John và Slivers thân nhau ngay từ cái nhìn đầu tiên. Trông họ có lẽ xấp xỉ bằng tuổi nhau.
Slivers là một nhân vật kỳ lạ đối với John, và ngược lại, John cũng là một sự tò mò đối với Slivers. Slivers mang một vẻ ngoài hiếm thấy: một "thằng da đen tóc đỏ". Tóc nó xoăn tít và ngả sang màu đỏ gỉ sắt, giống như màu quặng sắt hoặc giống loài lợn nổi tiếng có tên "Jersey Reds". Đôi mắt nó màu xanh nhạt, còn khuôn mặt chi chít tàn nhang trông hệt như trứng gà tây.
Đàn gia súc đã được lùa vào chuồng an toàn, và Slivers đã đi quanh cậu thiếu niên cao kều đến hai vòng. Nó săm soi phần tua rua trên chiếc áo khoác da cừu và đưa tay nghịch cái đuôi chồn đung đưa trên chiếc mũ da thú.
"Cậu chắc chẳng thấy xi nhê gì nếu bị quất bằng chiếc áo khoác này đâu nhỉ," Slivers nói.
"Này nhé," John bảo, "Người da đỏ làm ra chúng đấy, cậu có thể lấy một cái!"
Hai viên bi màu vàng được lấy ra, và cậu bé con lai cười nắc nẻ vì thích thú.
"Chúng có ăn được không?" Slivers hỏi.
"Không, cậu phải vo tròn thế này rồi búng."
Slivers khúc khích cười.
"Tớ sợ người da đỏ lắm, thật đấy. Ở trong thị trấn thì họ còn hiền lành, chứ cứ ra khỏi đó chừng một dặm là họ bắt người ta rồi hút máu ngay."
"Ai bảo thế?"
"Bà Chủ."
"Hừ, tớ nghĩ là nhầm to rồi. Họ có bao giờ làm hại tớ đâu — tớ rành họ lắm — tớ còn nói được cả tiếng da đỏ ấy chứ!"
"Bố cậu là người da đỏ à?"
"Bố tớ á! Chứ sao, bố tớ là Thẩm phán Brown — một Chấp sự cơ mà! Sao cậu lại hỏi bố tớ có phải người da đỏ không?"
"Tại áo khoác của cậu có tua rua."
"Cái đó có là gì đâu."
"Bố tớ là người da trắng mà — sao bố cậu lại không thể là người da đỏ chứ?"
"Bố cậu là ai?"
"Bố tớ á?"
"Ừ."
"Cậu thề không kể với ai nhé?"
"Không bao giờ!"
"Thề danh dự chứ?"
"Ừ."
"Bắt chéo tay, và cầu trời không bao giờ nuốt lời chứ?"
"Ừ."
Cậu bé tàn nhang đảo mắt cảnh giác nhìn xung quanh, rồi áp sát mặt vào tai đứa kia và thì thầm:
"Lão Chủ!"
"Ai cơ?"
"Lão Silverton."
"Ý cậu là người vừa mua đàn bò của tớ á?"
"Tất nhiên chứ — sao lại không? Tớ cũng là họ Silverton; có người gọi chệch đi là Sliverton, và tụi tớ đều là dòng dõi Slivers. Nào là Slivers Lớn, Slivers Nhỏ, Slivers Già, Tom Slivers, Jim Slivers — và tớ đây này, dù lão Chủ thỉnh thoảng chỉ gọi tớ một tiếng Slivers cụt lủn. Tất cả bọn tớ đều tóc đỏ và mắt xanh."
"Trời ạ! Thế hóa ra bà Silverton da đen à?"
"Không hẳn thế đâu — ha, ha, ha, ha, ha!"
Tiếng cười bỗng vụt tắt ngúm. Slivers ngã ngửa ra đằng sau từ chỗ ngồi và lủi nhanh ra phía sau một bụi gai lý gai.
John ngơ ngác nhìn xung quanh để tìm nguyên nhân khiến thằng bé hoảng sợ đến vậy, nhưng cậu chỉ thấy một người phụ nữ cao và mảnh khảnh. Bà mặc một chiếc áo đầm màu xanh, choàng khăn trắng, bước đi rất chậm rãi như thể đang lâm bệnh; khuôn mặt bà trắng bệch. Bà đến ngồi xuống chiếc hiên rộng chạy dọc theo ngôi nhà hai tầng lợp mái thấp.
