Thời Gian Và Định Mệnh

Lượt đọc: 157 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 6
Cuộc Tán Tỉnh Văn Chương

❊ ❊ ❊

Có lẽ chàng trai người Yankee đã hoán đổi vị trí với cô tiểu thư mảnh khảnh, tóc vàng của miền Nam. Khi cậu đến đây một tháng trước, nàng tự tin, tự nhiên và thoải mái bao nhiêu thì cậu lại lúng túng và bẽn lẽn bấy nhiêu. Giờ đây, đến lượt nàng thầm lúng túng không biết phải nói gì và rõ ràng đang đối xử với cậu như với một vị công tử xa lạ nào đó; còn sự tự tin trong cung cách của nàng dao động bao nhiêu, thì của cậu lại phục hồi bấy nhiêu. Lần này cậu ăn bữa tối mà không hề bị nghẹn.

Sau bữa ăn, Đại tá ra ngắm đàn gia súc, và vì bản thân không cần dùng đến chúng, ông dẫn John đến gặp một thương lái có vẻ hài lòng với mức giá được đưa ra và thanh toán tiền ngay lập tức.

Sau đó, Đại tá đưa chàng trai vào thị trấn và giới thiệu cậu là “Mister Brown” (vì cuối cùng ông cũng nhớ đúng tên cậu), rồi tiện mồm nhắc rằng cậu là con trai của Tướng Owen Brown, một người bạn cũ mà ông đã quen biết nhiều năm, v.v. John vô cùng kinh ngạc trước sự trôi chảy mà những lời nói dối vô hại ấy thốt ra từ miệng Đại tá. Cậu định đính chính lại, nhưng rồi quyết định cứ im lặng thì hơn.

Khi bước chân về nhà vào buổi chiều, cậu thanh niên có hơi chạnh lòng vì nhận ra mình không mặc áo sơ mi. Bản thân chuyện đó chẳng có gì to tát, nhưng việc người khác biết chuyện đó—mới là điều đáng ngại.

Phụ nữ vốn rất tinh tế: Bà Silverton tranh thủ lúc không có ai trong phòng liền mỉm cười nói:

“Mister Brown, tôi tin là tôi sẽ quý cậu hơn nếu cậu mặc áo tay ngắn—đó mới là trang phục thường ngày của khách nhà chúng tôi. Hãy đi theo tôi, tôi sẽ cho cậu một chiếc áo sơ mi của các con trai tôi!”

Chẳng kịp để cậu đáp lời, bà dẫn người phụ nữ ấy lên căn phòng trên lầu mà bà bảo sẽ là phòng của cậu.

John thầm nghĩ đó là một căn phòng lộng lẫy làm sao. Một chiếc gương treo trên tường, là chiếc thứ hai mà cậu từng thấy trong đời; có cả một chiếc lược, một bàn chải tóc, một bàn chải quần áo, một chiếc ghế bập bênh nhỏ, và trên giường trải một tấm ga trắng muốt. Trên tấm ga ấy là một chiếc áo sơ mi trắng mà người phụ nữ ra hiệu bằng một cái phẩy tay. Bà khép cửa lại và để cậu ở một mình.

Cậu thiếu niên chưa từng mặc một chiếc “áo sơ mi là ủi” bao giờ, nhưng cậu cũng loay hoay chui được vào người. Thế nhưng khi bước xuống nhà, cục diện lại đảo ngược—Margaret thì điềm tĩnh, còn John thì chưa bao giờ cảm thấy lạc lõng trong đời đến thế.

“Cậu có hay đọc sách không, Mister Brown?” cô gái hỏi.

“Nhiều lắm—ý tôi là, không, tôi đọc không nhanh lắm đâu.”

“Cậu thích những cuốn sách nào nhất?”

“Tôi chẳng thích cuốn nào cho lắm—đọc sách cực lắm. Nhưng tôi đọc Kinh Thánh vì đó là điều chúng ta phải làm, cô biết đấy: rồi mấy bài giảng của Jonathan Edwards thì khó hiểu vì chữ in nhỏ, nhưng chắc tôi thích nhất cuốn *Pilgrim’s Progress*, vì có mấy bức tranh minh họa rất dễ hiểu.”

“Cậu đã từng đọc cuốn *Plutarch’s Lives* chưa?”

“Chưa, ông ấy là ai vậy, người Anh à?”

“Ồ không, ông ấy là người Hy Lạp sống từ hàng trăm hàng ngàn năm trước cơ.”

