Đồng chí Tử Minh: Do đang dưỡng bệnh ở Lư Sơn, bức thư này trả lời muộn, xin cáo lỗi. Các bài viết đăng trong "Học Sinh Tạp Chí" ① tôi đều không giữ bản thảo, lại đã quên từ lâu. Những bài này đều là thứ phẩm viết "vì mưu sinh", không đáng nhắc tới nữa. Chỉ có bài "Lý Công Học Sinh Tại Hiệu kí" (Ghi chép của học sinh khoa học tự nhiên khi ở trường) là có ý dịch ra, nhằm cung cấp cho học sinh trung học lúc đó một chút kiến thức khoa học thực dụng. Vài dòng vội vã, chúc anh sức khỏe. Nhạn Băng. Ngày 5 tháng 7 năm [1959].

Danh mục gốc xin gửi kèm lại.

① Chú thích của Diệp Tử Minh (dưới cũng vậy): Chỉ danh mục các bài viết và bản dịch mà tôi gửi kèm theo thư, do Mâu Thuẫn đăng trên "Học Sinh Tạp Chí" trong giai đoạn 1917-1920, như "Trứng nở sau ba trăm năm" (dịch), "Học sinh với xã hội", "Học sinh năm 1918", v.v.

② Đây là tác phẩm do Mâu Thuẫn dịch chung với em trai là Thẩm Trạch Dân, đăng nhiều kỳ trên "Học Sinh Tạp Chí" tập 7 kỳ 7-12 và tập 8 kỳ 2-3 (tháng 7 năm 1920 - tháng 3 năm 1921).

H Phụ lục I: Lời phê của Mâu Thuẫn trên bức thư đề ngày 21 tháng 6 năm 1959 của Diệp Tử Minh: (1) Tôi nêu trong thư rằng, trong bức thư đồng chí Mâu Thuẫn gửi tôi ngày 23 tháng 11 năm 1956 có nói thời gian ông vào Nhà xuất bản Thương Vấn "khoảng năm 1917, (có lẽ còn sớm hơn một năm)", xét việc từ tháng 1 năm 1917 ông đã cho đăng bài "Trứng nở ba trăm năm" trên "Học Sinh Tạp Chí" do Thương Vấn xuất bản, tôi suy đoán thời gian ông vào Thương Vấn phải là năm 1916. Về điều này, ông phê rằng: "Điều này đúng. Tôi nhớ là vào mùa hè năm Viên Thế Khải chết thì tôi vào Thương Vấn." (2) Từ việc các bài viết của Mâu Thuẫn đăng trên "Học Sinh Tạp Chí" tăng lên rõ rệt và có vị trí nổi bật sau năm 1918, tôi đoán lúc đó ông đã tham gia công tác biên tập của "Học Sinh Tạp Chí". Về điều này, ông phê rằng: "Lúc đó tôi làm giúp việc bán thời gian biên tập 'Học Sinh Tạp Chí'." (3) Mâu Thuẫn đăng bản dịch "Bảy người bị treo cổ" (của tác giả An-trê-lép người Nga) trên "Học Sinh Tạp Chí" tập 8 số 4 (tháng 4 năm 1921), ký tên Nhạn Băng, Trạch Dân dịch. Nhưng khi tạp chí này đăng liên kỳ bản dịch đó ở tập 8 số 5-6, lại đổi thành ký tên Minh Tâm dịch. Vì thế, tôi hỏi tại sao lại đổi tên người dịch? Minh Tâm rốt cuộc là ai? (Có những trường hợp tương tự khác). Về điều này, ông phê rằng: "Tôi cũng không nhớ tại sao lại đổi người, cũng không nhớ Minh Tâm là ai? Có thể là do một mình Trạch Dân dịch tiếp, cậu ấy thích làm trò huyền bí, nên đổi bút danh thành Minh Tâm."