Năm 1926, có lẽ là năm tôi không thể nào quên. Bởi vì bắt đầu từ ngày đầu năm của năm này, cuộc sống của tôi đã nảy sinh những gợn sóng nhỏ. Ngày hôm đó, tôi là một hành khách trên tàu Tỉnh Sư đi về phía Quảng Châu, cùng đi có năm người bạn đồng hành.

Sau khi rời trường, tôi làm biên tập viên tại một nhà sách. Nghề nghiệp này khiến tôi nảy sinh mối liên hệ với văn học. Nhưng sau khi tôi lên tàu Tỉnh Sư vào ngày đầu năm 1926, "mối quan hệ nghề nghiệp" giữa tôi và văn học đã cắt đứt từ đó; trên tàu, tôi viết một thiên "Nhật ký Nam hành", khi đến Sán Đầu thì gửi cho bạn bè ở Thượng Hải, tôi còn chuẩn bị viết tiếp, còn dự định một tháng sau trở về Thượng Hải có thể viết nhiều hơn, không ngờ vừa đến Quảng Châu, tôi liền ở lại đó, không những "Nhật ký Nam hành" không thể tiếp tục, mà gần như tuyệt giao tạm thời với văn học.

Quảng Châu lúc đó là một lò lửa lớn, một xoáy nước lớn. —— một mâu thuẫn lớn!

Đến ngày 20 tháng 3, lò lửa này, xoáy nước này, đã xảy ra một cuộc "bùng nổ".

Giữa tháng 4, tôi trở về Thượng Hải; không nghề nghiệp, nhưng rất bận rộn. Lúc đó sức khỏe của tôi tốt hơn bây giờ nhiều, thường sau cả ngày bôn ba, vẫn không cảm thấy mệt mỏi, còn muốn làm một chút việc mình hứng thú. Thế là tôi nghiên cứu thần thoại Trung Quốc. Việc này với những gì tôi bận rộn ban ngày, dường như có "khoảng cách trời vực", nhưng tôi cảm thấy đây cũng là một cách đổi mới tâm lực.

Đồng thời tôi lại định tranh thủ thời gian bận rộn để thử viết tiểu thuyết. Đó là vì tư tưởng ý thức của mấy người phụ nữ đã thu hút sự chú ý của tôi. Lúc đó đúng là "đêm trước" của "Đại cách mạng". Những nữ sinh viên hoặc nữ trí thức xuất thân từ tiểu tư sản cứ nghĩ rằng không gia nhập đảng cách mạng thì uổng phí vài năm đèn sách. Hơn nữa, họ lại ôm ấp những ảo tưởng cực kỳ mãnh liệt đối với cách mạng. Chính ảo tưởng này khiến họ lao vào cách mạng, tuy chỉ là nhìn ngó ở bên lề. Cũng có người gặp trắc trở ở mặt khác của cuộc sống, thế là phẫn nộ muốn làm cách mạng, họ đối với cách mạng ngoài ảo tưởng ra còn thêm chút tâm trạng nghi ngờ. Đứng cạnh họ, lại có những kiểu hình hoàn toàn khác biệt. Họ mang đến cho tôi một sự tương phản mãnh liệt, ý định thử viết tiểu thuyết của tôi cũng ngày một mạnh mẽ hơn. Tối đến vẫn làm việc với thần thoại cổ đại, nhưng chỉ muốn nhanh chóng kết thúc; ban ngày thì, bất kể là đi trên đường, trong xe điện, hay là lúc đang chờ người, tư tưởng của tôi thường bận rộn vì cấu trúc của cuốn tiểu thuyết trong tâm trí.