“Nhưng thời đó người ta đã biết gì nhiều đâu—họ đều là những kẻ dã man cả, ngoại trừ người Do Thái, mà thực ra họ cũng thế thôi, nếu Chúa không che chở cho họ.”

“Người Hy Lạp không phải là những kẻ dã man!”

“Từ trước tới nay tôi vẫn tưởng họ cũng giống như người da đỏ chứ—mục sư của chúng tôi bảo thế mà!”

“Ồ không, họ văn minh chẳng kém gì chúng ta ngày nay—và người La Mã cũng vậy.”

“Thật thế không cơ chứ!”

“Vâng, Plutarch so sánh một người Hy Lạp với một người La Mã—tôi đọc cho cậu nghe nhé?”

“Nếu cô không phiền.”

Thế là cô gái đọc—đọc một mạch ngay ngắn—thậm chí chẳng cần dùng ngón tay dò theo dòng chữ. Đó là câu chuyện về Caesar, và John vô cùng hứng thú.

“Nhưng tại sao họ lại giết ông ấy?” cậu hỏi với đôi mắt ánh lên vẻ tò mò.

“Chà, người ta vẫn luôn giết những kẻ ngáng đường mình—họ buộc phải làm thế, tôi đoán vậy, nếu không thì chẳng thể có nổi một chính phủ nào.”

“Ước gì tôi được sống ở thời đó—tôi nhất định sẽ đứng về phe ông ấy!”

“Nhưng thời nay cũng cần những người dũng cảm nhiều không kém gì thời đó.”

“Ồ, tôi không nghĩ vậy đâu—bây giờ chẳng có gì ngoài làm ruộng rồi mua đi bán lại mọi thứ.”

“Ồ, tôi chắc chắn rằng con người tự tạo ra cơ hội cho chính mình.”

“Tôi lại thấy không phải vậy.”

“Thế, bộ cậu định suốt đời chỉ làm ruộng với lùa bò thôi sao?”

“Thì, không hẳn, nhưng tía tôi bảo đám thanh niên lúc nào cũng bày đặt làm những chuyện lớn lao, nhưng chỉ vài năm sau là họ cũng an phận thủ thường, cắm mặt vào đồng áng thôi.”

“Nếu tôi là đàn ông, tôi sẽ muốn suy nghĩ và hành động sao cho có thể tác động đến những người khác—làm cho họ tốt đẹp hơn.”

“Và tôi cũng có ý định đó!”

“Ồ, tôi mừng quá—cậu làm tôi có cảm giác giống hệt như những người anh hùng mà chúng ta hay đọc trong sách.”

John chưa từng nghe kể nhiều về những người anh hùng trong sách vở hay bất kỳ loại anh hùng nào khác, và cái tôi của cậu vốn nhỏ bé đến mức sự bộc trực ngây thơ ấy trôi tuột đi mất. Dù vậy, trong lòng cậu vẫn trào dâng một thứ tham vọng hỗn độn, đầy thao thức muốn làm một điều gì đó và trở thành một ai đó. Và cuối cùng, ở đây lại có một sinh linh đồng cảm với cậu. Cậu thấy lòng mình rực sáng. Cậu chồm người về phía trước và nói:

“Đúng vậy, đúng vậy, rồi tôi sẽ làm nên sự nghiệp—cô có biết tôi sắp làm gì không?”

“Chịu đấy; nói cho tôi nghe đi, xin cậu đấy.”

“Không một ai biết chuyện này ngoài Ruth và bé Rachel cả!”

“Thật á!”

“Đến tía tôi còn chẳng biết nữa là!”

“Nhưng ngài có phản đối không?”

“Tôi không nghĩ thế.”

“Vẫn chưa ai được phép biết chuyện này đâu nhé.”

“Tôi sẽ không bao giờ kể đâu.”

“Chà, tôi vừa nhận được một lời kêu gọi.”

“Một cái gì cơ!”

“Một lời kêu gọi—lời kêu gọi đi rao giảng Phúc Âm.”

“Và ai đã gọi cậu?”

“Chúa.”

Cô gái giật mình có vẻ hơi sợ hãi.

“Ý cậu là cậu sắp trở thành một mục sư á?”

“Vâng, chẳng lẽ cô không vui sao?” John hỏi sau một thoáng chần chừ.

“Không hẳn—ý tôi là, có chứ—nhưng nếu đó là một linh mục thì tôi chẳng bận tâm đâu.”

“Đạo Công giáo á? Không bao giờ!”

“Ồ không—Giáo hội, Giáo hội Anh Quốc cơ.”

“Cái gì thế?”

“Đạo Giám mục.”

