[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chương IX: Người thắng cuộc giành được một con ngựa và sự tự do
Người Thanh giáo vốn không mặn mà với chuyện đua ngựa. Khi họ tổ chức một “Hội chợ Bí ngô” ở New England, đó là một sự kiện đích thực; thế nhưng, một hội chợ bí ngô ở miền Nam và miền Tây thực chất chỉ là lớp vỏ bọc cho một “cuộc đua ngựa.”
Cuộc thi Chạy ngựa Nông nghiệp hiện đại ra đời như một nhu cầu xã hội nhằm phục vụ những người không phải vì họ ít yêu quả bí ngô hơn, mà vì họ yêu cuộc đua ngựa hơn.
John Brown hết mực yêu quý động vật, và sức mạnh kiêu hãnh cùng vẻ đẹp của một loài mã mã chính là niềm vui sướng đối với cậu.
Việc con ngựa cái lông xám đỏ đang dẫn đầu và có vẻ sẽ giữ vững khoảng cách ấy mang lại cho cậu sự thỏa mãn tột cùng. Cậu thấy Slivers rướn người trên bàn đạp và rạp mình trên cổ cô Nancy. Cậu cũng nhận ra Slivers mang theo một chiếc roi dắt nhưng lại không dùng đến; trong khi chiếc roi cưỡi ngựa của Đại tá không phải để làm cảnh, bởi qua mỗi sải chân, nó lại quất kêu đét đét đầy đắc ý quanh phần hông của con Trusty đang gồng mình phi nước đại.
Rõ ràng Slivers đang giữ sức cho con ngựa cái.
John quay sang nhìn người da đỏ, và vì quên mất những lời răn dạy thuở thiếu thời, cậu suýt đã đặt cược với vị tù trưởng vào con ngựa xám đỏ, ngặt nỗi người da đỏ chẳng có chút hứng thú nào với cuộc đua, tệ hơn là chẳng có một xu dính túi. Chàng thanh niên rảo bước thật nhanh đuổi theo hướng những kỵ sĩ đang phóng đi. Tại sao cậu lại đi?
Cậu chẳng biết nữa. Có lẽ cậu muốn xem ai là kẻ chiến thắng; có lẽ cậu nghĩ mình có thể giúp ích cho bên này hay bên khác trong cuộc đua, hoặc có lẽ cậu cảm thấy bản thân mình cũng có dính dáng trực tiếp đến kết quả ấy, nhưng khả năng cao là cảm xúc của cậu lúc đó là sự pha trộn của tất cả những yếu tố ấy.
Chưa đi được nửa dặm, cậu đã nhận ra nhịp bước của mình quá nhanh. Cậu bắt đầu tỉnh táo lại đôi chút: cậu chẳng thể hy vọng bắt kịp những con ngựa đua ấy trừ khi chúng dừng lại, và nếu chúng quay đầu, cậu chặn đường ở chỗ này hay chỗ khác cũng đều như nhau cả thôi. Hơn nữa, cậu cũng thừa biết một sự thật rằng, một kẻ đi bộ, nếu đã quen với việc đi đường dài, có thể đi một trăm dãm nhanh chẳng kém gì kẻ cưỡi ngựa. Đã thế thì, nếu tất cả cứ tiếp tục tiến lên, họ sẽ đến Hudson vào cùng một thời điểm.
Những vết chân trên đường cho thấy rõ ràng những con ngựa vẫn tiếp tục chạy nhanh; chỉ trong vòng một dặm, chúng đã giảm nhịp xuống thành cú phi kiệu. Ánh mắt từng trải qua bao dấu vết của thợ săn lông thú đủ sức nhận biết tốc độ mà họ vừa lướt qua, nhưng cậu không thể đoán được khoảng cách giữa các kỵ sĩ là năm mươi thước, một trăm thước hay chỉ vỏn vẹn mười gang tay.
Đi thêm hai dặm nữa thì một hướng dấu vết rẽ về bên trái vào con đường nhánh dẫn lên đồi.