"Bà ấy đi chưa?" Slivers thì thầm hỏi.
"Ý cậu là quý bà ấy á?"
"Ừ."
"Chưa, bà ấy đang ở ngoài hiên. Bà ấy là ai thế?"
"Đấy á? Đấy là Bà Chủ."
"Sao cậu lại dám nói dối trơ trẽn thế — đấy đâu phải mẹ cậu?"
John chưa bao giờ tận mắt nhìn thấy một quý bà thực sự; cậu chỉ nghe người ta kể về họ như nghe chuyện về các thiên thần, và cũng như việc ta có thể nhận ra ngay một thiên thần nếu vô tình gặp mặt, cậu bé lập tức nhận ra người phụ nữ này. Các quý bà thường có làn da trắng trẻo, yểu điệu, mặc váy xanh và vô cùng xinh đẹp. Người trước mặt cậu chính là một quý bà, thế mà tên nô lệ da đen này lại dám gọi bà ấy bằng thứ quan hệ ruột thịt.
"Tốt hơn là nên nói thật và đừng có giỡn cợt kiểu đó."
"Khoan đã nào, anh bạn da đỏ — tớ có bảo Bà Chủ là mẹ tớ đâu — u tớ là người da đen cơ."
"Chắc thế rồi, thế giờ bà ấy đâu?"
"Bị bán xừ rồi!"
"Thế hóa ra cậu là nô lệ à?"
"Không, tớ không phải — tớ chỉ thuộc quyền sở hữu của lão Silverton thôi."
"Nhưng lão cũng có thể bán cậu đi chứ?"
"Chắc thế, nếu tớ không ngoan."
"Cậu có chắc lão ấy là bố đẻ của cậu không?"
"Cậu có chắc về bố cậu không nào?"
"Bọn mình đang nói về chuyện của cậu cơ mà."
"Ừ thì, có lần khi lão đang vui vẻ, tớ đã bảo lão rằng: 'Lão bảo trông con khôn lỏi đấy — con thấy nếu có thật thì chắc chắn là vì lão là bố con rồi!'"
"Lão nói gì nào?"
"Có nói gì đâu, lão ném thẳng cái đĩa vào đầu tớ — nếu mà trúng chắc giờ này tớ đã chẳng nằm đây mà trò chuyện với cậu rồi. Hôm sau lão dặn nếu tớ còn dám hé răng nói câu nào như thế nữa, lão sẽ tống cổ thẳng tay ra các cánh đồng bông."
"Nơi tớ sống chẳng có nô lệ nào cả."
"Cậu sống ở đâu cơ?"
"Hudson — thuộc Khu vực Trữ lượng phía Tây."
"Mọi người đều được tự do á?"
"Đúng vậy."
"Chà chà, tớ ước gì được sống ở đó — chẳng ai phải làm lụng gì sất!"
"Đương nhiên là họ vẫn phải làm việc chứ."
"Nhưng không thích thì có quyền nghỉ phẻ phải không?"
"Không, họ có thể lười biếng nếu muốn."
"Nếu tớ ở đó thì tớ cũng được tự do chứ?"
"Chắc chắn rồi!"
"Thế thì tớ khối việc phải đi đây," Slivers vừa nói vừa khúc khích cười.
Slivers chẳng có chút ý định bỏ đi nào cả, nhưng vô tình cậu con trai người da trắng đã gieo những hạt mầm bất hòa, để rồi khi thời cơ chín muồi, chúng sẽ mọc lên thành những gã đàn ông mang vũ khí.
John đang ngồi bệt xuống đất, lưng tựa vào hàng rào. Cậu bất giác đứng phắt dậy; người phụ nữ trên hiên nhà đang nhìn cậu. Bà ra hiệu gọi cậu đến gần. John tuân theo và cởi mũ khi bước đến gần. Người phụ nữ ra hiệu cho cậu ngồi xuống và cất tiếng hỏi: "Cháu là đứa con trai đã lừa đàn gia súc đi qua đây cách đây lát phải không?"
"Vâng, thưa quí bà."
"Thằng bé đã đi bộ một mình suốt một trăm dặm đấy," Đại tá Silverton vừa phóng ngựa đến vừa lên tiếng.
