[TIÊU DỀ]: Gửi Khổng La Tôn

Đồng chí La Tôn: Đã nhiều năm không liên lạc, chợt nhận được thư ngày 5 tháng 4, vui mừng khôn xiết. Về các vấn đề mà đồng chí Vương Hạnh Căn đã hỏi, tôi xin đáp lại ở tờ giấy khác.

Tôi mấy năm nay các loại bệnh mãn tính tuổi già có đủ cả, nhưng nghiêm trọng nhất là chứng suyễn, uống thuốc không có hiệu quả. Người già rồi mọi thứ đều suy thoái, đó là nguyên nhân gốc rễ không thể chữa khỏi bệnh mãn tính. Mắt trái đã mù, đây cũng là căn bệnh gọi là biến dạng đĩa hoàng điểm hiện vẫn chưa có cách chữa trị, mắt của lão Chu Kiến cũng mắc chứng bệnh này.

Mắt phải của tôi tuy không mắc bệnh này, nhưng chỉ có thị lực 0.3, chữ nhỏ hoàn toàn không thể đọc được. Ví dụ như viết bức thư này, chỉ có thể viết trong điều kiện ánh sáng mạnh. Nhưng cũng không thể kéo dài, trí nhớ cũng kém đi.

Tình hình gần đây của Ba Kim thì sớm đã nghe nói, cũng từng viết thư cho cậu ấy, chỉ mong bộ tuyển tập Hec-xen do cậu ấy dịch có thể hoàn thành. Đỗ Tuyên đến Bắc Kinh đã gặp mặt. Viết vội mấy dòng, kính chúc sức khỏe!

Tờ giấy đính kèm xin hãy chuyển giao.

Thẩm Nhạn Băng [1977] ngày 8 tháng 4

Về việc Lỗ Tấn gửi điện mừng chiến thắng Vạn lý Trường chinh, tình hình tôi được biết như sau:

Một, Smedley đã báo tin chiến thắng Trường chinh cho Lỗ Tấn, (thường ngày Quốc Dân Đảng phong tỏa tin tức, người bình thường đều không biết), đồng thời đề nghị Lỗ Tấn gửi điện chúc mừng.

Hai, Lỗ Tấn đã kể việc này với tôi, nhưng lúc đó bức điện vẫn chưa thảo xong. Khi đó tôi có hẹn khác, thời gian đã đến, không kịp bàn bạc kỹ lưỡng, chỉ nói: Bức điện gửi đi thế nào đây. Lỗ Tấn nói, việc này đành phải nhờ Smedley xử lý thôi. (Phải biết rằng, lúc đó ở trong nước, hoàn toàn không thể đánh điện tín đến Thiểm Bắc, ở nước ngoài, ngoài Quốc tế thứ ba — tức Liên Xô, đại khái cũng không thể thông điện với Thiểm Bắc, mà việc Liên Xô có thể thông điện hay không, cũng chỉ là phỏng đoán của chúng ta lúc đó mà thôi).

Ba, sau đó, vì lúc đó bận rộn những việc khác, khi gặp Lỗ Tấn đều bàn những việc này, (những việc này có việc đối phó với chiến dịch vây quét văn hóa của Quốc Dân Đảng, có việc liên quan đến tranh chấp nội bộ của Liên minh Cánh tả v.v.), nên đã không hỏi lại Lỗ Tấn về việc gửi điện mừng; Lỗ Tấn cũng không nhắc đến. Khi gặp Smedley, cũng không hề nhắc tới việc này.

Bốn, bước sang năm 1936, những việc cần làm trước mắt càng nhiều hơn, tôi hoàn toàn quên bẵng chuyện điện mừng, Lỗ Tấn dường như cũng quên, đều không nhắc lại nữa (xin chú ý, lúc nào tôi tuy thường đến nhà Lỗ Tấn, nhưng mỗi lần đều vì có việc mà đi, bàn xong việc đó là đi ngay, hoàn toàn không thể trò chuyện lâu dài).

Năm, sau giải phóng, thành lập Bảo tàng Lỗ Tấn, lúc trưng bày trước tôi nhìn thấy có một bức tranh vẽ tôi và Lỗ Tấn đang thảo điện văn (chúc mừng chiến thắng Trường chinh), vô cùng kinh ngạc, liền lập tức nói với họ, sự thật không phải hai người cùng thảo mà là một mình Lỗ Tấn thảo, hơn nữa lúc đó tôi chưa thấy bản thảo điện văn, cũng không biết có những ai (ngoài Lỗ Tấn ra) ký tên ở cuối điện.

Sáu, lúc đó Bảo tàng Lỗ Tấn không lấy ra được toàn văn điện văn hoặc bản sao của nó, chỉ nói là một tin tức đăng trên báo của căn cứ địa nào đó trước giải phóng (hình như là báo Tấn Ký Sát) có câu này — chính là câu được ghi trong sách thư tín Lỗ Tấn bản xuất bản năm 1976.

Bảy, Smedley chuyển tiếp bức điện này thế nào, hồi ký của Smedley (đã có bản tiếng Anh từ lâu) không hề nhắc đến, hơn nữa hoàn toàn không nhắc đến việc cô ấy đề nghị Lỗ Tấn phát điện. Cái gọi là chuyển qua đường Paris v.v., đều là phỏng đoán của những người sau giải phóng khi biết có chuyện này. Cái gọi là phỏng đoán “từ Paris đánh điện lại đến Thiểm Bắc” này là không hợp lý; chỉ có thể phỏng đoán Smedley mang điện văn đến Paris (không phải đánh điện từ Thượng Hải mà là gửi bản thảo điện đến tổ chức ngoại vi của Đảng Cộng sản Pháp ngầm ở Paris), sau đó do Đảng Cộng sản Pháp ở Paris chuyển đến Mát-xcơ-va, rồi lại chuyển đến Thiểm Bắc.

Những gì tôi có thể hồi tưởng chỉ có vậy, trước đây từng có rất nhiều người hỏi tôi, đều trả lời như thế.

Thẩm Nhạn Băng [1977] ngày 8 tháng 4