“Chà, họ là những kẻ chuyên làm những việc không nên làm và bỏ dở những việc đáng lẽ phải làm!”

“Tôi đoán thế—tôi cũng là tín đồ của giáo phái đó mà.”

“Không thể nào! Cô không nên đùa cợt về những chủ đề linh thiêng chứ. Nhưng tháng tới tôi sẽ lên đường trở lại Connecticut để thụ huấn nghề mục sư với một vị mục sư mà Ruth quen biết—với điều kiện là tía tôi đồng ý—tôi vẫn chưa nói chuyện này với ngài—cô biết đấy, ngài bận rộn lắm.”

Gia đình Silverton là những tín đồ nhiệt thành của Giáo hội Giám mục; họ không bao giờ tham dự buổi lễ nào khác, và coi tất cả các mục sư của giáo phái khác như những kẻ phát tán u sầu cuồng tín.

Trong cuộc đời cô lập ấy, cách xa hoàn toàn những chốn phung phí trác táng của các thành phố lớn, tồn tại hai luồng tâm hồn: một bên là hoan hỉ, bên kia là u uất. Những con người hạnh phúc cất lên khúc ca mừng dưới bầu trời đầy sao lấp lánh; và những kẻ bị áp bức, nổi loạn, chống đối. Cái tinh thần phủ định cứ ra rả lặp đi lặp lại “Ngươi không được làm thế,” và cái tinh thần khẳng định của tuổi trẻ với đôi chân thích nhún nhảy theo những giai điệu vui tươi: tinh thần ăn chay tịnh và tinh thần tiệc tùng hoan hỉ; của những lời cầu kinh ì à ì ạch và niềm vui sướng tột cùng.

Nhà Silverton không hề biết rằng hai tâm hồn này thường cùng hiện hữu trong một con người; họ chỉ nhìn thấy những lầm lỗi và sự cực đoan của Chủ nghĩa Thanh giáo chứ chẳng nhận ra những phẩm hạnh của nó. Trên thực tế, trong đầu họ chưa từng mảy may nghĩ rằng nó có thể mang lại bất kỳ giá trị đáng kể nào.

“Ôi trời ơi—nếu cậu làm mục sư, cậu sẽ chẳng bao giờ được khiêu vũ đâu đấy!”

“Không bao giờ!”

“Cũng chẳng được chơi bài.”

“Tôi cầu mong mình không bao giờ chơi!”

“Cả nghe nhạc nữa.”

“Chỉ nhạc thánh ca thôi!”

“Mọi thứ âm nhạc hay đều là nhạc thánh, cha sở chúng tôi bảo thế đấy.”

“Nhạc kéo đàn vĩ cầm thì không thể nào là nhạc thánh được.”

“Ôi chao, ôi trời ơi, tôi chẳng muốn tranh cãi nữa. Nhưng mẹ tôi và tôi đã từng tưởng cậu là—ý tôi là, tất nhiên là hơi kỳ quặc một chút—nhưng kiểu như Vua Arthur ấy! Ôi chao, thế mà cậu lại chỉ định làm một ông mục sư Thanh giáo nghèo thôi sao!”

John bắt đầu cảm thấy vô cùng bối rối. Cậu mang máng nhớ Vua Arthur như một nhân vật trong Kinh Thánh, nhưng ngặt nỗi vẫn không tài nào định vị được ông ta, thành ra chẳng biết ông ấy là người tốt hay kẻ xấu. Còn về chuyện làm mục sư, có mục đích nào cao quý hơn, có tham vọng nào lớn lao hơn thế chứ? Những người có học thức duy nhất mà cậu từng biết đều là mục sư: học thức và việc giảng đạo vốn là một và giống nhau. Thế giới này được chia làm hai loại: người phàm và mục sư. Cậu khao khát được làm mục sư; Ruth mong muốn điều đó và tiên tri rằng cậu sẽ đạt được thành công lớn; còn bé Rachel thì cứ vỗ tay mỗi khi chuyện đó được nhắc đến, mà con bé đã mười tuổi chuẩn bị bước sang tuổi mười một rồi cơ chứ.

Cậu không tài nào tưởng tượng nổi tại sao lại có kẻ phản đối một nghề nghiệp chuyên dâng hiến để làm cho con người ta trở nên tốt đẹp hơn.

Tất nhiên là một người có thể nhầm lẫn về “lời kêu gọi” của mình; có lẽ Jedediah Judson đã lầm, nhưng đó không phải là vấn đề. Bản thân nghề nghiệp ấy mới là thứ cao cả và tôn nghiêm nhất mà một con người trần thế có thể khao khát vươn tới. Đó là thực hiện công việc của Chúa.