"Thật thế ư!"
"Đúng vậy, anh biết em sẽ rất thích gặp nó — nó sẽ ở lại ăn trưa; này, Slivers!"
Slivers đang cố tỏ ra bận rộn nhổ cỏ cho đám lợn đang gác chân trước lên thành chuồng và kêu ỏm tỏi.
Slivers bước tới và dắt lấy con ngựa.
"Đúng thế đấy Belle ạ, một trăm dặm đường mà mới chỉ có mười lăm tuổi thôi."
"Mười lăm — sắp bước sang tuổi mười sáu ạ," John đính chính mà không hề cười.
"Chà, đến George hay James cũng chẳng tài nào làm nổi điều đó — anh đời nào dám giao phó một con cừu cho chúng! Em lúc nào cũng tò mò về những nhân vật kỳ lạ thế này — anh biết chắc em sẽ thích nó mà."
"Nó là người Pháp, người Canada hay người gốc Đức ở Pennsylvania thế?" người phụ nữ hỏi.
"Gốc Đức! ha, ha! — nó là dân Yankee thuần chủng đấy."
"Maurice, anh không nên nói thế trước mặt thằng bé, có thể nó sẽ thấy tự ái đấy."
"Cháu chẳng có gì phải xấu hổ vì mình là người Yankee cả," cậu bé điềm tĩnh đáp lại với vẻ tự hào kín đáo.
"Cậu nghe nó nói kìa! Ha, ha, ha!" Đại tá cười lớn.
"Tổ tiên cháu đã đến đây trên con tàu Mayflower, cháu là hậu duệ của Philip Brown," cậu bé nói tiếp.
Đại tá cố cười thêm lần nữa, nhưng tiếng cười ấy có vẻ gượng gạo.
"Tên nó là gì thế anh?" người phụ nữ hỏi chồng.
"Smith, John Smith."
"Brown," cậu bé đính chính.
"Margaret, con yêu, ra đây với mẹ một lát nào."
Một thiếu nữ bước ra — trông hệt như một phiên bản thu nhỏ của mẹ con bé — chỉ có điều đôi má phúng phính sức sống thanh xuân. Con bé cũng mặc một chiếc váy xanh, và cái nhìn nhanh của John mách bảo rằng đây cũng là một quý ngài — nhầm lẫn, một quý bà — người thứ hai mà cậu từng thấy trong đời.
"Margaret, đây là John Brown; em nó đã lừa đàn gia súc đi một trăm dặm đường đến chỗ bố, đi có một mình thôi đấy."
"Chào anh John Brown ạ? Em mong anh vẫn khỏe — nhưng chắc anh phải mệt lắm sau chặng đường dài như thế."
John định mở lời; trước nay cậu chưa từng phải đắn đo cân nhắc từng chữ khi nói bao giờ; nhưng lúc này cậu lại ước gì mình đã làm thế. Cậu đáp:
"Nhà cháu vẫn khỏe, cảm ơn cô — nhà cô thế nào ạ?"
Cậu cảm thấy mặt mình nóng bừng lên và lần đầu tiên trong đời cảm thấy lúng túng. Từ trước tới nay, cậu chưa từng chùn bước trước ánh mắt của bất kỳ ai, dù là đàn ông, phụ nữ hay dã thú; cũng giống như những người da đỏ mà cậu từng chung sống, cậu mang sự đường hoàng và uy nghi của một bức tượng đồng khỏa thân.
Nhưng giờ đây, giống như A-đam và E-va trước mặt Chúa, cậu cảm thấy vô cùng hổ thẹn. Nếu dám, cậu đã bỏ chạy mất dép; cậu định lên tiếng lần nữa, định cất lời xin lỗi rồi chuồn thẳng, nhưng cậu chỉ biết ngồi chết trân, và làn da vàng vĩnh cửu trên khuôn mặt dài với chiếc cằm nhọn và chiếc mũi khoằm của cậu bỗng đỏ bừng lên như gấc.
Cậu đã thực sự là một người đàn ông.
Cha, mẹ và con gái đang bàn tán về cậu — còn cậu thì chẳng dám ngẩng đầu lên nhìn.
"Nhưng tất cả bọn họ đều đến từ nước Anh mà," cậu nghe cô thiếu nữ nói; "vài người cập bến Plymouth, số khác thì ở Jamestown."
