Thời Gian Và Định Mệnh

Lượt đọc: 212 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chapter V Transcendentalism And “Beecher Bibles”

❊ ❊ ❊

Ở hầu hết các thị trấn và thành phố lớn ở miền Bắc đều có các Hội Bãi nô. Những câu lạc bộ hay hội đoàn này vốn không lấy gì làm phổ biến cho lắm; đôi khi họ còn bị các tổ chức nhà thờ nhìn với con mắt ghẻ lạnh, coi đó là những định chế lắm chuyện và ngớ ngẩn, có chăng chỉ tốt ở chỗ cho phép những kẻ quá ư nhiệt tình được trút bỏ nỗi niềm dư thừa theo một cách vô hại mà thôi.

Thế nhưng, đôi khi những hội đoàn này lại quy tụ được những nhân vật ưu tú nhất trong vùng. Brown đi hết thị trấn này đến thành phố nọ để làm quen với những con người góp mặt trong các câu lạc bộ ấy. Đi đến đâu, ông cũng được tiếp đón niềm nở và thỉnh thoảng còn nhận được sự nồng nhiệt chân thành.

Tại Boston, ông tìm thấy nhiều người bản lĩnh và là những nhà bãi nô kiên trung. Ông đã gặp Theodore Parker, Edward Everett Hale, Thomas W. Higginson, Wendell Phillips, F. B. Sanborn, E. B. Stearns, William Lloyd Garrison cùng nhiều nhân vật khác cũng chân thành và thẳng thắn không kém.

Một ngày đã được ấn định để ông ra mắt trước “Tòa án Chung” và đưa ra lời thỉnh cầu về một khoản ngân sách trợ giúp cho người dân New England từng bị tàn phá nhà cửa ở Kansas. Ông trình bày bài diễn thuyết ngắn gọn, mộc mạc của mình; nó đã được lắng nghe với sự chăm chú sâu sắc. Ông bị chất vấn và tra hỏi tường tận, và dẫu không giành được khoản ngân sách chính thức mà ông xin, nhưng bài phát biểu của ông đã tạo ra ấn tượng tốt đẹp đến mức mang lại cho ông cả tiền tài lẫn những người bạn.

404

Nhiều ngôi làng quanh Boston đã được ghé thăm. Tại Concord, ông phát biểu ở Tòa thị chính, và ngồi trong cử tọa có Emerson, Thoreau, Bronson Alcott cùng Louisa M. Alcott. Ông Emerson ấn tượng sâu sắc đến mức khi về nhà đã viết vào nhật ký rằng: “Tôi cho rằng Brown xứ Kansas chính là người đàn ông nam tính nhất mà tôi từng thấy,” và ngay đêm đó ông bắt đầu viết bài luận về John Brown. Ông Alcott xúc động thấy rõ, và vì không mang theo khăn tay, ông đã được Louisa chia sẻ chiếc khăn của mình. Ông Alcott ghi lại trong Nhật ký rằng: “Ông ấy kể về những thống khổ mà con cái mình phải chịu đựng ở Kansas và về cái chết của người con trai, tất cả đều không lộ chút cảm xúc bề ngoài, mà ẩn chứa một nội lực và ý nghĩa sâu xa mang điềm báo chẳng lành.”

Thế nhưng, bất chấp những sự đón tiếp khích lệ từ những nhân vật có thế lực ấy, Brown vẫn nhận ra rằng giới thương nhân Boston đã bị bông vải Nam Carolina bịt chặt tai nên chẳng thể nghe thấy tiếng rên siết của những kẻ nô mai mọi. Ông đủ sắc sảo và khôn ngoan để nhận thấy rằng những con người đưa tay bắt lấy ông chỉ là số ít ngoại lệ.

