạo của anh trông còn chấp nhận được, nhưng sang năm thứ hai thì anh bắt đầu trông giống như một con quái vật. Tóc tai che kín gần hết khuôn mặt, bộ râu y như một tấm nỉ thô ráp, các ngón tay mọc móng vuốt, và mặt mũi bám đầy bụi bẩn đến mức nếu gieo cải xoong lên đó thì chắc cũng mọc lên được. Bất cứ ai nhìn thấy anh đều bỏ chạy, nhưng vì anh đi đến đâu cũng phát tiền cho người nghèo để họ cầu nguyện cho anh không phải chết trong bảy năm đó, lại thêm việc trả tiền sòng phẳng cho mọi thứ nên anh vẫn luôn tìm được nơi chốn trú chân. Đến năm thứ tư, anh bước vào một quán trọ mà chủ quán kiên quyết không chịu tiếp đón, thậm chí không cho anh một chỗ trong chuồng ngựa, vì sợ lũ ngựa bị hoảng sợ. Nhưng khi Da Gấu thọc tay vào túi rút ra một nắm tiền đúc bằng vàng, viên chủ quán liền xiêu lòng và cho anh ở một căn phòng phụ bên ngoài. Tuy nhiên, Da Gấu buộc phải hứa là không để ai nhìn thấy mình, kẻo quán trọ sẽ bị mang tiếng xấu.
Khi Da Gấu đang ngồi một mình vào buổi chiều tối, đáy lòng thầm ước sao cho bảy năm nhanh chóng trôi qua, anh bỗng nghe tiếng khóc lóc thảm thiết vọng lại từ căn phòng bên cạnh. Bản tính vốn sẵn lòng trắc ẩn, anh liền mở cửa bước ra và nhìn thấy một cụ già đang khóc nức nở, tay đấm ngực vò đầu. Da Gấu bước đến gần hơn, nhưng cụ già giật mình chồm dậy tìm cách trốn chạy. Cuối cùng, khi nhận ra giọng nói của Da Gấu là giọng người bình thường, cụ mới chịu dịu lại, và nhờ những lời lẽ ân cần của Da Gấu, cụ cuối cùng đã thổ lộ nguyên nhân nỗi buồn của mình. Của cải của cụ đã tiêu tán dần theo năm tháng, cụ và các con gái sắp phải chịu cảnh đói khát, lại nghèo túng đến mức không trả nổi tiền cho chủ quán và sắp bị tống giam. “Nếu đó là rắc rối duy nhất của ông,” Da Gấu nói, “tôi có thừa tiền đây.” Anh cho gọi chủ quán đến, trả đủ tiền phòng và còn nhét thêm một túi đầy vàng vào túi của ông lão tội nghiệp.
Khi thấy mình đã được giải thoát khỏi mọi nỗi lo toan, ông lão không biết phải bày tỏ lòng biết ơn thế nào cho đủ. “Hãy theo tôi,” ông bảo Da Gấu; “các con gái tôi đều là những tuyệt sắc giai nhân, cậu hãy chọn lấy một người làm vợ. Khi con bé nghe biết những gì cậu đã làm cho tôi, nó sẽ không từ chối cậu đâu. Trông cậu có hơi lạ lùng một chút thật, nhưng nó sẽ sớm giúp cậu tươm tất trở lại thôi.” Da Gấu rất hài lòng và liền đi theo ông. Khi người chị cả nhìn thấy anh, cô ta sợ hãi tột cùng trước gương mặt đó nên hét lên rồi bỏ chạy. Người con thứ hai đứng im nhìn anh từ đầu đến chân, rồi cất lời: “Làm sao tôi có thể nhận làm chồng một kẻ không còn hình hài con người cơ chứ? Con gấu đã cạo lông từng ở đây và mạo nhận là con người làm tôi vừa ý hơn nhiều, vì ít ra nó còn mặc trang phục lính hussar và mang găng tay trắng. Nếu chỉ là sự xấu xí thôi thì có lẽ tôi còn quen được.” Thế nhưng, người con út lại nói: “Thưa cha, đó hẳn phải là một người tốt thì mới giúp cha vượt qua hoạn nạn chứ, thế nên nếu cha đã hứa gả một người con gái để đền đáp ơn nghĩa thì phải giữ lấy lời.” Thật tiếc là gương mặt của Da Gấu bị che lấp bởi bụi bẩn và tóc tai, bằng không họ đã có thể thấy anh vui mừng đến nhường nào khi nghe những lời đó. Anh tháo một chiếc nhẫn trên tay ra, bẻ đôi, đưa cho cô một nửa và giữ lại một nửa cho mình. Tuy nhiên, anh khắc tên mình lên nửa chiếc nhẫn của cô và tên cô lên nửa của mình, dặn cô giữ gìn cẩn thận mảnh nhẫn đó, rồi anh chào từ biệt và nói: “Anh còn phải bôn ba ba năm nữa, và nếu đến lúc đó anh không quay về, em hãy được tự do, vì chắc là anh đã chết rồi. Nhưng hãy cầu nguyện Chúa phù hộ cho sự sống của anh nhé.”
