Ý chí hành động và năng lực tự chủ đang nảy nở trong lồng ngực của John Brown. Tính tự lập của tuổi trưởng thành đang thúc đẩy cậu tách rời và vươn lên khỏi những bạn bè đồng trang lứa, thậm chí cả cha mẹ mình. Trong tâm trí, cậu đã tự thấu suốt rằng thứ đang đối đầu với cậu là “một hoàn cảnh chứ không phải một lý thuyết”. Cậu đã nhìn nhận vấn đề từ phía Đại tá Silverton, và cậu không thể tưởng tượng nổi viên quý ông đó (vốn chẳng lấy gì làm hiền lành) lại có thể không đổ lỗi cho cậu về việc mất tích một nô lệ và một con ngựa. Tài sản ấy rất có giá trị — các quan chức công lực sẽ truy lùng — và nếu họ đến Hudson, như họ chắc chắn sẽ làm, rất có thể họ sẽ tìm được manh mối nào đó về tung tích của Slivers. Và từ lời đe dọa của Đại tá Silverton, cậu — John Brown — sẽ bị bắt giữ.
Lòng trắc ẩn của cậu dành cho Slivers trỗi dậy và cậu bắt đầu nhìn nhận cậu bé như một nạn nhân của sự bức hại: cậu xoay xở tìm kiếm trong tâm trí một con đường để đưa người bạn của mình đến nơi an toàn.
Thế nhưng, sự hoài nghi và bối rối vẫn giày vò tâm can cậu, bởi gương mặt dịu dàng của Margaret luôn hiện diện trước mắt cậu. Giá như cậu có thể tham khảo ý kiến của nàng — giá như cậu có thể thổ lộ những dự định của mình với nàng! Và rồi ký ức về việc nàng từng không mấy mặn mà với mong muốn trở thành một nhà thuyết giáo của cậu đã làm lung lay ý chí cậu mạnh mẽ như một cơn sốt rét. Giá mà nàng biết được cậu dự định sẽ trở thành một nhà thuyết giáo vĩ đại và nhân hậu nhường nào, cậu chắc chắn nàng sẽ ban cho cậu lời chúc phúc và nói rằng: “Hãy đi đi, và xin Chúa ở cùng anh!”
Thay vì đọc Kinh Thánh, giờ đây cậu đang đọc các trước tác của Plutarch. Cậu bước vào nhà với quyết định mở đại cuốn sách ra ở một trang bất kỳ, và đoạn văn nào lọt vào mắt cậu, cậu sẽ coi đó là một thông điệp. Đây là đoạn văn ấy:
“Người được các thần linh dẫn dắt; và sau khi nhận thức được điều gì là tốt nhất nên làm, chàng liền lập tức thực hiện điều đó, giữ kín những dự định trong tận đáy lòng mình; và bất cứ điều gì chàng mưu tính, chàng đều làm nên công trạng....”
John khép sách lại và thốt lên với Ruth:
“Xin hãy đưa cho tôi một tờ giấy. Tôi muốn viết một bức thư!”
“Chà, quả thật, em viết thư được thế này là sắp thành người lớn hẳn rồi đấy!”
Tờ giấy được mang tới và John cặm cụi viết thư, Rachel đứng bên nhìn với vẻ đầy ngưỡng mộ. Nhưng cô bé không biết đọc chữ viết; bên cạnh đó, John lại viết không đẹp, thế nên Rachel chẳng thể biết bức thư gửi cho ai hay nội dung nói về điều gì.
Bức thư đã viết xong, được gấp lại, đề tên người nhận và niêm phong, John bật dậy với một quyết định đột ngột và nói:
“Tôi đi đây — tôi đi đây” — Và những lời của Plutarch cứ vang lên lảnh lót trong tai cậu — “giữ kín những dự định trong tận đáy lòng mình.” Cậu hạ thấp giọng và nói một cách bâng quơ: “Được rồi, tôi đi đây — tạm biệt!”
Cậu đã bước qua khỏi ngưỡng cửa.
“Mà thậm chí còn chẳng thèm nói đi đâu,” Ruth mỉm cười.
“Và chẳng thèm hôn tạm biệt em,” bé Rachel nói, cô bé lúc nãy vừa chạy từ chỗ rửa bát đĩa ra, đôi tay vẫn còn đầy bọt xà phòng. Con bé ngẩng khuôn mặt ửng hồng lên để đòi hôn, và cậu thiếu niên cao kều cúi xuống cô bé, dịu dàng hôn lên má rồi vỗ nhẹ vào những lọn tóc xoăn nâu.
“Không, và thậm chí chẳng thèm nói đi đâu — những dự định của tôi được giấu kín trong tận lồng ngực mình!”
