Thời Gian Và Định Mệnh

Lượt đọc: 157 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 3
Jim Slivers Kể Lại Chuyện Xưa

❊ ❊ ❊

Mọi hành động của chúng ta cứ thế hòa quyện vào nhau, đến mức trong tâm trí chính mình, cuộc đời với những biến động đầy bi kịch ấy lại diễn ra như một lẽ hiển nhiên. Sấm chớp chẳng bao giờ giáng xuống từ một bầu trời quang mây tạnh; mây giông cứ thế tụ dần, và mọi cơn khủng hoảng đều có một quá trình tiến đến từ từ. Trải nghiệm của Jim, đối với anh, chẳng có gì gọi là phi thường.

Khi bị hai tên bắt cóc hợp pháp tóm lấy ở Plainfield, anh sớm nhận ra việc chống cự là vô ích. Một trong hai kẻ đó là George Silverton, kẻ còn lại là một thám tử chuyên nghiệp. Jim bị còng tay vào viên cảnh sát, còn George lo liệu cho cả hai, đối xử với người này chẳng khác gì người kia. Họ đi thuyền từ New Haven đến New York, rồi lên một chiếc tàu buôn chạy thẳng đến Savannah. Dọc đường có rất nhiều màn ăn uống và vui chơi linh đình, và Jim đều tham gia đầy đủ.

Anh là một tài sản có giá trị nên những kẻ đó hoàn toàn không có ý định ngược đãi anh. Một tên nô lệ da đen còn sống, tính tình dễ chịu đáng giá sáu trăm đô-la; một kẻ đau ốm, nản lòng có lẽ chỉ đáng giá một nửa, và một kẻ da đen đã chết thì chẳng đáng một xu.

Qua những mảnh ghép hội thoại và những lời nói say xỉn rò rỉ trong suốt mười ngày trời, Jim phỏng đoán rằng có ai đó đã gửi tiền cho Margaret để chuộc tự do cho anh. Hơn nữa, anh còn phát hiện ra một thỏa thuận đã được thiết lập giữa George và James Silverton; James nhận tiền còn George nhận tên nô lệ — miễn là hắn bắt được anh, và quả thực hắn đã bắt được; điều này thì Jim hoàn toàn chắc chắn.

Tại Savannah, Jim bị đem bán đấu giá và bị đưa đi Mississippi. Anh không coi đó là một nỗi khổ cực đặc biệt nào — hàng chục nô lệ khác cũng bị bán đấy thôi; có gì mà phải bận tâm!

Anh phải lao động vất vả, nhưng chỉ sau một năm, nhờ thông minh và tháo vát, anh được giao quản lý một cỗ máy tách hạt bông, rồi một năm sau nữa, anh được giao quản lý một cô gái mang dòng máu lai và họ kết hôn theo tập tục thời bấy giờ. Họ có một ngôi nhà nhỏ của riêng mình và sống hạnh phúc — anh lo việc tách bông còn cô làm nghề giặt ủi.

Khoảng thời gian này, một tay buôn bông ở New Orleans xuất hiện và đem lòng say mê vợ của Jim Slivers. Thực ra, hắn đã mua lại cô, và để xoa dịu trái tim tan vỡ của Jim, hắn ban cho anh quyền chọn lấy một trong năm cô hầu gái da ngăm. Nhưng Jim lại vương vấn một chút tình cảm của người da trắng, một thứ thật bất tiện khi mang trong người, nên anh vô cùng thương nhớ cô vợ lai đã mất, thậm chí còn bướng bỉnh đến mức từ chối liếc nhìn những ả hầu gái da ngăm đen ấy. Chủ nhân của anh coi nỗi u sầu đó chỉ là một cơn hờn dỗi thông thường và lập tức cho anh hai mươi roi vào tấm lưng trần. Anh bị ra lệnh phải ôm ấp một trong những mỹ nhân da nâu ấy và sống cho hạnh phúc, còn nếu anh vẫn cấy cở từ chối, thì đầm lầy lúa nước và những cánh đồng bông đang chờ đón anh cùng tất cả những kẻ vô ơn chống đối khác.

