Đồng chí Tử Minh: Mong ông thứ lỗi vì tôi không viết thư riêng, chỉ chú thích vài dòng lên bức thư gốc của ông rồi gửi trả lại.

Mâu Thuẫn 〔Ngày 21 tháng 2 năm 1957〕

〔Phụ lục〕 Lời phê của Mâu Thuẫn trên bức thư ngày 18 tháng 2 của Diệp Tử Minh: (1) Dựa theo ghi chép trong tác phẩm "Hoài Mâu Thuẫn" của Khổng Lệnh Cảnh, tôi hỏi đồng chí Mâu Thuẫn rằng hồi năm ấy ở Khoa Văn học Trung Quốc thuộc Đại học Thượng Hải, ông có dạy môn "Nghiên cứu tiểu thuyết" và "Nghiên cứu thần thoại" hay không, ông phê rằng: "Không dạy 'Nghiên cứu thần thoại'."①

(2) Tôi dẫn câu nói trong bài "Từ Cố Lĩnh đến Tokyo" của Mâu Thuẫn: "Hồi đó, nghề nghiệp của tôi khiến tôi đến gần với văn học, thế nhưng sở thích trong lòng tôi cùng với linh hồn của rất nhiều người bạn khác — chúc phúc cho linh hồn của những người bạn này — lại dẫn dắt tôi đến gần với phong trào xã hội", đồng thời nhân đoạn này mà hỏi mấy câu, ông đã đưa ra bốn lời phê dưới đây:

(1) Gạch một đường đỏ dưới hai chữ "nghề nghiệp", chú rằng: "Chữ nghề nghiệp ở đây chỉ công việc tại sở biên tập của Thương vụ Ấn thư quán, không chỉ Đại học Thượng Hải; bởi vì dạy học ở Đại học Thượng Hải là làm việc nghĩa vụ. Hồi đó tình hình kinh tế của Đại học Thượng Hải cực kỳ khó khăn, dạy học một tiếng chỉ phát một đồng tiền lương, hơn nữa lại thường xuyên nợ lương, người có nghề nghiệp khác thì nên dạy học nghĩa vụ." "Dạy học ở Đại học Thượng Hải khoảng một năm, từ lúc nó khai mạc (tức là khi Cù Thu Bạch làm giáo vụ trưởng Đại học Thượng Hải), khi đó thời gian chính của tôi là làm việc ở sở biên dịch của Thương vụ Ấn thư quán. Hồi đó cũng tham gia hoạt động xã hội."

(2) Về câu hỏi của tôi "Những người bạn mà tiên sinh nhắc tới, có phải chính là các đồng chí Cù Thu Bạch, Đặng Trung Hạ, Vận Đại Anh hay không", ông phê rằng: "Có họ, nhưng không chỉ có mấy người họ, mà còn không ít người nữa, những người hiện nay vẫn còn sống cũng hãy còn nhiều."

(3) Về câu hỏi của tôi "Việc tiên sinh sau đó tham gia phong trào Ngũ Thập có liên quan đến các hoạt động tại Đại học Thượng Hải hồi đó hay không", ông phê rằng: "Không phải ảnh hưởng của Đại học Thượng Hải, mà là vì tôi và một số đồng chí khác ở Thương vụ Ấn thư quán đang làm phong trào công nhân."

① Diệp Tử Minh chú: Mâu Thuẫn sau đó đã nói trong "Hồi ký (sáu): Sự đan xen giữa văn học và chính trị" rằng: "Tôi dạy 'Nghiên cứu tiểu thuyết' ở Khoa Văn học Trung Quốc Đại học Thượng Hải, đồng thời cũng giảng thần thoại Hy Lạp ở Khoa Văn học Anh, số tiết không nhiều."