Thời Gian Và Định Mệnh

Lượt đọc: 157 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 25
Tốn Nhiều Công Sức Mà Kết Quả Thu Về Chẳng Được Mấy Ngoài Kinh Nghiệm

❊ ❊ ❊

Zanesville giờ đây chỉ còn lại sự kinh hoàng đối với chàng thanh niên Brown. Nơi ấy dường như đã nhiễm đầy dịch bệnh; chàng vội vã rời đi, ngoái đầu nhìn lại với ánh mắt đầy sợ hãi. Nếu sinh ra ở nước Pháp, có lẽ sự việc đã khác, nhưng bao thế hệ tổ tiên theo phơ-ri-tanh (Puritan) đã hun đúc trong tâm trí chàng những quan niệm rất mực vững vàng về đúng và sai.

Chúng ta đều thấy rằng người theo phơ-ri-tanh vốn có một thứ lương tâm linh hoạt trong các vấn đề về tài sản — rằng trong thời kỳ cách mạng, Luật Mô-sê được tạm hoãn, và noi theo tấm gương cá nhân của Mô-sê, thậm chí người ta có thể tước đoạt cả mạng sống. Thế nhưng, chủ nghĩa phơ-ri-tanh lại chẳng thể lường trước được một cuộc nổi dậy của trái tim; và đó chính là nguồn gốc của chữ cái màu đỏ.

Khi John Brown đặt chân đến Hudson sau bốn ngày đường, anh được chào đón bằng cái ôm dành cho đứa con hoang đàng trở về. Cha anh hôn anh, điều chưa từng xảy ra kể từ thời thơ ấu của anh. Chẳng có gì là quá tốt đối với anh; anh được bảo ngồi vào chiếc ghế bập bênh lớn, có người lo việc dắt ngựa giùm, hàng xóm được mời sang và một bữa tiệc vui tươi diễn ra.

Khi chúng ta trở về nhà sau một chuyến đi xa, ta thường ngắm nhìn mọi món đồ đạc nhỏ bé để xem có những thay đổi gì đã diễn ra; mọi thứ đều khiến ta hứng thú.

Giữa hơi ấm của ngày trở về nhà, John nhận thấy một tấm thiệp viền đen nhô ra từ mép cuốn Kinh Thánh của gia đình. Anh rút nó ra và đọc: Ra đi đột ngột, Bác sĩ Silas Melden, tại Plainfield, Connecticut, ngày 3 tháng 2 năm 1818. Tiếp theo là một loạt các nghị quyết ca ngợi đã được Hội đồng Giáo lão Hartford thông qua, và được ký bởi mục sư nhà thờ tại Plainfield với tư cách là thư ký.

John đặt tấm thiệp trở lại vị trí cũ, không để lộ chút biểu cảm nào. Trong thâm tâm, anh tính toán rằng Bác sĩ Melden đã qua đời chỉ đúng hai tuần sau khi anh rời đi. Anh không hề ngạc nhiên hay bàng hoàng, bởi trái tim anh đã đạt đến giai đoạn mà mọi người phàm đang sống đều phải trải qua, dù sớm hay muộn, khi mà chẳng sự kiện trần thế nào có thể làm lay động nữa.

“Chúng tôi mới nhận được tấm thiệp đó ngày hôm qua,” Deacon Brown nói, “mới hôm qua thôi — tao đoán là mày gửi đấy chứ — có phải đó là một phút lâm vinh quang không? Bọn ta cứ nghĩ mày sẽ về — nhưng khó mà sớm thế được chứ! Mà này, Ruth, chẳng phải nó đã cao lớn hơn rồi sao.”

Vâng, Ruth chắc chắn là anh đã cao lớn hơn. Và anh đã thay đổi, thay đổi nhiều hơn cả mức cô dám thốt lên. Khi nghe tin anh đã về nhà cha mình, cô trùm khăn lên đầu và chạy sang với bé Rachel lẽo đẽo bám theo sau. Thế nhưng khi nhìn thấy khuôn mặt của chàng trai, Ruth bàng hoàng. Thay vì hôn anh, cô chỉ chìa tay ra. Cô chần chừ, và sự ngượng ngùng bao trùm lấy khuôn mặt xinh đẹp của cô. Một sự thay đổi kỳ lạ đã giáng xuống chàng trai vui tươi ngày nào — nỗi đau đớn tột cùng nào đó đã chạm đến anh — tựa như một trái táo quá đỗi say nắng, anh sắp sửa rơi rụng. Guông mặt anh hằn sâu những nếp nhăn, những quầng thâm hiện rõ dưới đôi mắt, và dấu vết của những cảm xúc sâu sắc hằn in trên con người anh.

