John Brown về nhà đúng hẹn, trao lại những chiếc khăn tay in hình và dải ruy băng xanh. Squire Brown đếm tiền—chính xác từng xu—ông vỗ đầu cậu bé và thưởng cho riêng cậu một đồng tư bằng bạc. Vị Thẩm phán Hòa bình uy nghiêm nghĩ tốt nhất không nên khen ngợi trực diện để tránh làm cậu sinh kiêu, nhưng ông hứa sau này sẽ cho cậu đi chuyến nữa. Suy cho cùng, đó là phần thưởng hậu hĩ nhất mà ông có thể ban cho.
John không hé nửa lời với ai về vụ cúp cướp hụt. Cậu đủ khôn ngoan để hiểu rằng nếu giải thích chuyện suýt bị tước mất số tiền, cậu sẽ vĩnh viễn bị cấm đi xa một mình. Cha cậu vốn là người Connecticut, tôn sùng đồng tiền chẳng kém bất cứ ai. John ngậm tăm.
Hơn nữa, xét cho cùng đó cũng chẳng phải một cuộc phiêu lưu to tát gì. Vài người đàn ông chân chất trong làng ngày nào cũng kể những tích truyện huyên náo gấp đôi thế này: họ thích bịa chuyện mua vui, và cậu thiếu niên trầm tính ấy thừa sâu sắc để không hạ mình cạnh tranh với những kẻ ba hoa trong làng bằng cách đem sự thật của mình ra so kè với trí tưởng tượng của kẻ khác.
Cậu kể với Ruth về người phụ nữ xinh đẹp mà cậu đã gặp, về cô con gái xinh xắn của bà, về việc cả hai đều mặc váy xanh và bắt tay cậu ra sao; rồi cậu chìa tay ra để làm chứng cớ. Bé Rachel cầm lấy bàn tay ấy, mân mê từng ngón tay và ngắm nghía đầy vẻ trang nghiêm.
Ngôi làng Hudson đã phát triển lên đến hai mươi lăm ngôi nhà, và không phải nhà nào cũng làm bằng thân cây gỗ nữa, bởi giờ đây đã có một xưởng cưa mọc lên bên sông. Thế nhưng vẫn chẳng có nhà nào thuê người hầu—tất cả đều tự làm lấy mọi việc, trừ những khi ốm đau thì hàng xóm mới qua giúp một tay. Chẳng ai có hiên nhà dài rộng thênh thang, và chắc chắn chẳng người phụ nữ nào ở Hudson có được chiếc váy xanh cùng chiếc khăn choàng trắng đẹp đẽ nhường ấy: mà dẫu có đi chăng nữa, họ cũng chẳng có thời gian ngồi thảnh thơi ngoài hiên để làm dáng!
Rồi cả cậu bé da màu phục vụ bàn—trông cũng không hẳn là da màu lắm vì da cậu ta gần như trắng, cùng tất cả những người da màu khác mà John thoáng thấy—tất cả đều rất buồn cười. Ruth và Rachel tỏ ra vô cùng thích thú, mấy người phụ nữ hàng xóm ghé chơi cũng vậy. John kể đi kể lại câu chuyện ấy vài lần, miêu tả ngôi nhà, những bức tranh trên tường, đồ đạc, chén đĩa và cả đồ bạc, và lúc nào cũng kết luận rằng: “Tất cả bọn họ đều bắt tay em và bảo em phải quay lại đấy.” John ngày càng cường tráng theo năm tháng. Cậu cao và mảnh khảnh nhưng rất gân guốc. Trong các cuộc thi vật và chạy đua, cậu có thể đánh bại nhiều cậu con trai lớn tuổi hơn, nhưng cậu vẫn là một “cậu bé của phái nữ,” lúc nào cũng thích chơi với con gái hơn con trai. Điều đó mang lại cho cậu sự dịu dàng cùng một nét điềm đạm kín đáo, khiến cậu trở thành mục tiêu trêu chọc của mấy kẻ hay đùa ở cửa hàng tạp hóa, nhưng đồng thời lại giành được sự thán phục từ những người tinh tế.
