Lúc này, vai trò dẫn đường của Tôn Kiên mới thực sự thể hiện rõ. Việc chọn địa điểm dựng trại, binh thư tuy có những nguyên tắc yêu cầu chung, nhưng lại không nói rõ cách thức cụ thể. Thế nhưng Tôn Kiên vốn dày dạn kinh nghiệm, khi dạy bảo Tôn Sách đã giảng giải vô cùng chi tiết. Trước hết phải xem xét nguồn nước gần đó, xa quá không được vì bất tiện lấy nước. Gần quá cũng không xong, một khi mực nước dâng cao, rất dễ bị ngập lụt. Ông còn lấy chính kinh nghiệm bản thân làm ví dụ, từng bước một dạy Tôn Sách cách chọn vị trí thích hợp.

Mưa suốt ba ngày, lượng mưa lại rất lớn, nhưng đại doanh của Tôn Sách không hề có nước đọng. Cũng chính vì lý do này, lương thảo củi đuốc trong doanh hậu cần đều được giữ khô ráo, không hề bị thấm ướt. Ngoài việc đi lại có chút bất tiện ra, nhìn chung mọi thứ vẫn rất bình thường.

Qua đó có thể thấy, nguyên nhân mấu chốt khiến Vu Cấm bị Quan Vũ dùng nước dìm bảy quân chính là vì phương pháp dụng binh của ông ta hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm tích lũy, không hề có sự truyền thừa hệ thống. Ông ta lại không am hiểu khí hậu sông Hán Thủy, cứ theo kinh nghiệm ở Trung Nguyên mà đóng trại, không dự tính trước được uy lực của những trận lũ bất ngờ trên sông Hán Thủy, để rồi danh tiếng cả đời bị hủy hoại trong một sớm.

Ngày mưa lớn không thể tác chiến, ngay cả việc huấn luyện cũng không thể tiến hành. Huấn luyện trong mưa lớn nghe thì có vẻ ngầu, nhưng kỳ thực lại nảy sinh một loạt vấn đề. Dây cung sẽ bị mưa thấm ướt, mất đi độ đàn hồi. Các phiến sắt trên giáp trụ dễ bị rỉ sét, chiến bào ướt sũng, binh lính rất dễ bị cảm lạnh. Một khi dịch bệnh hình thành sẽ ảnh hưởng đến sức chiến đấu tổng thể, được không bù nổi mất.

Vì thế, Tôn Sách rất sáng suốt khi từ bỏ cái hành vi "làm màu" đó, nhưng ông cũng không để tướng sĩ nhàn rỗi. Sau khi thống kê kết quả chiến đấu, ông triệu tập các sĩ quan cấp hiệu úy, đô úy để tiến hành thảo luận hậu chiến, bắt đầu từ việc phân tích đối thủ. Sau đó mời những người trực tiếp chỉ huy trận chiến là Quách Đôn, Trần Đáo ra hiện thân thuyết pháp, mô tả chi tiết quá trình chiến đấu. Ông lại mời các quân hầu, đồn trưởng, thậm chí là những chiến sĩ lập công ở tuyến đầu kể lại chi tiết quá trình giao chiến. Mọi người thoải mái bàn luận, phân tích ưu nhược điểm của đôi bên, đề xuất ý kiến cải tiến.

Bầu không khí vô cùng sôi nổi, thu hoạch cũng rất nhiều, tựa như một đợt tập huấn ngắn hạn tại Giảng Vũ Đường, nội dung vô cùng thiết thực. Không chỉ những tướng lĩnh như Đào Ứng thu hoạch được nhiều điều, mà cả những sĩ quan trung cấp như đồn trưởng, quân hầu cũng mở mang thêm kiến thức.