Không ai nhận ra điều đó ngoài Ruth — trực giác tinh tế và sự nhạy cảm dịu dàng của một người phụ nữ chưa vướng bận chuyện sinh nở đã ban cho cô một cái nhìn thấu đáo mà những người phụ nữ cùng trang lứa đứng xung quanh không có được. Họ chỉ nghĩ rằng anh đơn giản là mệt mỏi sau chuyến đi dài; nhưng Ruth thừa biết có một bi kịch ẩn giấu đằng sau tất cả những điều đó, bởi những cậu thiếu niên không thể vụt lớn thành đàn ông chỉ trong vòng một năm, và những cô bé cũng chẳng thể thành thiếu nữ, trừ phi tình cờ họ bị ném vào lò lửa của sự trải đời. Thế nhưng đối với bé Rachel, cô bé Rachel xinh xắn, nhỏ nhắn và vui tươi, anh vẫn là John Brown ngày nào. Con bé trèo lên đùi anh, luồn những ngón tay vào mái tóc cứng của anh, trêu chọc quần áo của anh, và hỏi xem có đúng là anh sắp giảng đạo ở nhà thờ của họ vào Chủ nhật tới hay không.

Và John mỉm cười, một nụ cười cứa nát cõi lòng Ruth, nhưng tất cả những người khác đều bật cười trước trò đùa nhỏ của Rachel, và ai nấy đều vô cùng vui vẻ; bởi vì chàng John Brown dũng cảm, nam tính đã trở về Hudson và sẽ ở lại.

“Đôi mắt nó có vấn đề — làm sao một kẻ quen sống ngoài trời như nó lại có thể đọc sách suốt ngày được chứ! Tao bảo mày nghe, điều đó không tự nhiên đâu — nó trở về đây để giúp tao đấy.”

Lão Squire tháo vát cảm thấy vô cùng mừng rỡ khi đón được cậu con trai trở về. Thực lòng, lão đang rất cần đến nó, và giờ đây khi nó đã ở đây, mọi thứ sẽ được sắp xếp êm đẹp cho nó — chính lão sẽ là người đứng ra giải thích mọi chuyện. Và thế là Squire lặp lại câu chuyện về chứng viêm mắt, cái chết của Bác sĩ Melden, đồng thời nhân cơ hội ám chỉ vốn kiến thức uyên bác về sách vở mà John đã thu nhận được: luôn kết thúc bằng thông báo rằng cậu con trai sẽ ở lại để tiếp quản công việc xưởng da của cha mình.

Buổi tối đến, John ngỏ ý muốn sang nhà Ruth để về căn phòng nhỏ của mình trên gác mái. Cha anh kéo tay anh lại và thì thầm:

“Không, John, con không thể đâu.”

“Không thể làm gì ạ?”

“Ở lại nhà Ruth!”

“Xin lỗi, tại sao lại không chứ ạ?”

“Con đã quá tuổi rồi, con không biết sao — đã quá lớn rồi.”

John cảm thấy hoang mang. Nhưng anh vẫn làm theo lời cha yêu cầu và tự thu xếp chỗ ngủ cùng với sáu cậu em trai họ Brown ngủ chung trong hai chiếc giường ở một căn phòng nhỏ bên cạnh.

Đám con cái nhà Brown này đông đúc ra phết, gồm các chị em ruột, chị em cùng cha khác mẹ, chị em cùng mẹ khác cha, anh em kế và chị em kế. Chúng ta chẳng cần phải liệt kê kiểm kê chúng ra đây làm gì, bởi chúng chẳng dính dáng mấy đến câu chuyện của chúng ta. Chúng là những đứa trẻ khỏe mạnh, vạm vỡ và hay cãi vã; cáu kỉnh vào buổi sáng, bận rộn suốt cả ngày, và mệt lử vào ban đêm. Chúng từng mắc bệnh quai bị, sởi, thủy đậu, bị bầm chân do đá đập vào mùa xuân, ong đốt vào mùa hè, đau họng vào mùa thu, cước chân vào mùa đông, và bị những cơn sốt rét đan xen giữa các mùa.