Và ngay cả giữa những người bãi nô cũng tồn tại các phe phái. William Lloyd Garrison công khai là người phản đối chiến tranh, trong khi Wendell Phillips đặt trọn niềm tin vào sự thuyết phục bằng đạo đức. Brown đã dành vài ngày sống tại nhà của “Wendell và Ann”, thẳng thắn nói với họ rằng dẫu “sự thuyết phục bằng đạo đức” có thể dùng được ở Boston, thì việc dựa vào thứ vũ khí yếu ớt ấy ở Missouri cũng giống như nhồi cháo nóng vào đại bác để đi đánh một Hạm đội Armada vậy. Trên thực tế, ông đã nài nỉ ông Phillips đi cùng mình ba tháng trời ở Kansas để có thể chẩn đoán đúng bệnh tình, nhưng ông Phillips lại chuộng diễn đàn hơn chiến lũy. Dẫu vậy, cũng cần phải biết rằng lần cuối cùng Brown gặp Wendell Phillips, Phillips đã đưa cho cụ già một trăm đô la và nói: “Hãy nện chúng đi, John Brown—hãy nện chúng bằng súng trường Sharpe! Anh cứ chiến đấu theo cách của anh, còn tôi sẽ theo cách của tôi, và với sự giúp đỡ của Chúa, chúng ta sẽ cùng nhau thành công!”

Brown đã hy vọng vào một sự công nhận rộng rãi, khi mà ông đến trong danh nghĩa Tự do; thế nhưng thay vào đó, chỉ có lác đác vài con người bản lĩnh đứng lên, và thường thì họ lại nhìn ngó xung quanh đầy e dè rồi thì thầm bày tỏ quan điểm. Nhiều người bãi nô sợ bị cười chê, nếu không muốn nói là sợ những điều tồi tệ hơn thế. Họ thường tổ chức các buổi họp phòng khách, triệu tập những gương mặt ưu tú, và rồi Brown sẽ kể câu chuyện giản dị về nỗi gian truân ở Kansas; ông kể, không chút khoe khoang, những gì mình đã làm và cả những dự định sẽ thực hiện nếu được nhân dân hậu thuẫn. Sức mạnh từ sự hùng biện mộc mạc của ông lớn lao đến mức ở bất cứ nơi đâu ông lên tiếng, nước mắt lại ngấn đầy khóe mắt của những ai lắng nghe lời thuật lại về những bất công giáng xuống người dân Bang Tự do ở Kansas. Thế nhưng khi kêu gọi quyên góp, những lời hồi đáp chỉ là tờ một đô la, thỉnh thoảng mới có tờ năm đô la, và sau những khoảng thời gian dài đằng đẵng mới có tờ mười đô la. Chẳng có chút nhiệt huyết sục sôi nào trong vấn đề này; trên thực tế, những người đóng góp thường yêu cầu hứa hẹn rằng tên tuổi của họ sẽ không bao giờ bị nhắc đến.

Trong một vài trường hợp, có những người tỏ ra kiên định và nhiệt thành đến mức Brown đã phần nào thổ lộ kế hoạch của mình với họ, đồng thời ngỏ ý muốn họ cùng chung tay hợp tác. Thế rồi chính lúc ấy họ lại chần chừ và đồng thanh đưa ra những lời thoái thác. Người thì mới mua được mảnh đất phải đi xem ngay; kẻ thì tậu được năm cặp bò mộng phải đi khảo nghiệm; người khác nữa thì mới cưới vợ.

Lý do cuối cùng là lời cáo lỗi phổ biến nhất—rằng vợ không cho phép. Mọi chàng trai chưa vợ bỗng nhiên đều thấy mình đã đính ước. Và cái cách muôn thuở mà đàn ông dùng để trút bỏ

406gánh nặng thoái thác lên vai vợ và người yêu khiến Brown thấy thật kỳ lạ, cho đến khi ông ngộ ra rằng từ trước đến nay đàn ông vẫn luôn đổ lỗi cho phụ nữ về những tội lỗi của mình, dù là do làm hay do không làm.

Ông cũng nghĩ đến chuyện Fred có người yêu ở miền Đông, và nàng đã không hề kéo chân anh lại khỏi điều mà anh coi là bổn phận của mình. Và vị khách tiếp theo nấp sau bóng một phụ nữ liền nhận được lời khẳng định phũ phàng từ lão John Brown rằng hắn ta là một kẻ hèn nhát, không dám chiến đấu vì sự nghiệp Tự do nên đày đọa vợ mình phải gánh chịu hiểm nguy.