Tôn Sách hiện có hai vạn quân, nhưng lực lượng có sức chiến đấu mạnh nhất không nghi ngờ gì chính là bốn nghìn quân thân vệ doanh. Không chỉ binh sĩ được tuyển chọn kỹ càng, huấn luyện nghiêm ngặt, mà các sĩ quan từ cấp đồn trưởng trở lên hầu như đều đã qua tập huấn tại Giảng Vũ Đường, biết chút ít chữ nghĩa. Cũng chính vì thế, thân vệ doanh mới lập được chiến tích huy hoàng: sát thương hơn nghìn kỵ binh tạp hồ, suýt chút nữa chém chết Quan Vũ, Trương Phi ngay trong trận, mà thương vong của bản thân chưa đến ba trăm người, chỉ có một đồn trưởng tử trận.

Dẫu vậy, Tôn Sách vẫn cảm thấy tiếc cho Lưu Ngũ. Vị đồn trưởng trẻ tuổi này là học viên ưu tú của Giảng Vũ Đường, cùng khóa với Điền Hoằng Thành nay đã thăng chức đô úy, hiện đang trấn thủ Hữu huyện. Lưu Ngũ vận khí quá kém, đụng phải Quan Vũ, Trương Phi nên đã tử trận ngay tại chỗ. Nếu không, sau trận này thăng chức quân hầu là chuyện đương nhiên, thành tựu tương lai chắc chắn sẽ không thua kém Điền Hoằng Thành.

Đây chính là vận số, ai cũng không thể làm gì được.

Tướng lĩnh học cách chỉ huy, chiến sĩ bình thường học cách chiến đấu. Các binh sĩ lập công của thân vệ doanh được phân đến các doanh trại để diễn thuyết lưu động, trò chuyện cùng binh sĩ bình thường, truyền thụ kinh nghiệm chiến đấu, lại còn dạy cho những binh sĩ mù chữ viết tên mình, nhận biết những con số đơn giản. Binh sĩ thân vệ doanh có tỷ lệ biết chữ khá cao, đây đều là kết quả của việc huấn luyện thường ngày. Tuy rằng trong mắt các bậc đại nho, họ vẫn là kẻ mù chữ, thế nhưng đối với những binh sĩ ngay cả tên mình cũng không biết kia, thì họ đã có thể coi là người có văn hóa rồi.

Tôn Sách nói với Đào Ứng: "Sau khi tạnh mưa, đợi nước đọng trên mặt đất rút hết còn mất vài ngày nữa. Phía sau ta là một vùng đầm lầy, vận chuyển bất tiện, ngươi có thể vận chuyển chút lương thực từ Từ Châu đến đây không? Mực nước dâng cao, nếu dùng thuyền vận chuyển thì hẳn là rất tiện. Số này coi như ta mua, ta sẽ lấy chiến lợi phẩm để hoàn trả."

Đào Ứng không nói hai lời, vỗ ngực đồng ý ngay: "Chuyện này chẳng cần phải xin phép phụ thân, ta quyết định luôn, đảm bảo không để ngắt quãng lương thực của ngươi." Chàng ta lập tức làm văn thư gửi Bành Thành tướng Cấp Liêm, bảo ông ta sắp xếp dân phu vận chuyển lương thảo. Lưu Bị nam hạ, Bành Thành là cửa ngõ của Từ Châu, Đào Khiêm đã tích trữ một lượng lớn tiền lương ở đây. Hai mươi vạn thạch lương gửi cho Tôn Sách trước đó cũng là vận chuyển từ Bành Thành tới.

Vài ngày sau, Cấp Liêm gửi tin đến, cho biết đang khẩn cấp trưng dụng thuyền dân, trong vòng mười ngày sẽ vận chuyển năm vạn thạch lương thảo đến Tiêu huyện.

Tôn Sách vô cùng vui mừng, trong kho có lương lòng mới không hoảng. Hai vạn đại quân mỗi tháng riêng tiền lương đã cần gần bốn vạn thạch, cộng thêm cỏ khô cho chiến mã và gia súc vận chuyển, đây là một con số vô cùng đáng sợ. Nếu không có hậu cần cung ứng đầy đủ, chiến tranh căn bản không thể duy trì. Có sự tiếp tế lương thảo từ Từ Châu, Tôn Sách có thể an tâm vây thành.

Trận mưa lớn bất ngờ đã cho Lưu Bị một cơ hội thở dốc, nhưng chỉ có thể cứu cấp chứ không thể cứu mạng, Lưu Bị cũng không vì thế mà nhẹ nhõm hơn bao nhiêu.