Nơi nghĩa trang nhỏ trên làng có một hàng nấm mồ dài ngắn khác nhau, tất cả đều mang họ Brown, nhưng cái tên ấy không hề mai một. Và việc những kẻ thích nghi nhất có sống sót hay không thì không phải việc của chúng ta để trả lời, thế nhưng ngót nghét chục đứa đã trưởng thành và sống trọn vẹn những cuộc đời danh dự với lao động hữu ích. Chúng ăn, làm việc và ngủ nghỉ; chúng kết hôn và gả chồng; chúng sống rồi chết, và những việc thiện của chúng vẫn trường tồn sau khi chúng ra đi. Chúng ta hãy để lại những người chị em này cho các nhà thống kê phân loại, cho các nhà luân lý suy ngẫm, và cho các nhà kinh tế tính toán. Bảy người anh chị em của Shakespeare chẳng mang lại cho chúng ta chút hứng thú nào mấy! thế nên chúng ta hãy lật trang sách và hướng sự chú ý một lần nữa vào người duy nhất trong số những đứa con nhà Brown đã bước ra khỏi khuôn mẫu thông thường.

Xưởng thuộc da của Squire Owen Brown vốn chẳng phải là một cơ ngơi quá lớn lao gì, ngoại trừ trong mắt những người dân Hudson. Nó cung cấp da cho các thợ đóng giày quanh vùng, và có lời đồn rằng từng có một thợ đóng giày cất công đi tận năm mươi dặm chỉ để mua một tấm da đế của nhà Brown. Hơn nữa, phong trào bẫy thú vẫn diễn ra đều đặn trong suốt thời gian đó giữa những đứa con trai của các gia đình nông dân, và da thú cần phải được thuộc để may mũ, găng tay, và thậm chí cả áo khoác ngoài; bởi vì guồng quay sợi và khung cửi vẫn chưa hoàn toàn đẩy da hoẵng ra khỏi trào lưu thời trang.

Nghề thuộc da đòi hỏi sự khéo léo, tính cần cù và phán đoán tốt, và John hội tụ đủ cả ba yếu tố ấy. “Tôi chỉ làm duy nhất một điều này.” Chàng thanh niên tỏ ra điềm tĩnh, nghiêm nghị, trang nghiêm; anh sống khép kín trong nội tâm, và tìm cách dập tắt nỗi buồn đang bao trùm lấy trái tim mình bằng công việc vất vả.

Một bức thư đã được gửi cho Walter Warren ở Plainfield, nhờ ông chuyển giúp một số cuốn sách mà Bác sĩ Melden đã tặng cho John. Trên trang lót của mỗi cuốn sách, tên của chàng thanh niên được viết bằng nét chữ to, rõ ràng của vị lão già nhân hậu.

Sau vài tuần, những cuốn sách cũng đến nơi. John đã mòn mỏi ngóng chờ chúng từ lâu và tự mình lên kế hoạch xem sẽ đọc, nghiên cứu và viết lại những suy nghĩ sâu sắc nhất của mình như thế nào.

Sách đã đến tay và anh hào hứng tìm kiếm cuốn “Đời các danh nhân” của Plutarch có trong gói hàng. Anh chạm tay vào nó với những ngón tay run rẩy rồi lại đặt xuống. Anh cố đọc, nhưng những vị anh hùng ấy sao mà xa xôi, xa xôi quá; anh hoài nghi không biết họ có thực sự từng tồn tại trên đời hay không. Anh khép cuốn sách lại, gói nó trong một mảnh vải xanh mà anh đã lén lút mua ở cửa hàng, rồi cất giấu đi.

Anh cố đọc “Ngụ ngôn Aesop”, và “Cuộc đời Franklin” cùng “Pilgrim’s Progress” (Tiến trình của người hành hương), tất cả những cuốn từng khiến anh vô cùng say mê khi còn ở Plainfield. Thế nhưng khi ấy, anh đọc vì nghĩ rằng mình sẽ kể lại cho ai đó nghe, còn giờ đây chẳng có ai để kể, chẳng có ai để lắng nghe, chẳng có ai để anh viết thư cho. Anh thử đọc lớn cho Ruth và Rachel nghe. Góa phụ Crosby sở hữu tâm trí sáng suốt nhất trong số những phụ nữ ở làng, nhưng sách vở đã không mến mộ bà, và bà chưa từng biết đến sự đồng điệu về mặt trí tuệ. Bà lắng nghe và khuyến khích chàng trai đọc sách, thế nhưng chẳng hề có chút hơi ấm nào trong sự lắng nghe ấy — không một tiếng thở dài xúc động hay lời thốt lên đầy nghẹn ngào vì thích thú. Bà lắng nghe chỉ vì John muốn thế, thế thôi.

