Thời Gian Và Định Mệnh

Lượt đọc: 157 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 4
John Brown Đến Giải Cứu

❊ ❊ ❊

Khi John Brown nhận được bức thư từ các con trai, yêu cầu ông gửi vũ khí cho chúng, liệu ông có chiều theo ý chúng mà gửi vũ khí đi không? Không, chính tay ông đã mang vũ khí đến cho chúng.

Đã ba đêm trôi qua kể từ khi nhóm người đang bồn chồn ngóng trông đưa ra quyết định lên đường. Họ chỉ gói ghém những vật dụng thực sự cần thiết và bỏ lại tất cả số đồ đạc còn lại. Một ngọn lửa hiệu từng thắp lên trên đồng cỏ; chỉ có bầy sói và những loài chim đêm đáp lại ánh sáng thân thiện ấy, nhưng giờ đây, vào buổi tối của đêm thứ tư, một bầu không khí vui mừng náo nhiệt bao trùm, bởi Oliver và "sứ giả tin cậy" đã tới.

– Nhưng bố mẹ hầu như không ngờ các con lại đến sớm thế? – Ellen vừa nói vừa mời cụ già ngồi vào ghế trong lúc mọi người quây quần xung quanh.

– Các người chỉ bảo là sẽ gửi "một sứ giả tin cậy" cơ mà!

– Và xin lỗi chứ, còn ai đáng tin hơn cậu ấy nữa nào? – Jason lên tiếng.

Bọn trẻ xúm xít quanh ông nội, và ông ôm trọn một bồng trẻ trên đầu gối, trong khi vài đứa không với tới được chốn thiên đường thèm muốn ấy liền nài nỉ ông cho xem mặt bên trong chiếc đồng hồ bạc của mình, còn những đứa khác thì cứ đòi nghe chuyện gấu.

Hai người phụ nữ bận rộn chuẩn bị bữa tối, vừa làm vừa trò chuyện niềm nở; năm người anh em ra vào ngôi nhà để khiêng những chiếc hộp, bọc và túi được chở đến trên chiếc xe ngựa nhíp một ngựa. Thỉnh thoảng họ lại dừng tay, lắng nghe giọng nói vui vẻ của Oliver khi cậu đứng trên thùng xe để chuyển đống đồ xuống. Oliver chỉ mới là một thiếu niên, vừa tròn mười vẹn, vạm vỡ, khỏe mạnh và dễ tính.

– Các em lái xe từ Chicago tới đây à?

– Vâng, gửi súng bằng đường thủy đến Chicago – rồi ở đó chúng em mua ngựa và xe, chất hàng lên và phóng thẳng đến Iowa; sau đó tiến vào Nebraska và xuống đây.

– Có ai biết là các em chở một xe toàn súng không?

– Đâu có đời nào – sao họ phải biết chứ? Anh thấy đấy, mấy cái dụng cụ đo đạc cứ thò ra ở phía sau nên mọi người tưởng chúng em là thợ trắc địa. Chúng em đi bộ mỗi ngày hai mươi dặm – đi bộ suốt dọc đường để con ngựa đỡ mệt – anh đã thấy khẩu súng săn của em chưa?

– Chưa, nó ở đâu thế?

– Dưới ghế kìa – loại hai nòng, nòng xoắn cốt thép. Suốt cả dọc đường chúng em toàn ăn thịt gà đồng. Anh phải ngắm lúc em hạ gục chúng đang bay cơ.

– Các em rời Chicago khi nào?

– Ồ, từ hai tháng trước. Anh biết đấy, bố phải bươn chải khắp nơi để kiếm tiền – súng trường Sharpe đắt đỏ kinh khủng! Bà Brydges gửi cho ông hai trăm đô-la, Gerritt Smith một trăm, và nửa tá người khác mỗi người năm mươi. Ồ, em nói thật là miền Bắc đang đứng về phía chúng ta. Người ta bảo Kansas là bãi chiến trường, và nếu chúng ta biến Vùng lãnh thổ này thành phe chống nô lệ thì điều đó đồng nghĩa với dấu chấm hết cho Chế độ Nô lệ. Dù sao thì Frederick Douglass cũng nói thế – ông ấy đã ở nhà chúng ta suốt một tuần – bản thân ông ấy là một người da màu nên chắc chắn phải rành hơn ai hết. Salmon, mang cái thùng thuốc súng đó cẩn thận một chút chứ – quỷ tha ma bắt! Cậu không định dắt cả ngựa vào nhà đấy chứ?