Cậu là một người sùng đạo từ trong cốt tủy. Không một chút hoài nghi nào từng thổi qua tâm hồn cậu; cậu có một niềm tin ngây thơ, thuần phác vào một Đấng Quan Phòng tối cao luôn dõi theo từng hành động của chúng ta. “Phàm cái gì đang tồn tại thì đều là tốt nhất,” đây là một giáo lý khắc nghiệt, nhưng nó tôi luyện nên lòng dũng cảm kiên cường nhất trong con người; và kẻ nào có thể bám chặt lấy niềm tin ấy qua mọi thăng trầm của cuộc đời—hoặc là một kẻ ngốc, hoặc là một vị thánh trong lồng ngực đang đập một trái tim sư tử.
Squire Brown vốn là một tay hay đầu cơ, và thành công của con trai trong việc bán lô gia súc trước đã giục ông thử lại một phen. Ông gom mua một bơ-do mười hai con bò thịt từ những người khai hoang xung quanh, rồi dặn John đem bán với giá hai mươi lăm đô-la mỗi con hoặc lùa về nếu không bán được, thế là cậu thiếu niên lên đường. Bằng cách chọn ra con đầu đàn và dắt nó bằng dây thừng, những con còn lại sẽ lốc nhốc đi theo sau, với sự hỗ trợ từ những cú cắn nhè nhẹ đúng lúc của Simon, chú chó chăn cừu giống Scotch Collie.
Hơn nữa, ở vùng đất mới, gia súc không có thói quen đi lạc—chúng bám sát lấy đàn. Khác với lũ bò trên đồng cỏ hoang, gia súc được thuần hóa ở những vùng rừng núi thường khẩn khoản tìm kiếm sự bảo vệ của con người hơn là trốn tránh. Bò cũng hiểu biết kha khá về lịch sử tự nhiên, và nếu chúng biết nói chuyện, hẳn chúng sẽ kể ra biết bao giai thoại về những chú bê đi lạc rồi bị sói ăn thịt; hay những con bò ốm đau chờ đợi thú dữ rình rập ngày này qua ngày khác, đợi cho đến khi lớp bảo vệ từ sừng và móng của đồng loại rời đi!
Hành trình đi Zanesville không quá khó khăn. Nó được chia thành từng chặng mười hoặc mười lăm dặm mỗi ngày. Cứ mỗi đêm, họ lại dừng chân tại một căn lều của người khai hoang, nơi cậu bé được chào đón nồng nhiệt và gia súc được quây chuồng cẩn thận. Đàn gia súc được lùa đi thong thả và cho phép gặm cỏ dọc đường ở các vùng đất trũng và bãi trống, nhờ vậy mà chúng đến nơi với thể trạng rất tốt.
Đêm trước khi đến Zanesville, John dừng chân tại ngôi làng da đỏ.
Tù trưởng Blackfoot nhìn cậu thanh niên với vẻ không hài lòng, còn mấy người đàn bà da đỏ thì vây quanh, sờ nắn cậu với những nụ cười ngạc nhiên. Nguyên nhân của sự việc này là vì cậu bé đã đổi trang phục bằng da thuộc lấy vải dệt thô ở nhà, và chiếc mũ da chồn đã được thay bằng chiếc mũ phớt rộng andnh của người lớn. Chỉ mới một tháng trôi qua, bên cạnh sự thay đổi về y phục, vóc dáng cậu thiếu niên dường như đã cao lớn thêm hẳn. Giống như một cú sốc bất ngờ vào đúng thời điểm có thể biến chất lỏng thành tinh thể, hay một biến cố dữ dội có thể làm mái tóc đen chuyển sang trắng chỉ trong một ngày, cuộc đời con người có những thời khắc mà tâm hồn vươn mình tiến bước bằng một cú nhảy vọt. Chúng ta lớn lên qua những đợt quằn quại và thổn thức.
Trời hửng sáng, John rời ngôi làng da đỏ cùng đàn gia súc. Đến trưa, cậu đã đứng trên đỉnh đồi nhìn xuống “thành phố.” Đó chính là thế giới—thế giới rộng lớn, bận rộn, sục sôi và đầy năng động của con người, nơi giờ đây cậu là một phần trong đó!
Ánh mắt cậu hướng về phía đông. Kìa, trên sườn đồi phía trên thị trấn, là Silverside, điền trang của Đại tá Silverton; đằng sau ngôi nhà là khu “trại ở” được quét vôi trắng của đám gia nhân; bên trái là chuồng ngựa, nhà xe và các bãi quây gia súc.
Trái tim cậu thiếu niên đập rộn ràng.