"Đúng thế, nhưng một nhóm thuộc tầng lớp quý tộc còn nhóm kia chỉ là cặn bã của xã hội."
"Ôi, bố nói thế thì quá quắt quá — bố quên mất Oliver Cromwell rồi kìa."
"Chà chà, con bé này dạo này tiến bộ cả môn lịch sử cơ à."
Tiếng chuông điểm bữa trưa vang lên, mang lại sự giải thoát lớn lao cho John Brown. Bữa ăn ấy trang trọng, kiểu cách và ngột ngạt nhất mà cậu từng trải qua trong đời.
Đại tá Silverton ngồi ở một đầu chiếc bàn lớn, vợ ông ngồi đầu bên kia. Một bên là John và cô Margaret; bên kia là hai cậu con trai cao lớn, luộm thuộm được giới thiệu là George và James. Chúng cứ trừng trừng nhìn John, thì thầm to nhỏ với nhau rồi lăn ra cười rúc rích.
Chẳng có ai cầu nguyện trước bữa ăn cả. Đứng sau lưng chủ nhà là Slivers với một cái khay lớn sẵn sàng bưng từng chiếc đĩa đến cho mỗi người khi được múc đầy. Và xét theo kích thước của chiếc bàn, John thầm nghĩ công việc này quả là vô cùng cần thiết. Margaret rõ ràng lớn hơn John tầm một hoặc hai tuổi, nhưng trông con bé cứ như một thiếu nữ trưởng thành thực thụ, và cậu khó chịu nhận ra rằng con bé đối xử với mình cứ như thể mình chỉ là một đứa trẻ con.
George có nhú một hàng ria mép tơ và trông có vẻ đã gần hai mươi. James thì độ khoảng mười tám.
John chẳng thể nuốt nổi mấy, miệng cũng chẳng tài nào mở ra được; niềm tự hào về dòng dõi đã tan thành mây khói, và chuyến hành trình một mình băng qua Hudson bỗng thu nhỏ lại chẳng còn gì — cậu chỉ muốn được trốn quắt vào một góc rừng vắng một mình.
Slivers vẫn đứng đó, vẻ mặt nghiêm nghị quá mức đằng sau chiếc ghế của chủ nhân. Nó chớp lấy thời cơ, giơ cao viên bi mà John đã tặng rồi nháy mắt ra hiệu. Nhưng John chẳng thể cười nổi để đáp lại.
Ngay khi những người khác đẩy ghế đứng lên, cậu vội vã rảo bước ra hiên nhà, đội chiếc mũ da thú lên đầu, rồi thò đầu vào trong cửa cất tiếng: "Cháu chào mọi người!" và cắm cổ đi thẳng xuống lối mòn phía trước.
"Khoan đã nào Timothy, đứng lại! quay lại đây mau! quay lại!" Đại tá hét lớn.
John chậm chạp quay lại.
"Cậu đi đâu thế?"
"Về nhà ạ."
"Vội gì chứ — bọn tôi muốn cậu ở lại qua đêm cơ mà — cứ đợi đến sáng mai rồi hãy khởi hành sớm."
"Đúng đấy, ở lại đến ngày mai đi cháu," bà Silverton phụ họa.
Người cha, người mẹ cùng hai cậu con trai và cô con gái đứng trần đầu ngoài hiên. Họ nhìn cậu thiếu niên với vẻ kinh ngạc tột độ — cậu là một sinh vật lạ, một món đồ mới mẻ; họ muốn săm soi cậu chẳng khác nào một loài thú hoang kỳ lạ nào đó trước khi để nó xổng chuồng về lại chốn rừng thiêng nước độc. Giống như những con hươu vì cùng đường mà đôi khi lạc vào các ngôi làng, hay những chú chim hoang bay lạc qua khung cửa sổ mở toang, mẫu người kỳ lạ này đã lang thang lạc bước vào giữa chốn phồn hoa của họ.
Đại tá mỉm cười ban ơn và chìa tay ra như thể đang nhử muối cho bò ăn. George và James húng hắng ho, còn Margaret và mẹ thì tỏa ra bầu không khí thông cảm và trắc ẩn từ bốn đôi mắt xanh biếc đồng điệu với màu váy của họ. Đằng sau tất cả là khuôn mặt tàn nhang đang nhăn nhở cười của Slivers, tay giơ cao viên bi vàng như một lời thề kết nghĩa huynh đệ đời đời.
