Kansas vẫn là chiến trường đẫm máu, và Brown hoàn toàn bằng lòng để tình trạng ấy tiếp diễn. Hãy để dư luận dồn mọi chú ý về miền đó và chứng kiến những cảnh bất công tàn nhược có thể lan tràn khắp miền Bắc, tựa như những tai ương giáng xuống Ai Cập thuở nào, nếu như bọn chủ nô dám làm! Hơn thế nữa, chừng nào ánh mắt của công chúng còn hướng về Kansas, thì nó sẽ bị xao lãng khỏi những phương hướng khác.
Con người từng trải và sắc sảo ấy thừa hiểu rằng hòa bình không thể đến trong một sớm một chiều—phải mất thời gian để những vết thương lành miệng, để ngọn lửa thù hận lụi tàn, và để sự căm hờn chìm vào giấc ngủ. Kansas đã được tự do, vâng, trên danh nghĩa, nhưng chưa phải trên thực tế. Những ngày tháng tái thiết đầy đau thương chắc chắn sẽ nối tiếp; và trong khoảng thời gian ấy, sẽ có không ít kẻ “vẫn chưa biết rằng hòa bình đã được tuyên bố,” chính những con người này sẽ lại dằn xé những vết thương đang rỉ máu và rồi một số kẻ sẽ phải trả giá. Nhưng tự do, một sự tự do trọn vẹn và hoàn toàn, rồi sẽ đến! Niềm tin của Brown chưa từng dao động hay tái mét; quyết tâm của ông chưa bao giờ suyuyển. Tự do nhất định sẽ đến với Kansas! Phải, và đến với cả đất nước này. Mười sáu tiểu bang đã được tự do: mười lăm tiểu bang còn lại rồi cũng sẽ sớm như vậy. Thượng đế đã định đoạt điều đó!
Mười sáu Tiểu bang Tự do ấy chiếm tới hơn ba phần năm tổng dân số cả nước, hai phần ba của cải, chín phần mười các xưởng chế tạo, bốn phần năm số lượng báo chí; miền Bắc là nơi in ấn toàn bộ sách vở. Ở các Tiểu bang Tự do, nạn mù chữ trong số những người sinh ra tại Mỹ là một điều hiếm hoi đến kỳ lạ. Còn ở miền Nam, một người da đen biết đọc biết viết lại là một tội ác, và một phần ba dân số da trắng thì ngu dốt chẳng khác gì những kẻ nô lệ.
Chỉ khi nằm ngoài tầm với của móng vuốt đại bàng nước Mỹ, và dưới sự bảo trợ của con sư tử Anh quốc, một người da đen mới được an toàn tại Tân Thế giới. Và điều này lại diễn ra ở châu Mỹ, trong số tất cả mọi nơi trên thế giới! Hợp chủng quốc Hoa Kỳ, cái nôi tự do đầy kiêu hãnh, nơi Hiến pháp ghi rõ rằng “mọi người sinh ra đều có quyền tự do và bình đẳng,” nước Mỹ, quê hương của những kẻ bị áp bức, là nơi trú ẩn cho những người bị bách hại—vậy mà nước Mỹ ấy vẫn duy trì tàn tích tối tăm này, trong khi ngay cả châu Âu cũng đã vì hổ thẹn mà vứt bỏ nó, đó thực sự là một sự lăng mạ đối với Đấng Tối Cao. Tội ăn thịt người còn có thể coi là nhân từ khi so sánh với chế độ nô lệ; chế độ ăn thịt người chỉ ăn thịt người chết, nhưng nô lệ lại hút máu người sống.
Người ta cần một nhà lãnh đạo! một nhà lãnh đạo sẽ thổi vang tiếng kèn và lớn tiếng hô vang rằng: “Tự do, Tự do, nhân danh Chúa!”
Mười sáu tiểu bang miền Bắc sẽ đứng sau lưng ông, dâng hiến những thanh niên trai tráng và tài sản của mình; bốn triệu nô lệ sẽ vùng lên và một phần ba dân số da trắng ở miền Nam, những kẻ không phải chủ nô, ít nhất cũng sẽ khoanh tay đứng nhìn; và Chiến thắng, một chiến thắng huy hoàng sẽ đến.
Người ta đang cần một nhà lãnh đạo; một nhà lãnh đạo để gióng lên tiếng kèn đánh thức miền Bắc đang say ngủ.