Một tháng trước khi sự lựa chọn này được đưa ra, Jim đã gửi một bức thư cho Margaret Silverton ở Zanesville, kể cho cô nghe về hoàn cảnh của mình. Thời đó, việc một tên nô lệ gửi thư mà không có con dấu của chủ nhân là một tội rất nặng, và nô lệ thì không được phép nhận thư.

Jim không hề mong đợi hồi âm, và thực ra anh cũng chẳng có lý do gì rõ ràng để viết thư cho Margaret cả, ngoại trừ có lẽ để cho cô thấy rằng anh vẫn chưa quên cách viết, bởi chính cô là người đã dạy anh kỹ năng đó — dẫu điều đó hoàn toàn trái ý cha cô.

Nhưng rồi một ngày nọ, Jim bị chủ nhân hối hả lùa ra khỏi xưởng tách bông, ra lệnh chạy ra lạch nước, tắm giặt, mặc bộ đồ vải thung trắng mới tinh và nhanh chân đến quán trọ Thành phố (City Tavern).

Thỉnh thoảng anh vẫn được cho mượn hoặc thuê để làm bồi bàn trong các bữa yến tiệc tại khách sạn; thế là anh răm rắp tuân theo như một lẽ dĩ nhiên.

Nhưng khi đến quán trọ, anh vô cùng ngạc nhiên khi được chào đón bởi một quý cô cao rác, mảnh khảnh, xinh đẹp, đáng yêu và tựa thiên thần trong bộ váy màu xanh nhạt, người đang muốn mua một người hầu trong nhà.

“À, và tôi biết quý cô đó là ai,” John Brown thở dài.

“Và đó là ai nào?” James Golden nói, người đang kể câu chuyện với những lời vòng vo vô ích mà vì lòng trắc ẩn với độc giả thân yêu, chúng tôi đã lược bỏ.

“Chà, chính là Margaret Silverton!”

“Đoạn đó anh đoán sai bét rồi, John, không phải cô Margaret đâu, không có chuyện đó đâu — dù anh có đoán cả tháng Chủ Nhật đi chăng nữa cũng không ra!”

“Thế thì là ai?” John hỏi với giọng đầy thất vọng.

“Chà, đó chính là phu nhân Brydges — tự nhận mình là Madam Brydges — vợ của lão Đại úy Brydges!”

“Thật ư!”

“Đúng vậy, tên trước kia của bà ấy là Margaret Silverton, nhưng lúc đó thì không phải thế!” Và Jim cười lớn đầy sảng khoái trước trò đùa của mình.

John Brown không cười; anh rên rỉ.

“Thế anh đoán xem người phụ nữ cao rác, duyên dáng, tựa thiên thần, xinh đẹp và u sầu ấy đã làm gì nào?”

“Tôi không biết: bà ấy đã làm gì?”

“Bà ấy cứ nhìn tôi từ trên xuống dưới như thể chưa từng thấy tôi bao giờ; sờ nắn tay chân tôi; chọc tôi bằng chiếc quạt; xem răng tôi; kiểm tra thị lực, rồi bắt tôi chạy một mạch ba tầng lầu với chiếc túi xách du lịch lớn cân bằng trên đầu để xem hơi sức của tôi thế nào. ‘Hãy cười lên, đồ khốn kiếp,’ ông chủ tôi nói, và lão ta bồi cho tôi một cú đá vào mông khi không ai để ý. Tôi suýt phì cười đến nổ cả ruột nhưng chắc là lúc đó tôi đang làm mặt nghiêm, bởi suốt thời gian ấy tôi thừa biết phu nhân chỉ đang giả vờ và thể nào bà ấy cũng mua tôi cho bằng được, dù có chuyện gì xảy ra đi nữa. ‘Giá của hắn là bao nhiêu?’ bà hỏi.

‘Mười lăm trăm,’ lão ta đáp.

‘Tôi trả một nghìn,’ bà nói.

‘Tôi chịu bớt một nửa khoảng chênh lệch,’ lão nói.

‘Được thôi, tôi lấy hắn,’ bà phán.”