Con ngựa cái lông xám đỏ vẫn giữ nguyên hướng đi thẳng; con Trusty đã bỏ cuộc đua và quay đầu tìm đường về nhà theo ngả Đông.
John ngồi sụp xuống và suýt thì khóc òa lên. Cậu vốn hy vọng gặp được Đại tá Silverton để giải thích rằng cậu chẳng dính dáng gì đến chuyện Slivers bỏ trốn. Cậu cảm thấy hoang mang khôn tả.
Khi cậu đang ngồi trên một tảng đá lớn đánh dấu ngã ba đường, ánh mắt cậu chợt lướt qua một mẩu giấy đang bay phấp phới, bị kẹp bởi mộthành nan tre chẻ đôi cắm xuống đất. John tự hỏi sao nãy giờ mình không thấy nó. Cậu bước tới và nhặt tờ giấy lên. Đó là một trang bị xé ra từ cuốn sổ tay bỏ túi. Cậu mở tờ giấy ra và trên đó nguệch ngoạc mấy dòng chữ sau:
John Smith ở Hudson:
Mày đã qua mặt tao bằng mấy trò ranh ma kiểu Yankee, nhưng rồi tao cũng sẽ tính sổ với mày. Mày dụ dỗ thằng bé Jim của tao bỏ trốn—rồi sau đó lừa tao đi cùng với cái cớ đi tìm ngựa. Mày cưỡi con ngựa đua quý giá của tao rồi dâng nó cho thằng da đen. Tao thế nào cũng tóm được mày. Khi lũ con trai tao bảo mày là một kẻ trộm ngựa, chúng đã nói sự thật. Đồ lũ Yankee khốn kiếp.
M. Silverton.
Những dòng này được viết vội vã đến mức John mất tới mấy phút mới đọc ra hồn, và ngay cả thế, cậu vẫn không tài nào hiểu nổi ý nghĩa của chúng.
Cậu nhét vội tờ giấy vào túi rồi cất bước tiếp tục lên đường. Lúc này trong đầu cậu chỉ còn độc nhất một ý nghĩ: phải bắt cho bằng được cậu bé nô lệ và thuyết phục nó đem con ngựa trả lại ngay lập tức. Và nếu cần thiết, chính cậu sẽ mang con ngựa và thằng bé về trả. Trời đã ngả về giữa chiều khi John dừng chân trước một căn lợp của người khai hoang nằm khuất sâu trong khoảng rừng trống. Họ có thấy một cậu bé cưỡi ngựa xám đỏ đi qua, nhưng đã từ tận hai tiếng trước. Rõ ràng là Slivers đang cố tạo ra khoảng cách xa nhất có thể giữa cậu ta và Zanesville.
Vì quá phấn khích, John đã quên béng cả bữa trưa, cộng thêm sự mệt mỏi từ cuộc náo động ngày hôm trước và một đêm trắng không ngủ, giờ đây đã quật ngã cậu khiến cậu cảm thấy lả đi. Cậu quyết định ở lại căn nhà gỗ ấy cho đến sáng hôm sau.
Trước khi mặt trời ngày mai ló dạng, cậu lại lên đường. Dấu vết của con ngựa cái vẫn có thể nhận ra, nhưng chẳng ai nhìn thấy bóng dáng con ngựa và người cưỡi cả: rõ ràng họ đã di chuyển trong đêm.
Một cơn mưa rào bất chợt quét qua khu rừng, nhưng John vẫn lê bước bất chấp ướt át; và cơn mưa đã khiến việc xác định xem con ngựa cái lông xám đỏ có còn tiếp tục đi về hướng bắc hay không trở nên bất khả thi.
Nhưng vừa đi, cậu vừa nhìn thấy một vật gì đó giữa lòng đường thu hút sự chú ý của mình. Cậu quay lại để xem xét cho kỹ: đó là một viên bi thủy tinh màu vàng nằm trên một chiếc lá gỗ đoạn xanh to bản và phẳng lì. Cậu thiếu niên nhặt viên bi lên—đó chính xác là viên bi mà cậu đã cho Slivers trong lần đầu tiên đến Zanesville.