– Ừ, tớ nghĩ thế đấy; ở ngoài này ngựa không an toàn đâu.

– Trời đất ơi, đúng là hàng xóm tốt bụng thật đấy! Ngày mai tôi phải chỉ cho anh cách bắn súng trường Sharpe mới được!

Và suốt thời gian ấy, cụ già John Brown vẫn ngồi trước lò sưởi với bốn đứa bé trên đầu gối và ba đứa ngồi dưới sàn nhà ngay chân ông, kể cho chúng nghe những câu chuyện về loài gấu.

Đã khá lâu rồi chúng ta mới gặp lại ông – gần hai mươi năm có lẻ. Thời gian không hề dịu dàng với ông chút nào, bởi dù nay mới chỉ năm mươi lăm tuổi, trông ông già như ở tuổi sáu mươi hoặc hơn thế nữa. Ông có vẻ gầy đi; gương mặt nhẵn nhụi phơi nắng thành màu nâu đồng, với phần hàm bạo mẽ và chiếc cằm nhọn nhô ra mang những đường nét xương xẩu. Đôi mắt xanh sẫm – nằm cách xa nhau – vẫn chưa mất đi vẻ lấp mái, mái tóc cứng dựng ngược cũng không thưa đi, nhưng đã ngả màu xám bạc. Khuôn mặt kiên nghị ấy hằn sâu những nếp nhăn và vết sẹo do năm tháng bão táp cuộc đời để lại.

– Bữa tối dọn rồi nhé, – Wealthy gọi lớn. – Lại đây, để tôi bồng em bé cho nào!

Nhưng đứa trẻ cứ bám chặt lấy cổ ông nội, và ông nội giải thích rằng ông từng là cha của đúng hai mươi đứa con, nên ông thừa biết cách chăm sóc chúng ra sao. Khi người đàn ông đứng dậy, chúng ta nhận ra ông không hề cao bằng bất kỳ ai trong số sáu người con trai đang đứng chờ ông làm lễ tạ ơn trước bữa ăn. Vai ông hơi gù, cổ dài, và vóc dáng dẻo dai tạo cho ông một vẻ cao ráo thực chất không có. Ông cao không quá năm thước mười inch; còn cân nặng thì thiên về dưới một trăm rưỡi pa-won hơn là vượt quá con số đó.

Những gánh nặng cuộc đời đã tước đi của ông một inch chiều cao; và muôn vàn lo toan, cùng với công việc vất vả và lối sống điều độ, kiên tâm đã đúc kết ông thành một khối xương cốt và gân cốt dẻo dai. Khi ông ngồi vào bàn với đứa trẻ trên đùi, chốc chốc lại đút cho cậu nhóc một miếng ăn và trò chuyện với tiểu quái tinh nghịch bằng giọng trẻ con ngọng nghịu, trái tim bạn như rung động khi ngắm nhìn gương mặt kỳ lạ và đượm buồn ấy. Rồi khi bạn nhìn thấy phần hàm bệ vệ đó cùng ánh sáng lóe lên từ đôi mắt đầy đe dọa, bạn lại lùi lại – bạn hoàn toàn không hiểu nổi con người ông.

Đây rõ ràng là một con người mang đầy nỗi thất vọng: điều đó là chắc chắn. Ông có sức khỏe hoàn hảo và do đó không hề bị suy nhược thần kinh, nhưng đôi khi ở ông toát lên vẻ thận trọng rình rập của loài thú săn mồi. Gương mặt ấy bộc lộ sự vỡ mộng; nó nói lên những hoài bão quá cao vời đối với cõi trần, những tham vọng chưa thành hiện thực, và những khát khao không bao giờ có thể thỏa mãn ở cõi đời này.

Thất bại đã đeo bám John Brown suốt hai mươi năm trời với những bước chân dai dẳng. Ở Pennsylvania, sói, gấu và mèo rừng đã tàn phá những bầy cừu xinh đẹp của ông. Những khu rừng rậm rạp không thích hợp làm đồng cỏ và ông sớm nhận ra rằng để cứu đàn cừu, ông phải đưa chúng trở lại vùng đất trống. Vì vậy, với sự giúp đỡ của hai người con lớn, các đàn gia súc đã được lùa trở lại "Khu vực Dự trữ phía Tây" (Western Reserve).