Còn về phần bé Rachel, con bé sẽ rời khỏi ghế chỉ sau năm phút để chạy sang ngồi lên đùi John. Con bé sẽ giật lấy cuốn sách từ tay anh để ngắm những bức tranh, rồi nài nỉ anh “kể chuyện đi thay vì đọc cuốn sách xấu xí nghe cứ y như bài giảng đạo ấy.”

Và thế là anh sẽ kể chuyện, và trong lúc anh kể, Rachel sẽ nghịch ngợm kéo nhẹ tai anh, hoặc chải tóc cho anh, rẽ ngôi bên này trước, rồi sang bên kia, rồi đến chính giữa, và gọi mẹ ra để ngắm nhìn diện mạo đã thay đổi của anh.

“Rachel, con quá đỗi bạo dạn rồi đấy — con không biết mình đã là một thiếu nữ rồi sao?” mẹ con bé nghiêm khắc quở trách sau một tràng đùa giỡn quá đỗi náo nhiệt.

“Dĩ nhiên con là thiếu nữ rồi và John là người anh lớn của con, phải không hả John?”

“Đương nhiên rồi.”

“Không, không phải thế — con phải ra dáng chững chạc hơn chứ.”

“Vâng, con phải thế chứ.”

Và cô bé liền chạy sang quàng tay quanh cổ “người anh lớn”, áp má vào má anh, bật cười khúc khích, rồi lắc lư mái tóc xoăn nâu trong niềm vui ngây thơ.

“Con làm mẹ phiền lòng đấy Rachel — một đứa con gái ở tuổi con mà lại hành xử như vậy — lên giường đi ngủ ngay lập tức!”

Rachel sụt sùi một chút và sau khi bị giục đến lần thứ ba, con bé trèo lên cái thang dẫn lên gác mái và chỉ mười phút sau, tiếng thở đều đặn nhịp nhàng đã chứng tỏ nó đã chìm vào giấc ngủ say.

“Đừng đi, John,” Ruth đột ngột quả quyết lên tiếng, “đừng đi — hãy ở lại và nói cho em nghe chuyện gì đang xảy ra đi — anh sẽ cảm thấy dễ chịu hơn đấy.”

“Nói cho em nghe chuyện gì cơ, Ruth?”

“Chuyện đang dằn vặt anh ấy. Có một nỗi đau lớn nào đó đã giáng xuống đời anh. Những chàng trai tuổi mười tám không nên có những quầng thâm dưới mắt, và cũng chẳng nên bồn chồn khốn khổ như anh thế này — hãy kể cho em nghe đi! Biết đâu em có thể giúp được gì cho anh.”

“Ồ, có gì đâu em.”

“Không, đã có chuyện gì xảy ra với anh rồi — anh đã gặp một ai đó trong chuyến đi xa phải không.”

“Ừ, anh có gặp!”

Chàng thanh niên ngồi xuống, Ruth đặt đan len sang một bên, đôi mắt lớn, rộng mở và đầy nhân hậu của cô nhìn thẳng vào mắt anh, khơi gợi lời thổ lộ mà bất cứ người phụ nữ tốt nào cũng hiểu là rất tốt cho tâm hồn.

Và John Brown đã kể câu chuyện tình yêu của mình, không giấu giếm điều gì ngoại trừ cảnh tượng trong căn phòng tiếp khách nhỏ bé ấy. Đó là điều anh không có quyền hé môi — chẳng ai có thể thấu hiểu ngoại trừ Thượng Đế. Anh chỉ kể rằng khi đến Zanesville, anh phát hiện Margaret Silverton đã kết hôn với một lão già; rằng cô ấy không hạnh phúc, và vì sợ bản thân sẽ làm những điều không nên làm, anh đã vội vã bỏ đi và đi thẳng đến Hudson.

“Và anh đã làm hoàn toàn chính xác, John. Khi một người phụ nữ kết hôn, đó là vì hạnh phúc hay bất hạnh. Cô ấy phải chịu đựng và cố gắng sống cho tốt thôi.”

“Nhưng Margaret quá đỗi bất hạnh — đêm nào anh cũng mơ thấy nỗi bất hạnh của cô ấy — cảm giác như thể anh phải đến gặp cô ấy ngay lập tức vậy.”

