Sự thực đã chứng minh, lâm trận giết địch tuyệt đối không phải việc dễ dàng, không chỉ cần võ nghệ cao cường và khả năng chớp lấy thời cơ trên chiến trường, mà còn phải nhờ vào vận may.

Thành Tân Trịnh ba mặt giáp nước, Thẩm Phối vì muốn bảo đảm an toàn nên đã lập trận lưng tựa sông. Nay một trận bại vong, mấy cây cầu phao bắc qua sông Hoàng Thủy trở thành hy vọng cuối cùng của hơn hai vạn người, cảnh tượng chen chúc đông đúc có thể tưởng tượng được. Dẫu cho Mã Siêu cưỡi ngựa cao cường, xa gần đều tinh thông, nhưng khi đối mặt với tình cảnh này, muốn đột kích vào trong đám đông để chém giết đại tướng cũng là điều không thực tế; chỉ cần sơ sẩy rơi vào đó, dù võ nghệ có cao cường đến đâu cũng sẽ gặp nguy hiểm đến tính mạng.

Mã Siêu tâm trạng vô cùng tệ, mắng chửi xong người Ký Châu lại quay sang mắng địa hình Trung Nguyên này, quả thực không thích hợp để kỵ binh phát huy uy lực.

Đợi khi Mã Siêu phá vòng vây, khó khăn lắm mới đến được phía tây bắc chiến trường thì trận địa của Thẩm Tuấn đã sụp đổ. Thấy chỗ cầu phao người đông nghịt, Thẩm Tuấn lập tức quyết đoán, làm ngược lại với dự tính. Hắn không rút lui về phía đông mà ngược lại, dẫn quân ngựa về phía tây, men theo chân núi phía nam núi Bộ Chương đi về phía tây, tìm được một khúc cạn ở thượng nguồn sông Hoàng Thủy, lội nước qua sông, sau đó xuyên qua thung lũng núi Bộ Chương, chạy thoát về đại doanh của Viên Thiệu.

Núi Bộ Chương là mạch núi phụ của Tung Sơn, thế núi không tính là cao chót vót, chỉ là một dải những gò đất. Thung lũng giữa các gò đất tuy cỏ cây rậm rạp, nhưng vẫn miễn cưỡng có thể đi qua. Ngoài ra còn có một lợi thế không ngờ tới: quân truy kích không thể bao vây tứ phía, trong khi họ lại có thể tùy thời thiết lập trận địa để cản trở quân truy kích, che chắn cho chủ lực rút lui.

Thẩm Tuấn nhờ vậy mà thoát được một kiếp, Thẩm Anh, Thẩm Vinh và những người khác cũng dùng cách tương tự để đột phá vòng vây. Thế nhưng vận may của họ cũng chỉ đến đó, hơn hai vạn đại quân tan tác như chim vỡ tổ, tướng chẳng thấy binh, binh chẳng thấy tướng, ai nấy đều mạnh ai nấy chạy thoát thân. Những tướng lĩnh giữ được quân đội hoàn chỉnh chưa đầy một phần mười, cuối cùng quay về đại doanh chỉ còn hơn ba ngàn người, về cơ bản đều là thân vệ doanh của các tướng. Hai bên bờ sông Hoàng Thủy thây nằm khắp đồng, dưới lòng sông đầy rẫy xác chết trôi, khiến người ta không nỡ nhìn. Người quỳ dưới đất đầu hàng lại càng đông, lòng người hoảng sợ, kinh hãi bất an.

Tôn Sách không dám lơ là, sai người sắp xếp thỏa đáng cho đám hàng binh này, trước hết giải giáp vũ khí, sau đó cho họ ăn một bữa no, không được vô cớ đánh mắng, càng không được tùy ý giết hại. Hắn không phải ưu tiên việc bắt tù binh, mà bởi số lượng tù binh thực sự quá lớn, nếu ép quá chặt, một khi gây ra binh biến thì hậu quả thật khôn lường.