Dĩ nhiên là người đàn ông bị buộc tội kia vô cùng tức giận; hắn thậm chí còn hủy bỏ khoản tiền quyên góp của mình, và tuyên bố rằng từ nay tư tưởng bãi nô có quái nào thèm quan tâm nữa.

Nhưng Brown không hề nản lòng. Quả thực, ông đã đánh giá hơi cao lòng nhiệt huyết của miền Bắc; ông đã quên mất rằng họ là một dân tộc thương nhân, và đối với phần lớn bọn họ thì chế độ nô lệ hãy còn là chuyện xa vời; dẫu vậy, ông vẫn tiến bước và cảm thấy dường như mình đang tạo được bước đột phá.

“Không sao cả, điều đó chỉ có nghĩa là chúng ta cần thêm chút thời gian nữa thôi,” ông nói.

Một năm trôi qua và thay vì giáng một đòn chí mạng bằng thanh gươm của Chúa Gideon, họ lại gặp nhau để bàn thảo. Đại tá Brydges, vì là một người độc thân, coi Cincinnati là nhà, và Brown đồng tình với ông rằng những lời khuyên từ thân mẫu ông là vô cùng giá trị và đáng tin cậy.

Thế là một lần nữa, hai người phụ nữ và hai người đàn ông lại hội ngộ đằng sau cánh cửa khóa kín trong phòng khách nhà bà Brydges để bàn về phương kế và nguồn lực. Brydges mang đến một bản báo cáo khả quan hơn Brown. Ông đã đi ngựa và đi bộ từ Altoona, Pennsylvania, qua Chambersburg xuống Harper’s Ferry, rồi tiếp tục qua Virginia đến Salisbury, Bắc Carolina.

407

Ông đã khảo sát kỹ lưỡng địa hình và lập bản đồ địa thế vùng quanh Harper’s Ferry, đồng thời đưa ra nhận định rằng Tạo hóa đã an bài mọi thứ ở vùng đó dường như là để dành riêng cho lợi ích của họ. “Ở khắp các vùng núi non ngoài đó có những phiến đá bằng phẳng, xếp tầng lên nhau, nơi một người có thể giữ chân cả một trung đoàn. Ải Thiểm Khê có bõ bèn gì so với một phiến đá được che chở bởi một phiến khác lớn hơn nằm ngay phía trên nó chứ!”

Tuy nhiên, trong việc chiêu mộ nhân sự, ông lại nhận được rất ít sự khích lệ. Các sĩ quan quân đội hoặc đứng về phe nô lệ, hoặc thì thờ ơ. Một số kẻ bồn chồn và sẵn sàng dấn thân vào những cuộc phiêu lưu hứa hẹn chiến thắng, nhưng vì chẳng có cảm xúc sâu sắc nào đối với cốt lõi vấn đề thực sự, Brydges không thể tin tưởng họ. Do đó, thường thì những kẻ sẵn sàng đi lại là những kẻ ông không muốn. Việc hành động hết sức thận trọng và không để lộ kế hoạch cho một kẻ không xứng đáng là điều tối quan trọng; bên cạnh đó, Brown cũng nài nỉ rằng chỉ được thu nhận những người có lối sống chừng mực, và đây là một điều kiện ngặt nghèo.

Về phần bản thân Brown, ông đã quyên góp được gần bốn nghìn đô la tiền mặt, đồng thời khơi dậy ngọn lửa nhiệt tình đến một mức độ không thể đo đếm—ít hay nhiều thì ông cũng chẳng rõ. Thay vì thỉnh cầu được sự nhiệt tình, đôi khi ông lại vấp phải sự chống đối. Nhưng những người phụ nữ thì chắc chắn rằng ông đã làm được rất nhiều điều tốt đẹp, và về mặt tài chính thì ông đã làm quá xuất sắc. Song ông lại không nghĩ vậy. Cần phải có ít nhất mười nghìn đô la; bởi vì vũ khí và lương thực phải được mua sắm, tích trữ tại nhiều điểm khác nhau trong các vùng núi thuộc Pennsylvania và Virginia, để khi cuộc chiến đã nổ ra thì sẽ không có sự chậm trễ hay sơ suất nào trong việc duy trì nó.