Đi thêm nửa dặm nữa, cậu lại thấy một hòn đá nhỏ đặt trên một chiếc lá xanh rộng bản y hệt như cách viên bi được đặt trước đó. Và cứ thế, cách khoảng mỗi dặm đường lại có những dấu hiệu này do Slivers để lại.
Nhưng tại sao cậu ta không đợi người bạn của mình và mời lên ngựa đi cùng chứ?
Lý do đối với John vô cùng hiển nhiên: Slivers sợ rằng nếu John Brown bắt kịp, cậu sẽ bị bắt quay trở lại, thế nên cậu ta cứ cắm cổ đi trước, và cứ mỗi dặm đường lại đặt một viên đá tròn trên chiếc lá xanh ở giữa lối đi.
Khi màn đêm buông xuống vào ngày thứ ba, John tìm thấy chiếc lá cây đoạn rộng cuối cùng được giữ chặt trên mặt đất bởi một viên sỏi nhỏ.
Thêm một dặm nữa là đến vùng ngoại ô của ngôi làng, và ở đó, trong chạng vạng chiều bên lề đường, Jim Slivers đang ngồi cầm dây cương của con ngựa xám đỏ. Cậu ta đã đến nơi trước người bạn của mình đúng nửa tiếng đồng hồ.
“Cậu sẽ không bắt tôi về chứ—bây giờ họ sẽ giết tôi mất—cậu sẽ không bắt tôi về đúng không?”
“Ít nhất là không phải tối nay.”
Con ngựa cái gầy gò trơ xương và vẻ ngoài của cậu bé cho thấy cậu đang kề cận bờ vực chết đói.
John đợi đến khi trời tối hẳn mới dắt thẳng con ngựa vào chuồng nhà cha mình, nơi con vật đua mệt mỏi được cho ăn uống đàng hoàng và xếp vào một chiếc chuồng thoải mái với lớp rệm rơm êm ái. Cậu thiếu niên nô lệ kiệt sức cũng được ngả mình nghỉ ngơi trên lớp rơm ấy.
Sau đó John đi sang nhà Ruth. Bé Rachel đã đi ngủ, và John chỉ nói với người phụ nữ rằng có một vị khách mệt mỏi và đói lả đang ở trong chuồng ngựa, thế là ngay lập tức bà gói vào giỏ lượng thức ăn đủ cho hai người ăn vẫn không hết. John mang ra cho cậu bé, cẩn thận chỉ cho ăn vừa đủ lượng cần thiết.
Việc tiếp theo là tìm Squire Brown và đưa ông sang nhà Ruth. Đến nơi, John kéo ba chiếc kê sát lại, và cùng chỏm khuỷu tay đặt lên bàn — John, viên Thẩm phán và Ruth — chàng thanh niên bắt đầu thuật lại sự việc đúng như những gì đã xảy ra.
Vị Thẩm phán liền chặn ngang câu chuyện ngay từ chương đầu tiên để hỏi xem John đã bán được đàn bò chưa, và sau khi nhận được câu trả lời khẳng định cùng khoản tiền đã được giao dịch xong xuôi, ông liền thu vén lại tinh thần công minh của một quan tòa để tiếp tục lắng nghe câu chuyện.
Rằng ông cảm thấy hài lòng trước khí phách của con trai mình là điều hiển nhiên, và rằng ông nổi giận khi có kẻ dám cả gan quy chụp một người nhà Brown tội ăn trộm cũng là điều chắc chắn. Đến mức này thì ông đã đánh mất sự điềm tĩnh mà một vị Thẩm phán chân chính nên có. Cậu thiếu niên ngừng lời, và khi câu chuyện vừa dứt, để đền đáp công sức của cậu, Ruth thở dài sườn sượt và thề rằng câu chuyện thật kỳ lạ, lạ lùng đến kinh ngạc. Vị Thẩm phán hắng giọng chuẩn bị đưa ra phán quyết thì bỗng nghe tiếng gõ cửa, và chẳng buồn chờ đáp lời, Mục sư Jedediah Judson bước thẳng vào nhà.
