“Chúng ta đang đi đâu thế, ngài Himbook?”
“Xin hãy gọi tôi là John! Cái tên ngớ ngẩn kia cậu lấy ở đâu ra thế?”
“Thì, đó là cách mà chủ cũ gọi ngài mà!”
“Chà, chúng ta giờ đã dứt khỏi cái danh ‘chủ cũ’ đó rồi.”
“Bộ tụi mình không quay lại Zanesville sao?”
“Không, chúng ta đi xa hơn thế nữa cơ!”
“Lạy Chúa, tui mừng quá, nhưng thà tui quay lại chịu kiếp làm thuê trên cánh đồng bông còn hơn là thuộc về lão Hoskins—lão bắt làm việc từ lúc mặt trời mọc đến tận tối mịt chẳng có lấy một phút ngơi tay. Ngài bảo tụi mình đi đâu cơ?”
“Tôi không nói—nhưng giờ tôi bảo cho cậu biết, chúng ta đang đi đến Connecticut.”
“Nó cách đây bao xa ạ?”
“Bảy trăm dặm.”
“Trời ơi! Ngài có tiền mua đồ ăn không?”
“Mọi người sẽ không tính tiền đồ ăn của chúng ta đâu—dù vậy, dọc đường chúng ta vẫn phải dừng lại làm việc kiếm tiền đóng phí qua cầu.”
“Hiện giờ ngài có bao nhiêu tiền?”
“Chỉ có hai mươi lăm xu thôi.”
“Trời ạ, tụi mình chẳng bao giờ tới nơi nổi đâu.”
“Không, tôi nghĩ chúng ta sẽ đến nơi.”
“Thôi được, tui là nô lệ của ngài đây—ngài làm chủ tui rồi đó.”
“Không, tôi không làm chủ cậu—cậu được tự do rồi.”
“Ngài không muốn giữ tui lại sao?”
“Có chứ, tôi muốn cậu đi cùng tôi.”
“Ừ thì, tui từng thuộc về lão Silverton: tui đã được tự do; và nếu tui tự do thì tui thuộc về chính mình, và tui có thể dâng bản thân tui cho ngài—hiểu chưa?”
“Không, tôi chẳng hiểu gì cả—cậu đúng là đồ ngốc. Tôi đã bảo cậu rằng vùng Western Reserve thuộc về Connecticut và những nô lệ bị đưa từ nơi khác vào bang này đều được tự do. Giờ cậu đã hiểu chưa?”
“Lão Hoskins bảo tui là người của lão cơ mà.”
“Chà, cậu không phải vậy.”
“Thế ra tui chẳng thuộc về ai cả ư?”
“Đương nhiên rồi.”
“Ngay cả với ngài cũng không sao?”
“Đừng có nói nhảm nữa, Jim Golden—đó là tên mới của cậu đấy—đừng có lải nhải làm tôi nhức đầu nữa—xuống ngựa đi bộ một đoạn đi. Chúng ta phải cứu lấy Nancy.”
Jim tuột xuống ngựa và lủi thủi bước đi trong im lặng. Thỉnh thoảng Jim sẽ lên ngựa cưỡi, rồi sau đó đến lượt John đi bộ. Ngày đầu tiên họ đi được hai mươi dặm. Đến tối, họ dừng chân tại một căn lều của người khẩn hoang. Mọi sự hiếu khách đều được dành cho họ, và lời kể rằng họ là hai anh em đang trên đường đi về miền Đông để lùa gia súc về đã được chấp nhận mà không hề vấp phải bất kỳ sự nghi ngờ nào.
Người phụ nữ đôn hậu trong nhà nhận xét rằng trông họ có nhiều điểm giống nhau: việc nhìn ra nét gia phong qua ngoại hình rất dễ dàng, hệt như bất cứ ai có con nuôi trong nhà có thể làm chứng. John đã dặn Jim không được nói chuyện, và cậu thiếu niên tuân lệnh rất nghiêm ngặt khiến mọi người cứ nginh ngở tưởng cậu bị câm điếc. Bản thân John cũng không thích nói nhiều, thế nên vào bữa sáng, người chủ nhà hết chuyển từ chuyện này sang chuyện khác với hy vọng khơi gợi được điều gì đó thú vị. Thời tiết đã được bàn tán thỏa thuê, chuyện tôn giáo được nhắc qua, rồi đến chính trị, và cuối cùng người đàn ông lên tiếng:
“Chiều nay ở Ngã Tư có cuộc đua ngựa đấy!”
“Gì thế! Cái gì thế!” Jim kêu lên, toàn thân rung lên bần bật trong chớp mắt.
