Vạn Lôi Tát Phu người Nga đã viết một bài có tựa đề "Điều kiện cần thiết để trở thành nghệ sĩ là gì", chủ trương tôn trọng cá tính của bản thân; trong đó có một đoạn thế này:

Vào khoảng thời gian không lâu trước đây, trong giới nghệ thuật Nga có hai luồng tư tưởng đấu tranh lẫn nhau – đó là sự đấu tranh giữa "nghệ thuật của quần chúng" và "nghệ thuật thuần túy". Một số người cho rằng nghệ thuật nên phục vụ cho cuộc sống đương thời, mô tả những khiếm khuyết và nghịch cảnh của nó, nên đã bắt tay vào phấn đấu vì mục tiêu này. Một số người khác lại phản đối, nói rằng đây là việc của các nhà chính luận, nghệ thuật là độc lập, có thể gắn liền với những "giá trị vĩnh cửu", còn những sự việc mang tính tạm thời, đương đại thì có thể bỏ qua không cần đoái hoài tới.

Nhiếp Khắc Lạp Tác Phu nói, điều mà thi nhân lấy làm hổ thẹn, chính là việc ca ngợi vẻ đẹp của biển trời và sự thân mật của người yêu trong thời đại đầy rẫy ưu sầu.

Tất nhiên, nếu bạn đang bị bao vây bởi sự ưu sầu xung quanh, khiến bạn không thể nghĩ tới thiên nhiên và người yêu – thì bạn cũng không nên ca ngợi chúng – cho dù bản thân bạn muốn, cũng chẳng thể làm được. Nhưng nếu bạn đang vui vẻ ngắm nhìn cảnh biển, nếu đang kề má với người yêu, mà bạn lại không muốn dùng phương thức nghệ thuật để thổ lộ tình cảm của mình chỉ vì sự "hổ thẹn", thì chắc chắn bạn không phải là một thi nhân.

Pushkin thì ngược lại, ông nói trong thơ rằng: Không vì sự quấy nhiễu của cuộc sống, không vì lợi dục, lại càng không vì chiến đấu, chúng ta sinh ra là để linh hóa, để có những thanh âm ngọt ngào và những lời cầu nguyện.

Nhưng nếu "sự quấy nhiễu của cuộc sống" hay "chiến đấu" kích động nên sự hưởng ứng sáng tác của bạn, thì tại sao thi nhân lại có thể từ chối sự hưởng ứng ấy, chỉ vì lý do dường như anh ta không sinh ra để làm việc đó? Hơn nữa, ai có thể biết được anh ta sinh ra để làm gì? Những bậc thầy nghệ thuật bất hủ, những người Hy Lạp cổ đại, hoàn toàn không có sự hạn chế nghệ thuật kiểu này...

Đoạn văn này của Vạn Lôi Tát Phu vô cùng công bằng. Tôi nghĩ phàm là người "thực sự có" tinh thần tự do, chắc chắn sẽ không phản đối những nghị luận này của ông. Cái gọi là tự do sáng tác, cái gọi là tôn trọng cá tính, tinh túy của nó chẳng ngoài điều này!

Dựa vào những nghị luận này, chúng ta cũng có thể hiểu rằng, nếu nhà sáng tác rõ ràng nhìn thấy "sự quấy nhiễu của cuộc sống", rõ ràng đang bị "bao vây bởi sự ưu sầu xung quanh", mà lại dối trá rằng thế giới đang thái bình, thì đó cũng là tự lừa dối mình, và muốn lừa dối người khác. Những người không đủ can đảm để đối diện với "sự quấy nhiễu của cuộc sống" mà tự nguyện trốn vào "trong mây", chúng ta tất nhiên không chê bai, nhưng nếu người này che đậy sự "trốn chạy" của chính mình, ngược lại còn nói những lời cao siêu vô cùng như thể "không màng nhân thế", tỏ vẻ nếu không như vậy thì không đủ để thấy được phẩm cách thanh cao của bản thân, thì điều đó có thực sự cần thiết hay không?

Tôi tin rằng sự tự do sáng tạo cần được tôn trọng; nhưng tôi đặc biệt tin rằng muốn tôn trọng tự do sáng tạo của bản thân, trước hết cần phải tôn trọng tự do sáng tạo của người khác. Cho nên theo tôi, lời của Vạn Lôi Tát Phu quả thực là kim chỉ nam cho các nhà văn trong nước!