Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Ngày và đêm trước Giáng sinh tràn ngập niềm vui đối với cậu bé. Niềm vui hiện hữu ở ngôi nhà lớn, và cả trong những căn lều khiêm nhường ở khu nô lệ. Cách thức kỳ lạ mà những người nô lệ kỷ niệm ngày bắt đầu kỳ nghỉ đã quen thuộc với trải nghiệm của đứa trẻ, nhưng lại lạ lẫm với sự thấu hiểu của em, và em tận hưởng mọi thứ mình nhìn thấy và nghe thấy với niềm hân hoan sẵn có ở lứa tuổi của mình—một niềm hân hoan, trong trường hợp này, đã được tôi luyện và mài giũa, nếu có thể dùng từ đó, trong thế giới nhỏ bé mà bác Remus cai quản.

Cậu bé nhận được lời mời đặc biệt đến dự đám cưới của tía Jack và thím 'Tildy, và em đã đi, có bác Remus và thím Tempy đi cùng. Đó có vẻ là một sự việc kỳ lạ, nhưng những điều bất hợp lý ấy chẳng để lại mấy ấn tượng trong tâm trí đứa trẻ.

'Tildy mặc một chiếc váy trắng và cài vòng hoa giả trên tóc. Tía Jack đội chiếc mũ cao mà ông kiên quyết giữ trên đầu suốt buổi lễ, cùng chiếc áo khoác có vạt dài gần quét đất. Đôi mắt nhỏ sáng rực của ông ánh lên vẻ đắc thắng, và ông cứ cười toe toét rồi cúi chào mọi người hết lần này đến lần khác. Sau khi mọi thứ kết thúc, các vị khách thưởng thức bánh ngọt do thím Tempy nướng và bia hồng quân do bác Remus ủ.

Tuy nhiên, có vẻ như 'Tildy không hoàn toàn hạnh phúc; bởi vì, đáp lại câu hỏi của thím Tempy, cô nói:

"Vâng thưa thím, cháu sẽ về quê cùng ông chồng già của cháu, và cháu thề là nếu mọi thứ không suôn sẻ, cháu sẽ xách gói quay lại ngay."

"Không-không!" tía Jack thốt lên, "'Nó không thèm quay lại đâu, không đời nào. Nó sẽ ở lại đó với lão già tốt bụng của nó."

"Ông cứ hy vọng thế đi!" 'Tildy khinh khỉnh nói. "Chẳng có ai giữ được tôi khi tôi đã nổi hứng lên đâu, trừ cô Sally ra; và, Chúa biết đấy, cô Sally đời nào lại chịu xuống dưới đó."

"Thế cô Sally sẽ cho ai vào nhà?" Thím Tempy hỏi.

"Hừ!" 'Tildy bĩu môi khinh bỉ, "Cô Sally bảo cô ấy sẽ tóm lấy con nhỏ da đen Darkess kia rồi nhét nó vào chỗ tôi. Mà con Darkess thì làm nên tích sự gì! Nó biết gì về việc phục vụ người da trắng chứ! Sẽ có khối lần cô Sally phải ngồi thẩn thờ trên chiếc ghế bập bênh của mình mà thèm thuồng nhớ đến 'Tildy—khối lần đấy."

Đó chính là điều khiến 'Tildy ấm ức,—ý nghĩ rằng người ta có thể tìm được ai đó để thay thế vị trí của cô; và đó cũng là nỗi ấm ức quen thuộc ít nhiều đối với những người có vai vế quan trọng hơn cả cô hầu gái da đen khiêm nhường ấy.

Nhưng công tác chuẩn bị cho kỳ nghỉ lễ vẫn tiếp tục diễn ra bất chấp nỗi ấm ức của 'Tildy. Một cái sân phơi rộng, thường dùng để phơi lúa mì và hạt bông, đã được những người nô lệ dọn dẹp để làm sàn nhảy, và vài xe gỗ thông nhựa—được gọi là củi sáng—được xếp thành từng đống nhỏ quanh đó, để buổi lễ không thiếu đi chút rực rỡ nào.

Khi màn đêm buông xuống, những đống củi sáng được châm lửa đốt, và cậu bé, người đang sốt ruột chờ bác Remus đến đón, có thể nghe thấy tiếng những người nô lệ ca hát, nhảy múa và cười đùa. Em đã sắp sửa bật khóc thì nghe thấy giọng nói của người bạn già thân thiết.