Cậu muốn gặp ai ở đó nhỉ? Chà, tất nhiên là Đại tá Silverton, người mà cậu dự định sẽ bán số gia súc này. Rồi cả Jim Slivers nữa, vì hôm đó cậu đã quên chưa cảm ơn cậu bé da màu khi cậu ta cảnh báo về âm mưu cướp bóc nhắm vào mình. Hơn hết thảy, cậu muốn đối mặt với George và James Silverton—nhìn thẳng vào mắt họ và cho họ thấy cậu không phải kẻ ngốc cũng chẳng phải kẻ hèn nhát. Đánh nhau là trái với đạo lý Thiên Chúa giáo, nhưng cậu rất muốn đấu vật với một trong hai người hoặc cả hai, và cậu sẽ quật ngã họ lăn quay theo cách khiến họ phải thấy hoa mắt chóng mặt.
Rồi cậu còn muốn gặp bà Silverton. Cậu quý người phụ nữ ấy nhưng đồng thời cũng thấy bực bội khi nghĩ đến thái độ bề trên mà bà đã dành cho mình, còn Margaret thì lại càng trịch thượng hơn nữa. Giờ đây, cậu thậm chí thấy khó chịu khi nhớ lại cách cô đối xử với mình như một đứa trẻ con. Cô đã là một thiếu nữ, cao bằng cả mẹ mình, có lẽ còn mảnh khảnh hơn một chút, và chiếc váy xanh chỉ dài đến tầm mắt cá chân, thế mà cô lại suýt dùng giọng trẻ con để nói chuyện với cậu.
Cậu căm ghét cô ta cay đắng.
Thế mà—cậu lại cứ ước gì mái tóc mình đừng chĩa ngược lên tứ phía như vậy! Ruth đã cắt tóc cho cậu và kiểu tóc ấy quá ngắn; mái tóc mới ương bướng làm sao, hệt như một con la chứng vậy! Cậu cởi mũ ra và cố dùng tay vuốt phẳng xuống, nhưng chẳng ăn thua là mấy.
Trời nắng gắt và John không muốn bước vào thị trấn với chiếc áo sơ-mi tay cộc. Cậu quá tự hào về chiếc áo khoác của mình để làm điều đó. Cậu chợt nảy ra ý định có thể cởi chiếc áo sơ-mi len ra và chỉ mặc áo lê-gét cùng áo khoác—dù sao thì áo lê-gét cũng được khoét cổ khá cao. Thế là chiếc áo sơ-mi được cởi ra, giấu vào trong bụi cây để có thể tìm lại trên đường về. Sau đó, chiếc áo lê-gét được mặc vào, cài cúc kín ngực bằng hàng mười sáu chiếc cúc sừng hươu, tiếp đến là áo khoác, và đoàn người lại tiếp tục tiến bước.
Jim Slivers nhìn thấy cậu đang đến liền chạy hồng hộc ra đường đón. Cậu nô lệ sợ đến nỗi những vết tàn nhang trên mặt nổi bật lên như những giọt sơn nâu.
“Dừng lại! Cậu phải quay lại đi—cậu sẽ không tố cáo tôi chứ?—họ sẽ giết tôi mất nếu cậu làm thế—họ sẽ giết tôi đấy!” Slivers rên rỉ.
“Tố cáo rằng mày đã cảnh báo tao ư?—không bao giờ, không bao giờ, đây, tay tao đây.”
Cậu thiếu niên nô lệ túm chặt lấy bàn tay đang chìa ra bằng cả hai tay và khóc nức nở.
“Tôi quất ngựa của Đại úy để phi đi đuổi theo cậu hôm đó cho đến khi nó sùi bọt mép, và lúc về tôi bị ăn đòn nhừ tử. Tôi nói dối ngài Đại úy rằng tôi chạy thi với một đứa khác, và ngài ấy nện tôi bằng dây cương ngựa.”
“George và James về nhà an toàn chứ?”
“Về bằng một con ngựa, con kia bị bọn cướp giật mất—bọn cướp giăng một sợi dây ngang đường, họ phi ngựa đâm vào trong bóng tối rồi bị cướp mất đồng hồ, tiền bạc và một con ngựa—họ kể với bố họ thế đấy—họ bảo họ đang đuổi theo kẻ trộm ngựa—này?”
“Gì thế?”
“Cậu không phải là một trong số bọn cướp đấy chứ?”
“Tao, tao mà là cướp á? Ai bảo tao cướp bọn chúng?”
“Cậu George bảo thế—cậu ấy thấy cậu dưới ánh trăng—cậu cùng một lũ người da đỏ.”