Ruth nghĩ rằng cô đã nhìn thấy những giọt nước mắt trong mắt cậu khi cậu quay người bước xuống lối mòn.
“Dạo này anh John hay ho ra phết — mẹ có nghĩ thế không ạ?” bé Rachel nói.
“Ồ, nó vẫn luôn kỳ cục mà; con biết đấy, mọi người đâu thể giống nhau được!”
“Em nghĩ từ hồi lên Zanesville về là anh ấy đâm ra kiêu kỳ đấy. Lần trước anh ấy chẳng mang quà gì cho chúng mình cả!”
“Ồ, nó đâu thể lúc nào cũng nghĩ đến chúng ta được.”
“Anh ấy phải thế chứ — chẳng phải chúng ta là người nuôi nấng anh ấy lớn lên hay sao?”
“Thì, cũng một phần thôi.”
“Mẹ nghĩ bây giờ anh ấy đi đâu thế?”
“Ồ, chắc lại đi tìm bò ở đâu đó thôi; chắc bố sai nó đi.”
Và trong lúc cuộc trò chuyện vô hại giữa hai mẹ con đang diễn ra, John đã dừng lại một lát tại nhà cha mình, rồi băng qua cây cầu và rảo bước nhanh về phía bãi đất trống trong khu rừng đánh dấu trang trại của Joshua Hoskins.
Tám dặm đường đã bị bỏ lại phía sau chỉ trong chưa đầy hai tiếng đồng hồ. Trong một mảnh đất còn sót lại đầy gốc cây gần ngôi nhà gỗ, John nhìn thấy con ngựa cái màu xám tía đang được buộc cạnh một con bò đực. Cỗ súc vật đang kéo một chiếc cày: Hoskins đang cưỡi ngựa (một trải nghiệm mới mẻ đối với ông ta) còn Slivers thì giữ càng cày.
John nhìn cảnh tượng kết hợp đó và thầm tự hỏi rốt cuộc tình cảnh của một người tự do có gì khá hơn so với một kẻ nô lệ hay không. Ngôi nhà trát bùn, chẳng hề có lấy một chút cố gắng làm đẹp nào, chắc chắn không thể sánh bằng những “khu gia nhân” được quét vôi trắng tinh tươm tại Silverside; công việc thì nặng nhọc, và sự bầu bạn với lão Hoskins khắc khổ, nghiêm nghị, nặng trĩu những gánh nặng cuộc đời thì chẳng hề mang lại chút sinh khí nào. Slivers đã có ba ngày “tự do” và giờ đã sẵn sàng chấp nhận bất kỳ sự thay đổi nào — thậm chí là quay trở lại làm nô lệ. Một cánh đồng bông chắc chắn không thể tồi tệ hơn một bãi đầy gốc cây, và ít ra thì làm nô lệ còn có sự đồng hành của những bạn bè cùng cảnh ngộ.
Thế nên khi John bảo với ông Hoskins, với một chút vẻ bề trên, rằng Slivers phải đi cùng cậu trong một hai ngày, Slivers thì mừng rỡ khôn tả còn Hoskins thì chán nản.
“Tôi tưởng mình sẽ được giữ thằng bé và con ngựa để đổi công chăm sóc chúng chứ,” lão Hoskins tằn tiện chậm rãi nói.
“Và ông sẽ được vậy — khi tôi đưa chúng trở về,” John đáp.
“Ta đoán bố cậu sai cậu đi tìm gia súc, thế nên cậu cũng phải lấy cả con ngựa chứ gì?” Hoskins nói khi vừa tụt xuống khỏi yên.
“Vâng, chúng cháu phải lấy con ngựa và đi nhanh đây,” John thầm tự chúc mừng bản thân vì đã tránh được một lời nói dối hoàn toàn.
Slivers rất khao khát tự do, thứ mà giờ đây cậu nhận ra hoàn toàn khác biệt với sự tự do đích thực. Cậu tháo dây kéo, rồi nhanh như chớp luồn bộ dây cương xích cũ kỹ ra khỏi con ngựa cái.
Chỉ với một cú nhảy, John phóng lên yên; Slivers, chẳng cần ai bảo, liền đu bám lên phía sau ngay khi con ngựa cất bước đi.
“Khi nào tụi mày lại quay lại?” Hoskins ngơ ngác gọi với theo.
“Lúc chúng cháu quay về!” John hét lớn.
Công việc vất vả đã vắt kiệt sức cô Nancy, thế nhưng dưới cú thúc từ đôi gót chân của John, nó liền tung vó phi nước đại và hai cậu thiếu niên cùng con ngựa biến mất vào trong rừng, nhưng lại không đi theo hướng mà họ đã từ đó đến đây.
Cũng chính đêm hôm đó, những kẻ săn nô lệ đã đặt chân đến Hudson.