Tuy nhiên, theo một khía cạnh nào đó thì cuộc chiến đã bùng nổ rồi, bởi vì ở Kansas ngọn lửa lại bùng phát trở lại do những cuộc đột kích liên miên từ đám người Missouri, những kẻ xem chừng không tài nào buông tha Kansas một cách êm thấm được.

Vì vậy, người ta quyết định rằng Brown nên đến Kansas ngay lập tức,

408với mục đích kép là “giữ cho tình hình nóng bỏng” và chiêu mộ binh sĩ cho chiến dịch Virginia.

Sự hiện diện của ông ở Kansas đồng nghĩa với chiến tranh. Ông xuất hiện không chút giấu giếm, vác súng trường trên vai và giắt đầy súng lục bên lưng quần. Những người định cư thuộc Bang Tự do tung hô ông như đấng cứu thế, dành cho ông những sự chào đón có thể khiến một kẻ trẻ tuổi hơn phải kiêu ngạo lơ lửng trên mây. Phe miền Nam nhìn ông với ánh mắt nghi kỵ nhưng không dám có hành vi bất nhã nào—vì làm thế không an toàn chút nào.

Ông chiêu mộ được một lực lượng gồm năm mươi thanh niên, đồng thời dựng lên những công sự bằng đất xung quanh một pháo đài làm bằng khúc gỗ cách biên giới Missouri vài dặm về phía sau, gần Paoli. Các thám báo được cử đi thu thập tên tuổi của tất cả các chủ nô ở các quận dọc biên giới, và rồi Brown kéo sang giải phóng những người da đen. Tóm lại, các quận biên giới của Missouri đã bị vét sạch nô lệ.

Nhiều kẻ Missouri từng tích cực tàn phá mùa màng của người dân Bang Tự do đã bị ghé thăm và cảnh cáo. Đã có một vài trận giao tranh dữ dội và một số người thiệt mạng ở cả hai phía, nhưng hòa bình cuối cùng cũng được vãn hồi dù phải đổi bằng máu trận mạc.

Nhưng Kansas chỉ là thứ yếu trong tâm trí của Lão già Brown, và đám chiến binh kiên cường của ông chẳng mảy may biết rằng ông đang dẫn dắt họ không hẳn để chiến đấu với phe miền Nam, mà là để kiểm định phẩm chất của họ xem ai là kẻ bách chiến bách thắng và ai không.

Brown có một lý thuyết rằng không ai biết mình có thể làm được gì cho đến khi thử sức. Những kẻ nhút nhát trong phòng khách đôi khi lại trở thành chất liệu tuyệt vời nhất cho chiến tranh du kích. Ông đang gạn lọc lấy gỗ khổng tước từ giữa đám gỗ bồ đề.

Một năm trôi qua. Hòa bình đã lập lại ở Kansas—một nền hòa bình tạm thời—và Brown đã chiêu mộ được hai mươi con người cứng cỏi như thép tôi. Những kẻ này không biết sợ là gì; họ có trí tuệ, có niềm tin vào người lãnh đạo, và tận tụy với sự nghiệp. Nhưng họ lại mù tịt về khoa học quân sự, và vì họ sẽ đóng vai trò là sĩ quan, nên họ phải được rèn luyện và huấn luyện bài bản.

Những người này được đưa đến Tabor, Iowa, và Brydges phái đến một sĩ quan có năng lực để huấn luyện cho nhóm hai mươi người này những kỹ năng phù hợp cho các nhiệm vụ sắp tới. Và xin được bật mí rằng, thị trấn Tabor này vốn là một cộng đồng di cư từ Oberlin, Ohio; hơn nữa, Tabor, Iowa, cần được lịch sử ghi nhớ vì đã đóng góp nhiều nhân lực và tài vật cho sự nghiệp Tự do, tính theo tỷ lệ dân số, hơn bất kỳ thị trấn nào khác tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.

