Đồng chí Tử Minh: Thư ngày 3 tháng 6 đã nhận được, vì bận việc nên không thể đáp từ ngay. Thời gian sáng tác "Lâm gia phô tử" không liên quan gì đến "Cố hương tạp ký" của tôi. Những gì viết trong "Cố hương tạp ký" phần lớn (hoặc thậm chí toàn bộ) là hồi ức, chứ không phải những gì tai nghe mắt thấy trong một lần về quê. Lấy ví dụ như "Xuân tàm", tôi có bài "Cách viết 'Xuân tàm'" (đại khái là vậy) đã được tờ "Văn tụy" xuất bản ở Thượng Hải sau chiến thắng kháng chiến (khoảng nửa cuối năm 1945) đăng lại, gần đây mới thấy, còn ban đầu được đăng ở đâu thì tôi cũng không nhớ nữa. Trước năm 1927, tức là từ khi tôi vào nhà xuất bản Thương Vụ cho đến sau khi Đại cách mạng thất bại và Tưởng Giới Thạch truy nã hàng chục "yêu phạm", trong khoảng mười năm này, ban đầu mỗi năm về quê hai, ba lần cho đến bốn, năm lần, sau đó chuyển nhà đến Thượng Hải (khoảng năm thứ tư sau khi vào Thương Vụ), thì không thường xuyên về nữa. "Chịu tang" là chuyện trước năm 1927. Sau năm 1927, thỉnh thoảng mới về một, hai ngày (vì mẹ tôi thỉnh thoảng về quê nên tôi tiễn bà, hoặc bà muốn lên Thượng Hải ở, tôi ra đón). Tháng 10 năm 1936, vì mẹ bệnh nên tôi về quê, bản thân tôi cũng bị bệnh trĩ, cho nên không thể tham dự tang lễ của Lỗ Tấn. "Lâm gia phô tử" quyết không phải là tác phẩm viết trong một lần về quê, cũng giống như "A Q chính truyện" không phải do Lỗ Tấn viết trong một lần về quê mà dựa vào hồi ức vậy. Còn có thể nói cho cậu biết, "Lâm" vốn dĩ là theo lời mời của số mở màn "Thân báo nguyệt san" (họ chỉ cần một truyện ngắn, không ra đề, nhưng lại sợ nội dung quá khích), đặt tên là "Đảo phá", chủ biên "Thân báo nguyệt san" là Vu Tụng Hoa (đây là bạn cũ của tôi, là một người tiến bộ) thấy số mở màn đăng chữ "Đảo phá" thì có vẻ không may mắn lắm, bèn bàn bạc với tôi đổi thành "Lâm gia phô tử" sau khi được tôi đồng ý. Nếu cậu có thể tra được số mở màn của "Thân báo nguyệt san", thì có thể biết là nó không liên quan gì đến "Cố hương tạp ký" rồi. Viết vội mấy dòng để trả lời; chúc anh mạnh khỏe.

Thẩm Nhạn Băng [Ngày 21 tháng 6 năm 1978]

① Chú thích của Diệp Tử Minh (dưới đây tương tự): Sau khi tôi nhận được bức thư ngày 7 tháng 5 năm 1978 của lão Thẩm, từng viết thư lại cho lão Thẩm, nêu ra việc bài viết "Cố hương tạp ký" do ông viết, kể lại những kiến văn dọc đường khi về quê cũ Ô Trấn sau cuộc chiến tranh Thượng Hải "Một hai tám" năm 1932, vô cùng cụ thể chi tiết, hình như không thể hoàn toàn là hư cấu, mục đích là muốn nhân đây chứng minh lão Thẩm hình như từng về Ô Trấn sau sự kiện "Một hai tám", mà việc sáng tác các thiên truyện ngắn như "Lâm gia phô tử", "Xuân tàm", "Đương phiếu tiền" có liên quan đến chuyến về thăm quê lần này của ông. Đoạn văn ở đây cũng như nội dung của toàn bức thư, đều là câu trả lời nhắm vào vấn đề do tôi đặt ra. Về kết luận cuối cùng của vấn đề này, xin tham khảo chú thích ② trong thư ngày 7 tháng 5 năm 1978 của lão Thẩm (trang 419 của cuốn sách này).

① Lão Thẩm trong bài viết "Hồi cố của tôi" viết vào tháng 12 năm 1932 từng nói: "Ngày mùng một Tết năm nay, bệnh lại tái phát, sau đó là chiến tranh xảy ra ở Thượng Hải, bản thân tôi về chịu tang, trường ca 'Tử dạ' phải gác lại, hễ có thời gian rảnh là lại viết thêm mấy truyện ngắn, 'Lâm gia phô tử' và 'Tiểu vu' chính là những tác phẩm trong thời gian đó." Tôi từng nhân đoạn văn "về chịu tang" được nói đến ở đây, viết thư hỏi lão Thẩm rằng "năm đó là về chịu tang ai?" Từ đó mới dẫn đến vấn đề liệu lão Thẩm có từng về Ô Trấn sau sự kiện "Một hai tám" hay không.