Nương tử tội nghiệp của anh mặc toàn đồ đen, và mỗi khi nghĩ đến vị phu quân tương lai của mình, nước mắt lại giàn giụa. Cô chỉ nhận toàn sự khinh miệt và chế giễu từ các chị. “Hãy cẩn thận đấy,” người chị cả nói, “nếu em trao tay cho hắn, hắn sẽ cắm móng vuốt vào tay em cho mà xem.” “Hãy đề phòng!” người thứ hai tiếp lời. “Loài gấu thích đồ ngọt, và nếu hắn nảy sinh hứng thú với em, hắn sẽ ăn thịt em luôn đấy.” “Em lúc nào cũng phải làm theo ý hắn,” người chị lớn lại lặp lại, “bằng không hắn sẽ gầm gừ đó.” Và người thứ hai bồi thêm: “Nhưng đám cưới chắc sẽ vui lắm đây, vì loài gấu nhảy múa rất giỏi mà.” Nương tử giữ im lặng, không để họ làm mình phiền lòng. Trong khi đó, Da Gấu cứ lang thang khắp nơi từ chốn này sang chốn khác, làm việc thiện ở những nơi anh đặt chân tới và hào phóng ban phát cho người nghèo để họ cầu nguyện cho anh.
Cuối cùng, khi ngày cuối cùng của thời hạn bảy năm ló dạng, anh lại ra chốn hoang mạc và ngồi xuống dưới tán cây quây quần. Chẳng mấy chốc gió rít lên từng hồi, và quỷ dữ xuất hiện trước mặt anh với ánh mắt đầy giận dữ; hắn ném chiếc áo cũ cho Da Gấu và đòi lại chiếc áo xanh của mình. “Mọi chuyện chưa đi đến bước đó đâu,” Da Gấu đáp, “ngươi phải làm cho ta sạch sẽ trước đã.” Dù quỷ dữ có thích hay không, hắn vẫn buộc phải đi xách nước, tắm rửa cho Da Gấu, chải tóc và cắt móng tay cho anh. Sau khi hoàn tất, trông anh hệt như một người lính dũng mãnh, đẹp trai hơn bất cứ thời điểm nào trước đó trong đời.
Khi quỷ dữ đã bỏ đi, lòng Da Gấu cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm. Anh bước vào thị trấn, khoác lên mình chiếc áo nhung lộng lẫy, ngồi vào cỗ xe do bốn con ngựa trắng kéo và phóng thẳng đến nhà của thợ dệt – à không, nhà của người thương. Không một ai nhận ra anh, người cha tưởng anh là một vị tướng lừng danh liền dẫn anh vào căn phòng nơi các con gái đang ngồi. Anh buộc phải ngồi vào giữa hai người chị cả, họ nhiệt tình rót rượu cho anh, gắp cho anh những miếng thịt ngon nhất và thầm nghĩ rằng trên đời này họ chưa từng thấy người đàn ông nào khôi ngô tuấn tú đến thế. Thế nhưng, người vợ chưa cưới của anh thì ngồi đối diện ở phía bên kia trong bộ đầm đen, chẳng hề ngước mắt lên hay thốt lấy một lời. Đến khi anh ngỏ lời hỏi người cha có muốn gả một trong các cô con gái cho mình làm vợ hay không, hai cô chị liền chồm dậy, chạy vội về phòng mình để mặc những bộ váy áo lộng lẫy, vì ai nấy đều đinh ninh mình là người được chọn. Ngay khi chỉ còn lại hai người, vị khách liền lấy nửa chiếc nhẫn ra, thả vào ly rượu rồi đưa qua bàn cho cô. Cô đón lấy ly rượu, nhưng khi uống xong và thấy mảnh nhẫn nằm dưới đáy, tim cô bắt đầu đập loạn nhịp. Cô lấy nửa chiếc nhẫn còn lại đang đeo trên sợi dây ruy băng quấn quanh cổ, áp khớp hai mảnh vào nhau và nhận ra chúng hoàn toàn khớp khít với nhau. Lúc bấy giờ anh mới cất lời: “Anh chính là vị phu quân đính ước mà em từng thấy dưới thân phận Da Gấu, nhưng nhờ ơn Chúa mà anh đã lấy lại được hình hài con người và trở nên sạch sẽ như xưa.” Anh tiến lại gần, ôm chìm lấy cô và đặt lên môi cô một nụ hôn. Lúc này, hai người chị bước ra trong trang phục lộng lẫy, và khi thấy người đàn ông tuấn tú ấy lại thuộc về cô út, đồng thời nghe tin anh chính là Da Gấu, họ tức giận đến phát điên và vùng chạy ra ngoài. Một người tự nhảy xuống giếng tự vẫn, người kia thắt cổ tự vẫn trên cây. Đến tối, có tiếng gõ cửa vang lên, và khi chú rể mở cửa, đó chính là quỷ dữ trong chiếc áo xanh, hắn cất giọng: “Ngươi thấy chưa, ta đã vớ được hai linh hồn để thế chỗ cho một mình ngươi rồi đấy!”