Nhớ lại một buổi tối tháng 8, tôi họp xong, định về nhà; lúc đó bên ngoài mưa to, không có người đi đường, không có xe cộ, hạt mưa rơi trên ô kêu lụp bụp, người đi cùng đường với tôi, chính là một trong những phụ nữ mà tôi chú ý. Vừa rồi lúc họp, cô ấy nói quá nhiều, lúc này trên mặt cô ấy còn vương ánh đỏ hưng phấn. Chúng tôi cùng đi trên đường, tôi bỗng cảm thấy "văn tư cuồn cuộn", nếu có thể, tôi nghĩ lúc đó dưới cơn mưa to tôi cũng sẽ cầm bút viết ngay chăng?

Tối đó về nhà, tôi liền vạch ra đại cương lần đầu tiên cho cuốn tiểu thuyết đó.

Cứ như thế, sau khi đã cắt đứt mối quan hệ "nghề nghiệp" với văn học, tôi lại lần nữa nảy sinh mối liên hệ với văn học một cách "phi nghề nghiệp".

Đại cương tiểu thuyết được vạch ra lúc đó, chính là tài liệu cho phần đầu của cuốn "Huyễn Diệt" sau này. Từ lúc vạch đại cương đến khi bắt tay vào viết, cách nhau đúng một năm. Trong suốt một năm này, tôi lăn lộn trong dòng lũ cách mạng. Sau khi viết "đại cương" đó xong thì không có thời gian sửa lại, tháng Giêng năm 1927 sau khi tôi đến Vũ Hán thì đến cả cái "đại cương" này cũng quên sạch sành sanh, ngay cả việc tôi từng có "xung động sáng tác" như vậy cũng quên sạch sành sanh.

Vũ Hán lúc này lại là một xoáy nước lớn, một mâu thuẫn lớn!

Và những người phụ nữ có tư tưởng ý thức như tôi từng thấy ở Thượng Hải cũng xuất hiện ở Vũ Hán. Hơn nữa vì đang ở trong xoáy nước lớn đầy căng thẳng, tính cách của họ lại càng lộ rõ.

Công việc lúc đó khiến tôi mỗi ngày bắt buộc phải tiếp xúc với nhiều người, hơn nữa nhất định phải dành nhiều thời gian trên đường, —— đi phà hoặc xe kéo, và đôi khi còn phải chờ người, lúc đó, tôi thỉnh thoảng cũng có ý niệm "viết chút tiểu thuyết xem sao" xẹt qua, nhưng chỉ là xẹt qua mà thôi. Chưa bao giờ kéo dài đến mười phút. Bởi vì không chỉ bận rộn, cơ thể tôi cũng không còn khỏe mạnh như nửa năm trước. Không đến hai giờ sáng thì không thể ngủ, hôm sau mười giờ hơn dậy rồi lại phải tiếp khách, lại phải chạy cơ quan, lại phải họp hành, cái việc "viết tiểu thuyết" không cấp bách gì đó đương nhiên là dập tắt ý niệm.

Cuối cùng "mâu thuẫn lớn" đó lại "bùng nổ"! Tôi tận mắt chứng kiến nhiều người làm trò lố lăng, tôi tận mắt chứng kiến nhiều "phụ nữ thời đại" phát điên, trụy lạc, bi quan, chán chường. Tôi rời Vũ Hán, đến Cổ Lĩnh dưỡng bệnh.

Trong khoang hạng ba của tàu Tương Dương Hoàn, trên một chiếc giường có treo hai chiếc váy nữ màu xanh nhạt như màn che. Ý định này có lẽ là để che khuất tầm nhìn của mọi người, nhưng lại khiến người ta chú ý. Tôi mới phát hiện trong khoang hạng ba "biển người" này, lại gặp được hai người phụ nữ từng thấy ở Thượng Hải và Vũ Hán. Họ cũng là muốn đi Cửu Giang. Từ miệng họ, tôi biết được trên chuyến tàu xuôi dòng này có nhiều người quen của tôi. Thế là cái gọi là đại cương tiểu thuyết được viết từ một năm trước và bỏ xó trong căn hộ ở Thượng Hải bỗng chốc lại hiện lên trong ý thức của tôi. Lần này vì đã rảnh rỗi thân xác, liền để cho "đại cương" này lóe lên trong ý thức của tôi, lóe lên, lóe lên.