Nhà vị mục sư nằm ngay phía đối diện và ông đã nhìn thấy John đi qua đi lại; ông cũng để ý thấy sự xuất hiện của Squire Brown. Giống như mọi kẻ tiểu nhân nông cạn khác, ông ta luôn tò mò về chuyện của nhà hàng xóm. Ông quyết định sẽ thực hiện một chuyến mục vụ thăm viếng góa phụ mà ông đã khất lần khất lữa từ lâu.
“À, tôi ghé qua chút thôi—tôi cứ nghĩ nhỡ có ai đau ốm, biết đâu tôi có thể giúp được gì—”
“Vâng, chúng tôi rất mừng vì ông đã đến,” Squire Brown nói.
Squire Brown vẫn chưa thực sự chắc chắn phải xử trí ra sao — đây là một vụ việc mà trước nay ông chưa từng gặp phải — lại liên quan trực tiếp đến con trai ruột của mình. Chợt ông nảy ra ý định chuyển hướng vụ việc từ khía cạnh pháp lý sang khía cạnh tâm linh; nói cách khác là đi xin lời khuyên từ vị mục sư.
“Vâng, chúng tôi rất mừng vì ông đến — chúng tôi đang cần lời khuyên của ông đây!”
Mà cho lời khuyên lại chính là điều vị mục sư thích thú nhất — ông ta càng cho đi nhiều lời khuyên thì trong kho lại càng lắm chữ — giống như bình dầu của người góa phụ vậy.
Ông ta kéo ghế ngồi xuống và chăm chú lắng nghe khi Squire Brown giải thích rằng một cậu bé nô lệ đã bỏ trốn mang theo con ngựa của chủ nhân và hiện cả ngựa lẫn người đều đang ở trong chuồng nhà ông.
“Chúng ta hãy dâng nỗi niềm này lên Chúa trong lời cầu nguyện!” vị mục sư nói. Thế là tất cả cùng quỳ xuống trong lúc vị mục sư khẩn cầu xin được soi đường chỉ lối.
Rồi họ đứng dậy khỏi mặt đất và bắt đầu tranh luận về vấn đề này.
“Chúng ta không thể giữ thằng nô lệ hay giữ con ngựa được, chúng cũng giống như gia súc lạc vậy thôi — chúng ta phải trả chúng về. Nhưng cái tay Silversides đó phải xin lỗi vì dám vu khống con trai tôi tội cướp bốc!” vị Thẩm phán nghiêm nghị tuyên bố.
“Đúng thế, cứ để hắn đến, trả phí tổn, nói lời xin lỗi rồi nhận lại tài sản của mình, đó là con đường duy nhất phải làm,” mục sư phụ họa.
“John, đi dắt thằng nhóc da đen vào đây. Để ta ngắm mặt nó cái coi!!”
“Ừ, dẫn nó ra đây, ta sẽ ban cho nó vài lời chân lý. Biết đâu điều đó sẽ đặt đôi chân nó lên tảng đá vững chắc của sự cứu rỗi.”
John bước ra ngoài và nhanh chóng quay lại cùng cậu bé.
“Á chà, lạy Chúa! Nó trắng trẻo quá,” Mục sư Judson kêu lên, quên bẵng đi mọi vẻ uy nghiêm thường lệ.
“Tội nghiệp thằng bé,” Ruth thốt lên.
Thật là đáng thương. Hàm răng cậu bé cứ cập vào nhau vì sợ hãi. Cậu ta cứ ngỡ mình sẽ bị đem ra xử tử ngay tại chỗ; việc thiếu thốn lương thực và những đêm ngủ ngoài trời đã tàn phá hệ thần kinh của cậu đến mức trông cậu thực sự bệnh hoạn.
“Chắc chắn là nó da trắng nhiều hơn da đen rồi!”
“Nó trắng chẳng kém gì chúng ta ấy chứ,” vị mục sư khẳng định.