Khi mùa hè đến và hoa nở rộ, gia đình Brown đã lặng lẽ rời khỏi Kansas, không một ai bỏ sót. Sự vắng mặt của họ không bị ai chú ý. Fred trong nấm mồ đã yên nghỉ, và hai ngôi mộ nhỏ bên cạnh của những đứa con trai nhà Jason cũng chẳng thu hút sự chú ý nào, bởi vì sự thiếu thốn, gian khổ và tranh chấp đã biến những nấm mồ trở thành chuyện thường tình ở chốn đồng cỏ ấy, và những người định cư bận rộn chỉ có thời gian để nghĩ đến sự sống mà thôi.

John và Jason đã cùng gia đình chuyển về quận Summit, Ohio và thuê trang trại ở đó. Ý định là họ sẽ ở lại đó cho đến khi Đòn Chí Mạng được giáng xuống, lúc bấy giờ họ sẽ chớp lấy thời cơ nhiệt huyết, chiêu mộ một lực lượng kiên quyết và tiến quân đến bảo vệ cha mình, vừa đi vừa thu nạp thêm binh sĩ trên đường hành quân.

Salmon đã tự cưới vợ và hiện đang có mặt ở North Elba, New York, cũng đang ngóng chờ tiếng kèn lệnh để rồi anh ta cũng sẽ tiến về phía nam với những binh sĩ tòng quân theo sau.

Những dòng chảy hướng về miền Nam từ nhiều ngả khác nhau này được kỳ vọng là một kế hoạch đắc lực nhằm thúc đẩy đại sự. Một lực lượng vũ trang tụ họp sẽ tích tụ sức mạnh tựa cuồng phong, và những đạo quân từ Canada, Ohio, New York và Boston kéo đến sẽ đánh thức vùng đất đang ngủ mê theo cách mà không gì sánh được. Tiếng bước chân đều đặn của những đoàn quân vũ trang vang vọng—ánh lưỡi lê lóe sáng, tiếng sáo réo rắt chát chúa, tiếng trống rộn ràng—à, điều đó mang ý nghĩa vô cùng lớn lao! Hỡi các đạo quân Tự do, hãy thức tỉnh—thời cơ đã chín muồi!

Bốn mươi nghìn người nô lệ đang chuẩn bị. Hàng trăm, vâng, hàng nghìn những nhà bãi nô cứng cỏi, kiên quyết đã sẵn sàng. Họ không biết hiệu lệnh sẽ phát ra từ đâu—họ không biết đòn đánh sẽ giáng xuống chỗ nào—nhưng tất cả đều đã sẵn sàng, đang chờ đợi và ngóng trông!

Brown đã đặt mua vũ khí—súng trường, giáo mác, gươm kiếm và súng lục—tại Hartford, Collinsville và Springfield. Những thứ này được đóng trong các thùng gỗ đơn giản, ngoài đề nhãn là “dụng cụ” hay “đồ kim khí”, gửi đến các trạm dừng chân nhỏ ở Pennsylvania và Virginia. Brydges cùng một nhóm mười hai người trung thành đã ra đón những kiện “hàng hóa” ấy rồi chở thẳng vào vùng núi, từ đó chúng được thồ trên lưng la và vác trên vai người đưa vào các hang động cùng những nơi cất giấu bí mật. Chúng được bọc kín trong vải dầu và giấu đi, cùng với lương thực để đợi khi cần đến sẽ đem ra dùng. Hai mươi con người được tuyển chọn kỹ càng ở Tabor nhận được thư gọi hãy lên đường theo từng tốp bốn người. Brydges còn chuẩn bị sẵn một lực lượng đông gấp đôi thế để sẵn sàng đáp lời bất cứ lúc nào. Brown đang hối hả thúc đẩy việc vận chuyển vũ khí và đạn dược. Tiền bạc đã đổ về tay ông, đi kèm với đó là những lời hứa hẹn sẽ còn gửi thêm nữa.

Ông vội vã đến North Elba để đảm bảo vợ con đã được lo liệu chu toàn. Ông chỉ ở lại đúng một ngày, rồi cùng các con trai Oliver, Watson, Owen cùng hai người con rể là Henry và William Thompson lên đường hướng về Harper’s Ferry.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.