“Không, tao không cướp chúng, và tao cũng chẳng bỏ chạy. Tao đến để gặp Đại tá.”
“Để làm gì?”
“Để nói cho ông ấy biết sự thật.”
“Thế thì ngài ấy sẽ giết tôi mất.”
“Nhưng tao sẽ không nhắc đến mày đâu.”
John gạt cậu nô lệ ra, đi thẳng lên phía trên ngôi nhà và lùa đàn bò vào một cái chuồng quây. Cậu không thấy ai xung quanh nên bước qua ngồi xuống hiên nhà chờ Đại tá. Chẳng mấy chốc, tiếng bước chân vang lên phía sau và Margaret từ trong nhà bước ra.
“Hình như đây là anh Smith—trông giống thế cơ chứ—hy vọng em trai anh vẫn khỏe!”
John giật mình đứng phắt dậy, lắp bắp, cúi chào hai lần, đoạn sụp xuống ghế cái rộp và đáp rằng em trai cậu khỏe và các em gái của cậu cũng vậy. Cậu xoắn xuýt chiếc mũ rộng vành trong tay đầy vẻ bồn chồn.
“Các anh của cô có khỏe không?” Cậu hỏi sau một khoảng lặng ngượng ngùng. Đó hoàn toàn là một sự tình cờ—cậu vốn chẳng có ý định nhắc đến họ tẹo nào.
“Họ đều khỏe, cảm ơn anh—đó là một chuyến đi dài cho một người đi một mình, lại còn ở độ tuổi còn quá trẻ!”
John không hiểu hết hàm ý trong câu nói ấy, thế là cậu đổi chủ đề.
“Tôi muốn gặp cha cô—ông ấy có về sớm không?”
Cô không cần phải trả lời. Tiếng bước nện một, hai, ba, bốn nhịp quen thuộc của con ngựa nước kiệu đơn của Đại tá đã vang lên trên con đường rải đá,
và ngay khoảnh khắc tiếp theo, ông kéo cương dừng lại ở lối xe chạy.
“Slivers—mày, Jim Slivers! Cái thằng da đen chết tiệt ấy đâu rồi?—Slivers!”
Slivers rón rén lách người vòng qua góc nhà trong cơn run rẩy bần bật. Cậu ta dắt con ngựa đi.
“Đây là anh Smith ạ, thưa bố; bố còn nhớ em trai anh ấy chứ.”
“Quỷ tha ma bắt—chà, hóa ra chính là Timothy—ha, ha, ha, ha!!”
Ông dựng cậu bé đứng thẳng dậy và săm soi từ trên xuống dưới.
“Chính là Timothy bằng xương bằng thịt, diện chiếc áo đuôi tôm rộng thùng thình của cha cậu ta và chiếc mũ của một tay mục sư phái Thanh giáo! ha, ha, ha, ha!!”
Thực ra trông rất buồn cười. Chiếc áo có phần vạt dài thườn thượt kéo thõng xuống nhọn hoắt ở đằng sau; chiếc áo lê-gét rộng rãi được cài cúc tận cổ; cả hai món trang phục đều được may rộng thùng thình để trù tính cho vóc dáng sẽ còn phát triển trong tương lai.
Bà Silverton bước ra hiên nhà: cả bà và con gái đều ngẩn người kinh ngạc theo dõi.
“Ngồi xuống đi, Timothy—ngồi xuống, ta bảo em ngồi xuống—ta vẫn đang muốn gặp chú mày đây—Lạy Chúa, chú mày thật gan lì dám quay thẳng lại cái chốn này sau khi đã cướp bóc các con ta. Mấy tên Yankee chúng mày hám tiền đến mức sẵn sàng ăn cắp cả của những người bạn tốt nhất. Chắc chú mày tưởng mình không bị nhận ra chứ gì, ta thừa biết, nhưng giờ thì ta tóm được chú mày rồi đấy—George, George, George—cái thằng ranh con ấy đâu rồi! Này chú mày George, chú mày có nhận ra tên này là một trong băng cướp đã trấn lột chú mày và cướp con ngựa không?”
“Chính là nó,” George bướng bỉnh đáp.
“Chính lũ chúng mày mới là tụi tao túng cướp,” cậu thiếu niên nhà Brown đáp trả với đôi mắt ánh lên những tia giận dữ.
“Mày láo,” gã kia thét lên, và vừa dứt lời, hắn giật phăng chiếc roi ngựa từ tay cha mình, vung một cú tàn nhẫn nhắm thẳng vào mặt John.