“Ơ, tao tưởng mày không biết nói chứ.”
“Sao lại có vụ đua ngựa thế ạ?”
“Thì có gì đâu, cứ vào thứ Bảy cuối cùng của mỗi tháng là ở Ngã Tư lại có đua ngựa—vui lắm cháu ạ, giải thưởng mười đô-la—ai muốn tham gia cũng được.”
Jim không thể ăn thêm chút bữa sáng nào nữa, nhưng sau một cú hích dưới gầm bàn của John, cậu đành nén lại.
Không có đồng thỏi nào bị tính tiền cho lòng hiếu khách đó, và ngay sau bữa sáng, hai chàng trai bắt tay những con người tốt bụng rồi lên đường.
Khi đã khuất tầm nhìn của ngôi nhà, Jim liền tuột khỏi lưng ngựa và kéo John xuống cùng. Cậu quàng tay ôm lấy cổ người kia và hét lên:
“Của tụi mình rồi, của tụi mình rồi, của tụi mình rồi!”
“Cái gì của chúng ta hả đồ điên?”
“Mười đô-la ấy! Của tụi mình, của tụi mình, của tụi mình!”
Họ cứ thế thong thả bước đi, dắt theo con ngựa. Jim gần như phát cuồng vì viễn cảnh trước mắt và chắc mẩm rằng con Nancy có thể chiến thắng trong bất kỳ “cuộc đua cây nhà lá vườn” nào.
John vốn có những sự cắn rứt lương tâm về vấn đề đua ngựa. Đó là một tội lỗi rành rành, cũng nặng nề chẳng kém gì chơi bài.
“Nhưng ngài có cá cược đâu,” Jim giải thích, cậu vốn đã nghe qua cả hai phía của vấn đề—“Ngài có cá cược đâu, ngài chỉ để con ngựa cái phi nước đại, và nếu nó vượt qua vạch xuất phát trước mấy con kia, họ sẽ đưa cho ngài mười đô-la—hiểu chưa?”
John hiểu ra và cuối cùng quyết định rằng đó không phải là một tội lỗi tày trời—Kinh Thánh không hề đả động gì đến chuyện này, và nếu họ vớ được mười đô-la ấy, thì nó cũng tương đương với tiền công làm việc mười ngày mà thôi.
Họ đến Ngã Tư, một khu ân cư sầm uất gồm một tiệm rèn, một nhà thờ, một cửa hàng tạp hóa và một quán trọ.
Hai chàng trai cưỡi ngựa tiến lại gần quán trọ, nơi người chủ quán đang ngồi hút thuốc trên hiên nhà.
“Tôi nghe nói chiều nay ở đây có đua ngựa phải không,” John lên tiếng hỏi.
“Chính xác đấy, chàng trai trẻ—xuống ngựa đi, cứ tự nhiên như ở nhà nhé!”
“Về cuộc đua đó ấy mà—tụi tôi có thể tham gia chứ?”
“Đương nhiên rồi, cuộc thi mở tự do cho tất cả mọi người. Cậu biết đấy, nó mang lại việc buôn bán cho chốn này, tạo niềm vui cho tụi nhỏ, lại vừa khuyến khích việc gây giống những con ngựa tốt.”
Chủ quán là một kẻ có cái lưỡi dẻo quẹo—rõ ràng là người đến từ “Miền Bắc New York”. Lão ta có một nửa cổ phần trong cửa hàng tạp hóa, và vì làm ăn khấm kha, lão là một kẻ có lẽ cũng đáng tin cậy.
“Hãy dắt ngựa của các cậu ra chuồng rồi vào đây làm vài ly nào. Này, con ngựa của các cậu đã từng tham gia cuộc đua nào chưa?”
“Chưa,” Jim đáp, cậu sẵn sàng gánh thay John gánh nặng của việc nói dối, “chưa ạ, nhưng tụi cháu muốn xem nó có chạy được không.”
Gã chủ quán đi theo hai cậu nhóc ra chuồng ngựa. Lão ngắm nghía cô nàng Nancy một cách kỹ lưỡng, đoạn gọi người quản lý chuồng ngựa đến để cùng hội ý.
“Nó là một con ngựa tốt chết tiệt,” gã quản lý nhận xét khi sờ vào khớp khuỷu của con vật. “Và hơn thế nữa, nếu nó chạy tốt hệt như vẻ bề ngoài, thì mấy con kia coi như tiêu đời.”
Bản thân gã chủ quán cũng có một con ngựa cừ khôi: con ngựa đó đã giành chiến thắng trong cuộc đua tháng trước, và thực tế là con ngựa của lão có lẽ sẽ đánh bại tất cả những con khác, phần nào liên quan đến sự hào phóng của lão trong việc treo giải thưởng. Nói cách khác, giải thưởng ấy luôn đi kèm với những điều kiện ngầm.