John Brown đã nghiền ngẫm những điều này trong tận đáy lòng; suốt bao năm qua, ông chẳng nghĩ đến điều gì khác. Ông đã mòn mỏi lắng nghe Tiếng Gọi. Và tiếng gọi ấy đã đến, cất lên rằng: “Ngươi chính là con người đó!” Quả nhiên phải là như vậy. Định mệnh đã tước đi sự bình yên trong gia đình ông, cướp mất người phụ nữ bầu bạn ngọt ngào, phá hủy những kế hoạch tài chính và tàn phá mọi tham vọng trần thế của ông. Hóa công chỉ đang tôi luyện ông cho sứ mệnh vĩ đại này trong suốt những năm tháng dài đằng đẵng, đầy bất an và bất hạnh.
Và Brown thấu hiểu một sự thật, nổi bật lên giữa nền lịch sử tối tăm tựa như một vì tinh tú: Chỉ thông qua những kẻ khốn cùng, những kẻ bị gạt ra bên lề xã hội và bị khinh rẻ thì xã hội mới có thể được tái thiết. Ruskin cũng đã nêu lên chân lý này, nhưng John Brown không hề học lý lẽ của mình từ John Ruskin. Niềm tin thay! rất có thể ông chưa từng nghe đến cái tên Ruskin, dẫu cho sau này Ruskin đã biết đến ông, và dành tặng cho ký ức về ông những lời ca ngợi phong phú và vô giá.
Trái đất này chẳng còn gì lưu luyến đối với Brown—ông đã bị tước đoạt tất cả, và việc xem nhẹ mọi vướng bận trần thế đã ban cho ông một lòng dũng cảm sắt đá, một sự can đảm không bờ bến. Đã nhiều lần ông nhìn thẳng vào đôi mắt của tử thần ở miền Tây hoang dã ấy, và ông chưa từng chùn bước. Đứng giữa thảo nguyên không một tấc sắt bảo vệ, ông đã đáp trả từng phát súng một. Chưa một lần ông bị thương tổn, chưa một lần trong ông xuất hiện ý định quay đầu trốn chạy. Trong mọi cuộc đối đầu trực diện với kẻ thù, lần nào ông cũng khải hoàn trở về. Ông tin vào Định mệnh.
Trong một trận chiến công bằng, chỉ với mười người, ông đã đánh bại cả trăm quân. Và ông rời khỏi Kansas đơn giản vì ông đã làm trọn vẹn những gì mà sự hiện diện của mình có thể mang lại—thời gian sẽ là thứ duy nhất định đoạt phần còn lại.
Chúa tể các Trận chiến luôn ở bên ông!
Cuộc sống ngoài trời, những món ăn lành mạnh, sự thay đổi từ những đồng bằng ảm đạm cùng cảnh ngộ hoang dã sang sự bình yên, sung túc và những lời tán dương đã tạo ra những phép màu đối với John Brown. Ánh mắt ông lấy lại vẻ rạng ngời của tuổi trẻ, bước chân ông trở nên thanh thoát thay vì nặng nề, dềnh dàng, và vóc dáng ông trở nên tráng kiện, vạm vỡ.
Ông đã nếm trải hương vị của thành công! có thứ gì mang lại sức sống tốt bằng thành công cơ chứ? Nó có nghĩa là nhịp đập tim nhanh hơn, hơi thở sâu hơn, tiêu hóa tốt hơn, giấc ngủ ngon hơn. Brown cảm thấy mình trẻ lại hơn so với nhiều năm qua. Ông nhìn vào gương và giật mình đôi chút trước bộ râu dài, trắng phau của một bậc trưởng lão—nó chẳng hề "tông xuyệt tông" với trái tim trẻ trung của ông chút nào! Ông sở hữu thể lực mạnh mẽ của tuổi trẻ, và tận sâu trong tâm hồn, ông thừa biết rằng mình có thể cưỡi ngựa đi xa hơn, bắn súng chuẩn xác hơn, chịu đựng bền bỉ hơn và ra đòn nặng ký hơn bất kỳ thanh niên tuổi ba mươi nào có thể tìm thấy trên các con phố ở Cleveland. Và đó chính là những gì mà bầu không khí trong lành, những động cơ trong sáng và một lối sống thanh cao có thể mang lại cho một con người. Ông chưa bao giờ chạm tay vào thuốc lá hay rượu mạnh, và khi ăn uống, ông luôn dừng lại trước khi quá đà thay vì ăn lấy ăn để. Ông thậm chí còn không uống trà hay cà phê. Lương tâm ông thanh thản, hoài bão của ông cao cả. Và làm tăng thêm hương vị cho tất cả những điều đó chính là cảm giác về quyền uy ngầm có trong ông. Ông từng nhìn thẳng vào nòng những khẩu súng lên đạn để rồi khiến chúng phải chĩa sang hướng khác chỉ bằng một lời ra lệnh; ông từng sai khiến cả các thống đốc; ép buộc các cảnh sát trưởng vào thế phải đối phó và đàm phán thành công với các sĩ quan quân đội Hoa Kỳ.