Ở lại Cửu Giang nửa ngày, liền lên Cổ Lĩnh. Sau khi tìm được nhà trọ, việc đầu tiên chính là lại gảy "giọng cũ", hình như tiêu đề chính là "Cổ Lĩnh thông tín".

Mặc dù là dưỡng bệnh, may mà bệnh của tôi chỉ là suy nhược thần kinh và mất ngủ, tôi luôn phải tìm chút việc để giết thời gian. Đặc biệt là khi lên núi chưa đầy bốn ngày, hai người bạn cùng đến từ Hán Khẩu đều đã đi, tôi một mình muốn leo núi cũng không hứng thú.

Vậy thì đúng là có thể thử viết tiểu thuyết rồi, chẳng phải sao? Tuy nhiên nghe nói giấy viết chữ thường hay gây họa, đặc biệt là trong lúc làm khách thời bấy giờ. Trong hành lý đơn giản của tôi lại còn mang theo một cuốn sách: tác phẩm của tiểu thuyết gia Tây Ban Nha Ibáñez. Có vẻ cuốn này sẽ không gây họa, tôi liền dịch một thiên trong đó: "Con trai của họ". Việc này chẳng qua vì trên núi không có việc gì làm, mà lại không nỡ rời khỏi nơi không khí tốt như thế này.

Lúc mới lên núi, người quen rất nhiều; một khách sạn lớn Lư Sơn hầu như toàn là những kẻ đào tẩu từ Vũ Hán xuống. Cuối tháng 7, họ đều lần lượt đi cả. Sau đó lại đến ba vị, chỉ ở lại một ngày, liền đến cái hang nào đó trong thẳm sâu mây trắng để lánh đời. Cổ Lĩnh từng náo nhiệt một thời, tạm thời lại lạnh lẽo. Người ở đó chỉ nhìn thấy mây mù, thế giới bên ngoài náo động thế nào, thì không rõ lắm. Lúc đó còn hai người quen ở lại trên núi. Đều là phụ nữ, một người ở trong bệnh viện, tôi từng đến thăm cô ấy một lần, chỉ nói chuyện không được mấy câu, cô ấy liền hạ giọng nói: "Ở đây không tiện nói chuyện". Một người nữa ở trong "Cục Quản lý", tạm làm "khách thanh nhàn" cho bà Lâm ở bên đó; từ cô ấy, tôi biết được đại khái về thế giới trên núi.

Gió thu nổi lên, tôi liền trở về Thượng Hải. Từ trong đống giấy lộn, tôi lật ra "đại cương" ghi từ một năm trước để xem, tôi thấy đại cương này không thể không sửa đổi lớn.

Lúc đó, tôi ngồi xuống viết; kết quả chính là "Huyễn Diệt" và "Động Dao".

Cho nên việc lấy ba người phụ nữ làm nhân vật chính trong "Huyễn Diệt" không phải là ngẫu nhiên. Những người hơi biết tính khí của tôi, nhưng lại không quen biết tôi, liền muốn đoán xem ba người phụ nữ đó rốt cuộc là ai, thậm chí muốn làm "người tìm ẩn ý". Tuy nhiên, nếu như họ thân quen với tôi và cũng quen biết những người bạn nam nữ của tôi, e rằng họ sẽ hiểu rằng ba nữ chính đó tuyệt đối không phải là ba người, mà là nhiều người, —— chính là ba kiểu hình.

Hơn nữa, ba kiểu hình này, tôi viết cũng có sự phân chia nhẹ nặng. Điều tôi chú ý viết, chính là kiểu hình Tĩnh nữ sĩ này; hai người kia, chỉ là làm nền, chỉ là làm đối chứng. Vả lại tôi còn chưa viết một người phụ nữ cách mạng chân chính. Cho nên tôi đáng bị mắng.

Ngày Quốc tế Lao động, năm 1933, Thượng Hải.