“Các cậu phiền biểu diễn thử xem ngựa của mình làm được gì nhé—chỉ là một cú nước kiệu nhẹ thôi, hiểu ý tôi chứ.”
John phản đối: Jim thì ngập ngừng không biết tính sao. Cả hai đều nhận thức rõ rằng họ đang nằm trong tay một tên bịp bợm; dẫu vậy, những kẻ bịp bợm đôi khi vẫn có thể sòng phẳng, và cái gọi là nghĩa khí giang hồ đôi khi còn gần với sự chân thật hơn là thứ đạo đức vẫn được cho là tồn tại giữa những người lương thiện. Tội lỗi của chúng ta khác nhau về chất lượng, chứ không phải số lượng.
“Chỉ là nước kiệu thôi mà! Này nghe đây, cứ để việc này cho tôi; nếu ngựa của các cậu chạy được, tôi sẽ biếu các cậu một đô-la—tôi là người da trắng chính hiệu đấy.” Jim bỗng tái mặt khi nghe nhắc đến màu da, nhưng rồi cậu cũng tìm lại được lưỡi mình để khẳng định chắc nịch, “Tụi cháu cũng vậy.”
Cả hai cậu nhóc đều thở phào nhẹ nhõm khi gã chủ quán không hề tranh chấp điều đó: tâm trí lão hoàn toàn bị ám ảnh bởi loài ngựa, từ từng lỗ chân lông của lão như tỏa ra mùi ngựa vậy.
“Chỉ nước kiệu thôi, đi bộ xuống con đường một chút rồi để chúng thả lỏng quay về một cách nhẹ nhàng nhé. Dắt Hurricane ra đây, Harris, và bảo một đứa nhóc đi cùng các anh ấy.”
Chẳng còn cách nào khác ngoài việc phải tuân theo ý chí của kẻ bề trên đầy áp đảo ấy.
Con Hurricane được dắt ra. Nó là một con ngựa săn bị cắt cụt đuôi, to lớn và vạm vỡ với những thớ xương cuồn cuộn. Trái tim John chùng xuống khi nhìn thấy con vật đẹp đẽ ấy lúc tấm chăn phủ bị giật ra. Phải mất đến hai người mới yên cương cho nó được.
“Nó chạy không nổi đâu, ngài Himbook ạ—nó có thể nhảy rào, chứ chạy còn chậm hơn cả bò ấy chứ,” Jim phấn khích thì thầm.
“Tôi là anh trai cậu—hãy gọi tôi là John—cẩn thận lời nói đấy.”
Gã quản lý chuồng ngựa người Anh cởi áo khoác, đổi chiếc mũ vành sang mũ lưỡi trai rồi cưỡi lên con ngựa to lớn đang lồng lộn dựng đứng cả hai chân lên, phi ngược lên con đường cái, theo sau là con ngựa cái màu xám tàn nhang có vẻ hiền lành và mệt mỏi Nancy.
Con đường chạy xuyên qua vùng đất trũng, bằng phẳng như một tấm sàn. Sau khi đi được nửa dặm, họ quay đầu lại và bắt đầu trở về bằng một cú nước kiệu; rồi thúc tăng tốc thành nước đại, chẳng mấy chốc chuyển hẳn sang một cú phi nước rút. Con Hurricane lúc này đã buông lỏng cương và lao đi trong những sải nhảy dũng mãnh. Sát bên cạnh nó, sóng đôi từng bước một, chính là con Nancy đang di chuyển với những bước chân nhẹ nhàng, thoăn thoắt và đầy linh hoạt. Nó chạy sát mặt đất, mõm chĩa thẳng về phía trước và phần lưng thẳng băng như thanh xà trên cùng của một hàng rào. Chúng vút qua khách sạn trong tư thế sánh ngang hàng tuyệt đối, rồi giảm tốc, dừng lại và quay trở về.
“Sao mày không vượt qua nó hả cái đồ John Bull khốn kiếp kia!” gã chủ quán gọi vọng lên.
“Tôi không muốn thế, ngài không hiểu sao, thưa ngài,” gã người Anh đáp lại.
Con Hurricane đang hừng hực kích động và đầm đìa bọt mép. Trong khi đó, con ngựa cái màu xám tàn nhang hầu như chẳng hề lấm tấm một giọt mồ hôi.
John cũng hồi hộp chẳng kém gì con chiến mã đen kia, nhưng một cái nháy mắt dài đầy dụng ý từ “người anh em Jim” đã tiếp thêm cho cậu sự tự tin.