Và liệu có gã đàn ông nào chưa đến mức gần đất xa trời lại dám thừa nhận, ngay cả trong chốn phòng kín thiêng liêng của riêng mình, rằng hắn đã đánh mất “sức mạnh nam nhi” hay không? Chẳng có người phụ nữ đoan chính nào lại già đến mức không chắc rằng mình vẫn còn sức hút với phái mạnh. Còn gã đàn ông nào đã chết đi tinh thần hiệp sĩ thì cũng đồng nghĩa với việc hắn đã bước đến giai đoạn mà người mai táng nên đến nhận xác. Bản năng tính dục chính là định luật vạn vật hấp dẫn của thế giới xã hội, và mọi hành động cao thượng, anh hùng, cùng những phép lịch sự tinh tế trong cuộc sống, hay những khuynh hướng cấu thành nên xung lực nghệ thuật, tất cả đều bắt nguồn từ đây: tình yêu giữa nam và nữ.
Ánh mắt của John Brown vô cùng tinh anh, hơi thở thơm tho, hàm răng trắng ngần, dáng người thẳng thắn, nhưng bộ râu của ông—thành quả của một năm trời nuôi dưỡng—thì trắng như tuyết. Ông nhìn vào gương thêm lần nữa và quả quyết rảo bước thẳng đến tiệm hớt tóc.
Khi bước ra ngoài, ông đã trút bỏ được bộ râu, nhưng lại trẻ lại được chục tuổi—ít nhất là về mặt ngoại hình. Gương mặt nhẵn nhụi để lộ phần miệng cương nghị, chiếc cằm vạm vỡ, và những nếp nhăn do lo âu cũng bớt hằn sâu hơn so với những ngày tháng cũ.
Ông mua một bộ quần áo mới, và cảm thấy có chút châm biếm người nhân viên bán hàng khi người này gợi ý “một bộ trang phục gì đó nhã nhặn dành cho một quý ông lớn tuổi.” Bộ đồ có màu xám, đính cúc đồng, theo đúng kiểu mốt thời bấy giờ.
Chiếc thắt lưng đựng đạn, hai khẩu súng lục đáng tin cậy, cùng con dao găm dài, sắc nhọn và đầy đe dọa đã được gói ghém cẩn thận rồi nhét vào một chiếc va li. Khẩu súng trường cũng được cất gọn gàng và đổi lấy một cây gậy đi bộ đơn giản.
Vẻ bề ngoài của ông giờ đây không còn khiến người ta phải quay đầu nhìn trân trân mỗi khi ông bước qua trên phố nữa; chẳng còn những đứa trẻ ranh lẽo đẽo đi theo sau, và ông mỉm cười kín đáo khi nghĩ đến việc nếu sự thịnh vượng trần thế có vô tình gõ cửa, thì thật dễ dàng biết bao để trượt dài trở lại thành một kẻ tầm thường đầy tự mãn, xu nịnh và chỉn chu đến mức giả tạo.
Nhưng ông mang trong mình một mục đích—một mục đích vĩ đại, cao cả và huy hoàng. Ông đang bước vào những bước chuẩn bị để đưa mục đích ấy đi đến một cái kết thành công rực rỡ. Dù vậy, những kế hoạch vẫn chưa thực sự rõ mồn một trong tâm trí ông—mọi thứ hãy còn đang ở dạng tiềm ẩn—ông cần phải thảo luận chi tiết với một tâm hồn mạnh mẽ, minh mẫn và thấu cảm. Chỉ riêng việc đem mọi chuyện giãi bày với một người bạn thôi cũng đủ khiến chúng trở nên sáng tỏ đối với chính bản thân ta. Thật vậy, cần phải có hai người thì mới thai nghén được một ý tưởng.
Ông quyết định đi Cincinnati để gặp Margaret Brydges.