Đồng chí Quách Điện Hưng: Thư đề ngày 17 tháng 6 và bản thảo "Mạch thu chi dạ" đều đã nhận được. Bây giờ tôi xin viết ra những ý kiến sau khi đọc để đồng chí tham khảo.

Truyện ngắn này của đồng chí có ý định thông qua sự thật gặt lúa mì gấp, để thể hiện người nông dân vì sản xuất mà ngay cả con ốm cũng mặc kệ, và thông qua việc mẹ của Vương Hưng Giáp chăm sóc đứa con ốm đau của Trọng Minh như thế nào, để thể hiện quan hệ giữa người với người trong xã hội mới. Nhân vật chính của truyện ngắn này là mẹ của Vương Hưng Giáp, thế nhưng đồng chí lại chưa khắc họa tốt hình tượng và hoạt động nội tâm của nhân vật này. Thêm nữa, trong việc sắp xếp cốt truyện, cũng có vấn đề. Khi bắt đầu tiểu thuyết, đồng chí chỉ viết mẹ của Hưng Giáp vì đứa con của Trọng Minh đổ bệnh mà tâm thần bất định, rồi viết bà cùng con trai đến nhà Trọng Minh, rồi lại viết bão tới, mọi người đều đi gặt lúa mì gấp, chỉ còn lại cụ bà trông con; cách kể chuyện đều đều như vậy không thể làm cho sự việc trở nên căng thẳng, hơn nữa cơn bão ấy trong bài văn cũng chẳng phát huy được tác dụng gì. Nếu như ngay từ đầu đồng chí viết vị cụ bà ấy đang nhớ đến đứa con đang ốm của Trọng Minh thì bão tới, thế là bà nghĩ lúc này Trọng Minh nhất định càng khó xử hơn, thế là bà cùng con trai đội mưa đến nhà Trọng Minh, thì sẽ căng thẳng hơn nhiều.

Miêu tả nhân vật là phải thể hiện hoạt động nội tâm của nhân vật thông qua hành động của họ. Truyện ngắn này của đồng chí chỉ cho người đọc thấy một câu chuyện — mà lại là một câu chuyện thô sơ, không thể gọi là có miêu tả nhân vật, đây là khuyết điểm lớn nhất.

Lại nói về các chi tiết trong câu chuyện, cũng có chỗ đáng để cân nhắc. Ví dụ như đồng chí viết cụ bà thoạt đầu thì trông con, sau đó lại không nhịn được mà ra xem gặt lúa mì, nhưng cuối cùng lại phát hiện bà đi tìm bác sĩ, mà từ khoảng thời gian bà trông con cho đến khi rời đi, bệnh của đứa trẻ không có thay đổi gì, tại sao cụ bà lại đột nhiên nghĩ đến chuyện đi mời bác sĩ?

Điều này có nghĩa là, sự phát triển của cốt truyện rất đột ngột, bị đứt đoạn.

Có những chỗgiao đại (thuyết minh/giải thích) không rõ ràng: Ví dụ như "...nói với vợ chồng Trọng Minh rằng... Trọng Minh chạy vào nhà nói rằng..." Lúc trước Trọng Minh vẫn đang nghe cụ bà nói chuyện, vốn không hề ra ngoài, sao đột nhiên lại chạy vào nhà mà nói chứ? Lại nói "...Hưng Giáp chạy đến nói với Trọng Minh rằng..." Hưng Giáp chẳng phải cũng ở trong nhà sao? Sao lại chạy đến nữa? Nó chạy từ đâu tới vậy?

Câu văn ngay ngắn nhưng chưa đủ sinh động. Chỉ có ba câu "Đồm gió cưỡi sóng lúa lao tới..." là còn giàu tính hình ảnh, nhưng chữ "cưỡi" ở đây là không thỏa đáng, chi bằng dùng chữ "cuốn" thì hơn. Đồng chí hỏi tôi rằng đồng chí có thể theo đuổi văn học được không, nói một cách không khách sáo, tôi cảm thấy năng lực dùng con chữ để biểu đạt tư tưởng của đồng chí hiện nay vẫn còn rất kém, cho nên đây không phải là vấn đề có được hay không, mà là xem đồng chí nỗ lực thế nào. Tôi khuyên đồng chí thời gian rảnh rỗi nên đọc nhiều tác phẩm hơn, trong cuộc sống có cảm xúc gì thì hãy tập viết một chút, từ từ bồi dưỡng năng lực sáng tác của mình, bản thảo gốc xin gửi trả lại.

Chúc mạnh khỏe!

Mâu Thuẫn, tháng 6 năm 1956