Lũ ngựa được đưa trở lại chuồng. Trong ô chuồng giam riêng của con Hurricane, gã chủ quán và tay chân của lão đang tranh cãi kịch liệt bằng một giọng trầm thấp.
“Sao mày không bứt phá khỏi nó hả, đồ ngốc?”
“Bứt phá khỏi nó á, thưa ngài? Con ngựa cái đó đúng là một bóng ma—nó bám dai như đỉa ấy—ngài không thể nào bứt xa khỏi một con ngựa như thế đâu—chẳng tài nào làm được đâu, thưa ngài. Tui sẵn sàng đặt cược cho nó tại trường đua Epsom Downs vì chiếc cúp Derby đấy, thưa ngài, thật đấy, có Chúa chứng giám!”
Gã chủ quán bước ra ngoài.
“Thế ra các cậu là anh em với nhau thật à?”
“Vâng,” Jim đáp.
“Và cậu, cậu nhóc tàn nhang kia, chiều nay sẽ tham gia cuộc đua chứ hả?”
“Vâng chứ ạ, chính ngài bảo tụi cháu được tham gia mà!”
“Và các cậu sẽ được thế. Giờ thì ngựa của tôi có thể đánh bại các cậu—gã Harris người của tôi vừa rồi hoàn toàn chưa thả lỏng cho nó chạy hết tốc lực đâu. Dẫu sao thì các cậu cũng là những chàng trai tốt—tôi luôn thích khích lệ tuổi trẻ—chính tôi hồi trẻ cũng từng như vậy—tôi muốn các cậu giành chiến thắng trong cuộc đua này. Đây là năm đô-la, và nếu các cậu thắng, các cậu sẽ nhận thêm mười đô-la nữa—nghe rõ chưa? Giờ chúng ta là những người không quen biết—từ đây cho đến hết ngày, không ai được nói chuyện với tôi nữa đấy.”
Lão đếm năm đồng đô-la bạc vào tay John Brown rồi bước ra khỏi chuồng ngựa. Jim ngã lăn ra một ô chuồng trống và làm rồ lên như thể cậu đang lên cơn động kinh. Cậu lăn lộn, trồng cây chuối rồi tự thắt nút cơ thể với đôi chân vắt ngang cổ.
Sau vài cú đá nhắc nhở từ John, cậu ta hoàn hồn, ngồi dậy và khúc khích cười:
“Của tụi mình rồi, của tụi mình rồi, của tụi mình rồi!”
Lúc đó hãy còn sớm và rất ít người qua lại, nhưng chỉ một tiếng sau, đàn ông lẫn phụ nữ cưỡi ngựa đã bắt đầu xuất hiện. Tiếp đó là những chiếc xe bò kéo và những kẻ đi bộ; những cô gái mặc váy trắng, những người phụ nữ bồng con, những người đàn ông chân trần mặc quần vải thô, và đến trưa thì có gần năm trăm người đang tụ tập cắm trại ăn uống trong khu rừng nhỏ phía sau quán trọ. Bất cứ cái cây hay cột mốc nào nhìn thấy được đều bị buộc một con ngựa vào đó.
Trong phòng quán rượu, rượu whisky tuôn chảy qua quầy bar như nước, và mọi chỗ ngồi bên chiếc bàn dài ở phòng ăn đều bị chiếm kín bởi những người đàn ông mặc áo sơ mi cộc tay. Người này vừa đứng dậy là có người khác lập tức thế chỗ.
Harris dẫn hai cậu nhóc ra khu bếp và chất đầy đĩa của họ thịt bò muối, bắp cải cùng khoai tây. Tiếp đó là món bánh mì nướng mứt việt quất được chia làm hai phần và tống sạch vào bụng, tất cả diễn ra mà chẳng cần một lời thừa thãi nào.
Sau bữa trưa, đám đông ngày càng náo nhiệt hơn và John nhận ra gã chủ quán đang vung vẩy tiền bạc, lớn tiếng khoác lác đặt cược cho con Hurricane; trong khi đó, người pha chế rượu ở một góc lại đang âm thầm nhận tất cả các khoản cá cược có thể dồn vào con ngựa cái màu xám tàn nhang.
Sâu trong khu rừng, một sân khấu khiêu vũ đã được dựng lên và tiếng vĩ cầm réo rắt bắt đầu vang vọng.
Chương trình trong ngày mở màn bằng một cuộc đua bịt mắt dài năm mươi thước; tiếp theo là màn rượt bắt heo bôi mỡ; rồi sau đó là một cuộc chạy đua việt dã.