John quay lại với bộ dạng vô cùng bẽn lẽn. Cậu chỉ chú ý đến hai điều: đó là Margaret và mẹ con bé có chiều cao y hệt nhau và những chiếc váy kia chắc hẳn được cắt từ cùng một súc vải.
John nói: "Xin vui lòng nói nhanh cho cháu ạ, cháu phải đi cho đủ mười hai dặm tối nay nữa!"
"Nghe nó nói kìa!" Đại tá cười phá lên.
"Cháu không có thời gian để lãng phí đâu ạ," cậu thanh niên tiếp lời. Sự đường hoàng của cậu đang dần quay trở lại.
"Thế tối nay cậu định ngủ ở đâu?"
"Ở bãi đất trống Big Tree ạ."
"Không lẽ ở cái làng da đỏ đó á?"
"Vâng, ở cùng tù trưởng Blackfoot."
"Chà, nếu cậu định đi Big Tree, sao nãy lại tính quay ngược về thị trấn làm gì? Bây giờ đã hai giờ rồi, chả mấy chốc mà trời tối mịt trước khi cậu tới nơi cho xem."
"Cháu định đổi mấy dải ruy-băng này ạ," cậu bé đáp, giơ cao gói nhỏ đang cầm trên tay.
"Của ai thế?"
Đương nhiên là một vị Đại tá lừng lẫy như Silverton chẳng mảy may quan tâm đến mấy thứ cỏn con này; ông ta chỉ đang tìm trò giải trí cho gia đình mình mà thôi.
"Một cái cho Ruth Crosby và cái kia cho bé Rachel ạ. Cháu mua hai thước ruy-băng đỏ — mỗi người một thước — cháu định đem đổi lại thành màu xanh. Theo chú thì người ta có cáu nếu cháu đòi đổi không ạ?"
"Ồ không, họ sẽ đổi cho cháu mà," bà Silverton nói.
"Còn gì trong gói đồ thế kia?"
"Khăn tay ạ — khăn tay cho các anh chị em cháu — bảy đứa tất cả. Chú nhìn mấy chữ cái với hình vẽ xem — đẹp lắm phải không ạ?"
Bà Silverton tỏ vẻ trầm trồ trước những món quà mỏng manh nhỏ bé. George và James thì cười hô hố.
"Thế còn người tên Ruth mà cậu vừa nhắc đến là ai thế?"
"Ơ, chú không biết ư? Cháu quên mất, đương nhiên là chú không biết rồi — thì Ruth là — là — là — ấy là Góa phụ Crosby, cô ấy dạy học và hay chăm sóc mọi người lúc ốm đau hoạn nạn, còn khi có phụ nữ hay trẻ sơ sinh qua đời thì cô ấy là người khâm liệm họ."
"Đúng là một con người kỳ quặc; thế còn Rachel là em gái cậu phỏng?"
"Ơ vâng, mà không hẳn thế đâu ạ; con bé là con gái của cô Ruth, năm nay lên chín sắp sang tuổi lên mười."
"Thế là cháu không chịu ở lại qua đêm thật à?"
"Không ạ."
"Nhưng lần sau tới thì ở lại nhé?"
"Vâng, có lẽ thế ạ."
"Và nếu có mang gia súc tới thì cứ lùa thẳng đến chỗ ta nhé — ta sẽ trả giá cao hơn bất cứ ai."
"Cháu nhớ coi đây là nhà mỗi khi đặt chân tới Zanesville nhé!" bà Silverton dặn với theo.
"Vâng, cháu cảm ơn ạ, nhưng bây giờ cháu phải đi ngay đây."
"Khoan đã, không định bắt tay chào một tiếng trước khi đi à?"
John đứng im trên mặt đất và trang trọng giơ bàn tay to bè, gầy guộc của mình lên. Cậu đã lớn vượt chiếc áo khoác nên tay áo bị ngắn cũn, để lộ một đoạn cổ tay đỏ gay, gân guốc.
Lần lượt từng người đến bắt tay cậu.
"Cẩn thận giữ lấy chỗ tiền đó nhé Timothy — tớ đoán bố cậu cũng chẳng dư dả gì cho cam đâu — chào nhé," Đại tá nói.