Cậu cố gắng giải thích những điều này cho Margaret nghe, nhưng chưa kịp giãi bày xong luận điểm thứ nhất thì bà Silverton đã bước vào và ngồi xuống bên chiếc đàn harpsichord.

John thấy bà có vẻ khá u buồn. Bà dạo nhẹ nhàng như thể chỉ đang thử đàn, rồi những nốt nhạc cứ thế hòa quyện dần vào bài “Rock of Ages”. Đó là bản âm nhạc mê hoặc nhất, thiên phú nhất mà cậu thiếu niên từng được nghe. Cậu ngồi há hốc mồm, và những giai điệu ngọt ngào ấy ôm ấp lấy cậu như một tấm áo choàng. Sự hiện diện của cô thiếu nữ ngồi đối diện với đôi mắt nhắm nghiền; khung cảnh chập choạng buông xuống trong phòng; và thứ âm nhạc chưa từng có trong đời đã khiến cậu rưng rưng nước mắt.

Rồi hai mẹ con cùng cất tiếng hát, không phải những bài thánh ca, mà vẫn là những khúc ca mà John thầm nghĩ các thiên thần trên Thiên đàng mới hát.

Một lúc sau, bà Silverton thắp một ngọn nến lên, và ngỏ lời cáo lui bằng câu nói “chắc hẳn cậu đã mệt lắm rồi,” rồi giục cậu đi ngủ.

Cậu đang chìm trong trạng thái nửa mê nửa tỉnh của niềm hạnh phúc tuyệt vời. Cậu bước lên lầu mà không thốt ra một lời nào: cứ như thể cậu vừa được nhấc bổng khỏi mặt đất và đang được đưa sang một cõi giới khác. Tâm hồn nhạy cảm của cậu đã được đẫm đẫm trong sự hoan hỉ của những âm thanh ngọt ngào, còn tâm trí thì rơi vào trạng thái m mơ màng quên lãng. Cậu bước vào căn phòng nhỏ, thổi tắt ngọn nến đi để được ở một mình với những suy nghĩ của bản thân, rồi ngồi xuống bên khung cửa sổ mở toang. Những tia sáng bạc của vầng trăng rọi nghiêng vào khắp phòng, và khi ngồi đó, cậu sống lại những trải nghiệm của buổi tối ngày hôm nay.

Rằng Margaret đã đọc sách cho cậu, vì cậu, và hát cho cậu nghe, và mẹ của nàng cũng đã làm điều tương tự! Rằng họ đã chúc cậu ngủ ngon! Rồi cậu cố gắng hồi tưởng lại từng từ ngữ riêng lẻ mà Margaret đã thốt lên, cùng biểu cảm trên khuôn mặt nàng lúc cất lời. Cậu chẳng hề nghĩ đến chuyện đi ngủ—cảm giác đê mê tột độ khiến việc ngủ nghỉ trở thành điều không thể—thế là cậu cứ ngồi đó ngẫm nghĩ và có cảm giác như mình đang được nhấc bổng và bay vút đi, đi mãi, đi mãi! Nhưng trong đó vẫn vương vấn một chút đớn đau—Margaret không muốn cậu làm mục sư—biết đâu Chúa đang phán truyền qua lời của nàng thì sao? Tại sao lại không chứ? Vẻ đẹp, sự trung thực, ngây thơ và thông minh nhường ấy—chắc chắn rồi, cớ sao Chúa lại không thể phán truyền qua Margaret Silverton cơ chứ!

Cậu đã ngủ thiếp đi lúc nào không hay khi đang ngồi đó. Cậu ngủ được bao lâu thì không rõ. Cậu thấy lạnh buốt—có ai đang gọi à? Một chùm cát nhỏ rơi lộp bộp mái hiên ngay gần cửa sổ.

Cậu tì hai tay lên bệ cửa sổ và nhìn ra ngoài—chẳng thấy bóng người nào.

“Xuống đây đi, John, tôi phải nói cho anh nghe cái này!”

Giọng thì thầm phát ra từ một tán cây tùng cách đó chừng hai mươi bước chân.

“Xuống đây mau—tôi đây—Jim Slivers!”

“Thế thì nói ở đây đi!” John hạ giọng nói vọng xuống.

“Ở đây không nói được đâu—xuống mau lên!”

John Brown cởi phăng giày ra, bước ra phần mái hiên nhà, rồi dùng chân dò dẫm tìm một trụ cột, nhẹ nhàng trượt người xuống mặt đất.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.