Đó là một đám đông kỳ lạ, được cấu thành từ những tầng lớp người mà John chưa từng thấy bao giờ. Phần lớn là người New York, John nghĩ vậy, cùng những cư dân từ New Jersey và Maryland đã quen với lối sống của một số người Virginia chuyển đến vùng này sinh sống.
Phải mất khá lâu mới tới được sự kiện đinh của ngày hôm hội, nhưng khi cuộc đua ngựa cuối cùng được réo tên, một làn sóng phấn khích râm ran lan tỏa; tiếng vĩ cầm réo rắt bỗng ngưng bặt và dòng người lũ lượt kéo ra từ khu rừng, quán trọ và mọi ngả đường.
Hàng chục con ngựa tiến xuống con đường bằng phẳng dẫn tới một cái cây lớn cách đó một dặm. Vài con trong số đó chỉ là những chú ngựa cày bậm mẫm bình thường, do mấy cậu con trai nhà nông cưỡi; số khác là ngựa lùn pony, có con là ngựa cưỡi đi nước kiệu, rồi lại có cả con ngựa săn cụt đuôi và chú ngựa cái tàn nhang nhỏ nhắn trông có vẻ trầm ngâm, do một cậu nhóc chân trần cưỡi với mái tóc cắt ngắn cũn cỡn màu đỏ cháy và chi chít những tàn nhang. John trèo lên một cái cây mọc ven đường, và tít đằng xa tận cuối thung lũng, cậu nhìn thấy lá hiệu lệnh hạ xuống. Một bầy ngựa lao đi điên cuồng hướng về phía cậu. Chúng xuất phát trong một khối đặc nghịt, nhưng chẳng mấy chốc đã kéo giãn thành một hàng dài.
Con Hurricane đang dẫn đầu trong khi con ngựa cái xám tàn nhang thì rớt lại tít đằng sau.
Trái tim John như thắt lại và cậu suýt bật khóc vì quá ngượng ngùng. Cậu liếc đi chỗ khác và khi nhìn lại lần nữa, đoàn ngựa vẫn tiến lên theo kiểu hàng một, chỉ có điều là con nàng Nancy đang lầm lũi bám đuổi áp sát ở một bên. John thở phào nhẹ nhõm hơn. Chỉ trong tích tắc, con Hurricane và con ngựa xám đã sóng đôi sát cánh, di chuyển nhịp nhàng hệt như một cỗ xe song mã.
Chúng lao tới.
“Hòa rồi, hòa rồi,” tiếng hô phấn khích vang lên từ hàng chục cổ họng. Chúng chỉ còn cách vạch xuất phát năm mươi thước—bốn mươi—ba mươi, và con ngựa xám bất ngờ chồm vắn về phía trước một thân người đầy dũng mãnh, rồi băng qua vạch đích với khoảng cách dẫn trước hẳn hai thân ngựa.
Một người đàn ông vạm vỡ tay cầm một chiếc đồng hồ bấm giờ, tay kia cầm mười đồng đô-la bạc bước xuống từ hiên khách sạn. Băng qua đám đông chen chúc, lão trao thẳng số tiền cho Jim Golden mà không nói một lời nào.
Jim ngó quanh tìm John và nhanh chóng nhìn thấy cậu đang ở trên cây: cậu nhắm một bên mắt, nháy một cái thật dài và đầy dụng ý, như muốn nói rõ mồn một rằng: “Tao đã bảo mày rồi mà.”
John trèo tuột xuống và hai cậu nhóc đang hì hục lắp yên cương để chuẩn bị lên đường. Gã chủ quán bỗng chen qua đám đông lao đến: “Các cậu không tính đi đấy chứ, mấy nhóc?”
“Vâng.”
“Ơ hay, không được đâu—cứ ở lại đến ngày mai đi, chẳng tốn một xu nào của các cậu đâu—các cậu sẽ được ở căn phòng đẹp nhất trong quán của tôi!”
“Không, tụi cháu phải đi thôi,” John đáp.
“Này nghe đây, các cậu nhất định không được đi—dù sao thì ngày mai cũng là Chủ Nhật mà.”
“Thế giới nhỉ, suýt nữa tôi quên mất,” John lẩm bẩm.
“Thế mới phải chứ, hãy tỏ ra khôn ngoan đi—đám đông ngốc nghếch này sẽ giải tán sớm thôi và lúc đó chúng ta có thể trò chuyện thăm hỏi nhau.”
“Tụi mình ở lại nhé, Jim?”
“Vâng, miếng bánh vừa rồi ngon tuyệt cú mèo—biết đâu lại còn cái nữa thì sao!”
Thế là họ ở lại.