"Lần sau anh lại ghé nhé, John Brown?" Margaret nói.
"Nếu Chúa muốn ạ!" John đáp. Câu trả lời khiến tất cả bật cười, ngoại trừ Margaret. John để ý điều đó và mãi về sau vẫn ghi nhớ trong lòng. Slivers cười to nhất đám; Đại tá quay người tung chân sút một cú, nếu đôi bốt ấy mà trúng đích thì có lẽ gia đình ông đã tổn thất một tài sản có giá trị.
John bước đi thật nhanh và vô cùng vụng về xuống triền đồi. Cậu vô thức nhấc cao chân như thể đang lội qua thửa ruộng vừa cày xới, bởi cậu biết rằng có tới bảy đôi mắt đang chăm chú dõi theo mình từ ngoài hiên nhà.
"Hay là thả chó rượt theo nó đi bố," George la lên.
"Ừ đấy — thả đi xem nó chạy biến dạng nào!"
"Nó lại chẳng thịt toi con chó của bay rồi quay lại tẩn cho cả hai đứa một trận không trượt phát nào ấy chứ," Đại tá quở trách khi cả bọn lúp xúp bước vào nhà.
Cậu bé người Yankee đi đến cửa hàng lớn và xấp ruy-băng đã được đổi mà không gặp chút khó khăn nào. Chủ cửa hàng thậm chí còn niềm nở mời cậu lần sau lại ghé. Điều này khiến cậu bé vô cùng phấn chấn và vực lại phần nào tinh thần: lòng cậu đang nặng trĩu, bởi cậu có cảm giác mình vừa bị đem ra làm trò hề.
Cậu bắt đầu rảo bước ra khỏi làng. Lên đến đỉnh đồi, cậu dừng chân ngoái đầu nhìn lại. Phía dưới là thị trấn — đối với cậu bé, đó chẳng khác nào một chốn Babylon hỗn độn với đủ thứ âm thanh và náo động. Cậu thấy thật nhẹ nhõm khi rời khỏi nơi này. Cậu lao mình vào khu rừng sâu và bám theo con đường nhỏ, vừa đi vừa chạy bước nhỏ như những gì người da đỏ đã dạy.
Cậu đi được chừng hai dặm thì nghe thấy tiếng vó ngựa lộc cộc từ phía sau vang lên. Cậu sờ tay kiểm tra kỹ túi tiền xem còn nguyên vẹn không rồi đứng khựng lại. Tiếng vó ngựa dồn dập mỗi lúc một gần và cậu bé vội nép mình vào lùm cây bên đường để nhường chỗ cho người qua đường. Khi con ngựa phi nước đại xuất hiện, John ngó đầu nhìn ra và không khỏi kinh ngạc khi nhận ra người cưỡi ngựa chính là Slivers, đang cưỡi con ngựa của Đại tá. Chân của Slivers không chạm tới bàn đạp nên chúng cứ đung đưa theo từng nhịp chồm của con vật. Khi ngựa và người vút qua, John bước hẳn ra đường và cất tiếng gọi.
Slivers giật mạnh dây cương và bằng một cú đánh lái cổ ngựa thuần thục, cậu ta xoay ngoắt con vật lại, chứng minh mình là một kỵ sĩ kỳ cựu.
"Ồ, tớ cứ sợ lỡ mất cậu cơ chứ!" cậu bé da màu thở dốc. Khuôn mặt cậu ta ánh lên một sắc xanh nhợt nhạt và có lẽ đã tái mét đi nếu không phải vì mang dòng máu lai.
"Này cậu bạn Yankee," cậu ta nói tiếp, "cậu phải làm gì đó đi — tớ không rõ nữa — George và James đang định cướp tiền của cậu đấy. Tớ nghe bọn chúng bàn kế hoạch trên gác xép chứa cỏ — chúng sẽ phi ngựa theo Con đường Đông để mai phục cậu ở hẻm núi Gorge. Tớ phải mau chóng quay lại kẻo chúng phát hiện mất — tớ chỉ được sai mang con ngựa này ra tiệm thợ rèn thôi."
Ngựa và người phi kiệu quay lại hướng cũ, để mặc John Brown đứng trơ trọi giữa lòng đường ngẩn người nhìn theo.