“Tôi chịu đấy, trông nó giống hệt anh kìa,” Squire Brown cười lớn. Và nhận thấy nguy cơ có thể làm phật ý người khác, ông càng chữa cháy bằng cách bồi thêm một câu tệ hại hơn:
“Nó có tóc đỏ, mắt xanh, lại còn tàn nhang nữa cơ đấy!”
“Thì sao nào! Tóc nó vẫn xoăn tít đấy thôi!”
“Chúng ta sẽ cạo trọc đầu nó đi, thế là thành người da trắng ngay!”
“Nhưng chúng ta không thể giữ nó lại đây — chủ nhân của nó kiểu gì cũng lùng đến tận nơi, chắc chắn 100% là chưa đầy hai mươi bốn tiếng nữa đâu!”
“Vậy thì giấu nó đi!”
“Tôi có cách này, đưa nó đến chỗ bố vợ tôi. Nó có thể làm việc cho ông cụ, vả lại đó cũng là một nơi xó xỉnh chẳng ai dòm ngó tới. Con ngựa của thằng này giữ lại thì Hoskins dùng sẽ rất tiện đấy!”
“Nhưng chúng ta phải tống nó đi khỏi đây ngay trong đêm nay — cả cái làng này sẽ biết chuyện nó tới đây mất nếu chúng ta cứ chần chừ đến ngày mai!”
“Chỉ có tám dặm thôi — tối nay tôi sẽ tự mình đưa nó sang nhà Hoskins,” vị mục sư xông xáo nhận việc.
Slivers cảm thấy nhẹ cả người khi biết mình sẽ không phải quay lại kiếp nô lệ. Cậu cố gắng nói lời cảm ơn những người bạn mới tìm được, và sau khi Squire Brown vực dậy tinh thần cho cậu bằng một ngụm whiskey hảo hạng, cậu thực sự đã làm được điều đó.
“Tôi tuyệt đối sẽ không bao giờ đồng ý với cái kế hoạch này đâu,” vị Thẩm phán nói, “trừ ba lý do sau. Thứ nhất, nó gần như là người da trắng, thế nên về mặt pháp lý thì nó hoàn toàn không phải nô lệ. Thứ hai, Khu dành riêng phía Tây thuộc về bang Connecticut và luật pháp cấm nhập khẩu nô lệ. Thứ ba, liên quan đến con ngựa, và xét về điểm này, bị cáo vì không phải là nô lệ hợp pháp nên hoàn toàn có quyền đòi tiền công cho những lao động đã bỏ ra trong quá khứ và được quyền nhận con ngựa để trừ nợ.”
Đó đúng là cách phán xử kiểu nhà quê và là một bộ luật tồi tệ hết chỗ nói. Tòa án Phúc thẩm chắc chắn sẽ lật ngược lại từng điểm một. Nhưng vụ án đã không bao giờ phải chuyển lên tòa án cấp cao hơn, tất cả đều vì những lý do chính đáng và đầy đủ sẽ được trình bày dưới đây.
Mái tóc của Slivers đã được cạo sát da đầu, và vào lúc nửa đêm, khi chắc chắn rằng toàn bộ cư dân Hudson đã chìm vào giấc ngủ say, Mục sư Jedediah Judson trèo lên con lừa câm của mình, theo sau là Jim Slivers cưỡi con ngựa xám đỏ, thong thả rời khỏi thị trấn trong một nhịp điệu nhẹ nhàng.
Không có nhóm thợ săn nô lệ hung hãn nào từ Zanesville kéo đến Hudson vào ngày hôm sau như đã tưởng; cũng chẳng thấy vào ngày hôm sau nữa; nhưng vào lúc ba giờ sáng của ngày thứ sáu, có sáu kẻ lạ mặt từ Zanesville đã đứng trước dinh thự của Squire Brown. Viên Thẩm phán ngơ ngác bị đánh thức giữa giấc ngủ. Ông mời sáu con người ấy vào nhà; rồi vội vã chạy sang nhà Ruth Crosby để gọi con trai John.
Nhưng John đã không còn ở đó.