"Có hành khách nào quanh đây đi Thumptown không đấy? Xe ngựa đã sẵn sàng và lũ ngựa đang hí vang. Nếu có vị hành khách nào ở quanh đây, tốt hơn hết là chuẩn bị lên đường đi thôi."

Ông lão bước đến hiên sau khi cất lời, dang rộng đôi tay chắc khỏe, và cậu bé lao vào lòng ông với một tiếng kêu đầy phấn khích. Mẹ cậu bé đưa cho bác Remus một chiếc khăn choàng để quấn cho đứa trẻ, và chiếc khăn này lại gây ra không ít phiền toái, bởi cậu nhóc cứ khăng khăng quấn nó lên đầu ông lão, khiến ông bị che khuất tầm nhìn và có nguy cơ vấp ngã. Cuối cùng, ông đặt cậu bé xuống, cởi mũ ra, giơ cao tay phải và nói:

"Nào, tôi đã van xin cậu bỏ cái thói tinh ranh ấy đi suốt chừng nào tôi còn chịu đựng được, và tôi sẽ không thèm xin xỏ gì nữa đâu, bởi vì tôi đã kiệt sức hoàn toàn với việc xin xỏ rồi, càng xin thì cậu lại càng hư đốn hơn. Giờ thì tôi chịu thua! Cậu cứ đi đường cậu, còn tôi đi đường tôi, và đường của tôi là quay thẳng trở lại ngôi nhà lớn nơi cô Sally đang đợi. Đó mới là nơi tôi sẽ về!"

Bác Remus bước đi về phía ngôi nhà với những bước chân cường tráng một cách khoa trương trông đến buồn cười; nhưng dù buồn cười thế nào đi nữa, nó cũng đạt được hiệu quả. Cậu bé liền chạy theo, kéo tay ông lại và bắt ông phải dừng bước.

"Nào, bác Remus, xin bác đừng quay lại. Cháu chỉ đùa thôi mà."

Cơn giận của bác Remus hoàn toàn là giả vờ, nhưng ông đã xoay sở để làm cho nó trông thật đáng sợ.

"Cái thời buổi đùa giỡn của tôi đã qua lâu lắm rồi để mà nói đến. Khi tôi đùa, là tôi đùa với công việc, đó mới là thứ tôi chơi đùa cùng."

"Thế thì," cậu bé, người vốn có sẵn những chiêu trò của riêng mình, liền nói, "nếu cháu không được đùa với bác, cháu chẳng biết mình phải chơi với ai nữa."

Điều này đã chạm đúng chỗ mềm yếu nhất của bác Remus. Ông dừng lại giữa lối đi, tháo kính ra, lau tròng kính bằng vạt áo và nói một cách vô cùng dứt khoát:

"Nào, cưng à, hãy lắng nghe tôi đây. Làm sao mà quái quỷ cậu lại gọi thế là đùa giỡn được cơ chứ, suýt chút nữa thì tôi đã cắm đầu xuống đất, gãy cổ tôi và gãy cả cổ cậu nữa rồi đấy chứ?"

Cậu bé hứa sẽ thật ngoan ngoãn, và bác Remus bốc cậu lên, rồi cả hai tiến về phía nơi những người nô lệ đang tụ tập. Họ được chào đón bằng những tiếng reo hò: "Kìa bác Remus!" "Chào bác Remus ạ!" "Họ đến kìa!" "Lão Remus không biết hát đâu; nhưng khi lão mà đã cất giọng thì—hỡi các quý ông! Tránh ra cho lão nhờ!"

Tất cả những điều đó và còn nhiều hơn thế nữa, để rồi khi bác Remus đặt cậu bé lên một góc của chiếc sàn nhảy và cho phép em ngồi thoải mái, ông liền ưỡn ngực cười vang và lớn tiếng gọi:

"Chào mọi người nhé! Chào tất cả anh em! Tôi đến đây để cùng hòa mình với các bạn một vòng cho phải phép ngày xưa, nếu không còn dịp nào khác."