“Thế là sau khi trả tiền xong, bà ra lệnh cho tôi lên phòng để thắt dây va-li giúp bà. Khi tôi lên đến nơi, bà liền khóa trái cửa lại, lăn ra khóc nức nở và tỏ vẻ đau đớn vô cùng, nhưng một lúc sau bà bình tĩnh lại và hỏi: ‘John Brown đâu rồi?’ Làm sao mà tôi biết John Brown ở đâu chứ? Nhưng bà bắt tôi phải kể mọi chuyện về anh — quay lại tận ngày tôi bỏ trốn khỏi Zanesville — khi anh gặp tôi ở khe núi — rồi tôi phải kể lèo tèo tuột cho đến tận Plainfield. Nếu tôi bỏ sót chi tiết nào, người phụ nữ ấy lại bắt tôi quay lại kể cho bằng được. Rồi tôi phải kể tất cả về Lão Bác sĩ Melden và những gì anh đã làm khi nhận được thư của cô ấy, ai là người đọc chúng, anh đã nói gì, Lão Bác sĩ Melden đã nói gì, và cả hai đã nói những gì. Sau đó tôi kể cho bà nghe chuyện George và tên kia đã bắt cóc tôi như thế nào.”

“‘Và ai đã gửi số tiền đó cho tôi để trả tiền chuộc anh?’ bà hỏi.”

“‘John Brown,’ tôi đáp.”

“‘Và anh ấy đã tự kiếm được toàn bộ số tiền đó chứ?’ bà hỏi.”

“‘Vâng,’ tôi trả lời. Anh thấy đấy, thực ra tôi chẳng biết gì sất, chỉ đoán mò thôi.”

“‘Được rồi,’ bà nói, ‘Bây giờ ta đã mua được anh rồi và ta sẽ trả lại tự do cho anh, chỉ vì John Brown muốn thế.’”

“Và bà ấy có đau khổ lắm không?”

“Sao lại phải đau khổ cơ chứ?”

“Bởi kẻ không phải là phu quân của mình!”

“Họ bảo ban đầu bà ấy cũng đau khổ, nhưng chẳng mấy chốc đã học được cách trị hắn, và rồi đến lượt hắn phải đau khổ.”

John không biết rằng trong cái bi kịch thảm hại nhất của mọi thứ thảm hại, một cuộc hôn nhân bất hạnh, sự ghê rợn của hoàn cảnh sẽ lùi xa khi ta dũng cảm đối mặt; cũng giống như sự quen thuộc sát sườn với tội ác sẽ làm mất đi vẻ gớm ghiếc của nó. Những rắc rối trừu tượng và những nỗi kinh hoàng vô hình mới là những thứ thực sự gây náo động. Chúng ta hoàn toàn có thể đương đầu với những gì mình đã biết.

Từ Natchez, họ đưa Jim về New Orleans và ở đó anh tìm lại được người vợ của mình, Jennie.

Một khi đã trở lại Covington, Jim thoáng nghe ngóng được rằng đang có sự tranh chấp gay gắt quanh việc có nên trả lại tự do cho anh và vợ hay không, khi phu nhân Brydges khăng khăng đòi lập giấy tờ giải phóng nô lệ ngay lập tức; nhưng Đại úy Brydges lại giữ ý kiến của riêng mình, và kết quả là họ sẽ được tự do sau khi ông ta qua đời.

Chẳng phải chờ đợi lâu — chỉ một năm sau, cái chết của Đại úy Brydges đã ban cho họ sự tự do. Margaret chuyển từ Covington, vượt sông sang Cincinnati. Jim và vợ vẫn ở lại nhà phu nhân Brydges với tư cách là người hầu.

Thỉnh thoảng lại có những tên nô lệ trốn chạy tìm đến nhà bà từ những nơi vô định, do những kẻ vô định đưa tới. Ngôi nhà là một dinh thự lớn theo kiểu cũ nằm bên bờ sông, và thường thì những kẻ đào tẩu được đưa lên bờ bằng thuyền chèo tay. Thỉnh thoảng họ được giấu trong va-li, hoặc thùng gỗ, hoặc thùng phuy, và sau khi được giữ lại trong một ngày hoặc một tháng, tùy từng trường hợp, họ sẽ được giúp đỡ để đi tiếp lên miền Bắc.