Quách Gia xử lý những việc này rất có kinh nghiệm, hắn sai người tìm các tướng lĩnh cấp hiệu úy, đô úy tới, cho họ nhìn thấy Thẩm Phối để xác nhận Thẩm Phối vẫn còn sống. Thẩm Phối chính là cột trụ tinh thần của những người này, Thẩm Phối chưa chết, họ liền an tâm hơn rất nhiều, không đến mức phải liều lĩnh làm càn. Sau đó, hắn sắp xếp cho họ đi thu dọn chiến trường, chôn cất thi thể. Thời tiết nóng bức, thi thể nếu không được dọn dẹp kịp thời sẽ rất dễ bùng phát dịch bệnh. Hơn nữa, để đám tù binh làm việc này còn giúp họ luôn cảm nhận được sự đe dọa của cái chết, từ đó không dám manh động.

Ngoài số tù binh, Tôn Sách còn thu được lượng lớn vật tư, có quân khí, có lương thực, và cả hơn ngàn con chiến mã. Chiến mã có thể coi là thu hoạch lớn nhất, không những đủ để bù đắp tổn thất mà còn dư ra không ít. Sau khi kiểm kê số lượng, Tôn Sách lập tức tuyên bố ban thưởng cho các tướng lĩnh lập công, dựa theo chiến công mà mỗi người được cấp phát vài chục con chiến mã, nhiều ít khác nhau.

Tôn Sách đang thiếu chiến mã, nhiều tướng lĩnh không có đủ ngựa để tổ chức đội thân vệ kỵ binh, bất luận là tác chiến hay đi lại hàng ngày đều có phần bất tiện. Tôn Sách đem số chiến mã thu được ban thưởng cho họ, hiệu quả hơn bất kỳ phần thưởng nào khác trong việc khích lệ sĩ khí. Trong chốc lát, ai nấy đều mặt mày rạng rỡ, tinh thần phấn chấn, nóng lòng mong đợi lần chiến đấu tiếp theo bắt đầu.

Đối với sự thất bại toàn diện của Thẩm Phối, Viên Thiệu hoàn toàn không có sự chuẩn bị tâm lý nào.

Quách Đồ, Thư Thụ cũng thấy khó tin, không tài nào hiểu được tại sao lại ra nông nỗi này. Thẩm Phối tuy không thiện chiến bằng Khúc Nghĩa, nhưng cũng chẳng phải loại thư sinh mới bước chân ra chiến trường. Kể từ năm Sơ Bình thứ nhất đến nay, trong những chiến sự trọng đại của Viên Thiệu đều có sự tham gia của ông ta, có thể coi là người giàu kinh nghiệm. Lại thêm ưu thế binh lực gấp đôi, dù không thể chiến thắng Tôn Sách thì cũng không đến mức thảm bại nhanh chóng như vậy chứ?

Viên Thiệu gặng hỏi Thẩm Anh và những người khác nhưng cũng chẳng hỏi ra được đầu đuôi sự việc. Thẩm Anh lúc đó đang ở Thất Hổ Giản đối đầu với Đổng Tập, kiêm việc bảo vệ hậu trận cho Thẩm Phối, vị trí cách xa chiến trường. Thẩm Tuấn, Thẩm Hoa tuy có mặt trên chiến trường nhưng lại không ở trung quân, cũng không nói rõ được vì sao Thẩm Phối lại bị Tôn Sách phá vỡ trung quân rồi trở thành tù binh. Điều họ quan tâm nhất hiện giờ không phải là tại sao chiến bại, mà là làm cách nào cứu Thẩm Phối về. Sống phải thấy người, chết phải thấy xác, không thể cứ để Thẩm Phối mãi nằm trong tay Tôn Sách. Đối với Thẩm gia mà nói, đây không chỉ là nỗi nhục nhã khôn cùng, mà còn là việc mất đi cột trụ tinh thần.

Thẩm Vinh đặc biệt nhiệt tâm về việc này, hắn nói với anh em Thẩm Anh, Thẩm Tuấn rằng, Tôn Sách là kẻ thô bạo hiếu sát, đặc biệt không có ấn tượng tốt với danh sĩ. Thúc phụ vốn là người cương trực, dù đã trở thành tù binh cũng sẽ không chịu cúi đầu, vạn nhất chọc giận Tôn Sách thì bất cứ lúc nào cũng có thể mất mạng. Cho dù Tôn Sách không giết ông ấy, thì việc chịu nhục nhã cũng khó tránh khỏi. Với tính khí của Thẩm Phối, nếu nhất thời nghĩ quẩn mà tìm đến cái chết thì mọi sự đều đã muộn.