"Tôi cá là bác Remus đây rồi!" ai đó lên tiếng. "Nào, im lặng để mặc bác Remus nào!" người khác la lên.

Dáng người của ông lão, khi ông đứng mỉm cười trước đám đông nô lệ, trông vô cùng đẹp mắt và đậm chất hoang sơ. Ông có vẻ cao hơn tất cả những người khác; và bất chấp vẻ ngoài già nua, ông di chuyển và nói chuyện với tất cả sự tráng kiện của tuổi trẻ. Ông vẫn luôn nắm quyền uy đối với những người làm chung. Ông từng là đội trưởng đội gom bắp, là người khỏe nhất trong những buổi vần công kéo gỗ, là người cầm cuốc nhanh nhất, cày cấy khéo léo nhất, và những người làm trên đồn điền vẫn xem ông là thủ lĩnh của họ.

Có một người nô lệ từ vùng sông nước mang theo một cây vĩ cầm, và dù đó chỉ là một cây đàn rất ọp ẹp, tiếng kêu éo éo của nó dường như làm bác Remus khó chịu.

"Cất cái cây đàn đó đi!" ông vừa nói vừa xua tay. "Cất nó đi; nó làm tôi ê cả răng. Cất đi rồi chúng ta hãy quay về với những ngày xưa cũ. Chẳng có chỗ nào cho đàn phè phỡn ở đây đâu, bởi vì một khi tôi đã bắt nhịp thì cây đàn đó sẽ chẳng còn chỗ đứng ở bất cứ xó xỉnh nào nữa."

"Đúng vậy đấy," người đàn ông mang đàn nói, và món nhạc cụ gây khó chịu ấy liền được cất sang một bên.

"Nào," bác Remus tiếp lời, "có một cậu nhóc ở đây mà tất cả các bạn sẽ sớm làm quen rất thân vào một ngày đẹp trời nào đó, và cậu nhóc này sẽ không ngồi lại với chúng ta được bao lâu đâu. Vì thế nên chúng ta phải bước chân phải lên trước để mở đầu cho tốt."

"Bác dẫn đầu đi, bác Remus! Bác cứ xướng lên rồi tụi cháu sẽ theo sau."

Ngay lập tức, ông lão gọi những tay hát giỏi nhất trong số những người nô lệ lại gần mình. Sau đó, ông đưa tay phải lên tai và đứng im lặng tuyệt đối. Cậu bé nghĩ rằng ông đang lắng nghe điều gì đó, nhưng chẳng mấy chốc bác Remus bắt đầu nhẹ nhàng vỗ vào người mình bằng tay trái, trước tiên là vào đùi và sau đó là vào ngực. Những người nô lệ khác nhịp theo động tác này bằng những bước chân uyển chuyển, và cuối cùng, khi âm thanh thình—thình—thình ấy đã hòa nhịp vừa vặn với sở thích của ông lão, ông liền cất lên bài hát có thể được gọi là vũ khúc Giáng sinh.

Giọng của ông vừa khỏe khoắn, mạnh mẽ, vừa ngọt ngào, và âm vực của nó cũng đáng kinh ngạc không kém gì âm lượng. Hơn thế nữa, giai điệu mà ông cất lên, được đồng thanh hưởng ứng bởi hàng trăm giọng ca ngọt ngào và mạnh mẽ gần như chính ông, lại mang một vẻ u sầu và dịu dàng đến kỳ lạ.

Đoàn khách quý gồm những quý ông quý bà ở ngôi nhà lớn—những người đã đặt chân đến tất cả các thủ đô lớn ở châu Âu—lắng nghe với trái tim thổn thức và dòng lệ tuôn rơi khi tiếng hát vút lên rồi lắng xuống trong không gian—có lúc như một trận cuồng phong giai điệu, có lúc lại là một khúc ca xé lòng được thì thầm thật dịu dàng và ngọt ngào theo những cơn gió nhẹ. Bài hát mà cậu bé và đoàn khách quý lắng nghe đại khái là thế này—trông có vẻ ngớ ngẩn khi đặt lên trang giấy lạnh lùng, nhưng lại vô cùng mạnh mẽ và đầy xúc cảm khi hòa quyện với giai điệu mà những người nô lệ đã thổi hồn vào đó:

Đường còn xa lắm tới ngõ Từ Bi,