Cậu né được nhát quất và từ bậc thềm nhảy phắt xuống thảm cỏ. Chỉ trong chớp mắt, cậu lột phăng chiếc áo khoác dài.
“Lại đây!” John Brown hô lên, “lại đây—ra đám cỏ này, đồ hèn!” Và vừa nói cậu vừa giật luôn chiếc áo lê-gét ra nốt. Thế là cậu đứng đó, mình trần roi rói. Cậu hoàn toàn quên mất bén đi sự thật rằng mình chẳng mặc áo sơ-mi.
“Sao mày không xuống đây, đồ hèn!”
Một tiếng cười ồ vang lên từ phía Đại tá. Nó kết thúc bằng một tiếng huýt sáo ngầm kìm nén đầy thán phục, mà hai người phụ nữ cũng hùa theo, ít nhất là về mặt cảm xúc. Giả sử đó là một người đàn ông trần trụi đứng trước mặt họ lúc nãy, có lẽ họ đã lấy tạp dề che mặt rồi chạy thốc tháo vào nhà. Nhưng đây chỉ là một cậu thiếu niên; hơn nữa, sự việc diễn ra quá đỗi bất ngờ. Các thớ cơ trên người cậu nổi cuồn cuộn như những sợi dây thừng bện: chẳng có lấy một gram mỡ thừa nào; phần thịt săn chắc và sạch sẽ như da thịt của bất kỳ vận động viên nào. Vai cậu không quá rộng nhưng lồng ngực rất sâu, cổ rắn chắc gân guốc, và dưới lớp da hồng hào ở ngực, các cơ bắp giật giật đầy vẻ bồn chồn căng thẳng khi cậu đứng đó dưới ánh nắng ban mai, mái tóc ngắn thẳng đuột dựng ngược cả lên.
“Mặc áo vào trông mày còn khá hơn đấy,” George gào lên.
Một cơn đỏ bừng lan khắp mặt cậu thiếu niên, lan xuống cổ và đỏ rực tới tận thắt lưng.
“Nào con trai, mặc quần áo vào đi!”
Bà Silverton đã bước xuống thảm cỏ, nhặt chiếc áo lê-gét lên và cầm sẵn để cậu bé có thể xỏ vào. Sau đó, bà giúp cậu mặc chiếc áo khoác. Bà quay sang chồng:
“Maurice, sao ông lại cứ khăng khăng buộc tội đứa trẻ này cơ chứ?”
Margaret đang sụt sùi khóc:
“Bố Silverton thật là quá quắt, cả anh George nữa—con chẳng thèm ưa cả hai người đâu”—cô bé mếu máo khóc rống lên.
John lúc này đã được mặc quần áo tươm tề và phần nào lấy lại được bình tĩnh.
“Nào chú thánh ca Timothy, lại đây nói cho ta nghe ngô ra khoai xem nào. Sao chú mày lại bảo các con ta định cướp chú mày?”
“Bởi vì chúng làm thế thật.”
“Giờ thì ta sẽ gọi chúng ra—chúng sẽ kể câu chuyện của chúng và chú mày kể câu chuyện của chú mày. James, mày thằng James và thằng George đâu, ra đây mau! Con gái, vào gọi mấy thằng anh con ra đây bảo ta có việc!”
Cô bé bước vào nhà. Cô đi mất vài phút, sau đó quay ra báo rằng không tài nào tìm thấy hai cậu con trai đâu cả.
“Lạ thật đấy, George vừa mới ở đây một phút trước, còn em vừa bảo thằng James đang lẩn quẩn đâu đây cơ mà?”
“Thì vâng ạ.”
Khuôn mặt lốm đốm tàn nhang của Slivers thò ra từ sau cánh cửa:
“Tôi biết bọn chúng đi đâu rồi, ngài Đại tá! Tôi biết, thật đấy. Chúng chuồn mất rồi! Cậu James, cậu ấy trốn lên gác xép để cỏ lúc ông Thánh Ca đây tới—vừa nãy chúng dắt ngựa ra từ cửa chuồng ngựa phía sau rồi bảo với tôi là chúng đang phóng ra pháo đài và phải một tuần nữa mới về cơ!”
“Câm cái mồm lại, cái đồ da đen ranh mãnh—mày có thể nói cho rụng cả sừng của một con bò không tai đấy! Vì Chúa, mình mau giục đám gia nhân xem nào—chẳng lẽ cơm nước vẫn chưa xong à?”