Jim không chắc chắn về số lượng người mà Margaret đã giúp trốn thoát theo cách này — anh nghĩ con số đó có thể lên tới hai mươi lăm người hoặc hơn mỗi năm. Bản thân anh đã thực hiện hai chuyến đi giữa Toledo và Cincinnati trong vòng sáu tháng cùng những kẻ đào tẩu, di chuyển vào ban đêm. Nếu trăng sáng, họ đi ẩn mình qua các cánh đồng, còn nếu trời tối, họ đi theo đường cái. Dọc đường có những người bạn luôn sẵn sàng đón tiếp, và nếu không có “trạm dừng” nào ở gần đó, họ đơn giản là ngủ ngoài trời và sống nhờ hoa quả dại cùng những gì kiếm được.

Cảnh sát và mọi quan chức đều lùng sục ráo riết để bắt giữ những kẻ đào tẩu, bởi điều đó đồng nghĩa với những khoản tiền thưởng kếch xù: thế nên “người dẫn đường” phải nắm rõ từng chân tơ kẽ tóc của vùng đất ấy, nếu không thì nhóm của họ sẽ sập bẫy.

Cách Jim thảo luận về vấn đề này một cách vô tư, tự nhiên và tỉnh bơ đã khiến Brown ngạc nhiên. Jim dường như chẳng mảy may có chút lương tâm nào trong chuyện này — tình cảm hoàn toàn không xen vào. Sự nguy hiểm và cảm giác hồi hộp mang lại cho anh sự thỏa mãn nhiều hơn là công việc ổn định, và anh cười khúc khích khi nghĩ đến cảnh những chủ nhân giàu có phải bẽ bàng vì mất đi tài sản của họ. Niềm vui của anh cũng loại cảm xúc giống như thái độ của đám đông khi ngôi nhà của một kẻ giàu có bị cháy. Chúng ta thích nhìn thấy những kẻ thành công gặp hoạ. Thế nhưng, ẩn sâu đằng sau điều đó, John vẫn có thể nhận thấy một nỗ lực kiên định và quyết tâm từ phía Margaret Brydges; bà đang hành động vì một mục đích rõ ràng.

“Bà Brydges đã giúp nô lệ trốn chạy được bao lâu rồi?”

“Ồ, kể từ khi Lão Đại úy hụt hơi ngỏm củ tỏi ấy!”

“Được mười năm rồi chứ?”

“Vâng, chính tay bà ấy đã đi qua thị trấn này cách đây tám năm đấy!”

“Không đời nào qua được Hudson chứ?”

“Có chứ, đó là sự thật, đi qua Hudson đấy,” Jim cười khúc khích. “Tôi đi cùng bà ấy đấy. Chúng tôi có một chiếc xe đẩy của kẻ bán rong, bà mặc một bộ váy rách rưới và làn da rám nắng chẳng khác gì một ả du mục. Chiếc xe của chúng tôi có một cái thùng có mái che khóa kín ở bên hông, với một lớp đáy giả và một cánh cửa sập bên dưới, nơi hai kẻ trốn chạy của chúng tôi ngồi. Bọn tôi đã nhìn thấy anh, và phu nhân đã định bán cho anh một cái xô thiếc, bà định nói cho anh biết bà là ai, nhưng anh lại quá bận rộn và phải chăm sóc ngần ấy đứa con, lại thêm vợ anh đang ốm, thế là chúng tôi cứ thế đánh xe đi thẳng!”

John kinh ngạc trước sự thật bất ngờ này. Anh không tài nào không nghĩ rằng người phụ nữ ấy đã phát điên rồi.

“Và bây giờ bà Brydges có còn thực hiện những chuyến đi như thế nữa không?”

“Ồ, không, bà ấy chỉ ở nhà lo tài chính, cung cấp tiền bạc và dạy cho lũ trẻ da đen biết đọc biết viết thôi.”

“Và bà ấy dùng toàn bộ thời gian và tiền bạc của mình vào việc đó sao?”