Tiêu huyện chỉ là một huyện, lượng lương thực dự trữ vốn có hạn. Khi Chu Trị lấy Tiêu huyện làm nơi đóng quân, dù chỉ có ba bốn nghìn người, vẫn cần định kỳ điều động bổ sung từ các huyện xung quanh, lúc ông ta đi thì Tiêu huyện đã chẳng còn bao nhiêu lương thực. Hiện tại Lưu Bị có gần một vạn người, mức tiêu hao tăng vọt, mà các huyện xung quanh lại bị Tôn Sách thu phục, không còn nguồn tiếp tế, lương thảo ở Duyện Châu lại không vận chuyển sang được, lương thực trong kho nhiều nhất chỉ còn lại một tháng.

Một tháng sau, Lưu Bị sẽ phải đối mặt với nguy cơ đứt lương. Nếu muốn để lại thời gian rút lui, chàng ta chỉ còn lại nửa tháng.

Lưu Bị bàn bạc với Viên Tự, nhờ Viên Tự viết thư cho Lưu Đại, thỉnh cầu dù thế nào cũng phải phái người đến tiếp ứng, cho dù không thể đánh bại Tôn Sách, cũng phải tiếp ứng họ rút khỏi Dự Châu. Tiêu huyện thuộc địa phận Dự Châu, lại là nơi trọng yếu về chiến lược, Tôn Sách nếu không đoạt lại Tiêu huyện thì tuyệt đối sẽ không bỏ qua.

Viên Tự đồng ý. Ông ta viết thư cho Viên Di, nhờ Viên Di đứng ra tiến cử với Lưu Đại. Viên Di là Sơn Dương thái thú, dù Lưu Đại không đồng ý, thì nể tình họ đều là con cháu nhà họ Viên, Viên Di cũng có thể cứu ông ta một phen, tiện thể đưa Lưu Bị ra ngoài.

Mười ngày sau, Viên Tự nhận được hồi âm của Viên Di, nhưng không phải tin tốt lành gì, mà là một hung tin. Duyện Châu thứ sử Lưu Đại nghênh chiến Hoàng Cân thất bại, tử trận ngay tại trận. Quân Hoàng Cân đã tiến sâu vào Tế Bắc, đang tiến về phía Đông Quận, Đông Bình, bất cứ lúc nào cũng có thể tiến vào Sơn Dương. Bản thân ông ta còn lo không xong, không thể cứu viện cho Viên Tự, đành mời ông ta tự nghĩ cách thoát vòng vây.

Viên Tự hoảng loạn mất phương hướng, không biết phải xử lý ra sao. Ông ta đem tin này báo cho Lưu Bị, Lưu Bị ngẩn người một lát, trong lòng thầm mừng như điên: "Trời cao thương xót, Lưu Đại chết rồi, cơ hội của ta đến rồi. Không làm được Dự Châu mục, còn có thể làm Duyện Châu mục mà. Đánh không lại Tôn Sách, ta có thể đánh Hoàng Cân. Lưu Đại tử trận, Viên Thiệu phải đối phó với Công Tôn Toản, không thể phái người tiếp quản Duyện Châu, ta tự ứng cử, ông ta nhất định sẽ không từ chối."

Lưu Bị nhờ Viên Tự ra mặt, viết thư cho Viên Thiệu, thỉnh cầu Viên Thiệu cho phép chàng ta dời quân đến Duyện Châu. Viên Tự cũng cảm thấy đây là một kế sách không tồi, Lưu Bị tuy trận này đánh rất thảm hại, nhưng chiến tích đối phó với Hoàng Cân trước kia vẫn là rất ấn tượng, nên đã đồng ý. Lưu Bị vừa chuẩn bị đột phá vòng vây, vừa phái Giản Ung ra khỏi thành, đàm phán với Tôn Sách, dự định giữ chân Tôn Sách, tranh thủ thời gian rút lui.

Giản Ung một lần nữa xuất hiện trước mặt Tôn Sách.