Trong một thời gian, bầy cừu phát triển tốt ở Ohio và những bộ lông cừu lớn mang lại giá cả khá hời; nhưng chẳng mấy chốc người ta nhận ra rằng các chủ nhà máy ở miền Đông, nơi những người nông dân ở Khu vực Dự trữ phía Tây gửi len tới, đã không đối xử sòng phẳng với họ. Trên thực tế, những người nông dân đang bị xén lông chẳng khác gì lũ cừu của họ.

Họ tổ chức các cuộc họp và thảo luận về việc phải làm gì cho tốt nhất, và đi đến quyết định rằng nếu họ có một đại diện đáng tin cậy ở miền Đông để gửi hàng tới, người đó sẽ đảm bảo len được phân loại đúng cách và bán đúng giá trị thực, còn số tiền thu được, sau khi trừ đi khoản hoa hồng hợp lý, sẽ được gửi trả lại cho họ. Nhưng ai sẽ là người đi?

Dường như chỉ có duy nhất một người chiếm được lòng tin của những người chăn cừu trên toàn bộ vùng đất đó, và không ai khác chính là John Brown. Nhiều người không ưa ông; họ cho rằng ông bướng bỉnh và cuồng tín, nhưng ông biết cách phân loại len, có học thức nhất định và là một người trung thực. Chưa từng có ai hoài nghi sự chính trực của ông và ngay cả những kẻ thù công khai cũng sẵn sàng tin tưởng ông.

Thế là ông bán hết đàn gia súc của mình và đến Springfield, Massachusetts, để làm đại lý cho những người chăn cừu. Nhưng các chủ nhà máy lại không ưa John Brown. Khi họ mua len của ông và yêu cầu ông bỏ loại len số 2 vào các bao len số 1 rồi dán nhãn số 1, sau đó gửi đến những địa điểm nhất định cho họ, ông nhất quyết từ chối làm việc đó. Họ không thể thao túng được ông, và chẳng mấy chốc họ nghĩ ra một kế hoạch để có thể xoay sở mà không cần đến ông. Họ cử các đại lý của riêng mình đến thẳng những khách hàng của Brown ở Ohio và bịa đặt rằng John Brown đang dành quá nhiều tâm sức cho việc giáo dục người da đen hơn là bán len. Hơn thế nữa, ông còn thực sự giấu giếm những nô lệ trốn chạy trong nhà kho của mình; và có lần, khi bọn quan chức đang bám sát dấu vết của một kẻ trốn chạy, người đàn ông da đen ấy đã được khâu vào một bao len và gửi đi bằng đường vận chuyển hàng hóa.

Điều tệ hại nhất trong những lời buộc tội này là chúng dựa trên sự thật; và lời cáo buộc rằng John Brown không đáng tin cậy đã được đưa ra một cách vô cùng khéo léo đến nỗi những người nông dân vốn hay hoài nghi đã mất lòng tin ở ông, và mang len đi bán cho những tay đại lý ranh mãnh trả giá rất cao.

Tóm lại, các chủ nhà máy ra sức phá hoại công việc kinh doanh của Brown, và họ đã thành công. Họ không vướng bận vào những mạo hiểm mơ hồ nào trong việc trợ giúp những kẻ trốn chạy, và hoàn toàn vô can trước mọi mưu toan giáo dục người da trắng hay da đen; họ chỉ chú tâm lo việc của riêng mình, và trước họ, một kẻ có nguồn vốn hạn hẹp cùng tâm trí phân tán như Brown không thể nào cạnh tranh nổi.

Nhưng những năm tháng bất định ấy đã đưa Brown đến với mối thâm tình cùng một số nhân vật có máu mặt. Bản năng bài trừ nô lệ thỉnh thoảng lại đưa ông đến Boston, và tại đây ông đã gặp một thanh niên tên là F. B. Sanborn, người đã giới thiệu ông với Theodore Parker, Wendell Phillips và Tiến sĩ Cabot.