“Tất nhiên rồi — mỗi năm bà ấy thu về mấy ngàn đô-la từ những chiếc tàu hơi nước mà bà sở hữu, và toàn bộ số tiền đó đều đổ dồn vào chuyện cứu giúp bọn nô lệ da đen,” Jim nói rồi nhồi lại tẩu thuốc. “Anh thấy đấy,” anh tiếp tục, “bà ấy gọi đó là một cuộc thánh chiến, và bà nghĩ rằng nếu thỉnh thoảng lũ nô lệ làm cho bọn chủ bẽ mặt mà trốn thoát, điều đó sẽ dạy cho lũ chủ biết đối xử tử tế với họ. Bởi vì nếu một tên nô lệ được đối xử đàng hoàng, hắn sẽ chẳng bao giờ tơ tưởng đến chuyện tự do. Nhưng một khi anh bắt đầu dùng roi da đen, tước đoạt vợ hoặc bán con cái của hắn, thì hắn sẽ nổi trận lôi đình và muốn bỏ trốn. À mà, phu nhân có những người bạn ở khắp mọi nơi quanh đây, và nếu họ bắt gặp một trường hợp như thế mà có thể ra tay một cách dễ dàng, họ sẽ giúp tên nô lệ chuồn lẹ. Và phu nhân nghĩ rằng một ngày nào đó, ồ, có thể trong một trăm năm nữa, tất cả nô lệ sẽ được giáo dục đến mức họ sẽ tự đứng lên và tuyên bố mình được tự do, và khi ấy những người da trắng căm ghét chế độ nô lệ sẽ đứng về phía họ, thế là chấm hết — hiểu chưa?”

John Brown không thể hiểu nổi, nhưng ý nghĩ về người phụ nữ kiên định ấy cứ âm thầm theo đuổi một mục đích duy nhất đã gây ấn tượng sâu sắc đến kỳ lạ trong lòng anh; và việc giờ đây bà chọn anh để giúp đỡ trong công việc này khiến anh vô cùng mãn nguyện.

“Anh thấy đấy,” Jim vừa nói vừa chăm chú quan sát phần cán tẩu, “phu nhân và tôi chung một cha — chối cãi làm sao được, và tôi có trách nhiệm phải giúp đỡ bà ấy.”

“Và Chúa là Cha của tất cả chúng ta, thế nên tôi cũng có trách nhiệm phải giúp đỡ bà ấy,” Brown thốt lên với một quyết tâm đột ngột.

“Này mấy người — bộ định bỏ bê bữa sáng mãi à, mấy giờ rồi hả!” một giọng phụ nữ đanh thép vang lên từ hiên sau. “Tôi gọi đến ba lần rồi đấy!”

Trong lúc hai người đàn ông ngồi đó trên khúc gỗ, bóng đêm đã tan biến, mặt trời đã nhô lên từ sau những ngọn đồi và bà Brown cùng các con đã chuẩn bị xong bữa sáng.

Thế nhưng người chủ nhà vẫn ngồi đó lắng nghe câu chuyện của người lạ. Hai người đàn ông lúc này mới đứng dậy đi về phía ngôi nhà. Họ rửa mặt trong một chiếc chậu đặt ở hiên cửa sau nơi có một quả bầu đựng xà phòng mềm; rồi lau tay vào chiếc khăn treo dài và ngồi vào bàn ăn.

Những vị khách lữ hành thường xuyên ghé dùng bữa nhà Brown, thế nên người mới đến chẳng thu hút mấy sự chú ý từ thế hệ trẻ. Ông Brown đọc lời cầu nguyện trước bữa ăn.

Thoáng thấy bóng dáng một người phụ nữ đang đi vòng qua góc nhà.

“Đó là góa phụ Judson,” bà Brown nói với chồng. “Tôi đã bảo bà ấy có thể lấy vài quả lý gai nếu tự tay hái lấy. Ồ, chào buổi sáng nhé, Liza Ann, chị có muốn dùng chút bữa sáng không?”

“Không, cảm ơn cô, tôi vừa ăn xong, tôi đến để lấy mấy quả lý gai—”

Bà không nói hết câu. Bà bắt gặp hình ảnh Jim Slivers đang ngồi đó bên bàn ăn.

Khuôn mặt bà cứng đờ như hóa đá.

Bà giơ hai tay lên quá đầu, thét lên một tiếng hoảng loạn, và buột miệng kêu lên, “Jedediah của tôi! Jedediah của tôi!” rồi ngã vật xuống sàn nhà ngất lịm đi.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.