“Không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ, John ạ; anh phải gạt cô ấy ra khỏi tâm trí mình. Khi cô ấy lấy người khác, cô ấy đã rũ bỏ anh rồi.”

“Nhưng nhỡ cô ấy hối hận và mong anh đến với cô ấy thì sao?”

“Nếu cô ấy là một người phụ nữ đoan chính thì giờ đây cô ấy không thể nào muốn gặp lại anh nữa!”

“Em thực sự nghĩ vậy sao?”

“Em chắc chắn là thế. Hơn nữa, anh còn trẻ — chẳng việc gì phải vội — anh phải giữ gìn trái tim mình, giữ gìn trái tim cho — cho Rachel.”

Người phụ nữ mỉm cười, với tay nắm lấy cả hai bàn tay anh trong tay mình.

“Cho ai cơ?”

“Thì cho Rachel chứ ai; đó là giấc mơ cả đời em từ khi con bé chào đời, phải, và thậm chí còn trước đó nữa.”

John rút tay khỏi tay cô, đứng phắt dậy, đưa tay vuốt trán rồi một lát sau cất lời:

“Nhưng Rachel — Rachel vẫn là một đứa trẻ — con bé là em gái anh cơ mà.”

“Con bé đã gần mười bốn tuổi rồi — thực ra nó đã là một thiếu nữ, chỉ là chưa nhận thức được điều đó thôi — dẫu sao thì các anh chị cũng chỉ là những đứa trẻ theo một nghĩa nào đó — nếu bốn hay năm năm nữa hai người kết hôn, thì khi đó cũng vẫn còn sớm chán. Giờ hãy nói cho em nghe đi, John, anh sẽ quên người phụ nữ đã có chồng đó đi; thật tội lỗi khi anh cứ tơ tưởng đến cô ấy. Hãy dặt trọn trái tim mình vào Rachel, anh hãy nhìn xem con bé yêu anh nhường nào kìa!”

“Ừ, đúng vậy, con bé thực sự quý mến anh.”

John vội vã chúc ngủ ngon rồi nhanh chóng bước đi.

Một khi đã ra ngoài bầu không khí ban đêm, anh cố gắng trấn tĩnh lại tình huống hiện tại. Anh nghĩ về việc chỉ một tiếng đồng hồ trước, cô bé ngây thơ, tinh nghịch này, kẻ chẳng biết gì về cuộc đời hay những trách nhiệm của nó, đã ngồi lên đùi anh và áp má vào má anh, về cách con bé vuốt ve mái tóc và ôm trọn lấy khuôn mặt anh trong lòng bàn tay. Trong tất cả những điều đó chẳng hề có lấy một chút vướng bận nhục dục nào; con bé chỉ là một đứa trẻ và những cử chỉ ấy chẳng hề mang lại cho anh chút rung cảm nào. Anh lại nghĩ đến cái chạm run rẩy của Margaret, cùng hiệu ứng đê mê, ngọt ngào từ những nụ hôn ấm áp của cô, và ý định kết hôn với một đứa trẻ vô tư lự này bỗng hiện lên trước mắt anh như một tội ác.

Tâm hồn hoang dã, bồn chồn của anh thì thầm: “Hãy trốn chạy khỏi hoàn cảnh trớ trêu này — quay lại và đón Margaret ngay lập tức. Cô ấy đang bất hạnh. Hai người ở bên nhau sẽ được hạnh phúc. Hãy làm thế để tránh gây ra tổn thương mà anh có thể trút lên đầu đứa trẻ này nếu cứ tiếp tục ở lại đây.”

Anh đi ra chuồng ngựa và lần mò tìm vào chiếc ô mà chú ngựa nâu đang đứng lặng lẽ nhai cỏ. Anh với lấy chiếc yên ngựa treo trên cái móc quen thuộc; anh đặt yên lên lưng ngựa và siết chặt dây đai; sợi dây buộc mõm được tháo ra và dây cương được tròng qua đầu ngựa —

“Có phải con đấy không, John?”

Đó là tiếng của cha anh.

“Vâng ạ.”

“Con ra ngoài muộn thế — đi dạo à? Thằng bé út hình như bị ho gà rồi, cha lo lắm — lại đây, cha tháo yên ngựa xuống cho, con chạy sang bảo góa phụ Crosby là mẹ con muốn bà ấy sang đây ngay lập tức nhé!”

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.