Gerritt Smith được giới thiệu cho ông qua bức thư của bà Brydges, và khi chắc chắn rằng mình phải từ bỏ công việc kinh doanh tại Springfield, Smith đã ngỏ ý nhượng lại cho ông một khu đất rộng lớn ở dãy núi Adirondack để chia cho những người da màu. Và công việc của Brown là hướng dẫn những người tị nạn ấy cách làm ruộng cũng như dạy dỗ họ bằng nhiều cách khác nhau.

Brown vui mừng khôn tả nhận lấy lời đề nghị ấy. Ông chuyển đến North Elba, New York, và cuộc sống của một người khai phá thuở xưa mà ông vô cùng rành rẽ lại bắt đầu. Có rất nhiều điều nản lòng, bởi những người da đen dốt nát, quen với lối sống nhàn nhã ở thành thị trong vai trò xa-lép, thợ cắt tóc và người hầu trong nhà, không thể nhanh chóng thích nghi với cuộc sống ngoài trời khắc nghiệt nơi núi rừng, và rất nhiều lần họ đã bỏ rơi người đáng lẽ ra định giúp họ để quay về với kiếp nô lệ tự nguyện.

John Con, Jason và Owen đã chuyển về lại Khu vực Dự trữ phía Tây và làm nghề nông cùng chăn nuôi gia súc. Có lúc người cha ở cùng họ, có lúc ông ở North Elba.

Và suốt bao nhiêu năm qua, Margaret Brydges vẫn kiên định với một ý nguyện duy nhất là phải giải phóng cho bằng được những người nô lệ. Cô không chỉ dùng đến nguồn thu nhập từ khối tài sản của mình mà còn lấn chiếm cả tiền vốn. Ngôi nhà của cô vừa là nơi trú ẩn vừa là trường học, và Ruth Crosby là người bạn đồng hành trung thành cũng như trợ thủ đắc lực của cô. Thế nhưng, chưa một lần nào trong suốt những năm tháng ấy John Brown và Margaret gặp lại nhau.

Cứ thế, thời gian trôi vùn vụt – những năm tháng của sự nỗ lực không ngừng nghỉ, tài chính thu hẹp, của sự thất vọng, đau buồn và bại trận.

Nhưng cuộc chiến vì chính nghĩa luôn có phần thưởng đền bù xứng đáng của nó, và sợi dây liên kết tình bạn gắn bó những người lao động trung thành vì sự nghiệp tự do ấy là một thứ tình cảm không hề vẩn đục bởi bất kỳ chút toan tính ích kỷ nào. Đó là một tình bạn cao cả và chân thành; và bức thư hàng tuần từ Margaret Brydges gửi cho John Brown chính là niềm an ủi và sự xoa dịu lớn lao cho ông trước mọi nỗi đau buồn và cay đắng mà vận mệnh giáng xuống. Như chúng ta đã thấy, năm người con trai của John Brown đã đi theo làn sóng di cư đến Kansas. Khó khăn đã ập đến với họ; họ đã viết thư cầu cứu người cha già nghèo khổ ở North Elba của mình. Ông còn nghèo hơn cả họ, thế nhưng ông có những người bạn tin tưởng ông, và những người bạn kết giao trong nghịch cảnh luôn là chốn nương tựa vững chắc.

Ông đã chép lại sáu bản lời kêu cứu đó từ các con mình, và gửi sáu bản sao này cho sáu người bạn. Chẳng bao lâu sau, ông đã có đủ vũ khí cho năm mươi người và hơn một nghìn đô-la tiền mặt.

Để lại người vợ cùng năm đứa con nhỏ ở North Elba, ông dắt theo Oliver, đứa con trai lớn lúc bấy giờ đang ở nhà, và khởi hành đi Kansas.

Và giờ đây, chúng ta thấy ông đã đến nơi định mệnh, đang ngồi bên bàn ăn tối với đứa bé trên đầu gối.

– Thế là các con hoàn toàn không có con bò nào ư? – Cụ già trầm ngâm hỏi.

– Không một con sừng nào ạ! – Jason đáp.

– Và ta nhớ các con có nói là không có ngựa nữa phải không?

– Không một móng nào, ngoại trừ con ngựa già duy nhất kia.

– Và các con chắc chắn rằng cái tên Carver mà các con vừa kể cho ta nghe chính là kẻ đã lùa chúng đi chứ?

– Vâng, chúng con chắc chắn điều đó.

– À, vậy thì ngày mai ta sẽ đến gặp Đại úy Carver.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.