Hiểu con không ai bằng cha, nhưng hiểu cha cũng không ai bằng con, Thẩm Anh và Thẩm Tuấn hiểu rõ tính khí của Thẩm Phối, nên vô cùng tán đồng lời nhắc nhở của Thẩm Vinh. Họ chấp nhận kiến nghị của Thẩm Vinh, xin ý kiến Viên Thiệu, hy vọng Viên Thiệu phái người liên lạc với Tôn Sách để chuộc Thẩm Phối về. Để Viên Thiệu đồng ý, họ đã tìm đến cầu xin Thư Thụ ra mặt. Hai anh em quỳ trước mặt Thư Thụ, khóc lóc thảm thiết, khổ sở cầu xin, khẳng định không cần Viên Thiệu xuất tiền, chỉ cần Viên Thiệu không ngăn cản là được, mọi chi phí sẽ do Thẩm gia tự mình chi trả.

Thư Thụ cũng lo lắng cho an nguy của Thẩm Phối nên đã ra mặt cầu xin Viên Thiệu. Ngoài việc bảo toàn thể diện cho Thẩm Phối, ông còn đưa ra một lý do mà Viên Thiệu không thể từ chối: Thẩm Phối bại trận quá ly kỳ, quá trình cụ thể chỉ có chính Thẩm Phối mới nói rõ được. Khúc Nghĩa bại vong tại Long Uyên, Tuân Diễn đã rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm từ đó, lần tác chiến này thể hiện rất tốt, trong tình huống cực kỳ bất lợi mà vẫn giữ vững được trận địa. Nếu không phải Thẩm Phối bại quá nhanh, có khi ông ta đã có khả năng đánh bại Lộ Chiêu, cưỡng độ sông Hoàng Thủy. Có thể thấy Tôn Sách không phải là không thể chiến thắng, chỉ là chúng ta hiểu quá ít về hắn. Chuộc Thẩm Phối về, hỏi rõ quá trình bại trận, sẽ giúp hiểu thêm về thói quen dùng binh của Tôn Sách, có lợi cho việc quyết định nên chiến hay nên lui trong thời gian tới.

Quách Đồ cũng tán đồng ý kiến của Thư Thụ. Khúc Nghĩa và Thẩm Phối đều là trọng tướng dưới trướng Viên Thiệu, họ liên tiếp bại trận, hơn nữa lần nào cũng là toàn quân tan tác, tổn binh hao tướng, ảnh hưởng quả thực không hề nhỏ. Nếu không làm rõ nguyên nhân thất bại của họ, hiểu rõ đạo lấy thắng của Tôn Sách, thì khó mà đảm bảo quân sĩ không sinh lòng nghi ngại, chưa đánh đã khiếp nhược. Biết người biết ta, mới có thể trăm trận trăm thắng, việc chuộc Thẩm Phối về là nhiệm vụ cấp bách.

Thẩm Phối chiến bại, người hoảng loạn nhất không ai khác chính là Viên Thiệu. Ngoại trừ kỵ binh và giáp kỵ, thực lực của ông ta cũng chẳng mạnh hơn Thẩm Phối bao nhiêu. Thẩm Phối thua một trận mà bại trận thê thảm như vậy, khiến Viên Thiệu không thể không cân nhắc xem liệu mình còn khả năng chiến thắng Tôn Sách hay không. Đã Thẩm gia nguyện ý bỏ tiền chuộc Thẩm Phối, Quách Đồ và Thư Thụ lại đều tán đồng, ông ta chẳng có lý do gì để phản đối.

Thư Thụ suy nghĩ một lát rồi nói với Thẩm Anh mấy câu. Thẩm Anh nghe xong liền bừng tỉnh ngộ, hài lòng rời đi.